Diyetler (Ukûl) Kitabı

Malik b. Enes · Muvatta Malik (Standart Arapça Metin) · Türkçe çeviri

1557. Hadis

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ، وَسُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، وَرَبِيعَةَ بْنَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، كَانُوا يَقُولُونَ دِيَةُ الْخَطَإِ عِشْرُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَعِشْرُونَ بِنْتَ لَبُونٍ وَعِشْرُونَ ابْنَ لَبُونٍ ذَكَرًا وَعِشْرُونَ حِقَّةً وَعِشْرُونَ جَذَعَةً ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ الْمُجْتَمَعُ عَلَيْهِ عِنْدَنَا أَنَّهُ لاَ قَوَدَ بَيْنَ الصِّبْيَانِ وَإِنَّ عَمْدَهُمْ خَطَأٌ مَا لَمْ تَجِبْ عَلَيْهِمُ الْحُدُودُ وَيَبْلُغُوا الْحُلُمَ وَإِنَّ قَتْلَ الصَّبِيِّ لاَ يَكُونُ إِلاَّ خَطَأً وَذَلِكَ لَوْ أَنَّ صَبِيًّا وَكَبِيرًا قَتَلاَ رَجُلاً حُرًّا خَطَأً كَانَ عَلَى عَاقِلَةِ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا نِصْفُ الدِّيَةِ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَمَنْ قَتَلَ خَطَأً فَإِنَّمَا عَقْلُهُ مَالٌ لاَ قَوَدَ فِيهِ وَإِنَّمَا هُوَ كَغَيْرِهِ مِنْ مَالِهِ يُقْضَى بِهِ دَيْنُهُ وَيُجَوَّزُ فِيهِ وَصِيَّتُهُ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَالٌ تَكُونُ الدِّيَةُ قَدْرَ ثُلُثِهِ ثُمَّ عُفِيَ عَنْ دِيَتِهِ فَذَلِكَ جَائِزٌ لَهُ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُ دِيَتِهِ جَازَ لَهُ مِنْ ذَلِكَ الثُّلُثُ إِذَا عُفِيَ عَنْهُ وَأَوْصَى بِهِ ‏.‏

Bana Mâlik'ten, (ona ulaştığına göre) İbn Şihâb, Süleymân b. Yesâr ve Rabîa b. Ebî Abdurrahmân, hataen (yanlışlıkla) öldürme diyetinin şöyle olduğunu söylüyorlardı: Yirmi bint mehâd (bir yaşını bitirmiş dişi deve), yirmi bint lebûn (iki yaşını bitirmiş dişi deve), yirmi ibn lebûn (iki yaşını bitirmiş erkek deve), yirmi hıkka (üç yaşını bitirmiş dişi deve) ve yirmi cezaa (dört yaşını bitirmiş dişi deve). Mâlik dedi ki: Bizim nezdimizde üzerinde ittifak edilen görüş şudur: Çocuklar arasında kısas yoktur. Onların kasten yapmaları, had cezası gerektirecek çağa ve ergenlik çağına gelmedikleri sürece hataen (yapılmış) sayılır. Çocuğun öldürmesi ancak hataen (öldürme) olur. Şöyle ki: Bir çocuk ve bir yetişkin, hür bir adamı hataen birlikte öldürseler, her birinin âkilesine (diyet ödemeyi üstlenen akrabalarına) diyetin yarısı düşer. Mâlik dedi ki: Kim hataen öldürülürse, onun diyeti (mirasçılar için) bir maldır, bunda kısas yoktur. Bu (diyet), kişinin diğer malları gibidir; onunla borcu ödenir ve vasiyeti yerine getirilir. Eğer kişinin (başka) malı varsa ve diyet (toplam malının) üçte biri kadar tutuyorsa, sonra da (ölmeden önce) diyetini bağışlamışsa, bu onun için geçerlidir (vasiyet sayılır). Eğer diyetinden başka malı yoksa, (diyetini) bağışladığı veya vasiyet ettiği takdirde, diyetin sadece üçte birlik kısmı (vasiyet olarak) geçerli olur.