797. Hadis
وعن قيس بن بشر التَّغْلِبيِّ ، قَالَ : أخْبَرَني أَبي - وكان جَلِيساً لأَبِي الدرداء - قَالَ : كَانَ بِدمَشْق رَجُلٌ مِنْ أصْحَابِ النَّبيِّ صلى الله عليه وسلم يقال لَهُ سهل بن الْحَنْظَلِيَّةِ ، وَكَانَ رَجُلاً مُتَوَحِّداً قَلَّمَا يُجَالِسُ النَّاسَ ، إنَّمَا هُوَ صَلاَةٌ ، فإذا فَرَغَ فَإنَّمَا هُوَ تَسْبِيحٌ وَتَكْبيرٌ حَتَّى يَأتي أهْلَهُ ، فَمَرَّ بنا وَنَحْنُ عِنْدَ أَبي الدَّرداء ، فَقَالَ لَهُ أَبُو الدرداءِ : كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلاَ تَضُرُّكَ . قَالَ : بَعَثَ رسول الله صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً فَقَدِمَتْ ، فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَجَلَسَ في المَجْلِسِ الَّذِي يَجْلِسُ فِيهِ رسُولُ الله صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ لِرَجُلٍ إِلَى جَنْبِهِ : لَوْ رَأيْتَنَا حِيْنَ التَقَيْنَا نَحْنُ وَالعَدُوُّ ، فَحَمَلَ فُلانٌ وَطَعَنَ ، فَقَالَ : خُذْهَا مِنِّي ، وَأنَا الغُلاَمُ الغِفَاريُّ ، كَيْفَ تَرَى في قَوْلِهِ ؟ قَالَ : مَا أرَاهُ إِلاَّ قَدْ بَطَلَ أجْرُهُ . فَسَمِعَ بِذلِكَ آخَرُ ، فَقَالَ : مَا أرَى بِذلِكَ بَأساً ، فَتَنَازَعَا حَتَّى سَمِعَ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فَقَالَ: (( سُبْحَانَ الله ؟ لاَ بَأسَ أنْ يُؤجَرَ وَيُحْمَدَ )) فَرَأَيْتُ أَبَا الدَّرْدَاء سُرَّ بِذلِكَ ، وَجَعَلَ يَرْفَعُ رَأسَهُ إِلَيْهِ ، وَيَقُولُ : أأنْتَ سَمِعْتَ ذَلِكَ مِنْ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ؟ فيقول : نَعَمْ ، فما زال يُعِيدُ عَلَيْهِ حَتَّى إنّي لأَقُولُ لَيَبْرُكَنَّ عَلَى رُكْبَتَيْهِ ، قَالَ : فَمَرَّ بِنَا يَوْماً آخَرَ ، فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْداء : كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلاَ تَضُرُّكَ ، قَالَ : قَالَ لنا رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( المُنْفِقُ عَلَى الخَيْلِ ، كَالبَاسِطِ يَدَهُ بالصَّدَقَةِ لاَ يَقْبضُهَا )) ، ثُمَّ مَرَّ بِنَا يَوماً آخَرَ ، فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْداء : كَلِمَةً تَنْفَعنَا وَلاَ تَضُرُّكَ ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( نِعْمَ الرَّجُلُ خُرَيمٌ الأسَديُّ ! لولا طُولُ جُمَّتِهِ وَإسْبَالُ إزَارِهِ! )) فَبَلَغَ ذَلِكَ خُرَيْماً فَعَجَّلَ، فَأَخَذَ شَفْرَةً فَقَطَعَ بِهَا جُمَّتَهُ إِلَى أُذُنَيْهِ ، وَرَفَعَ إزارَهُ إِلَى أنْصَافِ سَاقَيْهِ . ثُمَّ مَرَّ بِنَا يَوْماً آخَرَ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْداء : كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلاَ تَضُرُّكَ ، قَالَ : سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّكُمْ قَادِمُونَ عَلَى إخْوانِكُمْ ، فَأصْلِحُوا رِحَالكُمْ ، وَأصْلِحُوا لِبَاسَكُمْ حَتَّى تَكُونُوا كَأنَّكُمْ شَامَةٌ في النَّاسِ ؛ فإِنَّ الله لاَ يُحِبُّ الفُحْشَ وَلاَ التَّفَحُّش )) رواه أَبُو داود بإسنادٍ حسنٍ ، إِلاَّ قيس بن بشر فاختلفوا في توثِيقِهِ وَتَضْعِيفِهِ ، وَقَدْ روى لَهُ مسلم .
Kays b. Bişr et-Tağlibî'den rivayet edildi; dedi ki: Babam —ki Ebü'd-Derdâ'nın meclis arkadaşıydı— bana haber verdi; dedi ki: Dımaşk'ta Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbından Sehl b. el-Hanzaliyye denilen bir zat vardı. Yalnızlığı seven, insanlarla pek az oturup kalkan biriydi. Onun işi gücü namazdı; namazdan çıktığında da ailesinin yanına varıncaya kadar işi sadece tesbih ve tekbir getirmekti. Biz Ebü'd-Derdâ'nın yanındayken bize uğradı. Ebü'd-Derdâ ona: ‘Bize fayda verecek, sana da zararı dokunmayacak bir söz söyle’ dedi. O da şöyle anlattı: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir seriyye (küçük askerî birlik) göndermişti. Seriyye döndüğünde içlerinden bir adam gelip Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in oturduğu meclise oturdu ve yanındaki bir adama şöyle dedi: ‘Düşmanla karşılaştığımız zaman bizi bir görseydin! Falan kimse hücum edip mızrağını sapladı ve: Al bunu benden, ben Gıfârlı delikanlıyım! dedi. Onun bu sözü hakkında ne dersin?’ Yanındaki adam: ‘Bence onun ecrinin boşa gitmiş olmasından başka bir şey değildir’ dedi. Başka biri bunu işitti ve: ‘Ben bunda bir sakınca görmüyorum’ dedi. İkisi tartışmaya başladılar; nihayet Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onları işitti ve: “Sübhânallah! Hem ecir kazanmasında hem de övülmesinde bir sakınca yoktur” buyurdu. Ebü'd-Derdâ'nın buna sevindiğini gördüm; başını ona doğru kaldırıyor ve: ‘Bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den sen mi işittin?’ diyordu. O da: ‘Evet’ diyordu. Ebü'd-Derdâ bu soruyu ona o kadar tekrar edip durdu ki kendi kendime: ‘Herhalde dizleri üzerine çökecek’ dedim. Babam devamla dedi ki: Başka bir gün bize yine uğradı. Ebü'd-Derdâ ona: ‘Bize fayda verecek, sana da zararı dokunmayacak bir söz söyle’ dedi. O da dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize şöyle buyurdu: “Atlar için harcama yapan kimse, elini sadaka vermek için uzatıp da hiç geri çekmeyen kimse gibidir.” Sonra başka bir gün bize yine uğradı. Ebü'd-Derdâ ona: ‘Bize fayda verecek, sana da zararı dokunmayacak bir söz söyle’ dedi. O da dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Hureym el-Esedî ne iyi adamdır! Keşke saçının uzunluğu ve izârını sarkıtması olmasa!” Bu söz Hureym'e ulaştı; hemen aceleyle bir bıçak alıp saçını kulakları hizasına kadar kesti ve izârını da baldırlarının yarısına kadar kaldırdı. Sonra başka bir gün bize yine uğradı. Ebü'd-Derdâ ona: ‘Bize fayda verecek, sana da zararı dokunmayacak bir söz söyle’ dedi. O da dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: “Sizler kardeşlerinizin yanına gidiyorsunuz; bineklerinizi ve eşyalarınızı düzeltin, elbiselerinizi de düzeltin ki insanlar arasında sanki bir ben gibi seçkin olasınız. Şüphesiz Allah çirkinliği ve çirkin davranmayı sevmez.” Ebû Dâvûd hasen bir isnadla rivayet etmiştir; ancak Kays b. Bişr müstesnadır, zira âlimler onun sika (güvenilir) sayılması ve zayıf görülmesi hususunda ihtilaf etmişlerdir. Bununla birlikte Müslim ondan hadis rivayet etmiştir.