114. Hadis
الثالث : عن عائشة رضي الله عنها ، قَالَتْ : مَا صلّى رَسُول الله صلى الله عليه وسلم صلاةً بَعْدَ أنْ نَزَلتْ عَلَيهِ : { إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ } إلاَّ يقول فِيهَا : (( سُبحَانَكَ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لي )) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . وفي رواية في الصحيحين عنها : كَانَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم يُكْثِرُ أنْ يقُولَ في ركُوعِه وسُجُودهِ : (( سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمدِكَ ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي )) ، يَتَأوَّلُ القُرآنَ . معنى : (( يَتَأَوَّلُ القُرآنَ )) أي يعمل مَا أُمِرَ بِهِ في القرآن في قوله تَعَالَى : { فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ } . وفي رواية لمسلم : كَانَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم يُكثِرُ أنْ يَقُولَ قَبلَ أنْ يَمُوتَ : (( سُبحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمدِكَ أسْتَغْفِرُكَ وَأتُوبُ إلَيْكَ )) . قَالَتْ عائشة : قُلْتُ : يَا رَسُول الله ، مَا هذِهِ الكَلِماتُ الَّتي أرَاكَ أحْدَثْتَها تَقُولُهَا ؟ قَالَ : (( جُعِلَتْ لي عَلامَةٌ في أُمَّتِي إِذَا رَأيْتُها قُلتُها { إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ } … إِلَى آخِرِ السورة )) . وفي رواية لَهُ : كَانَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم يُكثِرُ مِنْ قَولِ : (( سبْحَانَ اللهِ وَبِحَمدِهِ أسْتَغفِرُ اللهَ وأتُوبُ إِلَيْهِ )) . قَالَتْ : قُلْتُ : يَا رسولَ اللهِ ، أَراكَ تُكثِرُ مِنْ قَولِ سُبحَانَ اللهِ وَبِحَمدهِ أسْتَغْفِرُ اللهَ وأتُوبُ إِلَيْه ؟ فَقَالَ : (( أخبَرَني رَبِّي أنِّي سَأرَى عَلامَةً في أُمَّتي فإذا رَأيْتُها أكْثَرْتُ مِنْ قَولِ : سُبْحَانَ اللهِ وبِحَمدهِ أسْتَغْفرُ اللهَ وَأَتُوبُ إِلَيْه فَقَدْ رَأَيْتُهَا: { إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ } فتح مكّة ، { وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللهِ أَفْوَاجاً ، فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً } )) .
Üçüncüsü: Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kendisine { إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ } “Allah'ın yardımı ve fetih geldiğinde” âyeti indikten sonra kıldığı her namazda mutlaka şöyle derdi: “Rabbimiz! Seni hamdinle tesbih ve tenzih ederim. Allah'ım, beni bağışla.” Müttefekun aleyh. Sahîhayn'da yine ondan gelen bir rivayette şöyledir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Kur'ân'ın emrini yerine getirerek rükûunda ve secdesinde “Rabbimiz olan Allah'ım! Seni hamdinle tesbih ve tenzih ederim. Allah'ım, beni bağışla” sözünü çokça söylerdi. Yete'evvelü'l-Kur'âne (يَتَأَوَّلُ القُرآنَ) “Kur'ân'ın emrini yerine getirerek” ifadesinin anlamı; Allah teâlâ'nın { فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ } “Rabbini hamd ile tesbih et ve O'ndan mağfiret dile” kavlinde Kur'ân'da kendisine emredilen şeyi uygulardı demektir. Müslim'in bir rivayetinde şöyledir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem vefat etmeden önce “Allah'ım! Seni hamdinle tesbih ve tenzih ederim, Senden mağfiret dilerim ve Sana tövbe ederim” sözünü çokça söylerdi. Âişe dedi ki: “Ey Allah'ın Resûlü! Yeni ortaya çıkarıp söylediğini gördüğüm bu kelimeler nedir?” diye sordum. Buyurdu ki: “Ümmetim içinde bana bir alâmet kılındı; onu gördüğümde bunları söyleyecektim: { إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ } ‘Allah'ın yardımı ve fetih geldiğinde...’ sûrenin sonuna kadar.” Yine Müslim'in bir rivayetinde şöyledir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem “Allah'ı hamdiyle tesbih ve tenzih ederim, Allah'tan mağfiret dilerim ve O'na tövbe ederim” sözünü çokça söylerdi. [Âişe] dedi ki: “Ey Allah'ın Resûlü! ‘Allah'ı hamdiyle tesbih ve tenzih ederim, Allah'tan mağfiret dilerim ve O'na tövbe ederim’ sözünü çokça söylediğini görüyorum?” dedim. Şöyle buyurdu: “Rabbim bana ümmetim içinde bir alâmet göreceğimi haber verdi; onu gördüğümde ‘Allah'ı hamdiyle tesbih ve tenzih ederim, Allah'tan mağfiret dilerim ve O'na tövbe ederim’ sözünü çoğaltmamı emretti. İşte ben onu gördüm: { إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالْفَتْحُ } ‘Allah'ın yardımı ve fetih geldiğinde’ ki bu Mekke'nin fethidir, { وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللهِ أَفْوَاجاً ، فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً } ‘Ve insanların bölük bölük Allah'ın dinine girdiklerini gördüğünde, Rabbini hamd ile tesbih et ve O'ndan mağfiret dile; şüphesiz O, tövbeleri çok kabul edendir.’”