Binûn

Güzel Ahlâk Bâbı

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

620. Hadis

وعن أنس رضي الله عنه ، قال : كَانَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم أحْسَنَ النَّاس خُلُقاً . متفقٌ عَلَيْهِ .

Enes radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem insanların en güzel ahlâklısı idi.” Müttefekun aleyh.

621. Hadis

وعنه ، قَالَ : مَا مَسِسْتُ دِيبَاجاً وَلاَ حَرِيراً ألْيَنَ مِنْ كَفِّ رسولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم ، وَلاَ شَمَمْتُ رَائِحَةً قَطُّ أطْيَبَ مِنْ رَائِحَةِ رسولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم ، وَلَقَدْ خدمتُ رسول اللهِ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سنين ، فما قَالَ لي قَطُّ : أُفٍّ، وَلاَ قَالَ لِشَيءٍ فَعَلْتُهُ : لِمَ فَعَلْتَه ؟ وَلاَ لشَيءٍ لَمْ أفعله : ألاَ فَعَلْتَ كَذا ؟ متفقٌ عَلَيْهِ .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in avucundan daha yumuşak ne bir atlas ne de bir ipek elledim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in kokusundan daha hoş bir koku da asla koklamadım. Andolsun ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e on yıl hizmet ettim; bana bir kez olsun ‘Öf!’ bile demedi. Yaptığım bir şey için ‘Onu niçin yaptın?’, yapmadığım bir şey için de ‘Şöyle yapsaydın ya!’ demedi.” Müttefekun aleyh.

622. Hadis

وعن الصعب بن جَثَّامَةَ رضي الله عنه ، قَالَ : أهديتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم حِمَاراً وَحْشِيّاً ، فَرَدَّهُ عَلَيَّ ، فَلَمَّا رأى مَا في وجهي ، قَالَ : (( إنّا لَمْ نَرُدَّهُ عَلَيْكَ إِلاَّ لأنّا حُرُمٌ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

es-Sa'b b. Cessâme radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e bir yaban eşeği hediye ettim, fakat onu bana geri çevirdi. Yüzümdeki üzüntüyü görünce şöyle buyurdu: “Onu sana ancak ihramlı olduğumuz için geri çevirdik.”” Müttefekun aleyh.

623. Hadis

وعن النَّوَاس بنِ سمعان رضي الله عنه ، قَالَ : سألتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم عن البِرِّ وَالإثم ، فَقَالَ : (( البِرُّ : حُسنُ الخُلقِ ، والإثمُ : مَا حاك في صدرِك ، وكَرِهْتَ أن يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ )) رواه مسلم .

en-Nevvâs b. Sem'ân radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e iyilik ve günah hakkında sordum. Şöyle buyurdu: “İyilik güzel ahlâktır. Günah ise içini tırmalayan ve insanların bilmesinden hoşlanmadığın şeydir.”” Müslim rivayet etmiştir.

624. Hadis

عن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما ، قَالَ : لَمْ يكن رسولُ الله صلى الله عليه وسلم فَاحِشاً وَلاَ مُتَفَحِّشاً ، وكان يَقُولُ : (( إنَّ مِنْ خِيَارِكُمْ أحْسَنَكُمْ أخْلاَقاً )) متفقٌ عَلَيْهِ .

Abdullah b. Amr b. el-Âs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem söz ve davranışı çirkin biri değildi, çirkin söz ve davranışlara da özenmezdi. Şöyle buyururdu: “İçinizde en hayırlı olanlarınız, ahlâkça en güzel olanlarınızdır.” Müttefekun aleyh.

625. Hadis

وعن أَبي الدرداءِ رضي الله عنه : أن النبي صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( مَا مِنْ شَيْءٍ أثْقَلُ في مِيزَانِ العبدِ المُؤْمِنِ يَوْمَ القِيَامَةِ مِنْ حُسْنِ الخُلُقِ ، وَإنَّ الله يُبْغِضُ الفَاحِشَ البَذِيَّ )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث حسن صحيح )) . (( البَذِيُّ )) : هُوَ الَّذِي يتكلَّمُ بِالفُحْشِ ورديء الكلامِ .

Ebü'd-Derdâ radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kıyamet gününde mü'min kulun mîzânında güzel ahlâktan daha ağır basacak hiçbir şey yoktur. Şüphesiz Allah, işi ve sözü çirkin olan, ağzı bozuk kimseye buğzeder.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir. el-Beziyyü (البَذِيُّ): “Çirkin ve kötü söz söyleyen kimse” demektir.

626. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : سُئِلَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم عَنْ أكثرِ مَا يُدْخِلُ النَّاسَ الْجَنَّةَ ؟ قَالَ : (( تَقْوَى اللهِ وَحُسنُ الخُلُقِ )) ، وَسُئِلَ عَنْ أكْثَرِ مَا يُدْخِلُ النَّاسَ النَّارَ، فَقَالَ : (( الفَمُ وَالفَرْجُ )) رواه الترمذي، وقال : (( حديث حسن صحيح )).

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e insanları cennete en çok sokacak şeyin ne olduğu soruldu. “Allah'a karşı takvâ ve güzel ahlâktır” buyurdu. İnsanları cehenneme en çok sokacak şeyin ne olduğu sorulduğunda ise: “Ağız ve tenasül uzvudur” buyurdu. Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.

627. Hadis

وعنه، قال: قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم: (( أكْمَلُ المُؤمنينَ إيمَاناً أحسَنُهُمْ خُلُقاً، وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِمْ )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث حسن صحيح )) .

Yine ondan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Mü'minlerin iman bakımından en kâmil olanı, ahlâkı en güzel olanıdır. Sizin en hayırlılarınız da kadınlarına karşı en hayırlı olanlarınızdır.” Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen sahih bir hadistir” demiştir.

628. Hadis

وعن عائشة رضي الله عنها ، قالت : سَمِعْتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّ المُؤْمِنَ لَيُدْرِكُ بحُسْنِ خُلُقِه دَرَجَةَ الصَّائِمِ القَائِمِ )) رواه أَبُو داود .

Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Şüphesiz mü'min, güzel ahlâkı sayesinde gündüzleri oruç tutan, geceleri namaz kılan kimsenin derecesine ulaşır.” Ebû Dâvûd rivayet etmiştir.

629. Hadis

وعن أَبي أُمَامَة الباهِليِّ رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( أنَا زَعِيمٌ ببَيتٍ في ربَض الجَنَّةِ لِمَنْ تَرَكَ المِرَاءَ ، وَإنْ كَانَ مُحِقّاً ، وَبِبَيْتٍ في وَسَطِ الجَنَّةِ لِمَنْ تَرَكَ الكَذِبَ ، وَإنْ كَانَ مَازِحاً ، وَبِبَيْتٍ في أعلَى الجَنَّةِ لِمَنْ حَسُنَ خُلُقُهُ )) . حديث صحيح ، رواه أَبُو داود بإسناد صحيح . (( الزَّعِيمُ )) : الضَّامِنُ .

Ebû Ümâme el-Bâhilî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Haklı bile olsa tartışmayı terk eden kimseye cennetin eteklerinde bir köşk, şaka bile olsa yalanı terk eden kimseye cennetin ortasında bir köşk, ahlâkı güzel olan kimseye de cennetin en yüce yerinde bir köşk verileceğine ben kefilim.” Sahih bir hadistir; Ebû Dâvûd sahih bir isnadla rivayet etmiştir. ez-Zaîm (الزَّعِيمُ): “Kefil” demektir.

630. Hadis

وعن جابر رضي الله عنه : أنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( إنَّ مِنْ أحَبِّكُمْ إليَّ ، وَأقْرَبِكُمْ مِنِّي مَجْلِساً يَوْمَ القِيَامَةِ ، أحَاسِنَكُم أخْلاَقاً ، وَإنَّ أبْغَضَكُمْ إلَيَّ وَأبْعَدَكُمْ مِنِّي يَوْمَ القِيَامَةِ ، الثَّرْثَارُونَ وَالمُتَشَدِّقُونَ وَالمُتَفَيْهقُونَ )) قالوا : يَا رسول الله ، قَدْ عَلِمْنَا (( الثَّرْثَارُونَ وَالمُتَشَدِّقُونَ )) ، فمَا المُتَفَيْهقُونَ ؟ قَالَ : (( المُتَكَبِّرُونَ )) رواه الترمذي ، وقال : (( حديث حسن )) . (( الثَّرْثَارُ )) : هُوَ كَثِيرُ الكَلاَمِ تَكَلُّفاً . وَ(( المُتَشَدِّقُ )) : المُتَطَاوِلُ عَلَى النَّاسِ بِكَلاَمِهِ ، وَيَتَكَلَّمُ بِمَلءِ فِيهِ تَفَاصُحاً وَتَعْظِيماً لِكَلامِهِ ، وَ(( المُتَفَيْهِقُ )) : أصلُهُ مِنَ الفَهْقِ وَهُوَ الامْتِلاَءُ ، وَهُوَ الَّذِي يَمْلأُ فَمَهُ بِالكَلاَمِ وَيَتَوَسَّعُ فِيهِ ، ويُغْرِبُ بِهِ تَكَبُّراً وَارْتِفَاعاً ، وَإظْهَاراً للفَضيلَةِ عَلَى غَيْرِهِ . وروى الترمذي عن عبد الله بن المباركِ رحِمه الله في تفسير حُسْنِ الخُلُقِ ، قَالَ : (( هُوَ طَلاَقَةُ الوَجه ، وَبَذْلُ المَعروف ، وَكَفُّ الأذَى )) .

Câbir radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz içinizde bana en sevimli olanlarınız ve kıyamet günü meclis bakımından bana en yakın bulunacaklarınız, ahlâkça en güzel olanlarınızdır. İçinizde bana en sevimsiz olanlarınız ve kıyamet günü benden en uzak bulunacaklarınız ise gevezeler (sersârûn), avurtlarını şişirerek konuşanlar (müteşeddikûn) ve mütefeyhikûn olanlardır.” Dediler ki: Yâ Resûlallah! Gevezeler ile avurtlarını şişirerek konuşanların kimler olduğunu biliyoruz; peki mütefeyhikûn kimlerdir? “Kibirlenenlerdir” buyurdu. Tirmizî rivayet etmiş ve “Hasen bir hadistir” demiştir. es-Sersâr (الثَّرْثَارُ): “Zorlama ile çok konuşan kimse” demektir. el-Müteşeddik (المُتَشَدِّقُ): “Sözüyle insanlara tepeden bakan, düzgün konuştuğunu göstermek ve sözünü büyütmek için ağzını doldura doldura konuşan kimse”dir. el-Mütefeyhik (المُتَفَيْهِقُ): Aslı “dolmak” anlamındaki el-fehk (الفَهْق) kelimesinden gelir; “kibirlenerek, kendisini yüksek görerek ve başkalarına üstünlük taslayarak ağzını sözle dolduran, sözü uzatıp yayan ve garip kelimeler seçerek konuşan kimse” demektir. Tirmizî, Abdullah b. el-Mübârek rahimehullâh'tan güzel ahlâkın tefsiri hakkında şöyle dediğini rivayet etmiştir: “O, güler yüzlülük, iyilik yapmak ve eziyet vermekten geri durmaktır.”