2168. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَتْنِي بَرِيرَةُ فَقَالَتْ كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ وَقِيَّةٌ، فَأَعِينِينِي. فَقُلْتُ إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ. فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا، فَقَالَتْ لَهُمْ فَأَبَوْا عَلَيْهَا، فَجَاءَتْ مِنْ عِنْدِهِمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ، فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ الْوَلاَءُ لَهُمْ. فَسَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " خُذِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمُ الْوَلاَءَ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". فَفَعَلَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ، مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ".
Abdullah b. Yûsuf bize tahdis etti, [o] dedi ki: Mâlik bize haber verdi. [O] Hişâm b. Urve’den; [o] babasından; [o da] Âişe radıyallâhu anhâ’dan [naklederek] şöyle dedi: Berîre bana gelip: “Her yıl bir ukiye ödemek üzere dokuz ukiye (yaklaşık 34 gramlık gümüş ölçeği) karşılığında ailemle (sahiplerimle) mükâtebe (özgürlük sözleşmesi) yaptım; bana yardım et” dedi. Ben de: “Eğer ailen bu bedeli onlara tek seferde ödememi ve velâ hakkının (mirasçılık hakkının) bana ait olmasını kabul ederlerse bunu yaparım” dedim. Berîre ailesine gidip bunu onlara söyledi ancak onlar bunu kabul etmediler. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem otururken Berîre [tekrar] geldi ve: “Bunu onlara arz ettim fakat velâ hakkı kendilerine ait olmadığı sürece kabul etmediler” dedi. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem bunu işitti. Âişe durumu Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’e haber verince [Resûlullah]: “Onu satın al ve velâ hakkını onlara şart koş; çünkü velâ hakkı ancak azat eden kimseye aittir” buyurdu. Âişe de öyle yaptı. Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem insanlar arasında ayağa kalktı; Allah’a hamd ü senâda bulunduktan sonra şöyle buyurdu: “Ammâ ba’d (bundan sonra): Bazı adamlara ne oluyor ki, Allah’ın Kitabı’nda olmayan şartlar ileri sürüyorlar! Allah’ın Kitabı’nda olmayan her şart batıldır; yüz şart bile olsa [durum değişmez]. Allah’ın hükmü en doğru, Allah’ın şartı en sağlam olandır. Velâ hakkı ancak azat eden kimseye aittir.”