2561. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا، وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا، قَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ، فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ، وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ. فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ، وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لَنَا، فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". قَالَ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا بَالُ أُنَاسٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ، وَإِنْ شَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ، شَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ ".
Kuteybe bize tahdis etti. [Dedi ki]: Leys bize tahdis etti. [O] İbn Şihab'dan, [o] Urve'den [nakletti] ki Aişe —radıyallahu anha— kendisine şöyle haber vermiştir: Berire, kitabeti (hürriyet sözleşmesi borcu) hakkında ondan yardım istemek üzere geldi. Kitabetinden henüz hiçbir şey ödememişti. Aişe ona şöyle dedi: “Ailene dön. Eğer senin kitabetini [borcunu] senin adına ödememi —ve velâ hakkının bana ait olmasını— isterlerse bunu yaparım.” Berire bunu ailesine zikretti. Onlar [bunu] kabul etmediler ve: “Eğer [Aişe] senin için sevabını [Allah'tan] bekleyerek [karşılıksız] ödemek isterse yapsın; ancak velâ hakkın bize ait olur,” dediler. [Aişe] bunu Resulullah'a —sallallâhu aleyhi ve sellem— zikretti. Resulullah —sallallâhu aleyhi ve sellem— ona [Aişe'ye] dedi ki: “Satın al ve azat et. Çünkü velâ (azatlık) hakkı ancak azat edene aittir.” [Ravi] dedi ki: Sonra Resulullah —sallallâhu aleyhi ve sellem— kalktı ve şöyle buyurdu: “İnsanlara ne oluyor ki Allah'ın Kitabı'nda olmayan şartları koşuyorlar? Kim Allah'ın Kitabı'nda olmayan bir şartı koşarsa, yüz kere şart koşsa bile o [şart] geçersizdir. Allah'ın şartı daha haklı ve daha sağlamdır.”