927_9. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ بِمَكَّةَ قَالَ فَجِئْنَا لِنَشْهَدَهَا - قَالَ - فَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا - قَالَ - جَلَسْتُ إِلَى أَحَدِهِمَا ثُمَّ جَاءَ الآخَرُ فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ وَهُوَ مُوَاجِهُهُ أَلاَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَدْ كَانَ عُمَرُ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ ثُمَّ حَدَّثَ فَقَالَ صَدَرْتُ مَعَ عُمَرَ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ إِذَا هُوَ بِرَكْبٍ تَحْتَ ظِلِّ شَجَرَةٍ فَقَالَ اذْهَبْ فَانْظُرْ مَنْ هَؤُلاَءِ الرَّكْبُ فَنَظَرْتُ فَإِذَا هُوَ صُهَيْبٌ - قَالَ - فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ادْعُهُ لِي . قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى صُهَيْبٍ فَقُلْتُ ارْتَحِلْ فَالْحَقْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ . فَلَمَّا أَنْ أُصِيبَ عُمَرُ دَخَلَ صُهَيْبٌ يَبْكِي يَقُولُ وَاأَخَاهْ وَاصَاحِبَاهْ . فَقَالَ عُمَرُ يَا صُهَيْبُ أَتَبْكِي عَلَىَّ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَلَمَّا مَاتَ عُمَرُ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْ يَرْحَمُ اللَّهُ عُمَرَ لاَ وَاللَّهِ مَا حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ يُعَذِّبُ الْمُؤْمِنَ بِبُكَاءِ أَحَدٍ " . وَلَكِنْ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ يَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " قَالَ وَقَالَتْ عَائِشَةُ حَسْبُكُمُ الْقُرْآنُ { وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى} قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ عِنْدَ ذَلِكَ وَاللَّهُ أَضْحَكَ وَأَبْكَى . قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ فَوَاللَّهِ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ مِنْ شَىْءٍ .
Bize Muhammed b. Râfi' ile Abd b. Humeyd anlattılar. İbn Râfi' dedi ki: Bize Abdürrezzâk anlattı; bize İbn Cüreyc haber verdi; bana Abdullâh b. Ebî Müleyke haber verdi; dedi ki: Osmân b. Affân'ın bir kızı Mekke'de vefat etti. [Cenazesinde] bulunmak için geldik. İbn Ömer ile İbn Abbâs da hazır bulundular. Ben ikisinin arasında oturuyordum; birinin yanına oturmuştum, sonra diğeri gelip benim yanıma oturdu. Abdullâh b. Ömer, karşısında bulunan Amr b. Osmân'a: “Ağlamayı men etmeyecek misin? Çünkü Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem: ‘Şüphesiz ölü, ailesinin kendisine ağlaması sebebiyle azap görür’ buyurdu” dedi. İbn Abbâs: “Ömer de bunun bir kısmını söylerdi” dedi. Sonra şöyle anlattı: Ömer ile birlikte Mekke'den dönüyordum. Beydâ'ya vardığımızda bir ağacın gölgesinde bir kafile gördü ve: “Git, şu kafile kimmiş bak” dedi. Baktım, bir de ne göreyim Suheyb. Ona haber verdim. “Onu bana çağır” dedi. Suheyb'e dönüp: “Yola çık da mü'minlerin emîrine katıl” dedim. Ömer yaralanınca Suheyb ağlayarak içeri girdi ve: “Vah kardeşim! Vah arkadaşım!” diyordu. Ömer: “Ey Suheyb! Bana mı ağlıyorsun? Hâlbuki Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem: ‘Şüphesiz ölü, ailesinin kendisine ağlamasının bir kısmı sebebiyle azap görür’ buyurmuştur” dedi. İbn Abbâs dedi ki: Ömer vefat edince bunu Âişe'ye zikrettim. O şöyle dedi: “Allah Ömer'e rahmet etsin! Hayır, vallahi Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem ‘Allah mü'mine birinin ağlaması sebebiyle azap eder’ dememiştir. Fakat ‘Allah kâfirin azabını ailesinin kendisine ağlaması sebebiyle artırır’ buyurmuştur.” Âişe [ayrıca]: “Size Kur'an yeter: ‘Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez’ [el-En'âm 6/164]” dedi. İbn Abbâs da o sırada: “Güldüren de ağlatan da Allah'tır” dedi. İbn Ebî Müleyke dedi ki: Vallahi İbn Ömer [buna karşı] hiçbir şey söylemedi.