1501_6. Hadis
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ، بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، وَهُوَ ابْنُ زَيْدٍ ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - كِلاَهُمَا عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - كُلُّ هَؤُلاَءِ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِمْ " وَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ " . إِلاَّ فِي حَدِيثِ أَيُّوبَ وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ فَإِنَّهُمَا ذَكَرَا هَذَا الْحَرْفَ فِي الْحَدِيثِ وَقَالاَ لاَ نَدْرِي أَهُوَ شَىْءٌ فِي الْحَدِيثِ أَوْ قَالَهُ نَافِعٌ مِنْ قِبَلِهِ وَلَيْسَ فِي رِوَايَةِ أَحَدٍ مِنْهُمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . إِلاَّ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ .
Bize Kuteybe b. Saîd ve Muhammed b. Rumh, Leys b. Sa'd’dan anlattılar. (H) Bize Muhammed b. el-Müsennâ da anlattı; bize Abdülvehhâb anlattı; [o da] Yahyâ b. Saîd’den işittiğini söyledi. (H) Bana Ebü’r-Rabî' ve Ebû Kâmil de anlattılar; dediler ki: Bize Hammâd —ki o İbn Zeyd’dir— anlattı. (H) Bana Züheyr b. Harb da anlattı; bize İsmâil —yani İbn Uleyye— anlattı. Her ikisi de Eyyûb’dan [naklettiler]. (H) Bize İshâk b. Mansûr da anlattı; bize Abdurezzâk haber verdi; İbn Cüreyc’den; [o da] bana İsmâil b. Ümeyye haber verdi [dedi]. (H) Bize Muhammed b. Râfi' de anlattı; bize İbn Ebî Füdeyk, İbn Ebî Zi’b’den anlattı. (H) Bize Hârun b. Saîd el-Eylî de anlattı; bize İbn Vehb haber verdi; bana Üsâme —yani İbn Zeyd— haber verdi [dedi]. Bunların tamamı Nâfi’den; [o da] İbn Ömer’den; o da Peygamber [sallallâhu aleyhi ve sellem]’den [naklederek] bu hadisi [rivayet ettiler]. Ancak [Leys dışındaki] ravilerin hadislerinde: “Eğer malı yoksa, kölenin sadece azat edilen kısmı azat edilmiş olur” ifadesi yer almamıştır. Yalnızca Eyyûb ve Yahyâ b. Saîd’in hadisleri müstesnadır; çünkü onlar bu ifadeyi hadiste zikretmişler ve: “Bu ifade bizzat hadisten bir parça mıdır yoksa Nâfi' onu kendi tarafından mı söylemiştir, bilemiyoruz” demişlerdir. Ayrıca Leys b. Sa'd’ın hadisi hariç, onlardan hiçbirinin rivayetinde: “Resulullah [sallallâhu aleyhi ve sellem]’i işittim” [ibaresi] yer almamıştır.