4656. Hadis
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي رِجَالٌ، مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ يُونُسُ وَاللَّيْثُ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ أَخْبَرَهُمْ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَتْ بَرِيرَةُ إِلَىَّ فَقَالَتْ يَا عَائِشَةُ إِنِّي كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي . وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ وَنَفِسَتْ فِيهَا ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أُعْطِيَهُمْ ذَلِكَ جَمِيعًا وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ . فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا فَعَرَضَتْ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونَ ذَلِكَ لَنَا . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ عَائِشَةُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ يَمْنَعُكِ ذَلِكَ مِنْهَا ابْتَاعِي وَأَعْتِقِي فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ " . فَفَعَلَتْ وَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَمَا بَالُ النَّاسِ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ " .
Bize Yunus b. Abdil-A'lâ haber verdi. Dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi. Dedi ki: Bana ilim ehlinden adamlar haber verdi -onlardan biri Yunus ve Leys'tir-. (Dediler ki:) İbn Şihâb onlara Urve'den, o da Âişe'den haber verdi. Dedi ki: Berîre yanıma geldi ve dedi ki: "Ey Âişe! Ben ailemle her yıl bir ukiyye olmak üzere dokuz ukiyyeye (hürriyetim için) anlaşma yaptım. Bana yardım et." O, henüz kitabet borcundan hiçbir şey ödememişti. Âişe onu (azat etmeyi) arzuladı ve şöyle dedi: "Ailene dön. Eğer onlara bunu (paranın tamamını) toptan vermemi ve velâ hakkının bana ait olmasını kabul ederlerse, yaparım." Berîre ailesine gitti ve bunu onlara arz etti. Fakat onlar kabul etmeyip şöyle dediler: "Eğer sana sevabına yardım etmek isterse etsin, ancak velâ hakkı bizim olur." Âişe bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e zikretti. Buyurdu ki: "Bu (şart) seni ondan (onu almaktan) alıkoymasın. Onu satın al ve azat et. Çünkü velâ (hakkı), azat edene aittir." (Âişe) böyle yaptı. Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem insanların arasında ayağa kalktı, Allah'a hamd etti ve şöyle buyurdu: "Bundan sonra; insanlara ne oluyor ki Allah'ın Kitabı'nda olmayan şartları koşuyorlar? Kim Allah'ın Kitabı'nda olmayan bir şart koşarsa, yüz şart da olsa o batıldır. Allah'ın hükmü daha haklı, Allah'ın şartı daha sağlamdır. Velâ (hakkı) ancak azat edene aittir."