12. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلاَ تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلاَّ قَاعِدًا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ . وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ " يَا عُمَرُ لاَ تَبُلْ قَائِمًا " . فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ . وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ . وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ . وَمَعْنَى النَّهْىِ عَنِ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لاَ عَلَى التَّحْرِيمِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنَ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ .
Bize Ali b. Hucr anlattı; bize Şerîk haber verdi; Mikdâm b. Şüreyh’den; babasından; Âişe radıyallahu anhâ’dan; dedi ki: “Size Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem’in ayakta idrar yaptığını kim söylerse ona inanmayın; o ancak oturarak idrar yapardı.” Ebû Îsâ dedi ki: Bu babda Ömer’den, Büreyde’den ve Abdurrahman b. Hasene’den de [rivayet] vardır. Âişe’den [nakledilen] hadis, bu babda [gelen] en güzel ve en sahih şeydir. Ömer’in hadisi ancak Abdülkerîm b. Ebü’l-Muhâric’in Nâfi’den, onun İbn Ömer’den, onun da Ömer’den rivayetiyle [şöyle] nakledilmiştir: “Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem beni ayakta idrar yaparken gördü ve ‘Ey Ömer! Ayakta idrar yapma’ buyurdu. Ondan sonra bir daha ayakta idrar yapmadım.” Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadisi ancak Abdülkerîm b. Ebü’l-Muhâric merfû olarak (Nebî’ye dayandırarak) rivayet etmiştir; o ise hadis ehli katında zayıftır, Eyyûb es-Sahtiyânî onu zayıf saymış ve hakkında konuşmuştur (eleştirmiştir). Ubeydullah’ın Nâfi’den, onun da İbn Ömer’den rivayet ettiğine göre Ömer radıyallahu anh şöyle demiştir: “Müslüman olduğumdan beri ayakta idrar yapmadım.” Bu (mevkuf) rivayet, Abdülkerîm’in hadisinden daha sahihtir; [ayrıca] Büreyde’nin bu konudaki hadisi de mahfuz (korunmuş/sahih) değildir. Ayakta idrar yapmanın nehyedilmesinin (yasaklanmasının) manası haramlık değil, edep (terbiye) içindir. Abdullah b. Mes’ûd’dan “Ayakta idrar yapman kabalıktandır (nezaketsizliktendir)” dediği rivayet edilmiştir.