1150. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَيُّوبَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ وَلاَ الْمَصَّتَانِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَالزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ وَابْنِ الزُّبَيْرِ . وَرَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ وَلاَ الْمَصَّتَانِ " . وَرَوَى مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ عَلَيْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ . وَزَادَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ الْبَصْرِيُّ عَنِ الزُّبَيْرِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ . وَالصَّحِيحُ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ حَدِيثُ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ الصَّحِيحُ عَنِ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ دِينَارٍ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ وَزَادَ فِيهِ عَنِ الزُّبَيْرِ وَإِنَّمَا هُوَ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الزُّبَيْرِ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ . وَقَالَتْ عَائِشَةُ أُنْزِلَ فِي الْقُرْآنِ عَشْرُ رَضَعَاتٍ مَعْلُومَاتٍ . فَنُسِخَ مِنْ ذَلِكَ خَمْسٌ وَصَارَ إِلَى خَمْسِ رَضَعَاتٍ مَعْلُومَاتٍ . فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ بِهَذَا . وَبِهَذَا كَانَتْ عَائِشَةُ تُفْتِي وَبَعْضُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَاقَ . وَقَالَ أَحْمَدُ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ وَلاَ الْمَصَّتَانِ " . وَقَالَ إِنْ ذَهَبَ ذَاهِبٌ إِلَى قَوْلِ عَائِشَةَ فِي خَمْسِ رَضَعَاتٍ فَهُوَ مَذْهَبٌ قَوِيٌّ . وَجَبُنَ عَنْهُ أَنْ يَقُولَ فِيهِ شَيْئًا . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ يُحَرِّمُ قَلِيلُ الرَّضَاعِ وَكَثِيرُهُ إِذَا وَصَلَ إِلَى الْجَوْفِ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالأَوْزَاعِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَوَكِيعٍ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ . عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ وَيُكْنَى أَبَا مُحَمَّدٍ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ قَدِ اسْتَقْضَاهُ عَلَى الطَّائِفِ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ أَدْرَكْتُ ثَلاَثِينَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Bize Muhammed b. Abdila’lâ es-San’ânî anlattı; dedi ki: Bize Mu’temir b. Süleymân anlattı; dedi ki: Eyyûb’u, Abdullah b. Ebî Müleyke’den, (o) Abdullah b. ez-Zübeyr’den, (o) Âişe’den, (o da) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den şöyle naklederken işittim: "Bir emme veya iki emme (süt kardeşliği) haramlığı doğurmaz." (Tirmizî) dedi ki: Bu konuda Ümmü’l-Fadl, Ebû Hureyre, Zübeyr b. el-Avvâm ve İbnü’z-Zübeyr’den de hadis vardır. Birçok kişi bu hadisi Hişâm b. Urve’den, (o) babasından, (o) Abdullah b. ez-Zübeyr’den, (o da) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet etmiş ve: "Bir emme veya iki emme (süt kardeşliği) haramlığı doğurmaz" demiştir. Muhammed b. Dînâr ise Hişâm b. Urve’den, (o) babasından, (o) Abdullah b. ez-Zübeyr’den, (o) Zübeyr’den, (o da) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet etmiştir. Muhammed b. Dînâr el-Basrî burada "Zübeyr’den, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den" diyerek ekleme yapmıştır ki bu mahfuz (doğru) değildir. Hadisçilere göre sahih olan, İbn Ebî Müleyke’nin Abdullah b. ez-Zübeyr’den, (o) Âişe’den, (o da) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet ettiğidir. Ebû Îsâ dedi ki: Âişe hadisi hasen sahih bir hadistir. Muhammed’e (Buhârî’ye) bunu sordum, "Sahih olan İbnü’z-Zübeyr’in Âişe’den rivayetidir. Muhammed b. Dînâr’ın hadisi hatalıdır; Muhammed b. Dînâr burada hata etmiş ve (senede) Zübeyr’i eklemiştir. Doğrusu Hişâm b. Urve’den, (o) babasından, (o) Zübeyr’den (olan mevkuf rivayettir)" dedi. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in ashabından ve diğerlerinden bazı ilim ehli katında uygulama buna göredir. Âişe şöyle demiştir: "Kur’an’da (önceleri) on belirli emişin (süt kardeşliği haramlığı oluşturduğu) indirilmişti. Sonra bunlardan beşi neshedildi ve (hüküm) beş belirli emişe dönüştü. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem vefat ettiğinde iş bu durum üzereydi." Bunu bize İshâk b. Mûsâ el-Ensârî anlattı. Bize Ma’n anlattı. Bize Mâlik anlattı; Abdullah b. Ebî Bekr’den, (o) Amre’den, (o da) Âişe’den bu şekilde rivayet etmiştir. Âişe ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in diğer bazı eşleri bununla fetva verirdi. Şâfiî ve İshâk’ın görüşü de budur. Ahmed ise Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in: "Bir emme veya iki emme haramlık doğurmaz" hadisini almıştır. Ve (devamla) şöyle demiştir: "Eğer birisi Âişe’nin beş emiş (şartı) görüşüne giderse bu da kuvvetli bir mezheptir." Ancak kendisi bu konuda kesin bir şey söylemekten çekinmiştir. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in ashabından ve diğerlerinden bazı ilim ehli ise; sütün azının da çoğunun da mideye ulaştığı takdirde haramlık doğuracağını söylemişlerdir. Bu, Süfyân es-Sevrî, Mâlik b. Enes, Evzâî, Abdullah b. el-Mübârek, Vekî’ ve Kûfelilerin görüşüdür. Abdullah b. Ebî Müleyke, Abdullah b. Ubeydullah b. Ebî Müleyke’dir; künyesi Ebû Muhammed’dir. Abdullah (b. ez-Zübeyr) onu Tâif’e kadı olarak tayin etmişti. İbn Cüreyc, İbn Ebî Müleyke’den (naklen) şöyle dediğini belirtmiştir: "Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in ashabından otuz kişiye yetiştim."