1244. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلَّذِي بَاعَهَا إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنِ ابْتَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلَّذِي بَاعَهُ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ . وَحَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . هَكَذَا رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ " . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنِ ابْتَاعَ نَخْلاً قَدْ أُبِّرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ " . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ . هَكَذَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ الْحَدِيثَيْنِ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَيْضًا . وَرَوَى عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ سَالِمٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَصَحُّ مَا جَاءَ فِي هَذَا الْبَابِ .
Bize Kuteybe anlattı. Bize Leys anlattı. O İbn Şihâb'dan, o Sâlim'den, o da babasından (İbn Ömer'den) naklettiğine göre; o, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işitmiştir: "Kim aşılaması (te'biri) yapıldıktan sonra bir hurma ağacı satın alırsa, meyvesi satana aittir; ancak satın alan (kendisine ait olmasını) şart koşarsa o başka. Kim de malı olan bir köle satın alırsa, malı satana aittir; ancak satın alan (kendisine ait olmasını) şart koşarsa o başka." Dedi ki: Bu konuda Câbir'den de rivayet vardır. İbn Ömer hadisi hasen sahihtir. Zührî, Sâlim, İbn Ömer ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem kanalıyla bu hadis birçok yoldan; "Kim aşılaması yapıldıktan sonra bir hurma ağacı satın alırsa, meyvesi satıcıya aittir; ancak satın alan şart koşarsa o başka. Kim de malı olan bir köle satarsa, malı satıcıya aittir; ancak satın alan şart koşarsa o başka" lafzıyla rivayet edilmiştir. Ayrıca Nâfi, İbn Ömer ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem kanalıyla; "Kim aşılaması yapılmış bir hurma ağacı satın alırsa meyvesi satıcıya aittir; ancak satın alan şart koşarsa o başka" şeklinde de rivayet edilmiştir. Yine Nâfi, İbn Ömer ve Ömer'den (mevkûf olarak) rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: "Kim malı olan bir köle satarsa, malı satıcıya aittir; ancak satın alan şart koşarsa o başka." Ubeydullah b. Ömer ve başkaları da Nâfi'den bu iki hadisi bu şekilde (biri merfû diğeri mevkûf olarak) rivayet etmişlerdir. Bazıları ise bu (köle ile ilgili) hadisi de Nâfi, İbn Ömer ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem isnadıyla (merfû olarak) rivayet etmişlerdir. İkrime b. Hâlid de İbn Ömer ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den, Sâlim'in hadisine benzer bir rivayette bulunmuştur. Bazı ilim ehlinin uygulaması bu hadise göredir. Şâfiî, Ahmed ve İshâk'ın görüşü budur. Muhammed b. İsmail (Buhârî) dedi ki: Bu konuda gelen rivayetlerin en sahihi Zührî'nin, Sâlim'den, onun da babasından ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den yaptığı rivayettir.