1245. Hadis
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَخْتَارَا " . قَالَ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا ابْتَاعَ بَيْعًا وَهُوَ قَاعِدٌ قَامَ لِيَجِبَ لَهُ الْبَيْعُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَرْزَةَ وَحَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَسَمُرَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ وَقَالُوا الْفُرْقَةُ بِالْأَبْدَانِ لَا بِالْكَلَامِ وَقَدْ قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا يَعْنِي الْفُرْقَةَ بِالْكَلَامِ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ لِأَنَّ ابْنَ عُمَرَ هُوَ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَعْنَى مَا رَوَى وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوجِبَ الْبَيْعَ مَشَى لِيَجِبَ لَهُ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ
Bize Vâsıl b. Abdilalâ el-Kûfî anlattı. Bize İbn Fudayl, Yahyâ b. Saîd'den, o Nâfi'den, o da İbn Ömer'den nakletti. İbn Ömer dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Alışveriş yapan iki taraf, birbirlerinden ayrılmadıkları veya (satışı kesinleştirmeyi) tercih etmedikleri sürece muhayyerdirler (satışı bozma hakları vardır)." (Râvi) Dedi ki: İbn Ömer bir alışveriş yaptığı zaman şayet oturuyorsa, satışın kendisi için kesinleşmesi (vâcip olması) için ayağa kalkardı. Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Ebû Berze, Hakîm b. Hizâm, Abdullah b. Abbâs, Abdullah b. Amr, Semure ve Ebû Hureyre'den de hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: İbn Ömer hadisi hasen sahihtir. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve diğerlerinden bazı ilim ehlinin uygulaması buna göredir. Şâfiî, Ahmed ve İshâk'ın görüşü de budur. Onlar: "(Hadisteki) ayrılma, sözle değil bedenlerle olandır" demişlerdir. Bazı ilim ehli ise Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in "Birbirlerinden ayrılmadıkları sürece" sözünün manasının "Söz ile ayrılmak" olduğunu söylemişlerdir. (Ancak) birinci görüş daha sahihtir. Çünkü bu hadisi Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet eden İbn Ömer'dir ve rivayet ettiğinin manasını en iyi bilen odur. Ondan rivayet edildiğine göre; satışı kesinleştirmek istediği zaman (bedenen ayrılarak) satışı kendisi için bağlayıcı kılmak üzere yürürdü. Ebû Berze el-Eslemî'den de böyle yaptığı rivayet edilmiştir.