Binûn

1246. Hadis

Kaynak: Sünen-i Tirmizi · Et-Tirmizi · Sünen-i Tirmizi (Standart Arapça Metin) · Türkçe çeviri

1246. Hadis

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ صَالِحٍ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتْ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَا ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَيْهِ فِي فَرَسٍ بَعْدَ مَا تَبَايَعَا ‏.‏ وَكَانُوا فِي سَفِينَةٍ فَقَالَ لاَ أَرَاكُمَا افْتَرَقْتُمَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا ‏" ‏ ‏.‏ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ إِلَى أَنَّ الْفُرْقَةَ بِالْكَلاَمِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ قَالَ كَيْفَ أَرُدُّ هَذَا وَالْحَدِيثُ فِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَوَّى هَذَا الْمَذْهَبَ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِلاَّ بَيْعَ الْخِيَارِ ‏"‏ ‏.‏ مَعْنَاهُ أَنْ يُخَيِّرَ الْبَائِعُ الْمُشْتَرِيَ بَعْدَ إِيجَابِ الْبَيْعِ فَإِذَا خَيَّرَهُ فَاخْتَارَ الْبَيْعَ فَلَيْسَ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ ذَلِكَ فِي فَسْخِ الْبَيْعِ وَإِنْ لَمْ يَتَفَرَّقَا ‏.‏ هَكَذَا فَسَّرَهُ الشَّافِعِيُّ وَغَيْرُهُ ‏.‏ وَمِمَّا يُقَوِّي قَوْلَ مَنْ يَقُولُ الْفُرْقَةُ بِالأَبْدَانِ لاَ بِالْكَلاَمِ حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Bize Muhammed b. Beşşâr anlattı. Bize Yahyâ b. Saîd, Şu'be'den, o Katâde'den, o Sâlih Ebû'l-Halîl'den, o Abdullah b. Hâris'ten, o da Hakîm b. Hizâm'dan naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Alışveriş yapan iki taraf, birbirlerinden ayrılmadıkları sürece muhayyerdirler (satışı bozabilirler). Eğer (malın kusurunu ve fiyatını) doğru söyler ve (her şeyi) açıklarlarsa alışverişleri kendilerine bereketli kılınır. Eğer (kusurları) gizler ve yalan söylerlerse alışverişlerinin bereketi yok olur." Bu hadis sahihtir. Ebû Berze el-Eslemî'den de böyle rivayet edilmiştir: Bir gemide bulunan iki adam alışveriş yaptıktan sonra bir at hakkında onun huzurunda davalaştılar. [Ebû Berze]: "Sizin ayrıldığınızı görmüyorum. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem 'Alışveriş yapan iki taraf ayrılmadıkça muhayyerdir' buyurmuştur" dedi. Kûfe ehli ve başkalarından bazı ilim ehli, ayrılığın sözle olduğu görüşüne gitmiştir; bu, Süfyân es-Sevrî'nin görüşüdür; Mâlik b. Enes'ten de böyle rivayet edilmiştir. İbnü'l-Mübârek'ten şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Bu hususta Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den gelen hadis sahih iken bunu nasıl reddedebilirim?" O, bu görüşü güçlü bulmuştur. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in "Muhayyerlik şartlı satış müstesna" sözünün manası şudur: Satıcı, satışı kesinleştirdikten sonra alıcıyı muhayyer bırakır; alıcı da satışı seçerse, ayrılmamış olsalar bile artık satışı feshetme hakkı kalmaz. Şâfiî ve başkaları bunu böyle açıklamıştır. Ayrılığın söz ile değil bedenle olduğunu söyleyenlerin görüşünü güçlendiren şeylerden biri de Abdullah b. Amr'ın Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet ettiği [sonraki] hadistir.