1259. Hadis
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَصَابَ الْمُكَاتَبُ حَدًّا أَوْ مِيرَاثًا وَرِثَ بِحِسَابِ مَا عَتَقَ مِنْهُ " . وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يُؤَدِّي الْمُكَاتَبُ بِحِصَّةِ مَا أَدَّى دِيَةَ حُرٍّ وَمَا بَقِيَ دِيَةَ عَبْدٍ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَهَكَذَا رَوَى يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَى خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ عَلِيٍّ قَوْلَهُ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ . وَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ الْمُكَاتَبُ عَبْدٌ مَا بَقِيَ عَلَيْهِ دِرْهَمٌ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Bize Hârûn b. Abdillah el-Bezzâz anlattı. Bize Yezîd b. Hârûn anlattı. Bize Hammâd b. Seleme haber verdi. O Eyyûb'dan, o İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan naklettiğine göre Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Mükâteb (köle) bir had (cezasını gerektiren suç) işlerse veya bir mirasa konarsa, hürriyetine kavuştuğu (ödediği) oranda vâris olur." Yine Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Mükâteb, ödediği (hürleşen) hissesi oranında hür insanın diyetini; geri kalan (ödemediği) kısmı için de köle diyetini öder." Dedi ki: Bu konuda Ümmü Seleme'den de rivayet vardır. Ebû Îsâ dedi ki: İbn Abbâs hadisi hasendir. Yahyâ b. Ebî Kesîr de bu hadisi İkrime, İbn Abbâs ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem kanalıyla rivayet etmiştir. Hâlid el-Hazzâ ise bunu İkrime'den ve Ali'den (onun sözü olarak) rivayet etmiştir. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve diğerlerinden bazı ilim ehlinin uygulaması bu hadise göredir. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve diğerlerinden ilim ehlinin çoğunluğu ise şöyle demişlerdir: "Mükâteb, üzerinde (borcundan) bir dirhem kalsa dahi köledir." Süfyân es-Sevrî, Şâfiî, Ahmed ve İshâk'ın görüşü budur.