1309. Hadis
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْهَرَوِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ وَإِذَا أُحِلْتَ عَلَى مَلِيءٍ فَاتْبَعْهُ وَلاَ تَبِعْ بَيْعَتَيْنِ فِي بَيْعَةٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَمَعْنَاهُ أَنَّهُ إِذَا أُحِيلَ أَحَدُكُمْ عَلَى مَلِيٍّ فَلْيَتْبَعْ . فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أُحِيلَ الرَّجُلُ عَلَى مَلِيٍّ فَاحْتَالَهُ فَقَدْ بَرِئَ الْمُحِيلُ وَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَرْجِعَ عَلَى الْمُحِيلِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا تَوِيَ مَالُ هَذَا بِإِفْلاَسِ الْمُحَالِ عَلَيْهِ فَلَهُ أَنْ يَرْجِعَ عَلَى الأَوَّلِ . وَاحْتَجُّوا بِقَوْلِ عُثْمَانَ وَغَيْرِهِ حِينَ قَالُوا لَيْسَ عَلَى مَالِ مُسْلِمٍ تَوًى . قَالَ إِسْحَاقُ مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ " لَيْسَ عَلَى مَالِ مُسْلِمٍ تَوًى " . هَذَا إِذَا أُحِيلَ الرَّجُلُ عَلَى آخَرَ وَهُوَ يَرَى أَنَّهُ مَلِيٌّ فَإِذَا هُوَ مُعْدِمٌ فَلَيْسَ عَلَى مَالِ مُسْلِمٍ تَوًى .
Bize İbrahim b. Abdullah el-Herevî anlattı. Dedi ki: Bize Hüşeym anlattı. Dedi ki: Bize Yûnus b. Ubeyd, Nâfi'den, o da İbn Ömer'den naklettiğine göre Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Zenginin (borcunu ödemeyi) geciktirmesi zulümdür. Zengin (ödeme gücü olan) birine havale edilirsen, ona tâbi ol (havaleyi kabul et). Ve bir satış içinde iki satış yapma." (Tirmizî) dedi ki: Ebû Hureyre hadisi hasen sahih bir hadistir. Hadisin manası şudur: Sizden biri zengin birine havale edilirse (alacağını ondan tahsil etmesi istenirse), ona tâbi olsun (kabul etsin). Bazı ilim ehli şöyle demiştir: Bir kimse zengin birine havale edilir ve o da bunu kabul ederse (hile yoluyla havale yaparsa), havale eden borçtan kurtulur; alacaklının tekrar havale edene (ilk borçluya) dönme hakkı yoktur. Bu, Şâfiî, Ahmed ve İshâk'ın görüşüdür. Bazı ilim ehli ise şöyle demiştir: Eğer havale edilen kişinin iflas etmesiyle bu mal (alacak) helak olursa, alacaklının birinci şahsa (ilk borçluya) dönme hakkı vardır. Onlar Osman ve başkalarının şu sözünü delil getirmişlerdir: "Müslümanın malında zayi olmak (telef olup gitmek) yoktur." İshâk dedi ki: "Müslümanın malında zayi olmak yoktur" sözünün manası şudur: Bir kişi başka birine havale edildiğinde, onun zengin (ödeme gücü olan) biri olduğunu sanır, ancak o kişinin iflas etmiş biri olduğu ortaya çıkarsa (bu durumda alacaklı ilk borçluya döner); böylece Müslümanın malı zayi olmaz.