1350. Hadis
حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا رَجُلٍ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَإِنَّهَا لِلَّذِي يُعْطَاهَا لاَ تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْطَاهَا لأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ رِوَايَةِ مَالِكٍ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ " وَلِعَقِبِهِ " . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا قَالَ هِيَ لَكَ حَيَاتَكَ وَلِعَقِبِكَ . فَإِنَّهَا لِمَنْ أُعْمِرَهَا لاَ تَرْجِعُ إِلَى الأَوَّلِ . وَإِذَا لَمْ يَقُلْ لِعَقِبِكَ فَهِيَ رَاجِعَةٌ إِلَى الأَوَّلِ إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ . وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لأَهْلِهَا " . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ فَهِيَ لِوَرَثَتِهِ وَإِنْ لَمْ تُجْعَلْ لِعَقِبِهِ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Bize el-Ensârî anlattı. (H) Bize Ma'n anlattı. (H) Bize Mâlik, İbn Şihâb'dan, o Ebû Seleme'den, o da Câbir'den naklederek anlattı. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hangi adama kendisine ve (öldükten sonra da) varislerine ait olmak üzere umrâ (kaydı hayat şartıyla hibe) yapılırsa, bu mal kendisine verilen kişiye aittir. Veren kişiye (asla) geri dönmez. Çünkü o, içinde miras hükümlerinin cari olduğu (miras bırakılabilecek) bir bağışta bulunmuştur." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasen sahihtir. Ma'mer ve birçok ravi Zührî'den, Mâlik'in rivayeti gibi rivayet etmiştir. Bazıları ise Zührî'den rivayet ederken 've varislerine' (ifadesini) zikretmemiştir. Bazı ilim ehlinin uygulaması buna göredir. Onlar şöyle derler: Eğer (bağışlayan kişi): 'Bu mal hayatın boyunca senin ve (senden sonra) varislerinindir' derse, bu mal kendisine umrâ yapılan kişiye aittir, ilk sahibine dönmez. Eğer 'varislerine' demezse, kendisine umrâ yapılan kişi öldüğünde mal ilk sahibine geri döner. Bu, Mâlik b. Enes ve Şâfiî'nin görüşüdür. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den farklı vecihlerle şöyle buyurduğu da rivayet edilmiştir: "Umrâ sahibinindir (verilen kişiye aittir)." Bazı ilim ehlinin uygulaması da buna göredir. Onlar şöyle derler: Kendisine umrâ yapılan kişi öldüğünde, (bağışlayan kişi) 'varislerine' diye şart koşmamış olsa bile o mal (ölenin) varislerine kalır. Bu da Süfyân es-Sevrî, Ahmed ve İshâk'ın görüşüdür.