1351. Hadis
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لأَهْلِهَا وَالرُّقْبَى جَائِزَةٌ لأَهْلِهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ بِهَذَا الإِسْنَادِ عَنْ جَابِرٍ مَوْقُوفًا وَلَمْ يَرْفَعْهُ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الرُّقْبَى جَائِزَةٌ مِثْلَ الْعُمْرَى . وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَفَرَّقَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ بَيْنَ الْعُمْرَى وَالرُّقْبَى فَأَجَازُوا الْعُمْرَى وَلَمْ يُجِيزُوا الرُّقْبَى . قَالَ أَبُو عِيسَى وَتَفْسِيرُ الرُّقْبَى أَنْ يَقُولَ هَذَا الشَّىْءُ لَكَ مَا عِشْتَ فَإِنْ مِتَّ قَبْلِي فَهِيَ رَاجِعَةٌ إِلَىَّ . وَقَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ الرُّقْبَى مِثْلُ الْعُمْرَى وَهِيَ لِمَنْ أُعْطِيَهَا وَلاَ تَرْجِعُ إِلَى الأَوَّلِ .
Bize Ahmed b. Menî' anlattı. (H) Bize Hüşeym, Dâvûd b. Ebî Hind'den, o Ebu'z-Zübeyr'den, o da Câbir'den naklederek anlattı. Dedi ki: Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Umrâ (bağışı) sahibinindir. Rukbâ (bağışı) da sahibinindir." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasendir. Bazıları bunu Ebu'z-Zübeyr'den, bu isnadla Câbir'den mevkûf olarak rivayet etmiş ve merfu yapmamışlardır (Peygamber'e dayandırmamışlardır). Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve diğerlerinden bazı ilim ehlinin uygulaması buna göredir: Rukbâ da tıpkı umrâ gibi caizdir. Bu, Ahmed ve İshâk'ın görüşüdür. Kûfe ehlinden ve diğerlerinden bazı ilim ehli ise umrâ ile rukbâ arasını ayırmış, umrâyı caiz görmüş fakat rukbâyı caiz görmemişlerdir. Ebû Îsâ dedi ki: Rukbâ'nın açıklaması (şudur): Bir kimsenin (diğerine), 'Bu şey yaşadığın sürece senindir. Eğer sen benden önce ölürsen o bana geri döner (sen ölürsen bana, ben ölürsem sana kalır)' demesidir. Ahmed ve İshâk dediler ki: Rukbâ da umrâ gibidir; kime verildiyse ona aittir, ilk sahibine geri dönmez.