1378. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَحْيَى أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَهُ وَلَيْسَ لِعِرْقِ ظَالِمٍ حَقٌّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ قَالُوا لَهُ أَنْ يُحْيِيَ الأَرْضَ الْمَوَاتَ بِغَيْرِ إِذْنِ السُّلْطَانِ . وَقَدْ قَالَ بَعْضُهُمْ لَيْسَ لَهُ أَنْ يُحْيِيَهَا إِلاَّ بِإِذْنِ السُّلْطَانِ . وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَعَمْرِو بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ جَدِّ كَثِيرٍ وَسَمُرَةَ . حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيَّ عَنْ قَوْلِهِ " وَلَيْسَ لِعِرْقِ ظَالِمٍ حَقٌّ " . فَقَالَ الْعِرْقُ الظَّالِمُ الْغَاصِبُ الَّذِي يَأْخُذُ مَا لَيْسَ لَهُ . قُلْتُ هُوَ الرَّجُلُ الَّذِي يَغْرِسُ فِي أَرْضِ غَيْرِهِ قَالَ هُوَ ذَاكَ .
Bize Muhammed b. Beşşâr anlattı, (dedi ki): Bize Abdulvehhâb es-Sekafî haber verdi, (dedi ki): Bize Eyyûb, Hişâm b. Urve’den, o babasından, o da Saîd b. Zeyd’den nakletti ki Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim ölü (kullanılmayan/sahipsiz) bir araziyi ihya eder (tarıma elverişli hale getirirse), o yer onundur. Zalim damarın (haksız yere dikilen ağacın/yapılan işin) ise bir hakkı yoktur." Ebû Îsâ dedi ki: Bu, hasen garip bir hadistir. Bazıları bunu Hişâm b. Urve’den, o babasından, o da Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’den mürsel olarak rivayet etmişlerdir. Bazı ilim ehlinin yanındaki amel bu hadise göredir. Bu, Ahmed ve İshâk’ın görüşüdür; onlar şöyle demişlerdir: "Kişinin, sultanın (devlet başkanının) izni olmaksızın ölü araziyi ihya etme hakkı vardır." Bazıları ise: "Sultanın izni olmadan onu ihya edemez" demişlerdir. Birinci görüş daha sahihtir. (Ebû Îsâ) dedi ki: Bu konuda Câbir, Amr b. Avf el-Müzenî (Kesîr’in dedesi) ve Semure’den de hadis rivayet edilmiştir. Bize Ebû Mûsâ Muhammed b. el-Müsennâ anlattı, (dedi ki): Ben Ebu’l-Velîd et-Tayâlisî’ye Peygamber’in "Zalim damarın hakkı yoktur" sözünü sordum. O şöyle dedi: "Zalim damar, kendisine ait olmayanı (zorla) alan gaspçıdır." Ben: "O, başkasının arazisine (izinsiz) ağaç diken adam mıdır?" dedim. O: "Evet, o odur" dedi.