1433_3. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، بِإِسْنَادِهِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ بِمَعْنَاهُ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَهَزَّالٍ وَبُرَيْدَةَ وَسَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبِّقِ وَأَبِي بَرْزَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَمَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَوْا بِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " إِذَا زَنَتِ الأَمَةُ فَاجْلِدُوهَا فَإِنْ زَنَتْ فِي الرَّابِعَةِ فَبِيعُوهَا وَلَوْ بِضَفِيرٍ " . وَرَوَى سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَشِبْلٍ قَالُوا كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . هَكَذَا رَوَى ابْنُ عُيَيْنَةَ الْحَدِيثَيْنِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَشِبْلٍ وَحَدِيثُ ابْنِ عُيَيْنَةَ وَهَمٌ وَهِمَ فِيهِ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ أَدْخَلَ حَدِيثًا فِي حَدِيثٍ . وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الزُّبَيْدِيُّ وَيُونُسُ بْنُ يَزِيدَ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا زَنَتِ الأَمَةُ فَاجْلِدُوهَا " . وَالزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ شِبْلِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ الأَوْسِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا زَنَتِ الأَمَةُ " . وَهَذَا الصَّحِيحُ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ . - وَشِبْلُ بْنُ خَالِدٍ لَمْ يُدْرِكِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِنَّمَا رَوَى شِبْلٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ الأَوْسِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهَذَا الصَّحِيحُ وَحَدِيثُ ابْنِ عُيَيْنَةَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَرُوِيَ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ شِبْلُ بْنُ حَامِدٍ وَهُوَ خَطَأٌ إِنَّمَا هُوَ شِبْلُ بْنُ خَالِدٍ وَيُقَالُ أَيْضًا شِبْلُ بْنُ خُلَيْدٍ .
Bize Kuteybe anlattı; dedi ki: Bize Leys, İbn Şihâb’dan kendi senediyle Mâlik hadisinin benzerini manasıyla anlattı. Tirmizî dedi ki: Bu konuda Ebû Bekre, Ubâde b. es Sâmit, Ebû Hureyre, Ebû Saîd, İbn Abbâs, Câbir b. Semure, Hezzâl, Büreyde, Seleme b. el Muhabbik, Ebû Berze ve İmrân b. Husayn’dan da hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Hureyre ve Zeyd b. Hâlid hadisi hasen sahihtir. Mâlik b. Enes, Ma’mer ve bir çok kimse Zührî’den, o Ubeydullah b. Abdillah b. Utbe’den, o Ebû Hureyre ve Zeyd b. Hâlid’den, onlar da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den bu şekilde rivayet etmişlerdir. Yine bu senedle Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den şöyle buyurduğunu rivayet ettiler: "Cariye zina ederse ona sopa vurun. Dördüncü kez zina ederse, kıldan bir ip karşılığında bile olsa onu satın." Süfyân b. Uyeyne, Zührî’den, o Ubeydullah’tan, o Ebû Hureyre, Zeyd b. Hâlid ve Şibl’den rivayet ederek: "Biz Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in yanındaydık..." dediler (önceki hadis). İbn Uyeyne her iki hadisi de (hem recm kıssasını hem cariye hükmünü) Ebû Hureyre, Zeyd b. Hâlid ve Şibl’den (üçünden birden) rivayet etmiştir. İbn Uyeyne’nin bu rivayeti vehimdir (hatalıdır). Süfyân b. Uyeyne bu konuda yanılmış, bir hadisi diğer hadisin içine sokmuştur. Doğrusu Muhammed b. el Velîd ez Zübeydî, Yûnus b. Yezîd ve Zührî’nin kardeşinin oğlunun Zührî’den, onun Ubeydullah’tan, onun da Ebû Hureyre ve Zeyd b. Hâlid’den, onların da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet ettikleri şu hadistir: "Cariye zina ederse ona sopa vurun." Zührî’nin Ubeydullah’tan, onun Şibl b. Hâlid’den, onun da Abdullah b. Mâlik el Evsî’den, onun da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet ettiği hadis ise şudur: "Cariye zina ederse..." Hadis ehlince sahih olan budur. Şibl b. Hâlid, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’e yetişmemiştir. Şibl ancak Abdullah b. Mâlik el Evsî’den, o da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet etmiştir. Sahih olan budur. İbn Uyeyne hadisi mahfuz değildir. Ondan (Şibl’in isminin) Şibl b. Hâmid olduğu da rivayet edilmiştir ki bu hatadır. O ancak Şibl b. Hâlid’dir. Şibl b. Huleyd de denilir.