230. Hadis
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، قَالَ أَخَذَ زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ بِيَدِي وَنَحْنُ بِالرَّقَّةِ فَقَامَ بِي عَلَى شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَقَالَ زِيَادٌ حَدَّثَنِي هَذَا الشَّيْخُ أَنَّ رَجُلاً صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَالشَّيْخُ يَسْمَعُ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُعِيدَ الصَّلاَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ وَابِصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا يُعِيدُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ . وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ . وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى حَدِيثِ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَيْضًا قَالُوا مَنْ صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ يُعِيدُ . مِنْهُمْ حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى وَوَكِيعٌ . وَرَوَى حَدِيثَ حُصَيْنٍ عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي الأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ . وَفِي حَدِيثِ حُصَيْنٍ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ هِلاَلاً قَدْ أَدْرَكَ وَابِصَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْحَدِيثِ فِي هَذَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ حُصَيْنٍ عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ لأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ .
Bize Hennâd anlattı; bize Ebû'l-Ahvas anlattı; Husayn'dan; Hilal b. Yisaf'tan; dedi ki: Ziyad b. Ebî'l-Ca'd, biz Rakka'dayken elimden tuttu ve beni Benî Esed'den Vâbisa b. Ma'bed denilen bir şeyhin yanında durdurdu. Ziyad dedi ki: “Bu şeyh bana anlattı ki; bir adam safın arkasında tek başına namaz kıldı -şeyh da bunu işitiyordu-. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona namazı iade etmesini emretti.” Ebû Îsâ dedi ki: “Bu konuda Ali b. Şeyban ve İbn Abbas'tan da rivayet vardır. Vâbisa hadisi hasen bir hadistir. İlim ehlinden bir grup, kişinin safın arkasında tek başına namaz kılmasını kerih görmüş ve ‘Safın arkasında tek başına kılarsa iade eder’ demişlerdir. Ahmed ve İshak bu görüştedir. İlim ehlinden bir grup ise; ‘Safın arkasında tek başına kılarsa yeterlidir’ demiştir. Bu, Süfyan es-Sevrî, İbnü'l-Mübarek ve Şâfiî'nin görüşüdür. Kûfe ehlinden bir grup da Vâbisa b. Ma'bed hadisine giderek; ‘Safın arkasında tek başına kılan iade eder’ demişlerdir. Hammad b. Ebî Süleyman, İbn Ebî Leylâ ve Vekî onlardandır. Birçok kimse Husayn hadisini; Hilal b. Yisaf'tan, Ebû'l-Ahvas rivayeti gibi; Ziyad b. Ebî'l-Ca'd'dan; o Vâbisa b. Ma'bed'den rivayet etmiştir. Husayn hadisinde Hilal'in Vâbisa'ya yetiştiğine dair delil vardır. Hadis ehli bu konuda ihtilaf etmiştir. Bazıları; ‘Amr b. Murre'nin Hilal b. Yisaf'tan; o Amr b. Raşid'den; o Vâbisa b. Ma'bed'den rivayeti daha sahihtir’ demiştir. Bazıları ise; ‘Husayn'ın Hilal b. Yisaf'tan; o Ziyad b. Ebî'l-Ca'd'dan; o Vâbisa b. Ma'bed'den rivayeti daha sahihtir’ demiştir. Ebû Îsâ dedi ki: ‘Benim katımda bu, Amr b. Murre'nin hadisinden daha sahihtir. Çünkü bu, Hilal b. Yisaf hadisinden başka; Ziyad b. Ebî'l-Ca'd'dan; o Vâbisa'dan rivayet edilmiştir.’”