317. Hadis
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْمَرْوَزِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الأَرْضُ كُلُّهَا مَسْجِدٌ إِلاَّ الْمَقْبُرَةَ وَالْحَمَّامَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي ذَرٍّ قَالُوا إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " جُعِلَتْ لِيَ الأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ قَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ رِوَايَتَيْنِ مِنْهُمْ مَنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يَذْكُرْهُ . وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ . رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلٌ . وَرَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَكَانَ عَامَّةُ رِوَايَتِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَكَأَنَّ رِوَايَةَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَثْبَتُ وَأَصَحُّ مُرْسَلاً .
Bize İbn Ebî Ömer ve Ebû Ammâr el-Hüseyin b. Hureys el-Mervezî anlattı; dediler ki: Bize Abdulaziz b. Muhammed anlattı; Amr b. Yahya’dan; babasından; Ebû Saîd el-Hudrî’den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kabristan ve hamam hariç yeryüzünün tamamı mesciddir.” Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Ali, Abdullah b. Amr, Ebû Hureyre, Câbir, İbn Abbas, Huzeyfe, Enes, Ebû Umâme ve Ebû Zer’den de [hadis] vardır. Bunlar: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in “Yeryüzü benim için mescid ve temiz kılındı” buyurduğunu söylemişlerdir. Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Saîd hadisi Abdulaziz b. Muhammed’den iki rivayet halinde rivayet edilmiştir. Onlardan [ravilerden] kimisi bunu Ebû Saîd’den zikretmiş, kimisi de [Ebû Saîd’i] zikretmemiştir. Bu hadiste ızdırap vardır. Süfyân es-Sevrî, Amr b. Yahya’dan; babasından; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den mürsel olarak rivayet etmiştir. Hammâd b. Seleme bunu Amr b. Yahya’dan; babasından; Ebû Saîd’den; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet etmiştir. Muhammed b. İshak ise bunu Amr b. Yahya’dan; babasından rivayet etmiş; “Onun rivayetinin tamamı Ebû Saîd’den; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’dendir” demiş ve bunda “Ebû Saîd’den; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den” diye zikretmemiştir. Sanki Sevrî’nin Amr b. Yahya’dan; babasından; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den şeklindeki mürsel rivayeti daha sağlam ve daha sahihtir.