1561_2. Hadis
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَنَفَّلَ سَيْفَهُ ذَا الْفَقَارِ يَوْمَ بَدْرٍ وَهُوَ الَّذِي رَأَى فِيهِ الرُّؤْيَا يَوْمَ أُحُدٍ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي الزِّنَادِ . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي النَّفَلِ مِنَ الْخُمُسِ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ لَمْ يَبْلُغْنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفَّلَ فِي مَغَازِيهِ كُلِّهَا وَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّهُ نَفَّلَ فِي بَعْضِهَا وَإِنَّمَا ذَلِكَ عَلَى وَجْهِ الاِجْتِهَادِ مِنَ الإِمَامِ فِي أَوَّلِ الْمَغْنَمِ وَآخِرِهِ . قَالَ ابْنُ مَنْصُورٍ قُلْتُ لأَحْمَدَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَفَّلَ إِذَا فَصَلَ بِالرُّبُعِ بَعْدَ الْخُمُسِ وَإِذَا قَفَلَ بِالثُّلُثِ بَعْدَ الْخُمُسِ فَقَالَ يُخْرِجُ الْخُمُسَ ثُمَّ يُنَفِّلُ مِمَّا بَقِيَ وَلاَ يُجَاوِزُ هَذَا . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا الْحَدِيثُ عَلَى مَا قَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ النَّفَلُ مِنَ الْخُمُسِ . قَالَ إِسْحَاقُ كَمَا قَالَ .
Bize Hennâd anlattı; bize İbn Ebi'z-Zinâd anlattı; babasından; Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe'den; İbn Abbâs'tan [naklen]: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem, Bedir günü Zülfikâr kılıcını nefel olarak aldı; Uhud günü rüyayı gördüğü kılıç odur. Bu hadis hasen garibtir; onu ancak bu yönüyle, İbn Ebi'z-Zinâd'ın rivayetinden biliyoruz. İlim ehli, nefelin humustan verilmesi hususunda ihtilaf etmiştir. Mâlik b. Enes şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in bütün gazvelerinde nefel verdiği bana ulaşmadı; bazılarında nefel verdiği bana ulaştı. Bu, ganimetin başında ve sonunda imamın içtihadına bağlıdır. İbn Mansûr dedi ki: Ahmed'e: "Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem [sefere] çıkınca humustan sonra dörtte bir, dönünce humustan sonra üçte bir nefel verdi" dedim. Şöyle dedi: "Humusu ayırır, sonra kalandan nefel verir; bunu aşmaz." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis, İbnü'l-Müseyyeb'in "Nefel humustandır" sözüne göredir. İshâk da onun dediği gibi söyledi.