2112. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قال: حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ وَوَكِيعٌ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، وَقَالَ، بَعْضُهُمْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا السُّنَّةُ فِي الرَّجُلِ مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ يُسْلِمُ عَلَى يَدَىْ رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هُوَ أَوْلَى النَّاسِ بِمَحْيَاهُ وَمَمَاتِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَهْبٍ وَيُقَالُ ابْنُ مَوْهَبٍ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ . وَقَدْ أَدْخَلَ بَعْضُهُمْ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَهْبٍ وَبَيْنَ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ قَبِيصَةَ بْنَ ذُؤَيْبٍ وَلاَ يَصِحُّ رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عُمَرَ وَزَادَ فِيهِ قَبِيصَةَ بْنَ ذُؤَيْبٍ وَهُوَ عِنْدِي لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يُجْعَلُ مِيرَاثُهُ فِي بَيْتِ الْمَالِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أَنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ " .
Bize Ebû Küreyb anlattı. (Dedi ki): Bize Ebû Üsâme, İbn Nümeyr ve Vekî’ anlattı, Abdülazîz b. Ömer b. Abdülazîz’den, o Abdullah b. Mevheb’den –bazıları Abdullah b. Vehb demiştir–, o Temîm ed-Dârî’den. (Dedi ki): Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’e sordum: “Şirk ehlinden bir adamın, Müslümanlardan bir adamın eliyle (onun vesilesiyle) Müslüman olması hakkındaki sünnet (hüküm) nedir?” Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “O (vesile olan kişi), onun hayatında da ölümünde de insanlardan ona en yakın (hak sahibi) olandır.” Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadisi sadece Abdullah b. Vehb –İbn Mevheb de denilir– tarikiyle Temîm ed-Dârî’den biliyoruz. Bazıları Abdullah b. Vehb ile Temîm ed-Dârî arasına Kabîsa b. Züeyb’i koymuşlardır ama bu sahih değildir. Yahyâ b. Hamza bunu Abdülazîz b. Ömer’den rivayet etmiş ve senede Kabîsa b. Züeyb’i eklemiştir; ancak bence bu muttasıl değildir (kopuktur). Bazı ilim ehli katında amel bu hadis üzerinedir. Bazıları ise “(Böyle birinin) mirası Beytülmal’e konulur” demişlerdir. Şâfiî’nin görüşü budur ve o, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in “Velâ (hakkı), azat edene aittir” hadisini delil getirmiştir (Müslüman olmaya vesile olmak velâ hakkı doğurmaz demek istemiştir).