2124. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ تَسْتَعِينُ عَائِشَةَ فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ لِي وَلاَؤُكِ فَعَلْتُ . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ فَلْتَفْعَلْ . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ " ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَائِشَةَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ .
Bize Kuteybe anlattı. (Dedi ki): Bize Leys anlattı, İbn Şihâb’dan, o Urve’den. Ona da Âişe haber verdi. (Dedi ki): Berîre, kitabet borcunu (ödemek) için yardım istemek üzere Âişe’ye geldi. Henüz kitabet borcundan hiçbir şey ödememişti. Âişe ona dedi ki: “Sahiplerine (ailene) dön. Eğer senin kitabet borcunu (tamamen) ödememi ve velâ hakkının bana ait olmasını isterlerse (bunu kabul ederlerse), ben (bunu) yaparım.” Berîre durumu sahiplerine (ailesine) anlattı ama onlar (bunu) kabul etmediler ve: “Eğer (Âişe) senin için (Allah rızası adına) sevap kazanmak (istiyor) ve velâ hakkın da bize ait olacaksa (bunu) yapsın” dediler. (Âişe) bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’e anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona şöyle buyurdu: “(Onu) satın al ve azat et. Şüphesiz velâ (hakkı), azat edene aittir.” Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kalktı ve şöyle buyurdu: “İnsanlara ne oluyor ki Allah’ın Kitabı’nda olmayan şartları ileri sürüyorlar? Kim Allah’ın Kitabı’nda olmayan bir şartı ileri sürerse, yüz kere şart koşsa bile o (şart) geçersizdir.” Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasen sahihtir. Âişe’den başka vecihlerle de rivayet edilmiştir. İlim ehli katında amel buna göredir; velâ (hakkı), azat edene aittir.