497. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُفْيَانَ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ تَوَضَّأَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَبِهَا وَنِعْمَتْ وَمَنِ اغْتَسَلَ فَالْغُسْلُ أَفْضَلُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُ أَصْحَابِ قَتَادَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ بَعْدَهُمُ اخْتَارُوا الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَرَأَوْا أَنْ يُجْزِئَ الْوُضُوءُ مِنَ الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ . قَالَ الشَّافِعِيُّ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ أَمْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَنَّهُ عَلَى الاِخْتِيَارِ لاَ عَلَى الْوُجُوبِ حَدِيثُ عُمَرَ حَيْثُ قَالَ لِعُثْمَانَ وَالْوُضُوءَ أَيْضًا وَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِالْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ . فَلَوْ عَلِمَا أَنَّ أَمْرَهُ عَلَى الْوُجُوبِ لاَ عَلَى الاِخْتِيَارِ لَمْ يَتْرُكْ عُمَرُ عُثْمَانَ حَتَّى يَرُدَّهُ وَيَقُولَ لَهُ ارْجِعْ فَاغْتَسِلْ وَلَمَا خَفِيَ عَلَى عُثْمَانَ ذَلِكَ مَعَ عِلْمِهِ وَلَكِنْ دَلَّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِيهِ فَضْلٌ مِنْ غَيْرِ وُجُوبٍ يَجِبُ عَلَى الْمَرْءِ فِي ذَلِكَ .
Bize Ebû Mûsâ Muhammed b. el-Müsennâ anlattı; dedi ki: Bize Saîd b. Süfyân el-Cahderî haber verdi; dedi ki: Bize Şu'be haber verdi; Katâde'den; Hasan'dan; Semure b. Cündeb'den; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim cuma günü abdest alırsa, ne âlâ, ne güzel (bir sünneti yerine getirmiş olur)! Kim de guslederse, gusül daha faziletlidir." Dedi ki: Bu konuda Ebû Hüreyre, Aişe ve Enes'ten [da hadis] vardır. Ebû Îsâ dedi ki: Semure hadisi hasendir. Katâde'nin öğrencilerinden bazıları bunu Katâde'den; Hasan'dan; Semure b. Cündeb'den rivayet ederken, bazıları da Katâde'den; Hasan'dan; Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den mürsel olarak rivayet etmiştir. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve onlardan sonrakilerden ilim ehli katında uygulama böyledir: Onlar cuma günü gusletmeyi tercih etmişler, (ancak) cuma günü abdestin gusül yerine geçeceğini (yeterli olacağını) uygun görmüşlerdir. Şâfiî dedi ki: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in cuma günü gusül emrinin vücub (farz) değil ihtiyar (tercih/fazilet) olduğuna delalet eden şeylerden biri de Ömer'in hadisidir. Hani o, Osman'a şöyle demişti: "Sadece abdest mi? Oysa biliyorsun ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem cuma günü guslü emretmişti." Eğer (Ömer ve Osman) bu emrin ihtiyar değil de vücub üzere olduğunu bilselerdi, Ömer Osman'ı (öylece) bırakmaz, onu geri çevirir ve ona "Dön ve guslet" derdi. Osman da ilmine rağmen (bunu terk etmesi) ona gizli kalmazdı. Lakin bu hadis, cuma günü gusülde kişiye vacip olan bir zorunluluk olmaksızın fazilet olduğuna delalet etmiştir.