2952. Hadis
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَزْمٍ أَخُو حَزْمٍ الْقُطَعِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ، عَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِرَأْيِهِ فَأَصَابَ فَقَدْ أَخْطَأَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي سُهَيْلِ بْنِ أَبِي حَزْمٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ شَدَّدُوا فِي هَذَا فِي أَنْ يُفَسَّرَ الْقُرْآنُ بِغَيْرِ عِلْمٍ . وَأَمَّا الَّذِي رُوِيَ عَنْ مُجَاهِدٍ وَقَتَادَةَ وَغَيْرِهِمَا مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ فَسَّرُوا الْقُرْآنَ فَلَيْسَ الظَّنُّ بِهِمْ أَنَّهُمْ قَالُوا فِي الْقُرْآنِ أَوْ فَسَّرُوهُ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَوْ مِنْ قِبَلِ أَنْفُسِهِمْ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُمْ مَا يَدُلُّ عَلَى مَا قُلْنَا أَنَّهُمْ لَمْ يَقُولُوا مِنْ قِبَلِ أَنْفُسِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ . حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ الْبَصْرِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ مَا فِي الْقُرْآنِ آيَةٌ إِلاَّ وَقَدْ سَمِعْتُ فِيهَا بِشَيْءٍ . حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ قَالَ مُجَاهِدٌ لَوْ كُنْتُ قَرَأْتُ قِرَاءَةَ ابْنِ مَسْعُودٍ لَمْ أَحْتَجْ إِلَى أَنْ أَسْأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ كَثِيرٍ مِنَ الْقُرْآنِ مِمَّا سَأَلْتُ .
Bize Abd b. Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Habbân b. Hilâl anlattı, dedi ki: Bize Süheyl b. Abdillah -ki o Hazm el-Kutaî'nin kardeşi İbn Ebî Hazm'dır- anlattı, dedi ki: Bize Ebû İmrân el-Cevnî, Cündeb b. Abdullah'tan naklederek anlattı. Dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim Kur'an hakkında kendi görüşüyle söz söyler de (doğruyu) isabet ederse, yine de hata etmiştir." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis gariptir. Bazı ilim ehli Süheyl b. Ebî Hazm hakkında (tenkit edici) konuşmuşlardır. Ebû Îsâ dedi ki: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve başkalarından bazı ilim ehlinden rivayet edildiğine göre, onlar Kur'an'ın ilimsiz tefsir edilmesi konusunda şiddetli (uyarıcı) davranmışlardır. Mücâhid, Katâde ve diğer ilim ehlinden, Kur'an'ı tefsir ettiklerine dair gelen rivayetlere gelince; onların Kur'an hakkında ilimsizce veya kendi kafalarından söz söyledikleri veya tefsir ettikleri zannedilmemelidir. Onlardan rivayet edilenler, bizim dediğimiz gibi, onların kendi kafalarından ilimsizce konuşmadıklarına delalet etmektedir. Bize Hüseyin b. Mehdî el-Basrî anlattı, (o) Abdürrezzak'tan, (o) Ma'mer'den, (o) Katâde'den nakletti. (Katâde) dedi ki: "Kur'an'da hiçbir ayet yoktur ki, onun hakkında bir şey işitmiş olmayayım." Bize İbn Ebî Ömer anlattı, (o) Süfyân b. Uyeyne'den, (o) A'meş'ten nakletti. Dedi ki: Mücâhid şöyle dedi: "Eğer ben İbn Mes'ûd'un kıraatini okumuş olsaydım, Kur'an'dan sorduğum pek çok şeyi İbn Abbâs'a sormaya ihtiyaç duymazdım."