641. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ الصَّبَّاحِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ " أَلاَ مَنْ وَلِيَ يَتِيمًا لَهُ مَالٌ فَلْيَتَّجِرْ فِيهِ وَلاَ يَتْرُكْهُ حَتَّى تَأْكُلَهُ الصَّدَقَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَفِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ لأَنَّ الْمُثَنَّى بْنَ الصَّبَّاحِ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ . فَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَرَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَالِ الْيَتِيمِ زَكَاةً . مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَلِيٌّ وَعَائِشَةُ وَابْنُ عُمَرَ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي مَالِ الْيَتِيمِ زَكَاةٌ . وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ . وَعَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ هُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَشُعَيْبٌ قَدْ سَمِعَ مِنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . وَقَدْ تَكَلَّمَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ فِي حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَقَالَ هُوَ عِنْدَنَا وَاهٍ . وَمَنْ ضَعَّفَهُ فَإِنَّمَا ضَعَّفَهُ مِنْ قِبَلِ أَنَّهُ يُحَدِّثُ مِنْ صَحِيفَةِ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَمَّا أَكْثَرُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فَيَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَيُثْبِتُونَهُ مِنْهُمْ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ وَغَيْرُهُمَا .
Bize Muhammed b. İsmâîl anlattı; dedi ki: Bize İbrâhîm b. Mûsâ anlattı; dedi ki: Bize el-Velîd b. Müslim anlattı; el-Müsennâ b. es-Sabbâh’tan; Amr b. Şuayb’dan; babasından; dedesinden (rivayetle) ki: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem insanlara hutbe verdi ve şöyle buyurdu: “Dikkat edin! Kim malı olan bir yetimin velisi olursa, o malı ticarette kullansın; onu sadakanın (zekâtın) yiyip bitirmesine terk etmesin.” Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis sadece bu vecihten rivayet edilmiştir. Bu hadisin senedinde söz (tenkit) vardır; çünkü el-Müsennâ b. es-Sabbâh hadiste zayıf sayılır. Bazıları bu hadisi Amr b. Şuayb’dan; “Ömer b. el-Hattâb...” diyerek (mevkuf olarak) rivayet etmiş ve bu hadisi zikretmişlerdir. İlim ehli bu konuda ihtilaf etmiştir. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in ashabından birden çok kimse, yetim malında zekât olduğu görüşündedir. Ömer, Ali, Âişe ve İbn Ömer bunlardandır. Mâlik, Şâfiî, Ahmed ve İshâk da böyle derler. İlim ehlinden bir grup ise: “Yetim malında zekât yoktur” demişlerdir. Süfyân es-Sevrî ve Abdullah b. el-Mübârek bunu söylerler. Amr b. Şuayb, Muhammed b. Abdillâh b. Amr b. el-Âs’ın oğludur. Şuayb, dedesi Abdullah b. Amr’dan hadis işitmiştir. Yahyâ b. Saîd, Amr b. Şuayb’ın hadisi hakkında konuşmuş ve: “O bizim yanımızda vâhi (çürük/zayıf)dir” demiştir. Onu zayıf sayanlar, ancak dedesi Abdullah b. Amr’ın sahifesinden (kitabından) rivayet ettiği cihetle zayıf saymışlardır. Hadis ehlinin çoğunluğu ise Amr b. Şuayb’ın hadisini delil olarak kullanır ve onu sabit (geçerli) görürler; Ahmed ve İshâk ve başkaları bunlardandır.