720. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ ذَرَعَهُ الْقَىْءُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ وَمَنِ اسْتَقَاءَ عَمْدًا فَلْيَقْضِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَثَوْبَانَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ هِشَامٍ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عِيسَى بْنِ يُونُسَ . وَقَالَ مُحَمَّدٌ لاَ أَرَاهُ مَحْفُوظًا . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ يَصِحُّ إِسْنَادُهُ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَثَوْبَانَ وَفَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَاءَ فَأَفْطَرَ . وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ صَائِمًا مُتَطَوِّعًا فَقَاءَ فَضَعُفَ فَأَفْطَرَ لِذَلِكَ . هَكَذَا رُوِيَ فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ مُفَسَّرًا . وَالْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ عَلَى حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الصَّائِمَ إِذَا ذَرَعَهُ الْقَىْءُ فَلاَ قَضَاءَ عَلَيْهِ وَإِذَا اسْتَقَاءَ عَمْدًا فَلْيَقْضِ . وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ .
Bize Ali b. Hucr anlattı; dedi ki: Bize Îsâ b. Yûnus anlattı; Hişâm b. Hassân’dan; Muhammed b. Sîrîn’den; Ebû Hureyre’den; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in şöyle buyurduğunu (nakletti): “Kime kusma galebe çalarsa (istemeden kusarsa) üzerine kaza gerekmez. Kim de kasten kusarsa kaza etsin.” Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Ebu’d-Derdâ, Sevbân ve Fedâle b. Ubeyd’den de hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Hureyre hadisi hasen garibtir. Hişâm’ın İbn Sîrîn’den; onun da Ebû Hureyre’den yaptığı bu rivayeti, Îsâ b. Yûnus hadisi dışında (bir yolla) bilmiyoruz. Muhammed (Buhârî) dedi ki: “Ben bunun mahfuz olduğu kanaatinde değilim.” Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis başka veçhelerden de Ebû Hureyre’den; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet edilmiştir ancak senedi sahih değildir. Ebu’d-Derdâ, Sevbân ve Fedâle b. Ubeyd’den rivayet edildiğine göre: “Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem kusmuş ve orucunu bozmuştur.” (Ebû Îsâ dedi ki): Bunun manası şudur: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem nafile oruç tutuyordu, kustu, zayıf düştü ve bu sebeple iftar etti (orucunu bozdu). Bazı hadislerde bu şekilde tefsir edilerek rivayet edilmiştir. İlim ehli katında uygulama Ebû Hureyre hadisi üzerinedir: Oruçluya kusma galebe çalarsa ona kaza gerekmez, kasten kusarsa kaza etsin. Süfyân es-Sevrî, Şâfiî, Ahmed ve İshâk bu görüştedir.