774. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ النَّيْسَابُورِيُّ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَيَحْيَى بْنُ مُوسَى، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَسَعْدٍ وَشَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ وَثَوْبَانَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَعَائِشَةَ وَمَعْقِلِ بْنِ سِنَانٍ وَيُقَالُ ابْنُ يَسَارٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي مُوسَى وَبِلاَلٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَذُكِرَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ أَنَّهُ قَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ . وَذُكِرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ ثَوْبَانَ وَشَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ لأَنَّ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ رَوَى عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ الْحَدِيثَيْنِ جَمِيعًا حَدِيثَ ثَوْبَانَ وَحَدِيثَ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ . وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ الْحِجَامَةَ لِلصَّائِمِ حَتَّى أَنَّ بَعْضَ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ بِاللَّيْلِ مِنْهُمْ أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ وَابْنُ عُمَرَ وَبِهَذَا يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ إِسْحَاقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ مَنِ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ فَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ . قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَهَكَذَا قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ . وَقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ قَالَ قَالَ الشَّافِعِيُّ قَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ وَرُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ " . وَلاَ أَعْلَمُ وَاحِدًا مِنْ هَذَيْنِ الْحَدِيثَيْنِ ثَابِتًا وَلَوْ تَوَقَّى رَجُلٌ الْحِجَامَةَ وَهُوَ صَائِمٌ كَانَ أَحَبَّ إِلَىَّ وَلَوِ احْتَجَمَ صَائِمٌ لَمْ أَرَ ذَلِكَ أَنْ يُفْطِرَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا كَانَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ بِبَغْدَادَ وَأَمَّا بِمِصْرَ فَمَالَ إِلَى الرُّخْصَةِ وَلَمْ يَرَ بِالْحِجَامَةِ لِلصَّائِمِ بَأْسًا وَاحْتَجَّ بِأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَهُوَ مُحْرِمٌ صَائِمٌ .
Bize Muhammed b. Yahyâ, Muhammed b. Râfi' en-Neysâbûrî, Mahmûd b. Gaylân ve Yahyâ b. Mûsâ anlattılar; dediler ki: Bize Abdürrezzâk anlattı; Ma'mer'den; Yahyâ b. Ebî Kesîr'den; İbrâhim b. Abdullâh b. Kâriz'den; Sâib b. Yezîd'den; Râfi' b. Hadîc'den; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den; buyurdu ki: “Hacamat yapan (kan alan) da, hacamat yaptıran (kan veren) de orucunu bozmuştur.” Bu konuda Ali, Sa'd, Şeddâd b. Evs, Sevbân, Üsâme b. Zeyd, Âişe, Ma'kıl b. Sinân -ona İbn Yesâr da denilir-, Ebû Hureyre, İbn Abbâs, Ebû Mûsâ ve Bilâl'den de (hadis) rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Râfi' b. Hadîc hadisi hasen hadistir. Ahmed b. Hanbel'den zikredildiğine göre şöyle demiştir: “Bu konuda (gelen) en sahih şey Râfi' b. Hadîc hadisidir.” Ali b. Abdullâh'tan (İbnü'l-Medînî) zikredildiğine göre şöyle demiştir: “Bu konuda en sahih şey Sevbân ve Şeddâd b. Evs hadisidir. Çünkü Yahyâ b. Ebî Kesîr, iki hadisi de; (hem) Sevbân hadisini (hem de) Şeddâd b. Evs hadisini Ebû Kılâbe'den rivayet etmiştir.” Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve başkalarından ilim ehlinden bir topluluk oruçlu için hacamatı kerih görmüştür. Hatta Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından bazıları geceleyin hacamat yaptırmıştır. Ebû Mûsâ el-Eş'arî ve İbn Ömer bunlardandır. İbnü'l-Mübârek de bu görüştedir. Ebû Îsâ dedi ki: İshâk b. Mansûr'u şöyle derken işittim: Abdurrahman b. Mehdî dedi ki: “Kim oruçlu iken hacamat yaptırırsa ona kaza gerekir.” İshâk b. Mansûr dedi ki: Ahmed b. Hanbel ve İshâk b. İbrâhim de böyle demiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Bana Hasan b. Muhammed ez-Za'ferânî haber verdi; dedi ki: Şâfiî şöyle dedi: “Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den oruçlu iken hacamat yaptırdığı rivayet edilmiştir. Yine Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den: ‘Hacamat yapan da hacamat yaptıran da iftar etmiştir (orucu bozulmuştur)’ buyurduğu da rivayet edilmiştir. Ben bu iki hadisten hiçbirinin sabit olduğunu bilmiyorum. Eğer bir kişi oruçlu iken hacamattan sakınırsa bu bana daha sevimlidir. Eğer oruçlu bir kimse hacamat yaptırırsa, bunun onun orucunu bozacağı görüşünde değilim.” Ebû Îsâ dedi ki: Şâfiî'nin Bağdat'taki sözü böyleydi. Mısır'da ise ruhsat (izin) tarafına meyletti ve oruçlu için hacamatta bir sakınca görmedi. Delil olarak da; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in Veda Haccı'nda ihramlı ve oruçlu iken hacamat yaptırmasını gösterdi.