828. Hadis
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُلَبِّي إِلاَّ لَبَّى مَنْ عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ شِمَالِهِ مِنْ حَجَرٍ أَوْ شَجَرٍ أَوْ مَدَرٍ حَتَّى تَنْقَطِعَ الأَرْضُ مِنْ هَا هُنَا وَهَا هُنَا " . حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ أَبُو عَمْرٍو الْبَصْرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ . وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ . وَرَوَى أَبُو نُعَيْمٍ الطَّحَّانُ ضِرَارُ بْنُ صُرَدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَأَخْطَأَ فِيهِ ضِرَارٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ مَنْ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ فَقَدْ أَخْطَأَ . قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ وَذَكَرْتُ لَهُ حَدِيثَ ضِرَارِ بْنِ صُرَدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ فَقَالَ هُوَ خَطَأٌ . فَقُلْتُ قَدْ رَوَاهُ غَيْرُهُ عَنِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ أَيْضًا مِثْلَ رِوَايَتِهِ . فَقَالَ لاَ شَىْءَ إِنَّمَا رَوَوْهُ عَنِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ . وَرَأَيْتُهُ يُضَعِّفُ ضِرَارَ بْنَ صُرَدٍ . وَالْعَجُّ هُوَ رَفْعُ الصَّوْتِ بِالتَّلْبِيَةِ . وَالثَّجُّ هُوَ نَحْرُ الْبُدْنِ .
Bize Hennâd anlattı; dedi ki: Bize İsmâîl b. Ayyâş, Umâre b. Gaziyye’den, o Ebû Hâzim’den, o da Sehl b. Sa’d’dan anlattı; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Hiçbir Müslüman yoktur ki telbiye getirsin de; sağında ve solunda bulunan taş, ağaç veya toprak (parçası) da onunla birlikte telbiye getirmiş olmasın! Tâ ki yeryüzü şuradan ve şuradan (doğudan ve batıdan) kesilinceye (son buluncaya) kadar." Bize Hasan b. Muhammed ez-Za’ferânî ve Abdurrahman b. el-Esved Ebû Amr el-Basrî anlattılar; dediler ki: Bize Ubeyde b. Humeyd, Umâre b. Gaziyye’den, o Ebû Hâzim’den, o Sehl b. Sa’d’dan, o da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den İsmâîl b. Ayyâş’ın hadisinin benzerini anlattı. Bu konuda İbn Ömer ve Câbir’den de hadis vardır. Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Bekir hadisi garip bir hadistir. Biz bunu ancak İbn Ebû Füdeyk’in Dahhâk b. Osmân’dan rivayeti olarak biliyoruz. Muhammed b. el-Münkedir, Abdurrahman b. Yerbu’dan (hadis) işitmemiştir. Muhammed b. el-Münkedir, Saîd b. Abdurrahman b. Yerbu’dan, o babasından bu hadisin dışında başka hadisler rivayet etmiştir. Ebû Nuaym et-Tahhân Dırâr b. Surad, bu hadisi İbn Ebû Füdeyk’ten, o Dahhâk b. Osmân’dan, o Muhammed b. el-Münkedir’den, o Saîd b. Abdurrahman b. Yerbu’dan, o babasından, o da Ebû Bekir’den ve Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet etmiştir. Dırâr bunda hata etmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Ahmed b. el-Hasan’ın şöyle dediğini işittim: Ahmed b. Hanbel dedi ki: "Kim bu hadiste Muhammed b. el-Münkedir’den, o İbn Abdurrahman b. Yerbu’dan, o babasından derse hata etmiş olur." (Ebû Îsâ) dedi ki: Muhammed’i (Buhârî’yi) şöyle derken işittim; ona Dırâr b. Surad’ın İbn Ebû Füdeyk’ten hadisini zikrettim, dedi ki: "O hatalıdır." Ben: "Başkası da bunu İbn Ebû Füdeyk’ten onun rivayeti gibi rivayet etti" dedim. Dedi ki: "(Bu sözün) bir değeri yok. Onlar bunu İbn Ebû Füdeyk’ten rivayet ettiler ama içinde Saîd b. Abdurrahman’ı zikretmediler." (Tirmizî) dedi ki: Onu (Buhârî’yi) Dırâr b. Surad’ı zayıf sayarken gördüm. El-Acc: Telbiye ile sesi yükseltmektir. Es-Secc: Kurbanlık develeri boğazlamaktır (kan akıtmaktır).