862. Hadis
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ طَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَأَتَى الْمَقَامَ فَقَرَأَ :( وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى ) فَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ ثُمَّ أَتَى الْحَجَرَ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ قَالَ " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " . فَبَدَأَ بِالصَّفَا وَقَرَأَ : (إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يَبْدَأُ بِالصَّفَا قَبْلَ الْمَرْوَةِ فَإِنْ بَدَأَ بِالْمَرْوَةِ قَبْلَ الصَّفَا لَمْ يُجْزِهِ وَبَدَأَ بِالصَّفَا . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ وَلَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى رَجَعَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنْ لَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى خَرَجَ مِنْ مَكَّةَ فَإِنْ ذَكَرَ وَهُوَ قَرِيبٌ مِنْهَا رَجَعَ فَطَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَإِنْ لَمْ يَذْكُرْ حَتَّى أَتَى بِلاَدَهُ أَجْزَأَهُ وَعَلَيْهِ دَمٌ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنْ تَرَكَ الطَّوَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى رَجَعَ إِلَى بِلاَدِهِ فَإِنَّهُ لاَ يُجْزِيهِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ . قَالَ الطَّوَافُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَاجِبٌ لاَ يَجُوزُ الْحَجُّ إِلاَّ بِهِ .
Bize İbn Ebî Ömer anlattı; dedi ki: Bize Süfyân b. Uyeyne anlattı; Ca'fer b. Muhammed'den; babasından; Câbir'den: "Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke’ye geldiğinde Beyt’i yedi defa tavaf etti ve Makam’a gelip şu ayeti okudu: { Makam-ı İbrahim'i namazgâh edinin. } Sonra Makam’ın arkasında namaz kıldı. Sonra Taşa gelip istilâm etti (selamladı/dokundu). Sonra şöyle buyurdu: 'Allah’ın başladığı ile başlarız.' Böylece Safâ ile başladı ve şu ayeti okudu: { Şüphesiz Safâ ile Merve Allah’ın şeâirindendir (nişanelerindendir). }" Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasen sahihtir. İlim ehli yanındaki uygulama buna göredir; Merve’den önce Safâ ile başlanır. Eğer Safâ’dan önce Merve ile başlarsa, bu onun yerine geçmez (sayılmaz) ve (tekrar) Safâ ile başlar. İlim ehli, Beyt’i tavaf edip de Safâ ile Merve arasında sa’y etmeden (memleketine) dönen kişi hakkında ihtilaf etmiştir. Bazı ilim ehli dedi ki: Eğer Mekke’den çıkana kadar Safâ ile Merve arasında sa’y etmemişse, (henüz) oraya yakınken hatırlarsa döner ve Safâ ile Merve arasında sa’y eder. Eğer memleketine gelene kadar hatırlamazsa, (haccı) yerine gelmiş olur ancak üzerine bir kurban (cezası) gerekir. Bu, Süfyân es-Sevrî’nin görüşüdür. Bazıları ise dedi ki: Eğer Safâ ile Merve arasındaki tavaf (sa’yi) memleketine dönene kadar terk ederse, bu onun yerine geçmez (haccı olmaz). Bu, Şâfiî’nin görüşüdür. Şöyle demiştir: Safâ ile Merve arasındaki tavaf (sa’y) vaciptir (farzdır), hac ancak onunla caiz (geçerli) olur.