893. Hadis
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ وَقَالَ " لاَ تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يَتَقَدَّمَ الضَّعَفَةُ مِنَ الْمُزْدَلِفَةِ بِلَيْلٍ يَصِيرُونَ إِلَى مِنًى . وَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ لاَ يَرْمُونَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ . وَرَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي أَنْ يَرْمُوا بِلَيْلٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ لاَ يَرْمُونَ . وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ . . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثَقَلٍ حَدِيثٌ صَحِيحٌ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ . وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُشَاشٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدَّمَ ضَعَفَةَ أَهْلِهِ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ خَطَأٌ أَخْطَأَ فِيهِ مُشَاشٌ وَزَادَ فِيهِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ . وَرَوَى ابْنُ جُرَيْجٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ . وَمُشَاشٌ بَصْرِيٌّ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ .
Bize Ebû Kureyb anlattı; dedi ki: Bize Vekî’ anlattı; dedi ki: Mes’ûdî’den, o Hakem’den, o Miksem’den, o da İbn Abbâs’tan (naklen) rivayet edildiğine göre: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem ailesinin zayıflarını önden gönderdi ve şöyle buyurdu: "Güneş doğuncaya kadar Cemre’yi taşlamayın!" Ebû Îsâ dedi ki: İbn Abbâs hadisi hasen sahihtir. İlim ehli katında amel bu hadis üzerinedir; zayıfların Müzdelife’den geceleyin önden gidip Minâ’ya varmalarında bir beis görmemişlerdir. İlim ehlinin çoğu Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in hadisi uyarınca güneş doğuncaya kadar (şeytan) taşlamayacakları görüşündedir. Bazı ilim ehli ise geceleyin taşlamalarına ruhsat vermiştir. Ancak amel, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in hadisi üzerinedir; (güneş doğmadan) atmazlar. Bu, Sevrî ve Şâfiî’nin görüşüdür. Ebû Îsâ dedi ki: İbn Abbâs’ın "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem beni ağırlıklarla (eşyalarla) birlikte gönderdi" hadisi sahihtir ve kendisinden birden fazla vecihle rivayet edilmiştir. Şu’be bu hadisi Müşâş’tan, o Atâ’dan, o İbn Abbâs’tan, o da Fadl b. Abbâs’tan rivayet etmiştir ki (buna göre); Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem ailesinin zayıflarını Cem’den (Müzdelife’den) geceleyin önden göndermiştir. Bu hatalı bir hadistir; Müşâş bunda hata etmiş ve isnadına Fadl b. Abbâs’ı eklemiştir. İbn Cüreyc ve başkaları bu hadisi Atâ’dan ve İbn Abbâs’tan rivayet etmişler ancak isnadında Fadl b. Abbâs’ı zikretmemişlerdir. Müşâş Basralıdır, Şu’be kendisinden rivayette bulunmuştur.