928. Hadis
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ الْبَعِيرِ . قَالَ " حُجِّي عَنْهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَبُرَيْدَةَ وَحُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا عَنْ سِنَانِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ عَمَّتِهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذِهِ الرِّوَايَاتِ فَقَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ مَا رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ مُحَمَّدٌ وَيَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنَ الْفَضْلِ وَغَيْرِهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَوَى هَذَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَرْسَلَهُ وَلَمْ يَذْكُرِ الَّذِي سَمِعَهُ مِنْهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ صَحَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ حَدِيثٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ يَرَوْنَ أَنْ يُحَجَّ عَنِ الْمَيِّتِ . وَقَالَ مَالِكٌ إِذَا أَوْصَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ حُجَّ عَنْهُ . وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحَجَّ عَنِ الْحَىِّ إِذَا كَانَ كَبِيرًا أَوْ بِحَالٍ لاَ يَقْدِرُ أَنْ يَحُجَّ . وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ .
Bize Ahmed b. Menî’ anlattı; dedi ki: Bize Ravh b. Ubâde anlattı; dedi ki: Bize İbn Cüreyc anlattı; dedi ki: Bana İbn Şihâb haber verdi; dedi ki: Bana Süleyman b. Yesâr anlattı; Abdullâh b. Abbâs’tan, o da Fadl b. Abbâs’tan (naklen) rivayet edildiğine göre: Has’am kabilesinden bir kadın dedi ki: "Ey Allah’ın Resûlü! Allah’ın kulları üzerindeki hac farizası babama, deve sırtında duramayacak kadar yaşlı bir ihtiyar iken erişti." (Resûlullah s.a.v.): "Onun yerine hac yap" buyurdu. Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Alî, Büreyde, Husayn b. Avf, Ebû Razîn el-Ukaylî, Sevde bint Zem’a ve İbn Abbâs’tan da rivayet vardır. Ebû Îsâ dedi ki: Fadl b. Abbâs hadisi hasen sahihtir. İbn Abbâs’tan, o Husayn b. Avf el-Müzenî’den, o da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet edilmiştir. Yine İbn Abbâs’tan, o Sinân b. Abdullâh el-Cühenî’den, o halasından, o da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet edilmiştir. Yine İbn Abbâs’tan, o da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet edilmiştir. (Ebû Îsâ) dedi ki: Muhammed’e (Buhârî’ye) bu rivayetleri sordum. Dedi ki: Bu konuda en sahih olan, İbn Abbâs’ın Fadl b. Abbâs’tan, onun da Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den rivayet ettiğidir. Muhammed dedi ki: İhtimaldir ki İbn Abbâs bunu Fadl ve başkasından işitmiş, sonra bunu Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den (mürsel olarak) rivayet etmiş ve kimden işittiğini zikretmemiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den birden fazla hadis sahih olmuştur. İlim ehli katında, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in ashabından ve başkalarından amel bunun üzerinedir. Bu, Sevrî, İbnü’l-Mübârek, Şâfiî, Ahmed ve İshâk’ın görüşüdür; ölü adına hac yapılabileceği görüşündedirler. Mâlik dedi ki: Eğer vasiyet ederse onun yerine hac yapılır. Bazıları, yaşlı olan veya hacca güç yetiremeyen diri (hayatta olan) kimse adına hac yapılmasına ruhsat vermişlerdir. Bu, İbnü’l-Mübârek ve Şâfiî’nin görüşüdür.