Binûn

Eş — 2. Sayfa

Kaynak: Abkariyyetü Muhammed · Abbas Mahmûd el-Akkâd · Hindawi neşri · Türkçe çeviri

فمن الذي يعلم ما صنع النبي في حياته ثم يقع في روعه أن المرأة شغلته عن عمل كبير أو عن عمل صغير؟

Peygamber'in hayatında neler yaptığını bilen hangi kimsenin aklına, kadının onu büyük ya da küçük bir işten alıkoyduğu gelebilir?

مَنْ مِنْ بناة التاريخ قد بنى في حياته وبعد مماته تاريخًا أعظم من تاريخ الدعوة المحمدية والدول الإسلامية؟

Tarihi inşa edenlerden hangisi, sağlığında ve vefatından sonra Muhammedî davetin ve İslâm devletlerinin tarihinden daha büyük bir tarih inşa etmiştir?

ومن ذا الذي يقول إن هذا عمل رجل مشغول؟

Bunun, başka şeylerle meşgul bir adamın işi olduğunu kim söyleyebilir?

عم شغلته المرأة؟ ومن ذا تفرغ لعظيم من المسعى فبلغ فيه شأو محمد في مسعاه؟

Kadın onu neden alıkoymuştur? Büyük bir çabaya kendini tamamen adayıp da o çabasında Muhammed'in ulaştığı zirveye ulaşan kim vardır?

فإن كانت عظمة الرجل قد أتاحت له أن يعطي الدعوة حقها ويعطي المرأة حقها فالعظمة رجحان وليست بنقص، وهذا الاستيفاء السليم كمال وليس بعيب. ورسالة محمد إذن هي الرسالة التي يتلقاها أناس خلقوا للحياة، ولم يخلقوا نابذين لها ولا منبوذين منها. فليست شريعة هؤلاء بالشريعة المطلوبة فيما يخاطب به عامة الناس في عامة العصور.

Eğer bu insanın büyüklüğü, hem davete hakkını vermesine hem de kadına hakkını vermesine imkân tanımışsa, bu büyüklük bir üstünlüktür, eksiklik değildir; bu sağlıklı biçimde hakkını verme hâli bir kemaldir, kusur değildir. O hâlde Muhammed'in risâleti (peygamberliği), hayata sırt çeviren ya da hayattan dışlanan kimselerin değil, hayat için yaratılmış insanların telakki edeceği bir risâlettir. Öylelerinin şeriatı ise bütün çağlarda bütün insanlara hitap edilen konularda aranan şeriat değildir.

وأعجب شيء أن يقال عن النبي إنه استسلم للذات الحس؛ وقد أوشك أن يطلق نساءه أو يخيرهن في الطلاق لأنهن طلبن إليه المزيد من النفقة وهو لا يستطيعها.

En tuhaf şey, kendisi güç yetiremediği hâlde kendisinden daha fazla nafaka istedikleri için eşlerini boşamaya ya da onları boşanma konusunda muhayyer (seçenek sahibi) bırakmaya ramak kalmışken, Peygamber hakkında duyusal hazlara teslim olduğunun söylenmesidir.

فقد شَكَوْن — على فخرهن بالانتماء إليه — أنهن لا يجدن نصيبهن من النفقة والزينة، واجتمعت كلمتهن على الشكوى، واشتددن فيها حتى وجم النبي وهم بتسريحهن، أو تخييرهن بين الصبر على معيشتهن والتسريح.

Zira [eşleri] — ona mensup olmaktan duydukları gurura rağmen — nafaka ve ziynetten paylarına düşeni bulamadıklarından yakındılar. Şikâyet konusunda ağız birliği ettiler ve bunda o kadar ileri gittiler ki Peygamber kederinden sustu ve onları boşamaya ya da mevcut geçim şartlarına sabretmekle boşanmak arasında muhayyer bırakmaya niyetlendi.

وذهب إليه أبو بكر يومًا «يستأذن عليه فوجد الناس جلوسًا لا يؤذن لأحد منهم ثم دخل أبو بكر وعمر من بعده، فوجدا النبي جالسًا وحوله نساؤه واجمًا ساكنًا. فأراد أبو بكر أن يقول شيئًا يسري عنه، فقال: «يا رسول الله لو رأيت بنت خارجة! سألتني النفقة فقمت إليها فوجأت عنقها» فضحك رسول الله وقال: «هن حولي كما ترى يسألنني النفقة! … فقام أبو بكر إلى عائشة يجأ عنقها، وقام عمر إلى حفصة يجأ عنقها، ويقولان: «تسألن رسول الله ما ليس عنده؟»

Bir gün Ebû Bekir “huzuruna girmek için izin istemeye gittiğinde, insanların oturmakta olduğunu ve hiçbirine izin verilmediğini gördü. Sonra Ebû Bekir, ardından da Ömer içeri girdi; Peygamber'i etrafında eşleri olduğu hâlde kederli ve sessizce otururken buldular. Ebû Bekir onun sıkıntısını dağıtacak bir şey söylemek istedi ve dedi ki: ‘Yâ Resûlallah, Hârice'nin kızını bir görseydin! Benden nafaka istedi, ben de kalkıp boynunu dürttüm.’ Bunun üzerine Resûlullah güldü ve şöyle buyurdu: ‘Gördüğün gibi etrafımdalar, benden nafaka istiyorlar! …’ Hemen Ebû Bekir Âişe'ye doğru kalkıp onun boynunu dürtmeye, Ömer de Hafsa'ya doğru kalkıp onun boynunu dürtmeye başladı; ikisi de şöyle diyordu: ‘Resûlullah'tan yanında olmayan şeyi mi istiyorsunuz?’”

فقلن: «والله لا نسأل رسول الله شيئًا أبدًا ليس عنده» ثم اعتزلهن الرسول شهرًا أو تسعة وعشرين يومًا، فنزلت بعدها الآية التي فيها التخيير وهي: {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ إِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا * وَإِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ الله وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ فَإِنَّ الله أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا} (الأحزاب: ٢٨، ٢٩).

Bunun üzerine onlar: “Vallahi Resûlullah'tan yanında olmayan bir şeyi bir daha asla istemeyeceğiz” dediler. Sonra Resûl bir ay ya da yirmi dokuz gün onlardan uzak durdu. Ardından muhayyer bırakma hükmünü içeren şu âyet indi: {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ إِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا * وَإِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ الله وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ فَإِنَّ الله أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا} “Ey Peygamber! Eşlerine şöyle söyle: Eğer dünya hayatını ve onun ziynetini istiyorsanız, gelin size boşanma hediyesi vereyim ve sizi güzel bir şekilde serbest bırakayım. Yok eğer Allah'ı, Resûlü'nü ve ahiret yurdunu istiyorsanız, şüphesiz Allah içinizden iyilik yapanlara büyük bir mükâfat hazırlamıştır” [Ahzâb 33/28-29].

فبدأ الرسول بعائشة فقال لها: «يا عائشة! … إني أريد أن أعرض عليك أمرًا أحب ألا تتعجلي فيه حتى تستشيري أبويك …»

Resûl önce Âişe'den başladı ve ona şöyle buyurdu: “Ey Âişe! … Sana bir mesele arz etmek istiyorum; anne babana danışmadan bu konuda acele etmemeni arzu ederim …”

قالت: «وما هو يا رسول الله؟» فتلا عليها الآية …

[Âişe]: “O nedir yâ Resûlallah?” dedi. Bunun üzerine [Resûlullah] ona âyeti okudu …

قالت: «أفيك يا رسول الله أستشير أبوي؟ … بل أختار الله ورسوله والدار الآخرة …» ثم خير نساءه كله فأجبن كما أجابت عائشة، وقنعن بما هن فيه من معيشة كان كثير من زوجات المسلمين يظفرن بما هو أنعم منها.

[Âişe] dedi ki: “Senin hakkında mı anne babama danışacağım yâ Resûlallah? … Bilakis ben Allah'ı, Resûlü'nü ve ahiret yurdunu seçiyorum …” Sonra bütün eşlerini muhayyer bıraktı; hepsi Âişe'nin cevap verdiği gibi cevap verdiler ve Müslümanların eşlerinden pek çoğunun daha müreffehine kavuştuğu mevcut geçim şartlarına kanaat ettiler.

علام يدل هذا؟

Bu neye delalet eder?

نساء محمد يشكون قلة النفقة والزينة، ولو شاء لأغدق عليهن النعمة وأغرقهن في الحرير والذهب وأطايب الملذات.

Muhammed'in eşleri nafaka ve ziynet azlığından şikâyet ediyorlar; hâlbuki o dileseydi onlara bolca nimet akıtır, onları ipeklere, altınlara ve en hoş lezzetlere boğardı.

أهذا فعل رجل يستسلم للذَّات حسِّه؟

Bu, duyusal hazlarına teslim olan bir adamın yapacağı iş midir?

أما كان يسيرًا عليه أن يفرض لنفسه ولأهله من الأنفال والغنائم ما يرضيهن ولا يغضب المسلمين، وهم موقنون أن إرادة الرسول من إرادة الله؟ …

Müslümanlar Resûl'ün iradesinin Allah'ın iradesinden olduğuna kesin olarak inanmışlarken, enfâl (savaş gelirleri) ve ganimetlerden kendisi ve ailesi için eşlerini razı edecek ve Müslümanları da kızdırmayacak bir pay ayırması onun için kolay değil miydi? …

وماذا كلفه الاحتفاظ بالنساء حتى يقال إنه كان يفرط في ميله إلى النساء؟

Kadınları nikâhında tutmak ona neye mal olmuştur ki kadınlara olan eğiliminde aşırıya gittiği söylenebilsin?

هل كلفه أن يخالف ما يحمد من سننه أو يخالف ما يحمد من سيرته أو يترخص فيما يرضاه أتباعه ولا ينكرونه عليه؟

Bu durum, onun övgüye değer sünnetlerine aykırı davranmasına ya da övgüye değer siretine (hal ve gidişatına) ters düşmesine yahut tâbilerinin hoş göreceği ve kendisini yadırgamayacağı konularda ruhsatlara (kolaylıklara) başvurmasına mı yol açmıştır?

لم يكلفه شيئًا من ذلك، ولم يشغله عن جليل أعماله وصغيرها، ولم نر هنا رجلًا تغلبه لذات الحس كما يزعم المشهرون، بل رأينا رجلًا يغلب تلك الملذات في طعامه ومعيشته وفي ميله إلى نسائه، فيحفظها بما يملك منها ولا يأذن لها أن تسومه ضريبة مفروضة عليه، ولو كانت هذه الضريبة بسطة في العيش قد ينالها أصغر المسلمين، ولا شك في قدرة النبي عليها لو أراد.

Bunların hiçbirine yol açmamış, onu büyük ve küçük işlerinden alıkoymamıştır. Biz burada karalamacıların iddia ettiği gibi duyusal hazların yenik düşürdüğü bir adam görmedik; bilakis yemeğinde, geçiminde ve eşlerine olan eğiliminde o hazları yenen bir adam gördük. O, elindeki imkânlar ölçüsünde eşlerini koruyup gözetir, fakat onların kendisine mecburi bir vergi dayatmalarına izin vermezdi; üstelik bu vergi, en küçük bir Müslümanın bile elde edebileceği ve Peygamber'in de dileseydi gücünün yeteceğinde hiç şüphe bulunmayan bir geçim bolluğu olsa bile.

رجل الجد والرصانة

Ciddiyet ve Vakâr İnsanı

وهكذا نبحث عن الرجل الذي توهمه المشهرون من مؤرخي أوروبا فلا نرى إلا صورة من أعجب الصور التي تقع في وهم واهم.

İşte böylece, Avrupalı tarihçilerden karalamacı olanların vehmettiği adamı aradığımızda, kuruntuya kapılmış birinin vehmine düşebilecek en tuhaf suretlerden birinden başka bir şey görmüyoruz.

نرى رجلًا كان يستطيع أن يعيش كما يعيش الملوك ويقنع مع هذا بمعيشة الفقراء، ثم يقال إنه رجل غلبته لذات حسه!

Kralların yaşadığı gibi yaşayabilecekken buna rağmen fakirlerin yaşayışıyla yetinen bir adam görüyoruz; sonra da onun duyusal hazlarının yenik düşürdüğü bir adam olduğu söyleniyor!

ونرى رجلًا تألَّبَت عليه نساؤه لأنه لا يعطيهن الزينة التي يتحلَّين بها لعينه، ثم يقال إنه رجل غلبته لذات حسه! …

Onun gözüne güzel görünmek için takınıp süslenecekleri ziynetleri kendilerine vermediği için eşlerinin kendisine karşı birleştiği bir adam görüyoruz; sonra da onun duyusal hazlarının yenik düşürdüğü bir adam olduğu söyleniyor! …

ونرى رجلًا آثر معيشة الكفاف والقناعة على إرضاء نسائه بالتوسعة التي كانت في وسعه، ثم يقال إنه رجل غلبته لذات حسه! …

Gücü yettiği hâlde bolluk sağlayarak eşlerini razı etmektense, yetecek kadarıyla geçinmeyi ve kanaati tercih eden bir adam görüyoruz; sonra da onun duyusal hazlarının yenik düşürdüğü bir adam olduğu söyleniyor! …

ذلك كلام لو شاء المشهرون أن يرسلوه كلامًا مضحكًا مستغربًا لأفلحوا فيما قالوه أحسن فلاح. أو لعله أقبح فلاح! …

Bu öyle bir sözdür ki, şayet karalamacılar bunu gülünç ve tuhaf bir söz olarak ortaya atmak isteselerdi, söyledikleri şeyde en güzel başarıya ulaşırlardı. Ya da belki en çirkin başarıya! …

ويزيد في غرابته أن الرجل الذي توهموه ذلك التوهم لم يكن مجهولًا قبل زواجه ولا بعد زواجه فتخبط فيه الظنون ذلك الخبط الذريع.

İşi daha da tuhaf kılan şudur ki, hakkında böylesi bir vehme kapıldıkları bu insan, ne evliliğinden önce ne de evliliğinden sonra meçhul biriydi ki zanlar onun hakkında bu denli korkunç bir bocalamaya düşsün.

فمحمد كان معروفًا بين الشباب قبل قيامه بالدعوة الدينية كأشهر ما يعرف فتى من قريش وأهل مكة.

Zira Muhammed, dinî davete başlamadan önce gençler arasında, Kureyş ve Mekke halkından bir gencin tanınabileceği en meşhur şekilde tanınıyordu.

كان معروفًا من صباه إلى كهولته فلم يعرف عنه أنه استسلم للذات الحس في ريعان صباه، ولم يسمع عنه أنه لها كما يلهو الفتيان حين كانت الجاهلية تبيح ما لا يباح، بل عرف بالطهر والأمانة واشتهر بالجد والرصانة، وقام بالدعوة بعدها فلم يقل أحد من شانئيه والناعين عليه والمنقبين وراءه عن أهون الهنات: تعالوا يا قوم فانظروا هذا الفتى الذي كان من شأنه مع النساء كيت وكيت يدعوكم اليوم إلى الطهارة والعفة ونبذ الشهوات … كلا … لم يقل أحد هذا قط من شانئيه وهم عديد لا يحصى ولو كان لقوله موضع لجرى على لسان ألف قائل.

Gençliğinden olgunluk çağına kadar tanınan biriydi; ne gençliğinin baharında duyusal hazlara teslim olduğu bilindi, ne de Câhiliye'nin mübah olmayan şeyleri mübah saydığı dönemlerde gençlerin eğlendiği gibi eğlendiği duyuldu. Bilakis o, temizlik ve güvenilirlikle tanındı, ciddiyet ve vakârla şöhret buldu. Ardından davete başladığında; ondan nefret edenlerden, onu ayıplayanlardan ve en ufak kusurlarını bulmak için ardını eşeleyenlerden tek bir kişi bile çıkıp: “Gelin ey kavim, kadınlarla işi şöyle şöyle olan şu gence bakın; bugün sizi temizliğe, iffete ve şehvetleri terk etmeye çağırıyor …” demedi. Hayır … Sayılamayacak kadar çok olmalarına rağmen ondan nefret edenlerin hiçbiri bunu asla söylemedi; şayet bu sözün bir dayanağı olsaydı bin kişinin diline düşerdi.

ولمَّا بنى بأولى زوجاته — خديجة — لم تكن لذَّات الحس هي التي سيطرت على هذا الزواج؛ لأنه بنى بها وهي في نحو الأربعين وهو في نحو الخامسة والعشرين، ونيف على الخمسين، وأوتي الفتح المبين وليس له من زوجة غيرها، ولا من رغبة في الزواج بأخرى.

İlk eşi — Hatice — ile evlendiğinde de bu evliliğe hâkim olan şey duyusal hazlar değildi. Çünkü onunla evlendiğinde Hatice kırk yaşlarında, kendisi ise yirmi beş yaşlarındaydı; elli yaşını aştığında ve kendisine apaçık fetih verildiğinde de ondan başka ne bir eşi vardı ne de bir başkasıyla evlenme arzusu.

ولم يكن وفاؤه لها بقية حياته وفاء للذات حس أو ذكرى متاع جميل لأنه فضلها على عائشة في صباها وهي أحب نسائه إليه، وكانت عائشة تغار منها في قبرها فلم يكتمها قط أنه يفضلها عليها.

Hayatının geri kalanında ona gösterdiği vefa da duyusal hazlara ya da güzel bir beraberliğin hatırasına duyulan bir vefa değildi; çünkü onu, eşleri arasında kendisine en sevimli olan genç yaşındaki Âişe'ye tercih etmişti. Âişe onu mezarındayken bile kıskanırdı; [Peygamber] ise [Hatice'yi] ona tercih ettiğini kendisinden asla gizlemezdi.

قالت له مرة: هل كانت إلا عجوزًا بدلك الله خيرًا منها، فقال له مغضبًا: «لا والله ما أبدلني الله خيرًا منها … آمنت بي إذ كفر الناس، وصدقتني إذ كذبني الناس وواستني بمالها إذ حرمني الناس، ورزقني الله منها الولد دون غيرها من النساء.»

Bir keresinde [Âişe] ona: “O, Allah'ın sana yerine daha hayırlısını verdiği yaşlı bir kadından başkası mıydı?” dedi. Bunun üzerine [Peygamber] öfkelenerek ona şöyle buyurdu: “Hayır, vallahi Allah bana ondan daha hayırlısını vermemiştir … İnsanlar küfrederken o bana iman etti, insanlar beni yalanlarken o beni tasdik etti, insanlar beni mahrum bırakırken o malıyla bana destek oldu ve Allah bana diğer kadınlardan değil, ondan evlat nasip etti.”

فلهذا أحب خديجة، ووفى لها وفضلها ولم يمح ذكراها من نفسه قط من أعقبتها من الزوجات الفتيات وفاء قلب، وليست لذات حس ولا ذكرى متاع جميل.

İşte bu yüzden Hatice'yi sevdi, ona vefa gösterdi ve onu üstün tuttu. Ondan sonra gelen genç eşlerin hiçbiri onun hatırasını içinden asla silemedi; bu, duyusal hazlar ya da güzel bir beraberliğin hatırası değil, bir gönül vefasıydı.

أسباب تعدد زوجاته

Çok Evliliğinin Sebepleri

ولو كانت لذات الحس هي التي سيطرت على زواج النبي بعد وفاة خديجة لكان الأحجى بإرضاء هذه الملذات أن يجمع النبي إليه تسعًا من الفتيات الأبكار اللائي اشتهرن بفتنة الجمال في مكة والمدينة والجزيرة العربية، فيسرعن إليه راضيات فخورات، وأولياء أمورهن أرضى منهن وأفخر بهذه المصاهرة التي لا تعلوها مصاهرة.

Şayet Hatice'nin vefatından sonra Peygamber'in evliliğine hâkim olan şey duyusal hazlar olsaydı, bu hazları tatmin etmeye en uygun olanı; Peygamber'in Mekke, Medine ve Arap Yarımadası'nda büyüleyici güzellikleriyle şöhret bulmuş dokuz bakire genç kızı nikâhı altında toplaması olurdu. Onlar da bundan razı ve gururlu bir hâlde koşa koşa kendisine gelir, velileri ise üstüne başka bir akrabalık bulunmayan bu sıhriyetten onlardan daha razı olur ve daha çok gurur duyardı.

لكنه لم يتزوج بكرًا قط غير عائشة — رضي الله عنها — ولم يكن زواجه بها مقصودًا في بداية الأمر حتى رغبته فيه خولة بنت حكيم التي عرضت عليه الزواج بعد وفاة خديجة.

Fakat o, Âişe — radıyallâhu anhâ — dışında hiçbir bakireyle evlenmemiştir. Onunla evlenmesi de işin başında kastedilmiş bir şey değildi; ta ki Hatice'nin vefatından sonra kendisine evlilik teklifinde bulunan Havle bint Hakîm onu buna teşvik edinceye kadar.

قالت عائشة — رضي الله عنها: «لما توفيت خديجة قالت خولة بنت حكيم امرأة عثمان بن مظعون للنبي: «أي رسول الله! ألا تتزوج؟»

Âişe — radıyallâhu anhâ — şöyle dedi: “Hatice vefat ettiğinde, Osman b. Maz'ûn'un hanımı Havle bint Hakîm Peygamber'e: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Evlenmiyor musun?’ dedi.

قال: «من؟»

[Peygamber]: ‘Kiminle?’ buyurdu.

قالت: «إن شئت بكرًا وإن شئت ثيبًا؟» …

[Havle]: ‘Dilersen bir bakireyle, dilersen dul bir kadınla?’ dedi …

قال: «فمن البكر؟» …

[Peygamber]: ‘Bakire olan kim?’ buyurdu …

قالت: «بنت أحب الناس إليك عائشة بنت أبي بكر» …

[Havle]: ‘İnsanlar arasında sana en sevimli olan kişinin kızı, Ebû Bekir'in kızı Âişe’ dedi …

قال: «فمن الثيب؟» …

[Peygamber]: ‘Peki dul olan kim?’ buyurdu …

قالت: «سودة بنت زمعة؛ آمنت بك واتبعتك».»

[Havle]: ‘Sevde bint Zem'a; sana iman etti ve sana tâbi oldu’ dedi.”

ثم كانت سودة هي أولى النساء التي بنى بهن بعد وفاة خديجة، وكان زوجها الأول — ابن عمها — قد توفي بعد رجوعه من الهجرة إلى الحبشة، وكانت هي من أسبق النساء إلى الإسلام، فآمنت وهجرت أهلها ونجا بها زوجها إلى الحبشة فرارًا من إعنات المشركين له ولها، فلما مات لم يبق لها إلا أن تعود إلى أهلها فتصبأ وتؤذى، أو تتزوج بغير كفؤ أو بكفؤ لا يريدها. فضمها النبي إليه حماية لها وتأليفًا لأعدائه من آلِهَا وكان غير هذا الزواج أولى به لو نظر إلى لذَّات حس ومال إلى متاع.

Nitekim Hatice'nin vefatından sonra evlendiği ilk kadın Sevde oldu. İlk kocası — amcasının oğlu — Habeşistan hicretinden döndükten sonra vefat etmişti. Kendisi İslâm'a ilk giren kadınlardandı; iman etmiş, ailesini terk etmiş ve müşriklerin kendisine ve eşine çektirdiği eziyetlerden kaçarak kocasıyla birlikte Habeşistan'a sığınıp kurtulmuştu. Kocası ölünce, önünde ya ailesine dönüp dininden çıkmak ve eziyet görmek ya da dengi olmayan biriyle yahut kendisini istemeyen bir dengiyle evlenmekten başka yol kalmamıştı. Peygamber de onu korumak ve ailesinden olan düşmanlarının kalplerini ısındırmak için onu nikâhına aldı. Şayet duyusal hazlara baksaydı ve dünyevî zevklere meyletseydi, kendisi için bu evlilikten başkası daha uygun olurdu.

وكانت للنبي زوجة أخرى وسمت بالوضاءة والفتاء، وهي زينب بنت جحش ابنة عمته عليه السلام التي زوجها زيد بن حارثة بأمره وعلى غير رضا منها، لأنها أنفت — وهي ما هي في الحسب والقرابة من رسول الله — أن يتزوجها غلام عتيق.

Peygamber'in parlak güzelliği ve gençliğiyle tanınan bir başka eşi daha vardı ki o da halasının kızı Zeyneb bint Cahş idi. [Peygamber] aleyhisselâm onu, kendi emriyle ve onun rızası olmaksızın Zeyd b. Hârise ile evlendirmişti; zira [Zeyneb] — soy sop ve Resûlullah'a yakınlık bakımından bulunduğu konum itibarıyla — azatlı bir kölenin kendisiyle evlenmesini gururuna yedirememişti.

هذه أيضًا لم يكن «لِلذَّات الحس» المزعومة سلطانٌ في بِناء النبي بها بعد تطليق زيد إياها وتعذر التوفيق بينهما، ولو كان للذات الحس سلطان في هذا الزواج لكان أيسر شيء على النبي أن يتزوجها ابتداء ولا يروضها على قبول زيد وهي تأباه، فقد كانت ابنة عمته يراها من طفولته ولا يفاجئه من حسنها شيء كان يجهله يوم عرض عليها زيدًا، وشدد عليها في قبوله. فلما تجافى الزوجان وتكررت شكوى زيد من إعراضها عنه وترفعها عليه وإغلاظها القول له كان زواج النبي بها «حلًّا لمشكلة» بيتية بين ربيب في منزلة الابن وابنة عمة أطاعته في زواج لم يقرن بالتوفيق.

Zeyd'in onu boşamasından ve aralarını bulmanın imkânsız hâle gelmesinden sonra Peygamber'in onunla evlenmesinde de o iddia edilen “duyusal hazların” bir hükmü yoktu. Şayet bu evlilikte duyusal hazların bir hükmü olsaydı, Peygamber için en kolay şey, onu istememesine rağmen Zeyd'i kabul etmeye razı etmeye çalışmak yerine en başta kendisiyle evlenmek olurdu. Zira o, çocukluğundan beri gördüğü halasının kızıydı; kendisine Zeyd'i teklif ettiği ve onu kabul etmesi için ısrarcı olduğu gün, onun güzelliğinde bilmediği ve kendisini şaşırtacak hiçbir şey yoktu. Eşler birbirinden uzaklaşıp da Zeyd'in, onun kendisinden yüz çevirmesinden, kendisine karşı büyüklük taslamasından ve sert sözler söylemesinden yana şikâyetleri tekrarlanınca, Peygamber'in onunla evlenmesi; evlat konumundaki bir evlatlık ile başarıya ulaşmayan bir evlilikte kendisine itaat etmiş bir hala kızı arasındaki ailevî bir “meseleye çözüm” olmuştu.

أما سائر زوجاته عليه السلام فما من واحدة منهن — رضي الله عنهن — إلا كان لزواجه بها سبب من المصلحة العامة أو من المروءة والنخوة دون ما يهذر به المرجفون من لذات الحس المزعومة.

[Peygamber] aleyhisselâm'ın diğer eşlerine — radıyallâhu anhünne — gelince, aralarında kendisiyle evlenmesinin ardında, yaygaracıların saçmaladığı o sözde duyusal hazlar değil de kamu yararına yahut mürüvvet ve âlicenaplığa dayanan bir sebep bulunmayan tek bir kadın bile yoktur.

فأم سلمة كانت كهلة مسنة يوم خطبها، كما قالت له معتذرة إليه؛ لإعفائه من تكليف نفسه أن يتزوجها جبرًا لخاطرها بعد موت زوجها عبد الله المخزومي من جرح أصابه في غزوة أحد، ولما برح بها الحزن لوفاته واساها رسول الله قائلًا: «سلي الله أن يُؤْجرك في مصيبتك وأن يخلفك خيرًا» …

Nitekim Ümmü Seleme, kendisine evlenme teklif ettiği gün, ilerlemiş yaşta olgun bir kadındı; tıpkı kocası Abdullah el-Mahzûmî'nin Uhud Gazvesi'nde aldığı bir yaradan dolayı ölmesinin ardından, gönlünü almak için kendisiyle evlenme külfetinden onu muaf tutmak amacıyla özür dileyerek kendisine söylediği gibi. Kocasının vefatından dolayı üzüntüsü kendisini yıpratınca Resûlullah onu teselli ederek şöyle buyurmuştu: “Allah'tan, musibetine karşılık sana ecir vermesini ve sana arkada ondan daha hayırlısını bırakmasını dile.” …

فقالت: «ومن يكون خيرًا من أبي سلمة؟» فأوجب على نفسه خطبتها لأنها تعلم أنه خير من أبي سلمة، ولأنه يعلم أن أبا بكر وعمر خطباها فترفقت في الاعتذار، وهما أعظم المسلمين قدرًا بعد النبي عليه السلام.

Bunun üzerine [Ümmü Seleme]: “Ebû Seleme'den daha hayırlı kim olabilir ki?” dedi. [Peygamber] de onunla evlenmeyi kendi üzerine bir borç bildi; çünkü [Ümmü Seleme] onun Ebû Seleme'den daha hayırlı olduğunu biliyordu ve çünkü [Peygamber] de kendisinden aleyhisselâm sonra Müslümanların kadir ve kıymetçe en büyükleri olan Ebû Bekir ile Ömer'in ona talip olduklarını, onun ise nazikçe özür dileyip geri çevirdiğini biliyordu.

وجويرية بنت الحارث سيِّدِ قومه كانت إحدى السبايا في غزوة بني المصطلق فتزوجها النبي؛ ليعتقها ويحض المسلمين على عتق أسراهم وسباياهم تفريجًا عنهم وتألفًا لقلوبهم، فأسلموا جميعًا وحسن إسلامهم، وخيرها أبوها بين العودة إليه والبقاء في حرم رسول الله فاختارت البقاء في حرم رسول الله.

Kavminin efendisi el-Hâris'in kızı Cüveyriye ise Benî Mustalik Gazvesi'nde alınan esirlerdendi. Peygamber, onu azat etmek ve Müslümanları, esirlerini ve tutsaklarını sıkıntıdan kurtarmak ve kalplerini İslâm'a ısındırmak amacıyla azat etmeye teşvik etmek için onunla evlendi. Nitekim hepsi Müslüman oldu ve İslâm'ları da güzel oldu. Babası onu, kendisine dönmekle Resûlullah'ın haremi içinde kalmak arasında serbest bıraktı; o ise Resûlullah'ın hareminde kalmayı seçti.

وحفصة بنت عمر بن الخطاب مات زوجها فعرضها أبوها على أبي بكر فسكت، وعلى عثمان فسكت، وبث عمر أسفه للنبي فلم يكن للنبي عليه السلام أن يضن على وليه وصديقه بالمصاهرة التي شرف بها أبا بكر من قبله، وقال: يتزوج حفصة من هو خير من أبي بكر وعثمان.

Ömer b. el-Hattâb'ın kızı Hafsa'nın kocası ölmüştü; babası onu Ebû Bekir'e teklif etti, o sustu; Osman'a teklif etti, o da sustu. Ömer üzüntüsünü Peygamber'e açtı. Peygamber aleyhisselâm'ın, daha önce Ebû Bekir'i şereflendirdiği sıhrî akrabalığı dostundan ve yoldaşından esirgemesi düşünülemezdi; nitekim: “Hafsa ile Ebû Bekir ve Osman'dan daha hayırlı biri evlenecektir” buyurdu.

ورملة بنت أبي سفيان تركت أباها لتسلم، وتركت وطنها لتهاجر مع زوجها إلى الحبشة، ثم تنصر زوجها وفارقها وهي غريبة هناك بغير عائل، فأرسل النبي إلى النجاشي في طلبها لينقذها من ضياع الغربة وضياع الأهل وضياع القرين. فكانت النجدة الإنسانية باعث هذا الزواج ولم يكن له باعث من المتعة والاستزادة من النساء، وكان للنبي مقصد جليل من وراء هذا الزواج الذي لم يفكر فيه حتى ألجأته النجدة إلى التفكير فيه، وهو أن يصل بينه وبين أبي سفيان بآصرة النسب، عسى أن يهديه ذلك إلى الدين، بما يعطف من قلبه ويرضي من كبريائه.

Ebû Süfyân'ın kızı Remle ise Müslüman olmak için babasını, kocasıyla birlikte Habeşistan'a hicret etmek için de vatanını terk etmişti. Sonra kocası Hıristiyan oldu ve o, orada kimsesiz bir garip hâldeyken kendisinden ayrıldı. Bunun üzerine Peygamber, onu gurbetin, ailesizliğin ve eşsizliğin zıyâından kurtarmak için kendisine dünür olmak üzere Necâşî'ye elçi gönderdi. Dolayısıyla bu evliliğin sebebi, zevk almak ve kadın sayısını artırmak değil, insani bir yardımdı. Ayrıca Peygamber'in, bu yardım duygusu kendisini düşünmeye sevk edinceye kadar aklından bile geçirmediği bu evliliğin ardında yüce bir gayesi vardı; o da kalbini yumuşatacak ve gururunu okşayacak bir yolla belki kendisini dine hidayet eder ümidiyle Ebû Süfyân ile arasında bir nesep bağı kurmaktı.

وكان إعزازُ من ذلوا بعد عزة سنَّةَ النبي عليه السلام في معاملة جميع الناس ولا سيما الناس اللاتي تنكسر قلوبهن في الذل بعد فقد الحماة والأقرباء، ولهذا خيَّر صفية الإسرائيلية سيدة بني قريظة بين أن يلحقها بأهلها وأن يعتقها ويتزوج بها، فاختارت الزواج منه عليه السلام، وآية الآيات في رعاية الشعور الإنساني أنه عليه السلام أنب صفيَّهُ بلالًا لأنه مر بها وبابنة عمها على قتلى اليهود. فقال له مغضبًا: «أنزعت الرحمة من قلبك حين تمر بالمرأتين على قتلاهما؟» واحتقرتها زينب فلقبتها يومًا باليهودية، فهجرها شهرًا لا يكلمها ليأخذ بناصر هذه الغريبة ويدفع عنها الضيم.

İzzetten sonra zillete düşenleri aziz kılmak, Peygamber aleyhisselâm'ın bütün insanlara, bilhassa himaye edenlerini ve yakınlarını kaybettikten sonra zillet içinde kalpleri kırılan kadınlara muamelesindeki sünnetiydi. İşte bu yüzden, Benî Kurayza'nın hanımefendisi İsrâiloğullarından Safiyye'yi ailesine kavuşturmakla azat edip kendisiyle evlenmek arasında serbest bıraktı; o da kendisiyle aleyhisselâm evlenmeyi seçti. İnsani duyguları gözetmedeki en büyük delillerden biri de, onun aleyhisselâm, [Safiyye] ve amcasının kızıyla birlikte Yahudi ölülerinin yanından geçtiği için seçkin dostu Bilâl'i azarlamasıdır. Nitekim ona öfkelenerek şöyle buyurmuştu: “İki kadını ölülerinin yanından geçirirken kalbinden merhamet sökülüp alındı mı?” Zeyneb de onu küçümseyip bir gün kendisine “Yahudi” diye lakap takınca, bu garip kadına arka çıkmak ve ondan haksızlığı savmak için [Zeyneb'i] bir ay boyunca terk edip kendisiyle konuşmadı.

•••

•••

تنكشف لنا مراجعة الحياة الزوجية لمحمد عليه السلام عن هذه الأسباب وشبيهاتها من دواعي اختياره لنسائه واستجماعه لهذا العدد من الزوجات في حين واحد …

Muhammed aleyhisselâm'ın evlilik hayatını gözden geçirmemiz, eşlerini seçmesinin ve aynı anda bu kadar sayıda eşi bir araya getirmesinin gerekçeleri olarak bu sebepleri ve benzerlerini gözler önüne sermektedir …

ولا حرج — كما أسلفنا — على رجل قويم الفطرة أن يلتمس المتعة في زواجه.

Daha önce de belirttiğimiz gibi, sağlam fıtratlı bir erkeğin evliliğinde haz aramasında hiçbir sakınca yoktur.

ولكن الذي حدث فعلًا أن المتعة لم تكن قط مقدمة في الاعتبار عند نظر النبي في اختيار واحدة من زوجاته قبل الدعوة أو بعدها، وفي إبان الشباب أو بعد تجاوز الكهولة.

Ancak fiilen gerçekleşen şudur ki, Peygamber gerek davetten önce gerekse sonra, gerek gençlik çağında gerekse olgunluk yaşını aştıktan sonra eşlerinden herhangi birini seçerken haz düşüncesi hiçbir zaman ön planda olmamıştır.

وآخر صورة يتصورها المنصف هنا هي صورة رجل فرغ للذاته، وجلس ينتقي واحدة بعد واحدة من الحسان على حسب ما يرجوه عندها من متاع. فإنما كان الاختيار كله على حسب حاجتهن إلى الإيواء الشريف أو على حسب المصلحة الكبرى التي تقضي باتصال الرحم بينه وبين سادات العرب وأساطين الجزيرة من أصدقائه وأعدائه، ولا استثناء في هذه الخصلة لزوجة واحدة بين جميع زوجاته حتى التي بنى بها فتاة بكرًا موسومة بالجمال، وهي السيدة عائشة بنت أبي بكر الصديق رضي الله عنه …

İnsaf sahibi birinin burada tasavvur edeceği en son tablo, kendisini hazlarına vermiş ve yanlarında bulmayı umduğu zevke göre güzeller arasından birbiri ardınca seçim yapmak için oturmuş bir adam tablosudur. Zira bütün bu seçimler, ya o kadınların şerefli bir sığınağa duydukları ihtiyaca göre ya da dostlarından ve düşmanlarından Arap efendileri ve Yarımada'nın ileri gelenleri ile arasında akrabalık bağı kurmayı gerektiren o büyük maslahata göre yapılmıştır. Güzelliğiyle tanınan bakire bir genç kız olarak evlendiği Hz. Âişe bint Ebî Bekir es-Sıddîk radıyallâhu anh da dâhil olmak üzere, bütün eşleri arasında bu özellikten istisna edilebilecek tek bir eş bile yoktur …

إلا أن المشهرين المتقولين نسوا كل حقيقة من حقائق هذه الحياة الزوجية التي سجلت لنا بأدق تفصيلاتها، ولم يذكروا إلا شيئًا واحدًا حرَّفوه عن معناه ودلالته، ليفتروا على النبي ما طاب لهم أن يفتروه، وذلك أنه جمع في وقت واحد بين تسع زوجات.

Ne var ki karalamacılar ve iftiracılar, en ince ayrıntılarına kadar bizim için kayıt altına alınmış olan bu evlilik hayatının bütün gerçeklerini unuttular; Peygamber'e canlarının istediği iftirayı atabilmek için, anlamını ve delaletini çarpıttıkları tek bir şeyden başkasını anmadılar ki o da aynı anda dokuz eşi nikâhı altında toplamış olmasıdır.

نسوا أنه اتسم بالطهر والعفة في شبابه فلم يستبح قط لنفسه ما كان شباب الجاهلية يستبيحونه لأنفسهم من اللهو المطروق لكل طارق، في غير مشقة عندهم ولا معابة.

Onun gençliğinde temizlik ve iffetle tanındığını, Câhiliye gençlerinin kendi aralarında hiçbir zorluk çekmeden ve hiçbir ayıplamayla karşılaşmadan, gelen geçen herkesin daldığı o eğlencelerden kendilerine mübah gördükleri şeyleri onun nefsine asla mübah görmediğini unuttular.

ونسوا أنه بقي إلى نحو الخامسة والعشرين لم يتعسف في طلب الزواج الحلال وهو ميسر له تيسره لكل فتى وسيم حسيب منظور إليه بين الأسر وبين الفتيات.

Aileler ve genç kızlar arasında gözde olan her yakışıklı ve soylu genç için kolay olduğu gibi kendisi için de gayet kolay olduğu hâlde, yirmi beş yaşlarına kadar helal evlilik talebinde bile aşırıya kaçmadığını unuttular.

ونسوا أنه لما تزوج في تلك السن كان زواجه بسيدة في الأربعين اكتفى بها إلى أن توفيت وهو يجاوز الخمسين.

O yaşta evlendiğinde, kırk yaşındaki bir hanımla evlendiğini ve kendisi elli yaşını aşarken o vefat edinceye dek yalnızca onunla yetindiğini unuttular.

ونسوا أنه اختار أحسابًا في حاجة إلى التآلف أو الرعاية ولم يختر جمالًا مطلوبًا للمتاع …

Zevk için arzulanan bir güzelliği değil, kalpleri ısındırılmaya ya da himaye edilmeye muhtaç soyları seçtiğini unuttular …

ونسوا أن الرجل الذي وصفوه بما وصفوا من تغليب لذات الحس لم يكن يشبع في بعض أيامه من خبز الشعير، ولم يجاوز حياة القناعة قط لإرضاء نسائه وإرضاء نفسه، ولو شاء لما كلفه إرضاء نفسه وإرضاؤهن غير القليل بالقياس إلى ما في يديه.

Duyusal hazları ön plana çıkarmakla nitelendirdikleri bu insanın, bazı günlerinde arpa ekmeğiyle bile karnını doyurmadığını, eşlerini ve kendi nefsini razı etmek için kanaat hayatını asla aşmadığını unuttular; oysa dileseydi, elindekilere kıyasla nefsini ve onları razı etmek kendisine pek az bir şeye mal olurdu.

نسوا كل هذا، وهو ثابت في التاريخ ثبوت عدد النساء اللاتي جمع بينهن عليه السلام … فلماذا نسوه؟

Bütün bunları unuttular; hâlbuki bunlar, onun aleyhisselâm nikâhı altında topladığı kadınların sayısı kadar tarihte sabit gerçeklerdir … Peki bunları niçin unuttular?

نسوه لأنهم أرادوا أن يعيبوا وأن يتقولوا وأن ينحرفوا عن الحقيقة، وقد كانت رؤية الحقيقة أيسر لهم من الإغضاء عنها، لو أنهم أرادوها وتعمدوا ذكرها ولم يتعمدوا نسيانها.

Unuttular; çünkü ayıplamak, iftira atmak ve hakikatten sapmak istediler. Oysa gerçeği isteselerdi ve onu kasten unutmak yerine kasten anmayı tercih etselerdi, gerçeği görmek onlar için ona göz yummaktan çok daha kolaydı.

الوجهة الخلقية

Ahlâkî Boyut

ونستطرد إلى تعدد الزوجات من الوجهة الخلقية أو الأدبية فلا نطيل فيه، لأننا نقصر هذا الكتاب على عبقرية محمد وما له اتصال بجوانب هذه العبقرية في تعدد مناحيها، ولم نرد به أن نتناول حكمة الشريعة الإسلامية في تفصيلها ولا مسوغات الأصول الدينية على اختلافها.

Sözü ahlâkî veya edebî açıdan çok evliliğe getiriyoruz ama bu konuyu uzatmayacağız. Zira biz bu kitabı Muhammed'in dehasına ve çeşitli yönleriyle bu dehanın boyutlarıyla ilişkili olan hususlara hasrediyoruz; bununla İslâm şeriatının hikmetini ayrıntılarıyla ele almayı ya da farklı dinî esasların gerekçelerini incelemeyi amaçlamadık.

فأوجز ما نقوله في تعدد الزوجات من الوجهة الخلقية أو الأدبية أن النبي عليه السلام لم يجعله حسنة مطلوبة لذاتها أو مباحًا يختاره من يختاره وله مندوحة عنه، وإنما جعله ضرورة يعترف بها الرجل وتعترف بها الأمة في بعض الأحوال لأنها خير من ضرورات، ولن ينكر هذا إلا متعنت يصدم الحقائق ويتجاهل المحسوس الماثل للعيان.

Ahlâkî veya edebî açıdan çok evlilik hakkında söyleyeceğimiz en özlü söz şudur: Peygamber aleyhisselâm onu bizatihi arzulanan bir iyilik ya da başka bir çıkış yolu varken dileyenin seçeceği bir mübah kılmamış; bilakis bazı durumlarda diğer zorunluluklardan daha hayırlı olduğu için kişinin ve ümmetin kabul ettiği bir zorunluluk kılmıştır. Bunu ancak gerçeklerle çatışan ve göz önünde duran somut vakıayı görmezden gelen bir inatçı inkâr edebilir.

ففي حياة محمد الخاصة لا ينكر أحد أن بناءه بنسائه قد كان خيرًا من الإخلاء بينهن وبين التأيُّم والمذلة والرجعة إلى الكفر والضلالة، وكان خيرًا من قطع تلك الآصرة التي وصلت بينه وبين البيوت والعشائر، فكان لها ما كان من فضل في نفع الدين والمتدينين به، وهي ضرورة يلجأ إلى الاعتراف بها كل مسئول عن شئون أمة بل أمم تمارس الحياة الدنيا، وكل إمام عليم بطبائع الناس.

Muhammed'in özel hayatında, eşleriyle evlenmesinin onları dulluk, zillet, küfre ve sapıklığa geri dönme tehlikesiyle baş başa bırakmaktan daha hayırlı olduğunu; keza kendisiyle aileler ve kabileler arasında kurulan, dine ve dindarlara sağladığı fayda bakımından büyük bir üstünlüğe sahip olan o bağı koparmaktan daha hayırlı olduğunu kimse inkâr edemez. Bu, dünya hayatını yaşayan bir ümmetin, hatta ümmetlerin işlerinden sorumlu olan her yetkilinin ve insanların tabiatlarını iyi bilen her önderin kabul etmek zorunda kaldığı bir zorunluluktur.

أما الضرورة الاجتماعية العامة فقد اعترفت بها الشرائع المدنية الحديثة جميعًا ثم تحللت منها بإباحة الزنى وعلاج مشكلة الزواج بحل خارج عن نطاق الزواج أو خارج عن نطاق البيت والأسرة. ولو اهتدت هذه الشرائع المدنية إلى حل خير من هذا لجاز لها أن تنكر تعدد الزوجات، وتنكر أنه ضرورة أكرم من ضرورات.

Genel toplumsal zorunluluğa gelince, modern medenî kanunların tamamı bunu kabul etmiş, sonra da zinayı serbest bırakarak ve evlilik meselesini evlilik kapsamı dışında yahut ev ve aile çerçevesi dışında bir çözümle tedavi etmeye kalkışarak bu sorumluluktan sıyrılmıştır. Şayet bu medenî kanunlar bundan daha hayırlı bir çözüme ulaşabilmiş olsalardı, o zaman çok evliliği inkâr etmeye ve onun diğer zorunluluklardan daha onurlu bir zorunluluk olduğunu reddetmeye hakları olurdu.

فلا شك أن الجمع بين المرأة العقيم أو المرأة المريضة وبين غيرها أكرم لها وللمجتمع من نبذها في معترك هذه الدنيا الضروس بغير ولد وبغير زوج وبغير عاصم، ثم هو أكرم للزوج نفسه وهو كائن حي يريد أن يصل ما بينه وبين الحياة بذرية صالحة هي الغرض الأكبر من كل زواج، ولولاها لانتقض في المجتمع الإنساني أساس كل زواج.

Hiç şüphe yok ki kısır veya hasta bir kadın üzerine başka bir kadınla evlenmek, onu bu acımasız dünya mücadelesinin ortasına çocuksuz, kocasz ve koruyucusuz bir hâlde terk etmekten hem o kadın hem de toplum için daha onurludur. Üstelik bu, her evliliğin en büyük gayesi olan ve olmasaydı insan toplumunda her evliliğin temelinin yıkılacağı salih bir zürriyetle kendisi ve hayat arasındaki bağı sürdürmek isteyen canlı bir varlık olarak bizzat kocanın kendisi için de daha onurludur.

ولا شك أن الجمع بين المرأة المزهود فيها وبين زوجة أخرى أكرم لها وأصلح من الجمع بينها وبين خليلة أو عدة خليلات.

Ve hiç şüphe yok ki kendisinden soğulmuş bir kadın üzerine başka bir eşle evlenmek, onun üzerine bir metres veya birçok metres tutmaktan hem o kadın için daha onurlu hem de daha sağlıklıdır.

ولا شك أن تسهيل الزواج وبخاصة في أوقات الحروب التي ينقص فيها الرجال أكرم للمجتمع الإنساني وأصلح من تسهيل العلاقات الأخرى التي لا تنفع النوع ولا تنفع الأخلاق، ولا ترفع مكانة المرأة في عصمة رجل أو في متناول كثير من الرجال.

Yine hiç şüphe yok ki özellikle erkeklerin azaldığı savaş zamanlarında evliliği kolaylaştırmak, insan nesline ve ahlâka fayda vermeyen, kadının bir erkeğin nikâhı altındaki ya da birçok erkeğin elinin altındaki konumunu yükseltmeyen diğer ilişkileri kolaylaştırmaktan insan toplumu için daha onurlu ve daha sağlıklıdır.

هذا شيء جائز.

Bu, caiz olan bir şeydir.

بل هذا شيء أكثر من جائز، لأنه واقع لا محيد عنه ولا حيلة فيه، وغير ملوم من يواجهه بحل أكرم من حلول شتى، بل اللوم عليه أن ينظر في شئون العالم ثم يغمض عينيه عن حقائقه التي تصدم كل عين.

Hatta bu, caiz olmaktan da öte bir şeydir; zira kaçınılması imkânsız ve çaresi olmayan bir vakıadır. Bunun karşısına türlü çözümlerden daha onurlu bir çözümle çıkan kimse kınanamaz; bilakis asıl kınanacak olan, dünyanın işlerine bakıp da her göze çarpan gerçeklere gözlerini kapatan kimsedir.

ومن السهل — على من أراد — أن يسوس العالم في خياله بالفضائل التي تروقه وترضيه … وليس من السهل عليه أن يخلق العالم الذي يساس له ويرضى بما ارتضاه وقد علم هذا كل رجل واجهته مشكلة واحدة من المشكلات التي واجهت محمدًا بادئ الرأي على غير مثال سابق يحتذيه، إلا ما ألهمه الله.

İsteyen herkesin, hoşuna giden ve kendisini memnun eden erdemlerle dünyayı hayalinde yönetmesi kolaydır … Fakat kendisi tarafından yönetilecek ve kendi razı olduğuna razı olacak bir dünyayı yaratması hiç de kolay değildir. Muhammed'in, Allah'ın kendisine ilham ettiği şeyler dışında izleyeceği hiçbir geçmiş örnek bulunmaksızın ilk kez karşılaştığı meselelerden tek bir tanesiyle bile karşılaşmış olan her insan bunu bilmektedir.

رأي نابليون

Napolyon'un Görüşü

ماذا صنع نابليون في عصرنا الحديث؟ …

Modern çağımızda Napolyon ne yaptı? …

وإنما نضرب المثل بنابليون لأنه حضر انقلابًا في الأطوار والعادات يشبه نشأة الدين في أيام الدعوة المحمدية ونعني به الثورة الفرنسية، وحضر انحدارًا في الأخلاق والآداب يشبه الانحدار الذي أصيب به العرب في أواخر عهد الجاهلية، وأسس دولة، ونظر في سن قانون، وحاول ضروبًا من الإصلاح.

Örneği özellikle Napolyon'dan veriyoruz; çünkü o, Muhammedî davet günlerinde dinin doğuşuna benzeyen tavır ve âdetlerdeki bir devrime — yani Fransız İhtilali'ne — tanık olmuş; Arapların Câhiliye döneminin sonlarında maruz kaldığı çöküşe benzer bir ahlâk ve edep çöküşüne şahitlik etmiş; bir devlet kurmuş, kanun koyma işiyle ilgilenmiş ve çeşitli ıslahat girişimlerinde bulunmuştur.

نابليون قد طلق امرأته وأكره أحبار المسيحية على قبول هذا الطلاق، وقد اشتهرت له علاقات بخليلات متعددات، غير الخليلات المجهولات …

Napolyon karısını boşamış ve Hıristiyan din adamlarını bu boşanmayı kabul etmeye zorlamıştı; ayrıca bilinmeyen metreslerinin yanı sıra pek çok metresle olan ilişkileriyle de şöhret bulmuştu …

ونابليون يقول عن المرأة: «لقد صنعت كل ما وسعني أن أصنع لتحسين حال أولئك المساكين الأبرياء أبناء الزنى. إلا أنك لا تستطيع أن تصنع لهم الشيء الكثير دون مساس بقواعد الزواج. وإلا أحجم الناس عن الزواج إلا القليل.

Napolyon kadın hakkında şöyle der: “O zavallı masumların, yani zina çocuklarının durumunu iyileştirmek için elimden gelen her şeyi yaptım. Ne var ki evlilik kurallarına dokunmadan onlar için pek fazla bir şey yapamazsınız. Aksi takdirde pek azı hariç insanlar evlenmekten geri dururlar.

ولقد كان للرجل في العهد القديم سريات إلى جانب الزوجات، ولم يكن أبناء الزنى محتقرين بين الناس احتقارهم اليوم. إنه لمن المضحك أن يحظر على الرجل الزواج بأكثر من واحدة فتحمل هذه الزوجة الواحدة، وكأن الرجل في أثناء حملها أعزب أو عقيم.

Eski Ahit döneminde erkeğin eşlerinin yanında odalıkları da vardı ve zina çocukları insanlar arasında bugün olduğu gibi hor görülmüyordu. Erkeğin birden fazla kadınla evlenmesinin yasaklanması, sonra da bu tek eşin hamile kalması ve hamileliği süresince erkeğin sanki bekâr ya da kısır gibi kalması gerçekten gülünçtür.

واليوم لا سريات للرجال ولكنهم يعاشرون الخليلات وهن أقدر على التبديد والإفساد.

Bugün erkeklerin odalıkları yok ama serveti saçıp savurma ve fesat çıkarma konusunda çok daha becerikli olan metreslerle düşüp kalkıyorlar.

إنهم في فرنسا يخولون النساء فوق حقهن من التعظيم وإنما الواجب ألا ينظر إليهن كأنهن مساويات للرجال، فما هن في الحقيقة إلا آلات لتخريج الأطفال.

Fransa'da kadınlara hak ettiklerinin üzerinde bir tazim gösteriyorlar; oysa yapılması gereken, onlara erkeklerle eşitmiş gibi bakılmamasıdır. Zira onlar gerçekte çocuk üretmeye yarayan birer aletten başka bir şey değildir.

وقد تمردن في إبان الثورة وعقدن الجماعات لأنفسهن، وبدا لهن أن يؤلفن فرقًا منهن في الجيش.

İhtilal sırasında baş kaldırdılar, kendileri için cemiyetler kurdular ve orduda kendilerinden oluşan birlikler teşkil etmeye kalkıştılar.

وكان لا بد من صدِّهن، لأن المجتمع الإنساني عرضة للخلل والفوضى إذا ترك النساء حالة الاعتماد على الرجال وهي مكانهن الحق في الحياة. نعم إن المجتمع لوشيك إذن أن يتمزق بددًا بغير انتهاء.

Onların önüne geçmek kaçınılmazdı; çünkü kadınlar, hayattaki gerçek yerleri olan erkeklere bağımlı olma durumunu terk ederlerse insan toplumu bozulmaya ve kargaşaya maruz kalır. Evet, o zaman toplumun sonu gelmez bir şekilde paramparça olması işten bile değildir.

وعلى جنس من الجنسين أن يخضع للآخر لا محالة، فإذا نشبت الحرب بينهما، فلن تكون كحرب الأغنياء والفقراء أو حرب البيض والسود! …

İki cinsten birinin diğerine boyun eğmesi kaçınılmazdır; şayet aralarında savaş çıkacak olursa, bu ne zenginlerle fakirlerin savaşına ne de beyazlarla siyahların savaşına benzer! …

ألا وإن الطلاق لأضر بالمرأة دون مراء. فالرجل الذي يجمع بين زوجات لا يبدو عليه من ذلك أثر كالأثر الذي يبدو على المرأة بعد التزوج بعدة رجال، إنها تضمحل إذن كل الاضمحلال.»

Şunu iyi bilin ki boşanma, hiç şüphesiz kadına daha çok zarar verir. Zira birkaç eşi nikâhı altında toplayan bir erkekte, birkaç erkekle evlendikten sonra kadının üzerinde görülen etki gibi bir etki görülmez; kadın o durumda büsbütün yıpranıp çöker.”

رأي لينين

Lenin'in Görüşü

كذلك اعترف نابليون بالضرورات الزوجية في العصر الحديث. فكيف اعترف بها «لينين» في الثورة الكبرى بعد الثورة الفرنسية؟ …

İşte Napolyon modern çağda evlilikle ilgili zorunlulukları böyle kabul etmişti. Peki Fransız İhtilali'nden sonraki büyük devrimde “Lenin” bunları nasıl kabul etti? …

حل مشكلة الزواج بحل رابطة الزواج، فلا رابطة بين الزوجين أوثق من رابطة الرفيقين في الفندق أو الطريق. وليس أعجب ممن جعل الزواج شريعة ملائكة إلا الذي جعله على هذا النحو شريعة عجماوات.

Evlilik meselesini evlilik bağını çözerek halletti; artık eşler arasında, bir oteldeki ya da yoldaki iki arkadaşın bağından daha sağlam bir bağ yoktur. Evliliği meleklerin şeriatı hâline getirenden daha tuhaf biri varsa, o da onu bu şekilde hayvanların şeriatı hâline getirendir.

عقوبة الزوجات

Eşlerin Cezalandırılması

ولا نختم هذا الفصل عن النبي في حياته الزوجية قبل أن نعرض لعقوبة الزوجات في الإسلام، وللعقوبة التي اختارها عليه السلام لأن عقوبة الرجل لامرأته في حالة الغضب كمحاسنته لها في حالة الرضا؛ كلاهما ميزان صادق لمكانتها عنده، ومكانة المرأة عامة في تقديره.

Peygamber'in evlilik hayatına dair bu bölümü, İslâm'da eşlerin cezalandırılmasına ve onun aleyhisselâm seçtiği cezaya değinmeden bitirmeyeceğiz. Zira erkeğin öfke hâlindeyken karısını cezalandırma biçimi, tıpkı rıza hâlindeyken ona güzel davranması gibidir; her ikisi de eşinin onun yanındaki değerinin ve genel olarak kadının onun nazarındaki yerinin şaşmaz bir ölçüsüdür.

والقرآن ينص على العقوبات السائغة في حالة النشوز وهي العظة، والهجر في المضاجع، والضرب، والتسريح بإحسان: {وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا} (النساء: ٣٤).

Kur'an, nüşûz (kadının kocasına baş kaldırması ve geçimsizlik çıkarması) hâlinde caiz olan cezaları açıkça belirtir; bunlar öğüt vermek, yataklarda yalnız bırakmak, vurmak ve güzellikle ayrılmaktır: {وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا} “Baş kaldırmalarından endişe ettiğiniz kadınlara öğüt verin, onları yataklarda yalnız bırakın ve onlara vurun. Eğer size itaat ederlerse artık onların aleyhine başka bir yol aramayın.” [Nisâ 4/34].

{وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوا وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ} (البقرة: ٢٣١).

{وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوا وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ} “Kadınları boşadığınızda, bekleme sürelerinin sonuna yaklaştıklarında onları ya iyilikle tutun ya da iyilikle bırakın. Haklarına tecavüz etmek için onlara zarar verecek şekilde onları tutmayın. Kim bunu yaparsa kendine zulmetmiş olur.” [Bakara 2/231].

والنبي عليه السلام لم يطلق زوجة من زوجاته دخل بها وعاشرها، ولم يضرب قط واحدة منهن، ولم يرو عنه قط أنه ضرب أو نهر خادمًا فضلًا عن زوجة، بل روي عنه ما ينفي ذلك ممن عاشروه ولازموه.

Peygamber aleyhisselâm zifafa girip birlikte yaşadığı eşlerinden hiçbirini boşamamış, içlerinden hiçbirine asla el kaldırmamıştır. Bırakın bir eşini, bir hizmetçiyi bile dövdüğü ya da azarladığı ondan asla rivayet edilmemiştir; bilakis onunla birlikte yaşayan ve yanından ayrılmayan kimselerden bunun tam aksini ortaya koyan rivayetler nakledilmiştir.

بل كان عليه السلام يكره ضرب النساء ويعيبه كما قال: «أما يستحي أحدكم أن يضرب امرأته كما يضرب العبد؟ … يضربها أول النهار ثم يجامعها آخره!»

Hatta o aleyhisselâm kadınların dövülmesinden hoşlanmaz ve bunu ayıplardı; nitekim şöyle buyurmuştur: “Sizden biri karısını köle döver gibi dövmekten utanmıyor mu? … Günün başında onu dövüyor, sonra günün sonunda onunla birlikte oluyor!”

فما نص القرآن عليه من عقوبة الضرب فإنما نص عليه لعلاج النشوز الذي لا يستقيم بغيره، وقيده المفسرون بشروط تمنع الإيذاء، وتحصره في القدر الذي يستقيم عليه الجزاء.

Kur'an'ın vurma cezasını açıkça belirtmesi, yalnızca başka türlü düzelmeyen serkeşliği tedavi etmek içindir; müfessirler de bunu eziyet vermeyi önleyen ve cezayı amacına ulaştıracak ölçüyle sınırlayan şartlara bağlamışlardır.

فغاية ما يفهم من ذكر الضرب بين العقوبات أن بعض النساء يتأدبن به ولا يتأدبن بغيره، وقد يعلم الكثيرون أن هؤلاء النساء لا يكرهنه ولا يسترذلنه، وليس من الضروري أن يكن من أولئك العصبيات المريضات اللائي يشتهين الضرب كما يشتهي بعض المرضى ألوان العذاب.

Cezalar arasında vurmanın zikredilmesinden anlaşılacak en son şey, bazı kadınların ancak bununla yola gelip başka bir şeyle uslanmadıklarıdır. Pek çok kimse bilir ki bu tür kadınlar bundan nefret etmez ve bunu bir aşağılanma saymazlar; üstelik bunların, bazı hastaların çeşitli eziyetlerden hoşlanması gibi dayaktan hoşlanan o sinir hastası kadınlardan olmaları da şart değildir.

إنما العقوبة التي آثرها النبي عليه السلام هي الهجر الطويل أو القصير، بعد العظة والعتاب الجميل.

Peygamber aleyhisselâm'ın tercih ettiği ceza ise öğüt ve tatlı sert bir sitemden sonra gelen uzun ya da kısa süreli uzaklaşmadır.