Binûn

Eş — 3. Sayfa

Kaynak: Abkariyyetü Muhammed · Abbas Mahmûd el-Akkâd · Hindawi neşri · Türkçe çeviri

والهجر — ولا سيما الهجر في المضاجع — عقوبة نفسية بالغة وليست كما يسبق إلى بعضهم عقوبة حسية تؤلم المرأة لما يفوتها من سرور ومتعة؛ فإن فوات السرور والمتعة أيامًا، لا يؤلم المرأة هذا الإيلام الذي يجعل الهجر في المضاجع من أصعب العقوبات دون الطلاق.

Uzaklaşma —özellikle de yatakta yalnız bırakma— son derece etkili ruhî bir cezadır; yoksa bazıların ilk anda zannettiği gibi, mahrum kaldığı neşe ve hazdan dolayı kadına acı veren hissî bir ceza değildir. Zira birkaç gün neşe ve hazdan mahrum kalmak, yatakta yalnız bırakmayı boşanmadan önceki en ağır cezalardan biri hâline getirecek kadar kadına acı vermez.

قال الأستاذ رشيد رضا — رحمه الله — في كتابه نداء للجنس اللطيف: «أما الهجر فهو ضرب من ضروب التأديب لمن تحب زوجها ويشق عليها هجره إياها، ولا يتحقق هذا بهجر المضجع نفسه وهو الفراش، ولا بهجر الحجرة التي يكون فيها الاضطجاع، وإنما يتحقق بالهجر في الفراش نفسه. وتعمد هجر الفراش أو الحجرة زيادة في العقوبة لم يأذن بها الله تعالى وربما يكون سببًا لزيادة الجفوة، وفي الهجر في المضجع نفسه معنى لا يتحقق بهجر المضجع أو البيت الذي هو فيه، لأن الاجتماع في المضجع هو الذي يهيج شعور الزوجة فتسكن نفس كل من الزوجين إلى الآخر ويزول اضطرابها الذي أثارته الحوادث قبل ذلك. فإذا هجر الرجل المرأة وأعرض عنها في هذه الحالة رُجي أن يدعوها ذلك الشعور والسكون النفسي إلى سؤاله عن السبب ويهبط بها من نشز المخالفة إلى صفصف الموافقة وكأني بالقارئ وقد جزم بأن هذا هو المراد، وإن كان مثلي لم يره لأحد من الأموات ولا الأحياء.»

Üstad Reşîd Rızâ —rahimehullâh— Nidâun li'l-Cinsi'l-Latîf adlı kitabında şöyle der: “Uzaklaşmaya gelince bu, kocasını seven ve onun kendisinden uzak durması ağırına giden kadın için bir terbiye yoludur. Bu da bizzat yatılan yerin, yani döşeğin terk edilmesiyle ya da yatılan odanın terk edilmesiyle gerçekleşmez; ancak bizzat aynı döşeğin içinde sırt çevirmekle gerçekleşir. Döşeği veya odayı kasten terk etmek, cezada Allah Teâlâ'nın izin vermediği bir aşırılıktır ve belki de soğukluğun artmasına sebep olur. Döşeği ya da döşeğin bulunduğu evi terk etmekle gerçekleşmeyen bir anlam, bizzat döşeğin içinde uzak durmakta vardır; çünkü kadının duygularını harekete geçiren şey aynı yatakta bir araya gelmektir. Böylece eşlerden her birinin ruhu diğerinde sükûnet bulur ve daha önceki olayların yol açtığı gerginlik ortadan kalkar. Eğer erkek bu durumdayken kadından uzak durur ve ona sırt çevirirse, bu duygunun ve ruhî sükûnetin kadını bunun sebebini sormaya yöneltmesi ve onu muhalefet tepesinden uyuşma düzlüğüne indirmesi umulur. Sanki okuyucunun, —benim gibi o da bunu ölülerden ya da dirilerden hiçbir kimsede görmemiş olsa bile— maksadın bu olduğuna kesin kanaat getirdiğini görür gibiyim.”

والذي نراه أن الأستاذ رحمه الله قد أخطأه المراد الدقيق من هذه العقوبة النفسية، وأن الحكمة في إيثارها أعمق جدًّا من ظاهر الأمر كما رآه الأستاذ … فأبلغ العقوبات ولا ريب هي العقوبة التي تمس الإنسان في غروره وتشككه في صميم كيانه؛ في المزية التي يعتز بها ويحسبها مناط وجوده وتكوينه …

Bize göre Üstad rahimehullâh bu ruhî cezanın ince maksadını gözden kaçırmıştır ve bunun tercih edilmesindeki hikmet, Üstad'ın gördüğü zahirî durumdan çok daha derindir … Şüphesiz en etkili ceza, insanın gururuna dokunan ve onu varlığının özünde, övündüğü ve varoluşunun, yaradılışının dayanağı saydığı ayrıcalığında şüpheye düşüren cezadır …

والمرأة تعلم أنها ضعيفة إلى جانب الرجل، ولكنها لا تأسى لذلك ما علمت أنها فاتنة له وأنها غالبته بفتنتها وقادرة على تعويض ضعفها بما تبعثه فيه من شوق إليه ورغبة فيها.

Kadın, erkeğin yanında zayıf olduğunu bilir; ancak onu büyülediğini, cazibesiyle ona galip geldiğini ve onda uyandırdığı özlem ve arzu sayesinde kendi zayıflığını telafi edebildiğini bildiği sürece buna üzülmez.

فليكن له ما شاء من قوة، فلها ما تشاء من سحر وفتنة وعزاؤها الأكبر عن ضعفها أن فتنتها لا تقاوم، وحسبها أنه لا «تقاوم» بديلًا من القوة والضلاعة في الأجساد والعقول …

Erkeğin dilediği kadar gücü olsun, kadının da dilediği kadar büyüsü ve cazibesi vardır; zayıflığına karşılık en büyük tesellisi, cazibesinin karşı konulmaz oluşudur. Bedenlerdeki ve akıllardaki güç ve sağlamlığın yerine kendisinin “karşı konulmaz” olması ona yeter …

فإذا قاربت الرجل مضاجعة له وهي في أشد حالاتها إغراء بالفتنة ثم لم يبالها ولم يؤخذ بسحرها فما الذي يقع في وقرها وهي تهجس بما تهجس به في صدرها؟

Hal böyleyken kadın, cazibesiyle en baştan çıkarıcı hâlindeyken aynı yatakta erkeğe yaklaştığında, erkek ona hiç aldırış etmez ve büyüsüne kapılmazsa; kadın içinden türlü düşünceler geçirirken gönlüne ne düşer?

أفوات سرور؟ أحنين إلى السؤال والمعاتبة؟ كلا … بل يقع في وقرها أن تشك في صميم أنوثتها وأن ترى الرجل في أقدر حالاته جديرًا بهيبتها وإذعانها وأن تشعر بالضعف ثم لا تتعزى بالفتنة ولا بغلبة الرغبة. فهو مالك أمره إلى جانبها وهي إلى جانبه لا تملك شيئًا إلا أن تثوب إلى التسليم، وتفر من هوان سحرها في نظرها قبل فرارها من هوان سحرها في نظر مضاجعها.

Bir hazzın kaçırılması mı? Soru sorma ve sitemleşmeye duyulan özlem mi? Asla … Bilakis gönlüne düşen şey, kadınlığının özünden şüphe etmesi, erkeği en güçlü hâlinde kendisinin saygısına ve boyun eğmesine layık görmesi, zayıflığını hissedip artık ne cazibesiyle ne de arzunun galibiyetiyle teselli bulabilmesidir. Erkek onun yanında iradesine hâkimdir; kadın ise onun yanında teslimiyete dönmekten ve büyüsünün, yatağını paylaştığı erkeğin gözünde küçülmesinden önce kendi gözünde küçülmesinden kaçmaktan başka hiçbir şeye sahip değildir.

فهذا تأديب نفس وليس بتأديب جسد، بل هذا هو الصراع الذي تتجرد فيه الأنثى من كل سلاح، لأنها جربت أمضى سلاح في يديها فارتدت بعده إلى الهزيمة التي لا تكابر نفسها فيها. فإنما تكابر ضعفها حين تلوذ بفتنتها. فإذا لاذت بها فخذلتها فلن يبقى لها ما تلوذ به بعد ذاك.

İşte bu, bedenin değil ruhun terbiye edilmesidir; hatta bu, kadının bütün silahlardan soyunduğu bir mücadeledir. Çünkü o, elindeki en keskin silahı denemiş, ardından kendi kendine bile inkâr edemeyeceği bir yenilgiye çekilmiştir. Zira kadın zayıflığına ancak cazibesine sığınarak direnir; ona sığındığında cazibesi de kendisini yarı yolda bırakırsa, artık bundan sonra sığınacak hiçbir şeyi kalmaz.

وهنا حكمة العقوبة البالغة التي لا تقاس بفوات متعة ولا باغتنام فرصة للحديث والمعاتبة.

İşte ne bir hazzın kaçırılmasıyla ne de konuşup sitemleşmek için bir fırsat yakalamakla ölçülebilecek olan o derin cezanın hikmeti buradadır.

إنما العقوبة إبطال العصيان، ولن يبطل العصيان بشيء كما يبطل بإحساس العاصي غاية ضعفه وغاية قوة من يعصيه. والهجر في المضاجع هو مثابة الرجوع إلى هذا الإحساس.

Ceza ancak itaatsizliği ortadan kaldırmak içindir ve itaatsizliği, baş kaldıranın kendi zayıflığının son haddini ve baş kaldırdığı kişinin gücünün son haddini hissetmesi kadar hiçbir şey ortadan kaldıramaz. Yatakta yalnız bırakmak ise bu hisse dönüşün ta kendisidir.

•••

•••

على أن عقاب النبي لزوجاته كان من الندرة بحيث لا يذكر لولا ما تعود المسلمون من ذكر كل كبيرة وصغيرة في حياته الخاصة والعامة على السواء، وهذا مع طول العشرة وتعدد الزوجات وكثرة الحوادث الجسام وقلة النسل الذي يصل المقطوع ويرأب المصدوع.

Bununla birlikte, Müslümanların onun hem özel hem de genel hayatındaki irili ufaklı her şeyi anlatma âdeti olmasaydı, Peygamber'in eşlerini cezalandırması sözü edilmeyecek kadar nadirdi; üstelik bu durum, birlikteliğin uzunluğuna, eşlerin çokluğuna, büyük hadiselerin bolluğuna ve kopanı bağlayıp kırılanı onaran evlatların azlığına rağmen böyleydi.

وكان معظم عقابه أشبه بعقاب نبي لمسلمات منه بعقاب زوج لزوجات. وهو في حالتي عقابه وإحسانه إنسان على أكمل ما يكون الإنسان من رحمة وكيس وإنصاف.

Onun cezalandırmalarının çoğu, bir kocanın eşlerini cezalandırmasından ziyade bir peygamberin Müslüman kadınları cezalandırmasına benzerdi. Ve o, hem cezalandırırken hem de iyilik ederken merhamet, incelik ve insaf bakımından bir insanın ulaşabileceği en mükemmel noktadaki bir insandı.

وإذا حارت الأدلة في قوام تلك الحياة الزوجية فالدليل الذي لا يحار أن ينقضي نحو أربعين سنة عليها وهي على ذلك الصفاء والولاء الذي لم يعرف مثله في علاقات الرجال والنساء؛ هذه حياة زوجية لا تقوم على الحس والمتعة، ولن تدوم ذلك الدوام لو كان لها قوام غير مودة القلوب وراحة النفوس وحب الخير ومبادلة العطف والتعظيم.

Bu evlilik hayatının dayanağı konusunda deliller şaşırıp kalsa bile, şaşmaz delil şudur: Bu hayatın üzerinden yaklaşık kırk yıl geçmiş ve o, kadınlarla erkeklerin ilişkilerinde benzeri görülmemiş bir saflık ve bağlılık üzere kalmıştır. Bu, his ve haz üzerine kurulu bir evlilik hayatı değildir; eğer kalplerin sevgisi, ruhların huzuru, iyilik sevgisi ile karşılıklı şefkat ve saygıdan başka bir dayanağı olsaydı asla bu kadar uzun sürmezdi.