Binûn

En'âm — 7. Sayfa

Kaynak: Advâu'l-Beyân · Şinkîtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

عَجِبْتُ لِحُكْمِ اللَّهِ فِينَا وَقَدْ بَدَا ... لَهُ صَدْفُنَا عَنْ كُلِّ حَقٍّ مُنَزَّلِ

«İndirilen her haktan yüz çevirişimiz O'na aşikâr olmuşken, hakkımızdaki Allah'ın hükmüne şaştım kaldım.»

وَرُوِيَ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَنْشَدَ بَيْتَ أَبِي سُفْيَانَ هَذَا لِهَذَا الْمَعْنَى، وَمِنْهُ أَيْضًا قَوْلُ ابْنِ الرِّقَاعِ: [الْبَسِيطُ]

İbn Abbâs'ın, Ebû Süfyân'ın bu beytini bu mana için inşad ettiği (okuduğu) rivayet edilmiştir. İbnü'r-Rıkā'ın şu sözü de bu kabildendir: [Basît]

إِذَا ذَكَرْنَ حَدِيثًا قُلْنَ أَحْسَنَهُ ... وَهُنَّ عَنْ كُلِّ سُوءٍ يُتَّقَى صَدَفُ

«Bir söz söylediklerinde en güzelini söylerler; sakınılan her türlü kötülükten ise yüz çevirirler.»

أَيْ: مُعْرِضَاتٌ.

Yani: Yüz çevirenlerdir.

قَوْلُهُ تَعَالَى: هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنَّ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ الْآيَةَ، ذَكَرَ تَعَالَى فِي هَذِهِ الْآيَةِ الْكَرِيمَةِ إِتْيَانَ اللَّهِ جَلَّ وَعَلَا وَمَلَائِكَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَذَكَرَ ذَلِكَ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ، وَزَادَ فِيهِ أَنَّ الْمَلَائِكَةَ يَجِيئُونَ صُفُوفًا، وَهُوَ قَوْلُهُ تَعَالَى: وَجَاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا [٨٩ \ ٢٢] ، وَذَكَرَهُ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ، وَزَادَ فِيهِ أَنَّهُ جَلَّ وَعَلَا يَأْتِي فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ، وَهُوَ قَوْلُهُ تَعَالَى: هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ الْآيَةَ [٢ \ ٢١٠] ، وَمِثْلُ هَذَا مِنْ صِفَاتِ اللَّهِ تَعَالَى الَّتِي وَصَفَ بِهَا نَفْسَهُ يَمُرُّ كَمَا جَاءَ وَيُؤْمِنُ بِهَا، وَيَعْتَقِدُ أَنَّهُ حَقٌّ، وَأَنَّهُ لَا يُشْبِهُ شَيْئًا مِنْ صِفَاتِ الْمَخْلُوقِينَ، فَسُبْحَانَ مَنْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْمًا: يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا [٢٠ \ ٢١٠] .

Allah Teâlâ'nın: { هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ } “Onlar, kendilerine ancak meleklerin gelmesini veya Rabbinin gelmesini mi bekliyorlar?...” [En'âm, 6/158] ayeti. Teâlâ bu kerim ayette, kıyamet gününde Celle ve Alâ olan Allah'ın ve meleklerinin gelmesini zikretmiştir. Bunu başka bir yerde de zikretmiş ve orada meleklerin saf saf geleceklerini fazladan bildirmiştir ki o da Allah Teâlâ'nın: { وَجَاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا } “Rabbin ve saf saf melekler geldiği [zaman]” [Fecr, 89/22] ayetidir. Bunu başka bir yerde daha zikretmiş ve orada Celle ve Alâ olan Zatının buluttan gölgeler içinde geleceğini fazladan bildirmiştir ki o da Allah Teâlâ'nın: { هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ } “Onlar, ille de buluttan gölgeler içinde Allah'ın ve meleklerin kendilerine gelmesini mi bekliyorlar?...” [Bakara, 2/210] ayetidir. Allah Teâlâ'nın kendisini vasfettiği bu gibi sıfatlar, [naslarda] geldiği gibi kabul edilir; bunlara iman edilir, hak olduğuna ve yaratılmışların sıfatlarından hiçbirine benzemediğine inanılır. İlmiyle her şeyi kuşatan Zat ne yücedir: { يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا } “O, onların önlerindekini de arkalarındakini de bilir; onlar ise O'nu ilmen kuşatamazlar.” [Tâhâ, 20/110].

قَوْلُهُ تَعَالَى: قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي الْآيَةَ.

Allah Teâlâ'nın: { قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي } “De ki: Şüphesiz benim namazım ve kurbanım...” [En'âm, 6/162] ayeti.

قَالَ بَعْضُ الْعُلَمَاءِ: الْمُرَادُ بِالنُّسُكِ هُنَا النَّحْرُ، لِأَنَّ الْكُفَّارَ كَانُوا يَتَقَرَّبُونَ لِأَصْنَامِهِمْ بِعِبَادَةٍ مِنْ أَعْظَمِ الْعِبَادَاتِ: هِيَ النَّحْرُ، فَأَمَرَ اللَّهُ تَعَالَى نَبِيَّهُ أَنْ يَقُولَ إِنَّ صَلَاتَهُ وَنَحْرَهُ كِلَاهُمَا خَالِصٌ لِلَّهِ تَعَالَى، وَيَدُلُّ لِهَذَا قَوْلُهُ تَعَالَى: فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ [١٠٨ \ ٢] ، وَقَالَ بَعْضُ الْعُلَمَاءِ: النُّسُكُ جَمِيعُ الْعِبَادَاتِ، وَيَدْخُلُ فِيهِ النَّحْرُ، وَقَالَ بَعْضُهُمُ: الْمُرَادُ بِقَوْلِهِ: وَانْحَرْ وَضْعُ الْيَدِ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى تَحْتَ النَّحْرِ فِي الصَّلَاةِ، وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ.

Bazı ilim ehli şöyle demiştir: Burada Nüsuk (نُسُك) ile kastedilen kurban kesmektir (nahr). Çünkü kâfirler putlarına en büyük ibadetlerden bir ibadetle, yani kurban kesmekle yaklaşırlardı. Bunun üzerine Allah Teâlâ, Peygamberi'ne namazının da kurbanının da her ikisinin yalnızca Allah Teâlâ için ihlasla yapıldığını söylemesini emretti. Buna Allah Teâlâ'nın: { فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ } “Öyleyse Rabbin için namaz kıl ve kurban kes!” [Kevser, 108/2] ayeti delalet etmektedir. Bazı ilim ehli ise: «Nüsuk bütün ibadetlerdir ve kurban kesmek de buna dâhildir» demiştir. Bazıları da O'nun { وَانْحَرْ } sözüyle kastedilenin, namazda sağ eli sol el üzerine boyun altına koymak olduğunu söylemiştir. Doğrusunu Allah Teâlâ bilir.