Binûn

Nûr Suresinin Tefsiri — 2. Sayfa

Kaynak: Câmiu'l-Beyân (Taberî Tefsiri) · Taberî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

أبيه، عن ابن عباسٍ قولَه: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ}. قال: كانتْ بيوتٌ تُسمَّى المواخيرَ في الجاهليةِ، وكانوا يُؤاجرُونَ فيها فتياتهنَّ، وكانتْ بيوتًا معلومةً للزنى، لا يدخُلُ عليهنَّ ولا يأتيهنَّ إِلَّا زانٍ من أهلِ القبلةِ، أو مشركٌ من أهلِ الأوثانِ، فحرَّم الله ذلك على المؤمنين .

babasından, o da İbn Abbâs'tan naklen Allah'ın şu kavli hakkında anlattı: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir. Bu, müminlere haram kılınmıştır.” [İbn Abbâs] dedi ki: Câhiliye döneminde meyhâne/kerhâne denilen evler vardı. Oralarda cariyelerini kiraya verirlerdi. Bunlar zina için bilinen evlerdi. O kadınların yanına kıble ehlinden ancak zina eden biri veya putperest müşriklerden ancak bir müşrik girer ve gelirdi. Allah da bunu müminlere haram kıldı .

حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا ابن عُليَّةَ، عن ابن جُرَيجٍ، عن عطاءٍ في قولِه: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ}. قال: بغايا متعالماتٌ كنَّ في الجاهليةِ؛ بغيُّ آلِ فلانٍ، وبغيُّ آلِ فلانٍ، فأنزَل الله: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ}. فحكَم اللهُ بذلك من أمرِ الجاهليةِ على الإسلامِ. فقال له [سليمانُ بنُ موسى] : أبلَغك ذلك عن ابن عباسٍ؟ فقال: نعمْ .

Bana Ya'kūb anlattı, dedi ki: Bize İbn Uleyye, İbn Cüreyc'den, o da Atâ'dan naklen Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir” kavli hakkında anlattı; [Atâ] dedi ki: [Bunlar] Câhiliye döneminde herkesçe bilinen fahişelerdi; falan oğullarının fahişesi, filan oğullarının fahişesi gibi. Bunun üzerine Allah: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالZَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir. Bu, müminlere haram kılınmıştır” ayetini indirdi. Allah, Câhiliye uygulamasından olan bu hususu İslâm hükmüyle karara bağladı. Bunun üzerine [Süleyman b. Mûsâ] ona: "Bu sana İbn Abbâs'tan mı ulaştı?" diye sordu. O da: "Evet" dedi .

حدَّثنا القاسمُ، قال: ثنا الحسينُ، قال: ثني حجاجٌ، عن ابن جُرَيجٍ، قال: سمِعتُ عطاءَ بنَ أبي رباحٍ يقولُ في ذلك: كنَّ بغايا متعالماتٍ؛ بغيَّ آلِ فلانٍ، وبغيَّ آلِ فلانٍ، وكنَّ زوانيَ مشركاتٍ. فقال: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ}. قال: أَحْكَمَ اللهُ من أمرِ الجاهليةِ بهذا، قيل له: أبلَغك هذا عن ابن

Bize el-Kâsım anlattı, dedi ki: Bize el-Hüseyn anlattı, dedi ki: Bana Haccâc, İbn Cüreyc'den anlattı; [İbn Cüreyc] dedi ki: Atâ b. Ebî Rebâh'ın bu hususta şöyle dediğini işittim: Onlar [Cahiliye döneminde] herkesçe bilinen fahişelerdi; falan oğullarının fahişesi, filan oğullarının fahişesi idiler ve müşrik zânî kadınlardı. Bunun üzerine [Allah Teâlâ]: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir. Bu, müminlere haram kılınmıştır” buyurdu. [Atâ] dedi ki: Allah bununla Cahiliye işini muhkem kıldı (hükme bağlayıp yasakladı). Kendisine: “Bu sana İbn

عباسٍ؟ قال: نعمْ .

Abbâs'tan mı ulaştı?" denildi. O da: "Evet" dedi .

قال ابن جريجٍ: وقال عكرِمةُ: إِنَّه كان يُسمِّى تسعًا، يَعُدُّ صواحبَ الراياتِ، وكنَّ أكثرَ من ذلك، ولكنَّ هؤلاءِ أصحابُ الراياتِ: أَمُّ مَهْزُولٍ جاريةُ السائبِ بن أبى السائبِ المخزوميِّ، وأمُّ عِلْيطٍ جاريةُ صفوانَ بن أميةَ، وحَنَّةُ القبطيةُ جاريةُ العاصِ بن وائلٍ، ومَرِيَّةٌ جاريةُ مالكِ بن عُمَيْلةَ بن السَّبَّاقِ بن عبدِ الدارِ، وحلالةُ جاريةُ سُهَيْلِ بن عمرٍو، وأمُّ سُوَيْدٍ جاريةُ عمرِو بن عثمانَ المخزوميِّ، وسريفةُ جاريةُ زَمْعَةَ بن الأسودِ، وفرسةُ جاريةُ هشامِ بن ربيعةَ بن حبيبِ بن حذيفةَ بن جبلِ بن مالكِ بن عامرِ بن لُؤَيٍّ، وقريبا جاريةُ هلالِ بن أنسِ بن جابرِ بن نمرِ بن غالبِ بن فهرٍ .

İbn Cüreyc dedi ki: İkrime de şöyle dedi: O, bayrak sahiplerini sayarak dokuz kadının ismini verirdi; aslında sayıları bundan çok daha fazlaydı, ancak bayrak sahipleri şunlardı: es-Sâib b. Ebi's-Sâib el-Mahzûmî'nin cariyesi Ümmü Mehzûl, Safvân b. Ümeyye'nin cariyesi Ümmü Ulyat, el-Âs b. Vâil'in cariyesi Kıptî Hanne , Mâlik b. Umeyle b. es-Sebbâk b. Abdiddâr'ın cariyesi Meriyye, Süheyl b. Amr'ın cariyesi Halâle , Amr b. Osmân el-Mahzûmî'nin cariyesi Ümmü Süveyd, Zem'a b. el-Esved'in cariyesi Serîfe , Hişâm b. Rebîa b. Habîb b. Huzeyfe b. Cebel b. Mâlik b. Âmir b. Lüey'in cariyesi Ferse ve Hilâl b. Enes b. Câbir b. Nemir b. Gālib b. Fihr'in cariyesi Karîbâ .

حدَّثنا محمدُ بنُ عبدِ الأعلى، قال: ثنا محمدُ بنُ ثورٍ، [عن مَعمرٍ].

Bize Muhammed b. Abdi'l-A'lâ anlattı, dedi ki: Bize Muhammed b. Sevr, [Ma'mer'den] anlattı.

عن ابن أبي نجيحٍ، عن مجاهدٍ. وقاله الزهريُّ وقتادةُ، قالوا: كان في الجاهليةِ بغايا معلومٌ ذلك منهنَّ، فأراد ناسٌ من المسلمينَ نكاحَهنَّ، فأنزَل اللهُ: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ} الآية.

o İbn Ebî Necîh'ten, o da Mücâhid'den naklen anlattı. Zührî ve Katâde de bunu söylemişlerdir ; dediler ki: Câhiliye döneminde bu durumları bilinen fahişeler vardı. Müslümanlardan birtakım insanlar onlarla evlenmek istedi. Bunun üzerine Allah: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir” ayetini indirdi.

حدَّثنا الحسنُ، قال: أخبَرنا عبدُ الرزاقِ، قال: أخبَرنا معمرٌ، عن ابن أبي نجيحٍ، عن مجاهدٍ. وقاله الزهريُّ وقتادةُ، قالوا : كانوا في الجاهليةِ بغايا. ثم ذكَر نحوَه .

Bize el-Hasan anlattı, dedi ki: Bize Abdürrezzâk haber verdi, dedi ki: Bize Ma'mer, İbn Ebî Necîh'ten, o da Mücâhid'den haber verdi. Zührî ve Katâde de bunu söylemişlerdir; dediler ki : Onlar Câhiliye dönemindeki fahişelerdi. Sonra benzerini zikretti .

حدَّثنا ابن عبدِ الأعلى، قال: ثنا ابنَ ثورٍ، عن معمرٍ، عن ابن أبي نجيحٍ، القاسمِ بن أبى بَزَّةَ: كان الرجلُ يَنكِحُ الزانيةَ في الجاهليةِ التي قد علِم ذلك منها؛ يتخِذُها مَأكلةً، فأراد ناسٌ من المسلمينَ نكاحَهنَّ على تلك الجهةِ، فنُهوا عن ذلك.

Bize İbn Abdila'lâ anlattı, dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma'mer'den, o İbn Ebî Necîh'ten, [o da] el-Kāsım b. Ebî Bezze'den naklen anlattı: Adam Câhiliye döneminde, bu durumu bilinen zina eden bir kadınla, onu bir geçim kapısı edinmek üzere evlenirdi. Müslümanlardan birtakım kimseler de bu şekilde onlarla evlenmek istediler; bunun üzerine bundan nehyedildiler.

حدَّثنا الحسنُ بنُ يحيى، قال: أخبَرنا عبد الرزاقِ، قال: أخبَرنا معمرٌ، عن ابن أبي نجيحٍ، قال: قال القاسمُ بنُ أبي بزَّةَ. فذكَر نحوَه .

Bize el-Hasan b. Yahyâ anlattı, dedi ki: Bize Abdürrezzâk haber verdi, dedi ki: Bize Ma'mer, İbn Ebî Necîh'ten haber verdi, dedi ki: el-Kāsım b. Ebî Bezze dedi... Sonra benzerini zikretti .

حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبَرنا سليمانُ التيميُّ، عن سعيدِ بن المسيَّبِ، قال: كنَّ نساءَ مواردَ بالمدينةِ.

Bana Ya'kūb anlattı, dedi ki: Bize Hüşeym anlattı, dedi ki: Bize Süleyman et-Teymî, Saîd b. el-Müseyyeb'den haber verdi; o şöyle demiştir: Onlar Medine'de [gelip geçenlerin] uğradığı kadınlardı.

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا ابن إدريسَ، قال: أخبَرنا عبدُ الملكِ بنُ أبى

Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn İdrîs anlattı, dedi ki: Bize Abdülmelik b. Ebî

سليمانَ، عن سعيدِ بن جُبيرٍ ، أنَّ نساءً في الجاهليةِ كنَّ يُؤاجِرنَ أنفسَهنَّ، وكان الرجلُ أنَّما يَنكِحُ إحداهُنَّ؛ يريدُ أنْ يُصيب منها عَرَضًا ، فنُهوا عن ذلك، ونزَل: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ}. ومنهنَّ امرأةٌ يقالُ لها: أمُّ مهزولٍ .

Süleymân, Saîd b. Cübeyr'den naklen haber verdi ki: Câhiliye döneminde birtakım kadınlar kendilerini kiraya verirlerdi. Adam da onlardan bir kadınla ancak onun kazancından dünyalık elde etmek maksadıyla evlenirdi. Bundan nehyedildiler ve: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir” ayeti indi. Onlardan birine Ümmü Mehzûl denilen bir kadındı .

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا جابرُ بنُ نوحٍ، عن إسماعيلَ، عن الشعبيِّ في قولِه: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ}. قال: كنَّ نساءً يُكْرِين أنفسَهنَّ في الجاهليةِ .

Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize Câbir b. Nûh, İsmâil'den, o da Şa'bî'den naklen Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir” kavli hakkında anlattı; [Şa'bî] dedi ki: Onlar Câhiliye döneminde kendilerini kiraya veren kadınlardı .

وقال آخرون: معنى ذلك: الزانى لا يزنِى إلَّا بزانيةٍ أو مشركةٍ، والزانيةُ لا يَزنِى بها إلَّا زان أو مشركٌ. قالوا: ومعنى النكاحِ في هذا الموضعِ الجِماعُ.

Başkaları ise şöyle demiştir: Bunun manası şudur: Zina eden erkek ancak zina eden yahut müşrik bir kadınla zina eder; zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik bir erkek zina eder. Dediler ki: Bu makamda nikâhın manası cimadır.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Görüşleri

حدَّثنا هناد، قال: ثنا أبو الأحوصِ، عن حُصينٍ، عن عكرمةَ، عن ابن عباسٍ في قولِ اللهِ: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً}. قال: لا يزنى إلا بزانيةٍ أو مشركةٍ .

Bize Hennâd anlattı, dedi ki: Bize Ebu'l-Ahvas, Husayn'dan, o İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan naklen Yüce Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir (cima eder)” kavli hakkında anlattı; o şöyle demiştir: Ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla zina eder .

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، قال: ثنا شعبةُ، عن يَعلَى بن مسلمٍ، عن سعيدِ بن جُبيرٍ أنَّه قال في هذه الآيةِ: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً}. قال: لا يَزِني الزاني إلا بزانيةٍ مثله أو مشركةٍ.

Bize İbnü'l-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer anlattı, dedi ki: Bize Şu'be, Ya'lâ b. Müslim'den, o Saîd b. Cübeyr'den naklen anlattı; o bu ayet {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir (cima eder)” hakkında şöyle demiştir: “Zina eden erkek, ancak kendisi gibi zina eden veya müşrik olan bir kadınla zina eder.”

حدَّثنا الحسنُ، قال: أخبَرنا عبدُ الرزاقِ، قال: أخبَرنا معمرٌ، عن ابن شُبرُمةَ، عن سعيدِ بن جُبيرٍ وعكرمةَ في قوله: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً}. قالا: هو الوطءُ .

Bize el-Hasan anlattı, dedi ki: Bize Abdürrezzâk haber verdi, dedi ki: Bize Ma'mer, İbn Şübrüme'den, o da Saîd b. Cübeyr ile İkrime'den naklen Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir” kavli hakkında haber verdi; her ikisi de: "O, cinsî münasebettir (cimadır)" dediler .

حدَّثنا ابن عبدِ الأعلى، قال: ثنا محمدٌ، عن معمرٍ، قال: قال سعيدِ بن جُبيرٍ ومجاهدٌ: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً}. قالا: هو الوطءُ.

Bize İbn Abdila'lâ anlattı, dedi ki: Bize Muhammed, Ma'mer'den anlattı, dedi ki: Saîd b. Cübeyr ve Mücâhid: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir” [ayeti hakkında] dediler; ikisi de: "O, cinsî münasebettir (cimadır)" dediler.

حدَّثنا ابن وكيعٍ، قال: ثنا أبى، عن سَلَمةَ بن نُبيطٍ، عن الضحاكِ بن مزاحِمٍ وشعبةَ، عن يَعلَى بن مسلمٍ، عن سعيدِ بن جُبيرٍ قوله: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ}. قالا: لا يَزنِي الزاني حين يَزني إلا بزانيةٍ مثلِه أو مشركةٍ. قال: ولا تزنى مشركةٌ إلا بمثلها .

Bize İbn Vekî' anlattı, dedi ki: Bize babam, Seleme b. Nübeyt'ten, o Dahhâk b. Müzâhim'den; [ayrıca] Şu'be'den, o Ya'lâ b. Müslim'den, o da Saîd b. Cübeyr'den naklen Yüce Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir” kavli hakkında anlattı; ikisi de şöyle dediler: Zina eden erkek zina ettiği vakit ancak kendisi gibi zina eden yahut müşrik bir kadınla zina eder. Dedi ki: Müşrik bir kadın da ancak kendisi gibisiyle zina eder .

حدَّثني يونسُ، قال: أخبَرنا ابن وهبٍ، قال: قال ابن زيدٍ في قولِ اللهِ: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ}. قال: هؤلاءِ بغايا كنَّ في الجاهليةِ، والنكاحُ في كتابِ اللهِ الإصابةُ، لا يُصيبها إلَّا زانٍ أو مشركٌ، لا يُحرِّمُ الزنى، ولا [يُصيب هو] إِلَّا مِثلَها .

Bana Yûnus anlattı, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir” kavli hakkında şöyle dedi: Bunlar Câhiliye dönemindeki fahişelerdi. Allah'ın Kitabı'nda nikâh, cinsî münasebette bulunmaktır; onunla ancak zinayı haram saymayan bir zâni veya bir müşrik cinsî münasebette bulunur; adam da ancak onun gibisiyle [münasebette bulunur] .

قال: وكان ابن عباسٍ يقولُ: بغايا كُنَّ في الجاهليةِ.

[İbn Zeyd] dedi ki: İbn Abbâs [da] şöyle derdi: [Bunlar] Câhiliye döneminde var olan fahişelerdi.

حدَّثني محمدُ بنُ عمرٍو، قال: ثنا أبو عاصمٍ، قال: ثنا عيسى ، عن قيسِ بن سعدٍ، عن سعيدِ بن جُبيرٍ، قال: إذا زنَى بها فهو زانٍ.

Bana Muhammed b. Amr anlattı, dedi ki: Bize Ebû Âsım anlattı, dedi ki: Bize Îsâ , Kays b. Sa'd'dan, o da Saîd b. Cübeyr'den naklen anlattı; o şöyle demiştir: Onunla zina ettiği takdirde o kimse zânidir.

حدَّثنا عليٌّ، قال: ثنا عبدُ اللهِ، قال: ثنا معاويةُ، عن عليٍّ، عن ابن عباسٍ قوله: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً}. قال: الزاني من أهلِ القبلةِ لا يزنِى إلا بزانيةٍ مثلِه أو مشركةٍ. قال : والزانيةُ من أهلِ القبلةِ لا تزنِى إلا بزانٍ مثلها من أهلِ القبلةِ، أو مشركٍ من غيرِ أهلِ القبلةِ. ثم قال: {وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ} .

Bize Ali anlattı, dedi ki: Bize Abdullah anlattı, dedi ki: Bize Muâviye, Ali'den, o da İbn Abbâs'tan naklen Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir” kavli hakkında anlattı; [İbn Abbâs] dedi ki: Kıble ehlinden olan zina eden erkek ancak kendisi gibi zina eden yahut müşrik bir kadınla zina eder. Dedi ki : Kıble ehlinden olan zina eden kadın da ancak kıble ehlinden kendisi gibi zina eden biriyle yahut kıble ehlinden olmayan bir müşrikle zina eder. Sonra şöyle buyurdu: {وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ} “Bu, müminlere haram kılınmıştır.”

وقال آخرونَ: كان هذا حكمَ اللهِ في كلِّ زانٍ وزانيةٍ، حتى نسَخه بقولِه: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ} [النور: ٣٢]. فأحلَّ نكاح كلِّ مسلمةٍ، وإنكاحَ كلِّ مسلمٍ.

Başkaları ise şöyle demiştir: Bu, Yüce Allah'ın: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ} “Aranızdaki bekârları evlendirin” [en-Nûr: 32] kavliyle neshedilinceye kadar her zâni ve zâniye hakkındaki hükmüydü. Böylece her Müslüman kadının nikâhlanmasını ve her Müslüman erkeğin evlendirilmesini helal kılmıştır.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Görüşleri

حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، عن يحيى بن سعيدٍ، عن سعيدِ بن المسيَّبِ في قولِه: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ}. قال: يَروْن الآيةَ التي بعدَها نسَختْها: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ}. قال: فهنَّ من أيَامَى المسلمينَ.

Bana Ya'kūb anlattı, dedi ki: Bize Hüşeym, Yahyâ b. Saîd'den, o da Saîd b. el-Müseyyeb'den Yüce Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir. Bu, müminlere haram kılınmıştır” kavli hakkında naklettiğine göre o şöyle demiştir: Ondan sonraki: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ} “Aranızdaki bekârları evlendirin” ayetinin onu neshettiğini kabul ederlerdi. [Saîd] dedi ki: Onlar da Müslümanların bekârlarındandır.

حدَّثنا القاسمُ، قال ثنا الحسينُ، قال: ثنى حجاجٌ، عن ابن جُريجٍ، قال: أخبَرني يحيى بنُ سعيدٍ، عن سعيدِ بن المسيِّبِ: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ}. قال: نسَختها التي بعدَها: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ}. وقال: إنَّهنَّ من أيَامي المسلمينَ.

Bize el-Kāsım anlattı, dedi ki: Bize el-Hüseyin anlattı, dedi ki: Bana Haccâc, İbn Cüreyc'den anlattı, dedi ki: Bana Yahyâ b. Saîd, Saîd b. el-Müseyyeb'den naklen haber verdi: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir. Zina eden kadınla da ancak zina eden veya müşrik olan bir erkek evlenir” [ayeti hakkında]; [Saîd] dedi ki: Ondan sonra gelen {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ} “Aranızdaki bekârları evlendirin” ayeti onu neshetmiştir. Ve dedi ki: Şüphesiz onlar da Müslümanların bekârlarındandır.

حدَّثنا ابن عبدِ الأعلى، قال: ثنا ابن ثورٍ، عن معمرٍ، قال: وذُكِر عن يحيى، عن ابن المسيَّبِ، قال: نسَختها: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ}.

Bize İbn Abdila'lâ anlattı, dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma'mer'den anlattı, dedi ki: Yahyâ'dan, onun da İbnü'l-Müseyyeb'den naklettiğine göre o şöyle demiştir: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ} “Aranızdaki bekârları evlendirin” ayeti onu neshetmiştir.

حدَّثنا الحسنُ، قال: أخبَرنا عبدُ الرزاقِ، قال: أخبَرنا معمرٌ، عن يحيى بن سعيدٍ، عن سعيدِ بن المسيَّبِ، قال: نسَخها قولُه: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى} .

Bize el-Hasan anlattı, dedi ki: Bize Abdürrezzâk haber verdi, dedi ki: Bize Ma'mer, Yahyâ b. Saîd'den, o da Saîd b. el-Müseyyeb'den haber verdi; o şöyle demiştir: Allah'ın: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى} “Bekârları evlendirin” kavli onu neshetmiştir .

حدَّثني يونسُ، قال: أخبَرنا أنسُ بنُ عياضٍ، عن يحيى، قال: ذُكِر الزني عندَ سعيدِ بن المسيَبِ: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً}. قال: فسمِعتُه يقولُ: إنَّها قد نسَختها التي بعدَها. ثم قرَأها سعيدٌ، قال: يقولُ اللهُ: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً}. ثم يقولُ اللهُ: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى}. فهنَّ من أيَامى المسلمينَ.

Bana Yûnus anlattı, dedi ki: Bize Enes b. İyâd, Yahyâ'dan haber verdi, dedi ki: Saîd b. el-Müseyyeb'in yanında zina ve: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir” ayeti zikredildi . Dedi ki: Saîd'in şöyle dediğini işittim: Ondan sonra gelen ayet onu kesinlikle neshetmiştir. Sonra Saîd bunu okudu ve dedi ki: Allah şöyle buyuruyor: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً} “Zina eden erkek, ancak zina eden veya müşrik olan bir kadınla evlenir”. Sonra Allah şöyle buyuruyor: {وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى} “Bekârları evlendirin”. İşte onlar da Müslümanların bekârlarındandır.

قال أبو جعفرٍ: وأولى الأقوالِ في ذلك عندِى بالصوابِ قولُ مَن قال: عَنَى بالنكاحِ في هذا الموضعِ الوطءَ، وأنَّ الآيةَ نزَلت في البغايا المشركاتِ ذواتِ الراياتِ. وذلك لقيامِ الحُجةِ على أنَّ الزانيةَ من المسلماتِ حرامٌ على كلِّ مشركٍ، وأنَّ الزانَى من المسلمينَ حرامٌ عليهِ كلُّ مشركةٍ من عبَدةِ الأوثانِ. فمعلومٌ إذ كان

Ebû Ca'fer [et-Taberî] dedi ki: Bu konuda bana göre doğruya en yakın olan görüş; burada nikâh ile cinsi münasebetin (el-vat') kastedildiğini ve ayetin sancak sahibi müşrik fahişeler hakkında indiğini söyleyen kimsenin görüşüdür. Zira Müslüman kadınlardan zina edenin her müşrik erkeğe haram olduğu ve Müslüman erkeklerden zina edene de putperest her müşrik kadının haram kılındığı kesin delille sabittir. Durum böyle olunca bilinmektedir ki

ذلك كذلك، أنَّه لم يُعنَ بالآيةِ أنَّ الزانيَ من المؤمنينَ لا يعقِدُ عقدَ نكاحٍ على عفيفةٍ من المسلماتِ، ولا يَنكِحُ إلَّا زانيةً أو مشركةً. وإذ كان ذلك كذلك، فبيِّنٌ أنَّ معنى الآيةِ: الزانى لا يزنِى إلا بزانيةٍ [لا تستحِلُّ] الزنى، أو بمشركةٍ تستحِلُّه.

böyle olunca bilinmektedir ki ayetle kastedilen, müminlerden zina eden bir erkeğin Müslümanlardan iffetli bir kadınla nikâh akdi yapamayacağı ve sadece zina eden veya müşrik bir kadınla evlenebileceği demek değildir. Durum böyle olduğuna göre, ayetin manasının şu olduğu açıktır : Zina eden erkek, ancak zinayı [helal saymayan] zina ehli bir kadınla yahut zinayı helal sayan müşrik bir kadınla zina eder.

وقوله: {وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ}. يقولُ: وحرِّم الزنى على المؤمنينَ باللهِ ورسولهِ، وذلك هو النكاحُ الذي قال جلَّ ثناؤُه: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً}.

Yüce Allah'ın: {وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ} “Bu, müminlere haram kılınmıştır” kavli ise; Allah'a ve Resûlü'ne inanan müminlere zina haram kılınmıştır demektir. Zikri yüce olan Allah'ın: {الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً} “Zina eden erkek, ancak zina eden bir kadınla evlenir (zina eder)” buyurduğu nikâh da işte budur.

القول في تأويل قوله تعالى: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (٤)}.

Yüce Allah'ın şu kavlinin tefsiri: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (٤)} “İffetli kadınlara zina isnadında bulunup sonra dört şahit getiremeyenlere seksen celde vurun ve onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin. İşte onlar yoldan çıkmış fâsıkların ta kendileridir.”

يقولُ تعالى ذكرُه: والذين يشتُمونَ العفائفَ من حرائرِ المسلمينَ، فيرمُونَهنَّ بالزنى، ثم لم يأتُوا على ما رمَوهنَّ بهِ من ذلك بأربعِة شهداءَ عُدولٍ يشهدُونَ عليهنَّ أنَّهنَّ رأوهنَّ يفعَلنَ ذلك، فاجلِدُوا الذين رمَوهنَّ بذلك ثمانينَ جلدةً، ولا تقبلُوا لهم شهادةً أبدًا، وأولئك هم الذين خالفُوا أمرَ اللهِ، وخرجُوا من طاعتِه، ففسقُوا عنها.

Zikri yüce olan Allah şöyle buyurmaktadır: Müslümanların hür ve iffetli kadınlarına iftira atıp onlara zina isnat eden, sonra da bu isnatlarına dair onları bu fiili işlerken gördüklerine tanıklık edecek dört adaletli şahit getiremeyen kimselere gelince; onlara bu isnatta bulunanlara seksen celde vurun, onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin. İşte onlar, Allah'ın emrine karşı gelen, O'na itaatten çıkan ve böylece fâsıklaşan kimselerdir.

وذُكِر أن هذه الآيةِ إنما نزَلتْ في الذين رمَوا عائشةَ زوجَ النبيِّ ﷺ بما رمَوها به من الإفكِ

Bu ayetin, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in eşi Âişe'ye o iftirayı atanlar hakkında indiği zikredilmiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Görüşleri

حدَّثني أبو السائبِ وإبراهيمُ بنُ سعيدٍ، قالا: ثنا ابن فُضيلٍ، عن خُصيفٍ، قال: قلتُ لسعيدِ بن جُبيرٍ: الزِّنى أشدُّ أو قذفُ المحصنةِ؟ قال: لا، بل الزنى. قلتُ: إِنَّ الله يقولُ: {إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ} [النور: ٢٣]. قال: إِنَّما هذا في حديث عائشةَ خاصةً .

Bana Ebu's-Sâib ve İbrâhim b. Saîd anlattılar, dediler ki: Bize İbn Fudayl, Husayf'tan naklen anlattı, dedi ki: Saîd b. Cübeyr'e: "Zina mı daha ağırdır yoksa iffetli kadına zina iftirasında bulunmak mı?" dedim. O: "Hayır, bilakis zina daha ağırdır" dedi. Ben: "Allah Teâlâ: {إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ} “İffetli kadınlara iftira atanlar...” [en-Nûr: 23] buyuruyor" dedim. Saîd: "Bu sadece Hz. Âişe hadisesi hakkındadır" dedi .

حُدِّثتُ عن الحسينِ، قال: سمِعتُ أبا معاذٍ يقولُ: أخبَرنا عبيدٌ، قال: سمِعتُ الضحاكَ يقولُ في قوله: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ} الآيةُ: في نساءِ المسلمين .

Bana el-Hüseyin'den nakledildi, dedi ki: Ebû Muâz'ın şöyle dediğini işittim: Bize Ubeyd haber verdi, dedi ki: Dahhâk'ın Yüce Allah'ın: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ} “İffetli kadınlara zina isnadında bulunup sonra dört şahit getiremeyenler...” ayeti hakkında şöyle dediğini işittim: [Bu ayet] Müslüman kadınlar hakkındadır .

حدَّثني يونسُ، قال: أخبَرنا ابن وهبٍ، قال: قال ابن زيدٍ [في قولِه] : {وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}. قال: الكاذبونَ

Bana Yûnus anlattı, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, [Allah'ın]: {وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ} “İşte onlar yoldan çıkmış fâsıkların ta kendileridir” kavli hakkında: "Yalancılardır" dedi.

القولُ في تأويلِ قولِه تعالى: {إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٥)}

Yüce Allah'ın şu kavlinin tefsiri: {إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٥)} “Ancak bundan sonra tevbe edip ıslah olanlar müstesnadır. Şüphesiz ki Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”

اختلَف أهلُ التأويلِ في الذي استُثنى منه قولُه: {إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا}؛ فقال بعضُهم: استُثنى من قوله: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}. وقالوا: إذا تاب القاذفُ قُبلت شهادتُه، وزال عنه اسمُ الفسقِ، حدَّ فيه أولم يُحد.

Tefsir ehli (müfessirler), [Allah'ın]: {إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا} “Ancak bundan sonra tevbe edip ıslah olanlar müstesnadır” kavliyle neyin istisna edildiği hususunda ihtilaf etmişlerdir. Onlardan bazısı şöyle demiştir: [Bu istisna], O'nun: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ} “Onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin. İşte onlar yoldan çıkmış fâsıkların ta kendileridir” kavlinden yapılmıştır. Ve şöyle demişlerdir: İftira atan kimse (kâzif) tevbe ettiğinde, kendisine had cezası uygulansın veya uygulanmasın şahitliği kabul edilir ve üzerinden fısk sıfatı kalkar.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Görüşleri

حدَّثنا أحمد بنُ حمادٍ الدُّولابيُّ، قال: ثنا سفيانُ، عن الزُّهريِّ، عن سعيدٍ - إن شاء اللهُ - أن عمرَ قال لأبي بكرةَ: إن تبتَ قبلتُ شهادتَك، أو تُبْ تُقبلْ شهادتُك .

Bize Ahmed b. Hammâd ed-Dûlâbî anlattı, dedi ki: Bize Süfyân, Zührî'den, o Saîd'den -inşâallâh- naklen anlattı ki Ömer, Ebû Bekre'ye: "Eğer tevbe edersen şahitliğini kabul ederim" veya "Tevbe et ki şahitliğin kabul edilsin " demiştir .

حدَّثنا ابن حميدٍ، قال: ثنا سلمةُ، عن ابن إسحاقُ، عن الزُّهريِّ، عن سعيدَ بن المسيَّبِ، أن عمرَ بنَ الخطابِ ضرَب أبا بكرةَ وشِبلَ بنَ معبدٍ ونافعَ بنَ الحارثِ بنِ كَلدَةَ، حدَّهم وقال لهم: من أكذَب نفسَه أجزتُ شهادتَه فيما استُقبل، ومن لم يفعلْ لم أُجِزْ شهادته. فأكذَب شبلٌ نفسَه ونافعٌ، وأَبَى أبو بكرةَ أن يفعلَ. قال الزهريُّ: هو واللهِ سنةٌ فاحفَظوه .

Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Seleme, İbn İshak'tan, o Zührî'den, o da Saîd b. el-Müseyyeb'den anlattı ki: Ömer b. el-Hattâb; Ebû Bekre'ye, Şibl b. Ma'bed'e ve Nâfi' b. el-Hâris b. Kelede'ye had cezası olarak celde vurdu ve onlara: "Kim kendini yalanlarsa bundan sonraki süreçte onun şahitliğini geçerli sayarım; kim de bunu yapmazsa şahitliğini kabul etmem" dedi. Şibl ve Nâfi' kendilerini yalanladılar, Ebû Bekre ise bunu yapmaktan kaçındı. Zührî dedi ki: Allah'a yemin olsun ki bu bir sünnettir, onu belleyip koruyun .

حدَّثنا ابن أبى الشواربِ، قال: ثنا يزيدُ بنُ زُريعٍ، قال: ثنا داودُ، عن الشعبيِّ، قال: إذا تاب - يعنى القاذفُ - ولم يُعلم منه إلا خيرٌ، جازت شهادتُه.

Bize İbn Ebi'ş-Şevârib anlattı, dedi ki: Bize Yezîd b. Zürey' anlattı, dedi ki: Bize Dâvûd, Şa'bî'den anlattı; o şöyle dedi: [İftira atan kimse] tevbe eder ve kendisinden hayırdan başka bir şey bilinmezse, şahitliği caiz olur.

حدَّثنا عمرانُ بنُ موسى، قال: ثنا عبدُ الوارثِ، قال: ثنا داودُ، عن الشعبيِّ، قال: على الإمامِ أن يستَتيبَ القاذفَ بعد الجَلدِ، فإن تاب [وأُونس] منه خيرٌ، جازت شهادتُه، وإن لم يتبْ فهو خليعٌ لا تجوزُ شهادتُه.

Bize İmrân b. Mûsâ anlattı, dedi ki: Bize Abdülvâris anlattı, dedi ki: Bize Dâvûd, Şa'bî'den anlattı; o şöyle dedi: Celde vurulduktan sonra iftira atanı tevbeye davet etmek devlet başkanının (imamın) görevidir; şayet tevbe eder [ve kendisinde] bir hayır görülürse şahitliği caiz olur; şayet tevbe etmezse o, bağından kopmuş fâsık (halî') bir kimsedir, şahitliği caiz olmaz.

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا عبدُ الوارثِ، قال: ثنا داودُ، عن عامرٍ أنه قال في القاذفِ: إذا تاب وعُلم منه خيرٌ، إن شهادتَه جائزةٌ، وإن لم يتبْ فهو خليعٌ لا تجوزُ شهادتُه، وتوبتُه إكذابُه نفسَه.

Bize İbnü'l-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize Abdülvâris anlattı, dedi ki: Bize Dâvûd, Âmir'den nakletti ki o, iftira atan hakkında şöyle demiştir: Tevbe edip kendisinden hayır bilinirse şüphesiz şahitliği caizdir; şayet tevbe etmezse o, bağından kopmuş fâsık (halî') bir kimsedir, şahitliği caiz olmaz; onun tevbesi ise kendini yalanlamasıdır.

قال: ثنا ابن أبى عديٍّ، عن داودَ، عن الشعبيِّ نحوَه.

Dedi ki: Bize İbn Ebî Adiyy, Dâvûd'dan, o da Şa'bî'den benzerini nakletti.

حدَّثنا أبو كريبٍ وأبو السائبِ، قالا: ثنا ابن إدريسَ، قال: أخبَرنا داودُ بنُ أبى هندٍ، عن الشعبيِّ، قال في القاذفِ: إذا تاب وأكذَب نفسَه قُبلت شهادتُه، وإلا كان خليعًا لا شهادةَ له؛ لأن الله يقولُ: {لَوْلَا جَاءُوا عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ} [النور: ١٣] إلى آخرِ الآيةِ.

Bize Ebû Küreyb ve Ebü's-Sâib anlattılar, dediler ki: Bize İbn İdrîs anlattı, dedi ki: Bize Dâvûd b. Ebî Hind, Şa'bî'den haber verdi; o iftira atan hakkında şöyle demiştir: Tevbe edip kendini yalanlarsa şahitliği kabul edilir; aksi takdirde o, şahitliği olmayan fâsık (halî') bir kimsedir; zira Allah: {لَوْلَا جَاءُوا عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ} [en-Nûr: 13] “Ona karşı dört şahit getirselerdi ya!” buyurmaktadır -ayetin sonuna kadar-.

حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبَرنا داودُ بنُ أبي هندٍ، عن الشعبيِّ أنه كان يقولُ في شهادةِ القاذفِ: إذا رجَع عن قوله حينَ يُضَرَبُ، أو أَكْذَب نفسَه، قُبِلت شهادتُه.

Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Hüşeym anlattı, dedi ki: Bize Dâvûd b. Ebî Hind, Şa'bî'den haber verdi; o iftira atanın şahitliği hakkında şöyle derdi: Kendisine celde vurulduğu esnada sözünden döner veya kendini yalanlarsa şahitliği kabul edilir.

قال: ثنا هشيمٌ، عن إسماعيلَ بن أبي خالدٍ، عن الشعبيِّ أنه كان يقولُ: يقبَلُ اللهُ توبتَه وتردُّون شهادتَه! وكان يقبَلُ شهادتَه إذا تاب.

Dedi ki: Bize Hüşeym, İsmâil b. Ebî Hâlid'den, [o da] Şa'bî'den anlattı; o şöyle derdi: Allah onun tevbesini kabul ediyor da siz onun şahitliğini reddediyor musunuz! [Şa'bî] tevbe ettiği zaman onun şahitliğini kabul ederdi.

قال: أخبَرنا إسماعيلُ، عن الشعبيِّ أنه كان يقولُ في القاذفِ: إذا شهِد قبلَ أن يُضربَ الحدَّ، قُبلت شهادتُه.

Dedi ki: Bize İsmâil, Şa'bî'den haber verdi; o iftira atan hakkında şöyle derdi: Had cezası uygulanmadan (celde vurulmadan) önce şahitlikte bulunursa şahitliği kabul edilir.

قال: ثنا هشيمٌ قال: أخبَرنا عُبيدة، عن إبراهيم، وإسماعيلُ بنُ سالمٍ، عن الشعبيِّ، أنهما قالا في القاذفِ: إذا شهِد قبلَ أن [يُجلدَ فشهادتُه] جائزةٌ .

Dedi ki: Bize Hüşeym anlattı, dedi ki: Bize Ubeyde, İbrâhim'den; İsmâil b. Sâlim de Şa'bî'den haber verdi; ikisi iftira atan hakkında şöyle demişlerdir: [Celde vurulmadan] önce şahitlikte bulunursa şahitliği geçerlidir .

حدَّثني يعقوبُ، قال: قال أبو بشرٍ، يعنى ابنَ عُليةَ، سمِعتُ ابن أبي نجيحٍ يقولُ: القاذفُ إذا تاب تجوزُ شهادتُه. وقال: كلُّنا نقوله. [فقيل له: من قال؟ قال] : عطاءٌ وطاوسٌ ومجاهدٌ .

Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Ebû Bişr -yani İbn Uleyye- şöyle dedi: İbn Ebî Necîh'in şöyle dediğini işittim: İftira atan kimse tevbe ederse şahitliği caiz olur. Ve: Hepimiz bunu söylüyoruz, dedi. [Ona: Bunu kim söyledi? denildi. O da] : Atâ, Tâvûs ve Mücâhid, dedi .

حدَّثنا ابن بشارٍ وابنُ المثنى، قالا: ثنا محمدُ بنُ خالدِ ابن عثمةَ، قال: ثنا سعيدُ بنُ بشيرٍ، عن قتادةَ، عن عمرَ بن [عبدِ اللهِ بن أبي طلحةَ]، قال: إذا تاب القاذفُ جُلد و جازت شهادتُه. قال أبو موسى: هكذا قال ابن عثمةَ.

Bize İbn Beşşâr ve İbnü'l-Müsennâ anlattılar, dediler ki: Bize Muhammed b. Hâlid b. Asme anlattı, dedi ki: Bize Saîd b. Beşîr, Katâde'den, o Ömer b. [Abdillâh b. Ebî Talha'dan] nakletti, [Ömer] şöyle dedi: Kazf eden (iftira atan) kimse tevbe ederse, kendisine celde vurulur ve şahitliği geçerli olur. Ebû Mûsâ şöyle dedi: İbn Asme böyle demiştir.

حدَّثنا ابن بشارٍ وابن المثنى، قالا: ثنا ابن عثمةَ، قال: ثنا سعيدٌ بنُ بشيرٍ، عن قتادةَ، عن سليمانَ بن يسارٍ والشعبيِّ، قالا: إذا تاب القاذفُ عندَ الجلدِ جازت شهادتهُ .

Bize İbn Beşşâr ve İbnü'l-Müsennâ anlattılar, dediler ki: Bize İbn Asme anlattı, dedi ki: Bize Saîd b. Beşîr, Katâde'den, o Süleymân b. Yesâr ve Şa'bî'den nakletti; ikisi şöyle dediler: İftira atan kimse celde vurulurken tevbe ederse şahitliği caiz olur .

حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا عبدُ الأعلى، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ، أن عمرَ بنَ عبدِ اللهِ بن أبي طلحةَ جلَد رجلًا في قذفٍ، فقال: أَكذِبْ نفسَك حتى تجوزَ شهادتُك .

Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Abdüla'lâ anlattı, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den anlattı ki: Ömer b. Abdillâh b. Ebî Talha, kazf (iftira) sebebiyle bir adama celde vurdu ve: "Şahitliğin caiz olsun diye kendini yalanla!" dedi .

حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا عبدُ الرحمنِ، قال: ثنا سفيانُ، عن أبي الهيثمِ، قال: سمِعتُ إبراهيمَ والشعبيَّ يتذاكران شهادةَ القاذفِ، فقال الشعبيُّ لإبراهيمَ: لمَ لا تقبلُ شهادتَه؟ فقال: لأنى لا أدرى تاب أم لا .

Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Abdurrahman anlattı, dedi ki: Bize Süfyân, Ebü'l-Heysem'den nakletti; o şöyle dedi: İbrâhim ile Şa'bî'yi iftira atanın şahitliğini müzakere ederlerken işittim; Şa'bî, İbrâhim'e: "Onun şahitliğini niçin kabul etmiyorsun?" dedi. O da: "Çünkü ben tevbe etti mi etmedi mi bilmiyorum" dedi .

قال: ثنا عبدُ الرحمنِ، قال: ثنا عبدُ اللهِ بنُ المباركِ، [عن مجالدٍ، عن الشعبيِّ، عن مسروقٍ، قال: تُقبُل شهادتُه إذا تاب .

Dedi ki: Bize Abdurrahman anlattı, dedi ki: Bize Abdullâh b. el-Mübârek, [Mücâlid'den, o Şa'bî'den, o Mesrûk'tan nakletti; o şöyle dedi: Tevbe ettiği zaman şahitliği kabul edilir .

قال: ثنا عبدُ اللهِ بنُ المباركِ، عن يعقوبَ بن القعقاعِ، عن محمدِ بن زيدٍ، عن سعيدِ بن جُبيرٍ مثله].

Dedi ki: Bize Abdullâh b. el-Mübârek, Ya'kūb b. el-Ka'kā'dan, o Muhammed b. Zeyd'den, o da Saîd b. Cübeyr'den bunun benzerini nakletti].

[قال: ثنا عبدُ اللهِ بنُ المباركِ] ، عن ابن جُريجٍ، عن عمرانَ بن موسى، قال: شهِدتُ عمرَ بنَ عبدِ العزيزِ أجاز شهادةَ القاذفِ ومعه رجلٌ .

[Dedi ki: Bize Abdullâh b. el-Mübârek anlattı] , İbn Cüreyc'den, o İmrân b. Mûsâ'dan nakletti, o şöyle dedi: Ömer b. Abdilazîz'in yanında bir adam daha varken iftira atanın şahitliğini geçerli kıldığına şahit oldum .

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، قال: ثنا شعبةُ، عن الحكمِ، قال: قال الشعبيُّ: إذا تاب جازت شهادتُه. قال ابن المثنى: قال: عندى. يعني: في القذفِ .

Bize İbnü'l-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer anlattı, dedi ki: Bize Şu'be, Hakem'den anlattı, dedi ki: Şa'bî: "Tevbe ettiği takdirde şahitliği caiz olur" dedi. İbnü'l-Müsennâ dedi ki: Yanımda; yani kazf (iftira) hususunda, dedi .

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا ابن إدريسَ، قال: أخبَرنا مِسعرٌ ، عن عمران ابن عميرٍ، أن عبدَ اللهِ بنَ عتبةَ كان يُجيزُ شهادةَ القاذفِ إذا تاب .

Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn İdrîs anlattı, dedi ki: Bize Mis'ar , İmrân b. Umeyr'den haber verdi ki: Abdullâh b. Utbe, iftira atan kimsenin tevbe ettiği takdirde şahitliğini geçerli sayardı .

حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، عن جُويبرٍ، عن الضحاكَ، قال: إذا تاب وأصلَح قُبلت شهادتُه. يعنى القاذفَ .

Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Hüşeym, Cüveybir'den, o Dahhâk'tan anlattı; o: "Tevbe edip ıslah olursa şahitliği kabul edilir" dedi -yani iftira atanı kastederek- .

حدَّثنا ابن عبدِ الأعلى، قال: أخبَرنا ابن ثورٍ، عن معمرٍ، عن قتادةَ، عن ابن

Bize İbn Abdila'lâ anlattı, dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma'mer'den, o Katâde'den, o İbn

المسيبِ، قال: تُقبلُ شهادةُ القاذفِ إذا تاب.

Müseyyeb'den naklen haber verdi; o şöyle demiştir: İftira atan kimse tevbe ettiği zaman şahitliği kabul edilir.

حدَّثنا الحسنُ، قال: ثنا عبدُ الرزاقِ، قال: أخبَرنا معمرٌ، عن قتادةَ، عن ابن المسيبِ مثلَه .

Bize el-Hasen anlattı, dedi ki: Bize Abdürrezzâk anlattı, dedi ki: Bize Ma'mer, Katâde'den, o da İbnü'l-Müseyyeb'den bunun benzerini haber verdi .

حدَّثنا ابن عبدِ الأعلى، قال: ثنا محمدٌ، عن معمرٍ، قال : قال الزُّهريُّ: إذا حُدَّ القاذفُ، فإنه ينبغى للإمامِ أن يستتيبَه، فإن تاب قُبلت شهادتُه، وإلا لم تُقبلْ. قال: كذلك فعَل عمرُ بنُ الخطابِ بالذين شَهِدوا على المغيرةِ بن شعبةَ، فتابوا إلَّا أبا بكرةَ، فكان لا تُقبلُ شهادتُه .

Bize İbn Abdila'lâ anlattı, dedi ki: Bize Muhammed, Ma'mer'den anlattı, dedi ki : Zührî şöyle dedi: İftira atana had cezası uygulandığında, devlet başkanının (imamın) onu tevbeye davet etmesi gerekir; eğer tevbe ederse şahitliği kabul edilir, etmezse kabul edilmez. Şöyle dedi: Ömer b. el-Hattâb da Mugîre b. Şu'be aleyhine şahitlik yapanlara böyle yapmıştı; Ebû Bekre hariç hepsi tevbe ettiler. Ebû Bekre'nin ise şahitliği kabul edilmezdi .

وقال آخرون: الاستثناءُ في ذلك من قولِه : {وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}. وأما قوله: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا}. فقد وُصِل بالأبدِ، ولا يجوزُ قَبولُها أبدًا.

Başkaları ise şöyle demiştir: Bundaki istisna, Allah Teâlâ'nın : {وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ} “İşte onlar yoldan çıkmış fâsıkların ta kendileridir” kavlindendir. Allah Teâlâ'nın: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا} “Onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin” kavline gelince ; o ebediyet kaydına bağlanmıştır ve şahitliklerinin ebediyen kabul edilmesi caiz değildir.

ذكر من قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Görüşleri

حدَّثنا ابن أبي الشواربِ، قال: ثنا يزيُد بنُ زريعٍ، قال: ثنا أشعثُ بنُ سَوَّارٍ، قال: ثنى الشعبيُّ، قال: كان شريحٌ يُجيزُ شهادةَ صاحبِ كلِّ عملٍ إذا تاب إلا

Bize İbn Ebî’ş-Şevârib anlattı, dedi ki: Bize Yezîd b. Zürey‘ anlattı, dedi ki: Bize Eş‘as b. Sevvâr anlattı, dedi ki: Bize Şa‘bî anlattı, dedi ki: Şüreyh, tevbe ettiği takdirde her türlü amel sahibinin şahitliğini geçerli sayardı; sadece

القاذفَ. قال : توبتُه فيما بينَه وبينَ ربِّه، ولا نُجيزُ شهادتَه.

iftira atan hariç her suç sahibinin şahitliğini geçerli sayardı. [Şüreyh] şöyle demiştir : Onun tevbesi kendisi ile Rabbi arasındadır; biz onun şahitliğini geçerli saymayız.

حدَّثنا حميدُ بنُ مَسعَدةَ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا أشعتُ بنُ سَوَّارٍ، قال: ثنا الشعبيُّ، عن شُريحٍ بنحوِه، غيرَ أنه قال: صاحبُ كلِّ حدٍّ إذا كان عدلًا يوم شهِد .

Bize Humeyd b. Mes'ade anlattı, dedi ki: Bize Yezîd anlattı, dedi ki: Bize Eş'as b. Sevvâr anlattı, dedi ki: Bize Şa'bî, Şüreyh'ten benzerini anlattı; şu kadar var ki o: "Şahitlik yaptığı gün adil olduğu takdirde her had cezası almış kimsenin [şahitliği caizdir]" demiştir .

حدَّثني أبو السائبِ، قال: ثنا أبو معاويةَ، عن الأعمشِ، عن إبراهيمَ، عن شريحٍ، قال: كان لا يُجيزُ شهادةَ القاذفِ، ويقولُ: توبتُه فيما بينَه وبينَ ربِّه.

Bana Ebü's-Sâib anlattı, dedi ki: Bize Ebû Muâviye, A'meş'ten, o İbrâhim'den, o Şüreyh'ten nakletti, dedi ki: O, iftira atanın şahitliğini geçerli saymaz ve: "Onun tevbesi kendisi ile Rabbi arasındadır" derdi.

حدَّثنا أبو كريبٍ وأبو السائبِ، قالا: ثنا ابن إدريسَ، عن مُطرِّفٍ، عن أبي عثمانَ، عن شريحٍ في القاذفِ: يقبلُ اللهُ توبتَه، ولا أقبلَ شهادتُه .

Bize Ebû Küreyb ve Ebü's-Sâib anlattılar, dediler ki: Bize İbn İdrîs, Mutarrif'ten, o Ebû Osmân'dan, o da iftira atan kimse hakkında Şüreyh'ten nakletti: "Allah onun tevbesini kabul eder, fakat ben onun şahitliğini kabul etmem" .

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا ابن إدريسَ، قال: أخبَرنا أشعثُ، عن الشعبيِّ، قال: أتاه خَصمان، فجاء أحدُهما بشاهدٍ أقطعَ، فقال الخَصمُ: ألا ترى ما به؟ قال: قد أراه. قال: فسأل القومَ، فأثنَوا عليه خيرًا، فقال شريحٌ: نُجيزُ شهادةَ كلِّ صاحب حدٍّ، إذا كان يومَ شَهِد عدلًا، إلا القاذفَ، فإن توبتَه فيما بينَه وبينَ ربِّه.

Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn İdrîs anlattı, dedi ki: Bize Eş'as, Şa'bî'den haber verdi; o şöyle dedi: Ona [Şüreyh'e] iki hasım (davacı) geldi. Onlardan biri eli kesik bir şahit getirdi. [Diğer] hasım: "Ondaki hali görmüyor musun?" dedi. [Şüreyh]: "Onu elbette görüyorum" dedi. [Şa'bî] dedi ki: Bunun üzerine [Şüreyh] oradaki topluluğa sordu; onlar da onun hakkında hayırla övgüde bulundular. Şüreyh şöyle dedi: "Şahitlik yaptığı gün adil ise, had cezası uygulanmış herkesin şahitliğini geçerli sayarız; iftira atan hariç. Zira onun tevbesi kendisi ile Rabbi arasındadır."

حدَّثنا أبو السائبِ، قال: ثنا ابن إدريسَ، قال: أخبَرنا أشعثُ، عن الشعبيِّ، قال: جاء خَصمان إلى شُريحٍ، فجاء أحدُهما ببينةٍ، فجاء بشاهدٍ أقطعَ، فقال الخَصمُ: ألا ترى إلى ما به؟ فقال شريحٌ: قد رأيناه، وقد سألنا القومَ فأثنَوا خيرًا. ثم ذكَر سائرَ الحديثِ نحوَ حديثِ أبي كريبٍ.

Bize Ebü's-Sâib anlattı, dedi ki: Bize İbn İdrîs anlattı, dedi ki: Bize Eş'as, Şa'bî'den haber verdi; o şöyle dedi: Şüreyh'e iki davacı geldi; onlardan biri bir delil olarak eli/kolu kesik bir şahit getirdi. [Diğer] davacı: "Ondaki hale bakmıyor musun?" dedi. Şüreyh: "Onu gördük; topluluğa da sorduk, onlar da hayırla övgüde bulundular" dedi. Sonra hadisin kalanını Ebû Küreyb'in hadisi gibi zikretti.

حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبَرنا الشيبانيُّ، عن الشعبيِّ، عن أنه كان يقولُ: لا تُقبلُ له شهادة أبدًا، توبتُه فيما بينَه وبينَ ربِّه. يعنى القاذفَ .

Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Hüşeym anlattı, dedi ki: Bize eş-Şeybânî, Şa'bî'den haber verdi; o şöyle derdi: Onun hiçbir şahitliği ebediyen kabul edilmez, tevbesi kendisi ile Rabbi arasındadır -yani iftira atanı kastederek- .

قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبَرنا الأشعثُ، عن الشعبيِّ أن ربابًا قطَع رجُلًا في قطعِ الطريقِ، قال: فقطعَ يدهَ ورجلَه. قال: ثم تاب وأصلَح، فشهِد عندَ شريحٌ، فأجاز شهادتُه. قال: فقال المشهودُ عليه: أتجيز شهادتُه عليَّ وهو أقطعُ؟ قال: فقال شريحٌ: كلُّ صاحبِ حدٍّ إذا أُقيم عليه ثم تاب وأصلَح، فشهادتُه جائزةٌ إلا القاذفَ.

Dedi ki: Bize Hüşeym anlattı, dedi ki: Bize el-Eş'as, Şa'bî'den haber verdi ki: Rebâb, yol kesme (hırâbe) suçundan dolayı bir adamın uzvunu kesti; [Şa'bî] dedi ki: Onun bir elini ve bir ayağını kesti. [Şa'bî] dedi ki: Sonra o kimse tevbe edip ıslah oldu ve Şüreyh'in huzurunda şahitlik yaptı; [Şüreyh de] onun şahitliğini geçerli kıldı. [Şa'bî] dedi ki: Aleyhine şahitlik yapılan kimse: "O eli/ayağı kesik biri olduğu halde aleyhime şahitliğini geçerli mi sayıyorsun?" dedi. [Şa'bî] dedi ki: Şüreyh şöyle dedi: "Her had cezası sahibine [had cezası] uygulandıktan sonra tevbe edip ıslah olursa şahitliği geçerlidir; iftira atan müstesnadır."

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا أبو الوليدِ، قال: ثنا شعبةُ، قال: المغيرةُ أخبَرني، قال: سمِعتُ إبراهيم يحدِّثُ عن شريحٌ، قال: قضاءٌ من اللهِ لا تُقبل شهادتُه أبدًا، توبتُه فيما بينَه وبينَ اللهِ . قال أبو موسى: يعنى القاذفَ .

Bize İbnü'l-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize Ebü'l-Velîd anlattı, dedi ki: Bize Şu'be anlattı, dedi ki: Mugîre bana haber verip dedi ki: İbrâhim'i Şüreyh'ten naklen anlatırken işittim; o şöyle demiştir: "[Bu] Allah'tan bir hükümdür; onun şahitliği ebediyen kabul edilmez, tevbesi kendisi ile Allah arasındadır ." Ebû Mûsâ dedi ki: Yani iftira atanı kastediyor .

حدَّثني يعقوبُ، قال ثنا هشيمٌ، قال: أخبَرنا مغيرةُ، عن إبراهيمَ، قال: قال

Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Hüşeym anlattı, dedi ki: Bize Mugîre, İbrâhim'den haber verdi; [İbrâhim] dedi ki: Şöyle dedi:

شريحٌ: لا يقبلُ اللهُ شهادتُه أبدًا.

Şüreyh şöyle dedi: Allah onun şahitliğini ebediyen kabul etmez.

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا أبو الوليدِ، قال: ثنا حمادٌ، عن قتادةَ، عن سعيدِ بن المسيبِ، قال: لا تجوز شهادة القاذفَ، توبته توبته فيما بينَه وبينَ اللهِ .

Bize İbnü'l-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize Ebü'l-Velîd anlattı, dedi ki: Bize Hammâd, Katâde'den, o Saîd b. el-Müseyyeb'den nakletti; o şöyle dedi: İftira atanın şahitliği caiz olmaz; tevbesi tevbesi kendisi ile Allah arasındadır .

حدَّثنا ابن بشارٍ، قال: ثنا عبدُ الأعلى ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ، عن الحسنِ، أنه قال: القاذفُ توبته فيما بينَه وبينَ اللهِ، وشهادتُه لا تُقبلُ .

Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Abdüla'lâ anlattı, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den, o Hasen'den nakletti; o şöyle demiştir: İftira atanın tevbesi kendisi ile Allah arasındadır; şahitliği ise kabul edilmez .

حدَّثنا ابن المثنى، قال: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، قال: ثنا شعبةُ، عن الحكمِ، عن إبراهيمَ أنه قال في الرجلِ يُجلدُ الحدَّ، قال: لا تجوزُ شهادتُه أبدًا .

Bize İbnü'l-Müsennâ anlattı, dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer anlattı, dedi ki: Bize Şu'be, Hakem'den, o İbrâhim'den nakletti; o, kendisine had cezası olarak celde vurulan adam hakkında: "Onun şahitliği ebediyen caiz olmaz" demiştir .

حدَّثني يعقوبُ، قال: ثنا هشيمٌ، قال: أخبَرنا مغيرة، عن إبراهيمَ أنه كان لا يقبلُ له شهادةً أبدا، وتوبتُه فيما بينَه وبينَ اللهِ القاذفَ .

Bana Ya'kûb anlattı, dedi ki: Bize Hüşeym anlattı, dedi ki: Bize Mugîre, İbrâhim'den haber verdi; o, iftira atanın hiçbir şahitliğini ebediyen kabul etmezdi ve: "Onun tevbesi kendisi ile Allah arasındadır " derdi.

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا معمرٌ بن سليمان، عن حجاجٍ، عن عمرِو بن

Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize Ma'mer b. Süleymân, Haccâc'dan, o da Amr b.

شعيبٍ ، عن أبيه، عن جدِّه، عن النبيِّ ﷺ قال: "لا تجوزُ شَهادَةُ محدودٍ في الإسلام" .

Şuayb'dan , o babasından, o dedesinden, o da Peygamber'den (sallallâhu aleyhi ve sellem) nakletti; Peygamber (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: "İslam'da had cezası uygulanmış kimsenin şahitliği caiz değildir" .

حدَّثنا ابن عبدُ الأعلى، قال: ثنا ابن ثورٍ، عن معمرٍ، عن الحسنِ: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا}. قال: كان يقولُ : لا تُقبَلُ شهادةُ القاذفِ أبدًا، إنما توبتُه فيما بينَه وبينَ اللهِ. وكان شريحٌ يقولُ: لا تُقبَلُ شهادتُه .

Bize İbn Abdila'lâ anlattı, dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma'mer'den, o Hasen'den: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا} “Onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin” ayeti hakkında anlattı. Dedi ki: O şöyle derdi : İftira atanın şahitliği ebediyen kabul edilmez, onun tevbesi ancak kendisi ile Allah arasındadır. Şüreyh de: "Onun şahitliği kabul edilmez" derdi .

حدَّثني عليٌّ، قال: ثنا عبدُ اللهِ، [عن معاويةَ بن صالحٍ] ، عن عليٍّ، عن ابن عباسٍ قولَه: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا}. ثم قال: فمَن تاب وأصلَح فشهادتُه في كتابِ اللهِ تُقبَلُ .

Bana Ali anlattı, dedi ki: Bize Abdullâh, [Muâviye b. Sâlih'ten] , o Ali'den, o İbn Abbâs'tan Allah Teâlâ'nın: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا} “Onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin” kavli hakkında nakletti; sonra [İbn Abbâs] şöyle dedi: Kim tevbe edip ıslah olursa Allah'ın Kitabı'nda onun şahitliği kabul edilir .

والصوابُ من القولِ في ذلك عندَنا أن الاستثناءَ من المعنييْن جميعًا؛ أعنى من قولِه: {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا}. ومن قوله: {وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}. وذلك أنه لا خلافَ بينَ الجميعِ أن ذلك كذلك إذا لم يُحدَّ في القذفِ حتى تاب:

Bu hususta bize göre doğru olan görüş; istisnanın her iki mana için de geçerli olduğudur; yani hem {وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا} “Onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin” kavlinden hem de {وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ} “İşte onlar fâsıkların ta kendileridir” kavlindendir. Zira iftira eden kişi tevbe edene kadar henüz iftira sebebiyle had cezasına çarptırılmamışsa, durumun böyle olduğu hususunda hiç kimse arasında ihtilaf yoktur:

إما بأن [لم يُرفعْ] [إلى السلطانِ] بعفوِ المقذوفةِ عنه ، وإما بأن ماتت قبلَ المطالبةِ بحدِّها ولم يكُنْ لها طالبٌ يطلبُ بحدِّها. فإذ كان ذلك كذلك، وحدَثت منه توبةٌ، صحَّت له بها العدالةُ.

Bu da ya iftira edilen kadının onu affetmesiyle [meselenin yetkili makama (sultana) intikal ettirilmemiş olmasıyla] , ya da kadının had cezasını talep etmeden önce ölmesi ve had cezasını talep edecek bir hak sahibinin bulunmamasıyla olur. Durum böyle olup da o kimseden tevbe sadır olunca, bu tevbe ile onun adalet vasfı sahihleşir.

فإذ كان من الجميعِ إجماعًا، ولم يكنِ اللهُ تعالى ذكرُه شرَط في كتابِه أن لا تُقبَلَ شهادتُه أبدًا بعد الحدِّ في رميِه، بل نهَى عن قبولِ شهادتُه في الحالِ التي أوجَب عليه فيها الحدَّ، وسماه فيها فاسقًا - كان معلومًا بذلك أنّ إقامةَ الحدِّ عليه في رميِه لا تُحدِث في شهادتِه مع التوبةِ من ذنبِه ما لم يكنْ حادثًا فيها قبلَ إقامتِه عليه، بل توبتَه بعدَ إقامة الحدِّ عليه من ذنبِه أحرَى أن تكونَ شهادتُه معها أجوزَ منها قبلَ إقامتِه عليه؛ لأن الحدِّ يزيد المحدودَ عليه تطهيرًا من جُرمِه الذي استحقَّ عليه الحدِّ.

Bu husus herkesin icmasıyla sabit olduğuna ve -şanı yüce olan- Allah da Kitabı'nda iftirasından dolayı had cezası uygulandıktan sonra şahitliğinin asla kabul edilmeyeceğini şart koşmayıp, aksine üzerine had cezasını gerekli kıldığı ve onu fâsık olarak isimlendirdiği hal içerisinde şahitliğinin kabul edilmesini yasakladığına göre ; buradan anlaşılmaktadır ki, iftirasından dolayı üzerine had cezasının uygulanmış olması, günahından tevbe etmesiyle birlikte şahitliğinde -kendisine had uygulanmadan önce meydana gelmemiş olan- yeni bir hal meydana getirmez. Bilakis, günahından dolayı üzerine had cezası uygulandıktan sonraki tevbesiyle birlikte şahitliğinin caiz olması, had uygulanmadan önceki haline kıyasla daha evladır; zira had cezası, had cezası uygulanan kimseyi, cezayı hak etmesine sebep olan suçundan daha da arındırır.

فإن قال قائلٌ: فهل يجوزُ أن يكونَ الاستثناءُ من قولِه: {فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً}. فتكونَ التوبةُ مُسقطةً عنه الحدَّ، كما كانت لشهادتِه عندَك قبلَ الحدِّ وبعده مجيزةً، ولاسمِ الفسقِ عنه مزيلةً؟ قيل: ذلك غيرُ جائزٍ عندَنا، وذلك أن الحدَّ حقٌّ عندَنا للمقذوفةِ، كالقصاصِ الذي يجبُ لها من جنايةٍ

Eğer bir kimse: “İstisnanın, O'nun: {فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً} “Onlara seksen celde vurun!” buyruğuna ait olması caiz midir? Böylece tevbe, senin katında had cezasından önce ve sonra onun şahitliğini geçerli kıldığı ve fısk ismini üzerinden giderdiği gibi, had cezasını da onun üzerinden düşürücü olsun mu?” derse; [ona] şöyle cevap verilir: Bu, bizim nezdimizde caiz değildir. Zira had cezası, bizim nezdimizde kendisine iftira edilen kadının bir hakkıdır; tıpkı [kendisine karşı] işlenen bir suç sebebiyle onun lehine vacip olan kısas gibi.

يَجنيها عليها مما فيه القصاصُ، ولا خلافَ بينَ الجميعِ أن توبتَه من ذلك لا تضعُ عنه الواجبَ لها من القصاصِ منه، فكذلك توبتُه من منه، فكذلك توبته من القذفِ لا تضعُ عنه الواجبَ لها من الحدِّ؛ لأن ذلك حقٌّ لها، إن شاءت عفَته، وإن شاءت طالبت به. فتوبةُ العبدِ من ذنبِه [إنما تضعُ] [عن العبدِ] الأسماءَ الذميمةَ والصفاتِ القبيحةَ. فأما حقوقُ الآدميين التي أوجبها اللهُ لبعضِهم على بعضٍ في كلِّ الأحوالِ، فلا تزولُ بها ولا تبطُلُ.

işlediği ve kısas gerektiren bir suç gibi. Zira herkesin icmasıyla sabittir ki, failin bu fiilden tevbe etmesi, kadın için vacip olan kısas hakkını üzerinden düşürmez. Aynı şekilde kazften (iftiradan) dolayı tevbe etmesi de kadın için vacip olan had cezasını üzerinden düşürmez. Çünkü bu, kadının bir hakkıdır; dilerse affeder, dilerse talep eder. Kulun günahından tevbe etmesi [kulun üzerinden] [yalnızca] yerici isimleri ve çirkin sıfatları kaldırır. Allah'ın her halükarda kulların birbiri üzerinde vacip kıldığı kul haklarına gelince, tevbe ile bunlar düşmez ve batıl olmaz.

واختلَف أهلُ العلمِ في صفةِ توبة القاذفِ التي تقبلُ معها شهادتُه؛ فقال بعضُهم: هي إكذابُه نفسَه فيه. وقد ذكَرنا بعضَ قائلى ذلك فيما مضى قبلُ، ونحن نذكُرُ بعضَ ما حضَرَنا ذكره مما لم نذكره قبلُ.

İlim ehli, kazf yapan (iftira atan) kimsenin şahitliğinin kabul edilmesini sağlayan tevbesinin niteliği konusunda ihtilaf etmiştir. Bazıları: Bu tevbe, kişinin bu hususta kendisini yalanlamasıdır, demiştir. Daha önce bunu söyleyenlerin bir kısmını zikretmiştik; şimdi de daha önce zikretmediklerimizden aklımıza gelenleri zikredeceğiz.

حدَّثني أبو السائبِ، قال: ثنا حفصٌ، عن ليثٍ، عن طاوسٍ، قال: توبةُ القاذفِ أن يُكذِبَ نفسَه .

Bana Ebu's-Sâib anlattı, dedi ki: Bize Hafs, Leys'ten, o da Tâvûs'tan naklen anlattı; dedi ki: Kazf yapanın tevbesi, kendisini yalanlamasıdır .