Binûn

Müddessir Suresinin Tefsiri — 5. Sayfa

Kaynak: Câmiu'l-Beyân (Taberî Tefsiri) · Taberî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

عن [سليمِ بن عبدٍ] السَّلُولِّي، عن ابن عباسٍ، قال: هي الرماةُ .

o [Süleym b. Abd] es-Selûlî'den, o İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etti: Onlar okçulardır .

حدَّثنا بشرٌ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} وهم الرماةُ القُنَّاصُ.

Bize Bişr rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” hakkında: Onlar okçu avcılardır, dediğini rivayet etti.

حدَّثنا ابنُ عبدِ الأعلى، قال: ثنا ابنُ ثورٍ، عن معمرٍ، عن قتادةَ في قولِه: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. قال: [قَسْوَرَةٌ النَّبْلُ .

Bize İbnü'l-A'lâ rivayet edip dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma'mer'den, o Katâde'den O'nun: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” buyruğu hakkında şöyle dediğini rivayet etti: [Kasvere oklardır .

وقال] آخرون: هم القُنَّاصُ.

Başkaları ise: Onlar] avcılardır, demiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثني محمدُ بنُ سعدٍ، قال: ثني أبي، قال: ثني عمي، قال: ثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباسٍ: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. يعنى: رجالِ القَنْصِ .

Bana Muhammed b. Sa'd rivayet edip dedi ki: Bana babam rivayet etti, dedi ki: Bana amcam rivayet etti, dedi ki: Bana babam, babasından, o İbn Abbâs'tan: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” hakkında: Avcı adamları kastediyor, dediğini rivayet etti .

حدَّثنا ابنُ بشارٍ، قال: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، قال: ثنا شعبةُ، عن أبى بشرٍ، عن سعيدِ بن جبيرٍ في هذه الآيةِ: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. قال: هم القُنَّاصُ .

Bize İbn Beşşâr rivayet edip dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer rivayet etti, dedi ki: Bize Şu'be, Ebû Bişr'den, o Saîd b. Cübeyr'den bu ayet: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” hakkında: Onlar avcılardır, dediğini rivayet etti .

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا وكيعٌ، عن شعبةَ، عن أبي بشرٍ، عن سعيدِ بن

Bize Ebû Küreyb rivayet edip dedi ki: Bize Vekî‘, Şu‘be'den, o Ebû Bişr'den, o Saîd b.

جبيرٍ، قال: هم القُنَّاصُ.

Cübeyr'den şöyle dediğini rivayet etti: Onlar avcılardır.

وقال آخرون: هم جماعةُ الرجالِ.

Başkaları ise: Onlar erkekler topluluğudur, demiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا ابنُ المثنى، قال: ثنا محمدُ بنُ جعفرٍ، قال: ثنا شعبةُ، وحدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا وكيعٌ عن شعبةَ، عن أبي حمزةَ، قال: سألتُ ابنَ عباسٍ عن القَسْوَرَةِ، فقال: ما أَعْلَمُه بِلُغَةِ أحدٍ مِن العرب الأسدَ، هي عُصَبُ الرجالِ .

Bize İbnü'l-Müsennâ rivayet edip dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer rivayet etti, dedi ki: Bize Şu'be rivayet etti; ve bize Ebû Küreyb rivayet edip dedi ki: Bize Vekî', Şu'be'den, o Ebû Hamza'dan şöyle dediğini rivayet etti: İbn Abbâs'a kasvere'yi sordum, şöyle dedi: Araplardan hiçbirinin dilinde onun aslan anlamına geldiğini bilmiyorum; o, erkekler topluluklarıdır .

حدَّثنا ابنُ المثنى، قال: ثنا عبدُ الصمد بنُ عبدِ الوارثِ، قال: سمِعتُ أبى يُحَدِّثُ، قال: ثنا داودُ، قال: ثنى عباسُ بنُ عبدِ الرحمنِ مولى بنى هاشمٍ، قال: سُئِل ابنُ عباسٍ عن القَسْوَرَةِ، قال: جَمْعُ الرجالِ، ألم تَسْمَعْ ما قالت فلانةُ في الجاهليةِ:

Bize İbnü'l-Müsennâ rivayet edip dedi ki: Bize Abdussamed b. Abdilvâris rivayet etti, dedi ki: Babamı rivayet ederken işittim, dedi ki: Bize Dâvûd rivayet etti, dedi ki: Bana Hâşimoğullarının azatlısı Abbâs b. Abdirrahmân rivayet etti, dedi ki: İbn Abbâs'a kasvere hakkında soruldu, o da: Erkekler topluluğudur; Câhiliye döneminde falan kadının şöyle dediğini işitmedin mi? dedi:

[يا بنتى كوني] خَيْرةً لخيِّرَه … أخوالُها في الحيِّ أهلُ القسورهْ

[Ey kızım, ol] hayırlı bir hayırlı için… kabiledeki dayıları kasvere ehli olan.

وقال آخرون: هي أصواتُ الرجالِ.

Başkaları ise: O, erkeklerin sesleridir, demiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا ابنُ عيينةَ، عن عمرِو، عن عطاءٍ، عن ابن عباسٍ

Bize Ebû Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İbn Uyeyne, Amr’dan, [o] Atâ’dan, [o da] İbn Abbâs’tan [nakletti]:

في: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. قال: هو رِكْزُ الناسِ ؛ أصواتهم .

{فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” hakkında şöyle dediğini [rivayet etti]: O , insanların fısıltısı , yani sesleridir .

قال أبو كريبٍ، قال سفيانُ: {هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزًا} [مريم: ٩٨].

Ebû Küreyb dedi ki: Süfyân [şu ayeti okudu]: {هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزًا} [Meryem: 98] “Onlardan hiçbirini hissediyor yahut onlara ait en ufak bir ses duyuyor musun?”

وقال آخرون: بل هو الأسدُ

Başkaları ise: Aksine o, aslandır demiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا أبو كريبٍ، قال: ثنا وكيعٌ، عن هشامِ بن سعدٍ، عن زيدِ بن أسلمَ، عن أبى هريرةَ: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. قال: هو الأسدُ

Bize Ebû Küreyb rivayet edip dedi ki: Bize Vekî', Hişâm b. Sa'd'dan, o Zeyd b. Eslem'den, o Ebû Hüreyre'den: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” hakkında: O, aslandır, dediğini rivayet etti .

حدَّثني يُونسُ، قال: أخبَرنا ابنُ وهبٍ، قال: أخبرني هشام بن سعدٍ، عن زيدِ بن أسلمَ، عن ابن سِيْلانَ، أن أبا هريرةَ كان يقولُ في قولِ اللهِ: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. قال: هو الأسدُ .

Bana Yûnus rivayet edip dedi ki: Bize İbn Vehb bildirdi, dedi ki: Bana Hişâm b. Sa'd, Zeyd b. Eslem'den, o İbn Seylân'dan; Ebû Hüreyre'nin Allah'ın: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” buyruğu hakkında şöyle dediğini bildirdi: O, aslandır .

حدَّثني محمدُ بنُ [معمرٍ، [عن عبدِ الملكِ بن عمرٍو]، قال: ثنا هشامٌ، عن زيدٍ، [عن ابن سيلانَ، عن أبي هريرةَ في قولِه]: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} قال: الأسدِ.

Bana Muhammed b. [Ma'mer, [Abdülmelik b. Amr'dan] rivayet etti, dedi ki: Bize Hişâm, Zeyd'den, [o İbn Seylân'dan, o Ebû Hüreyre'den O'nun:] {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” buyruğu hakkında rivayet etti, dedi ki: [O,] aslandır.

حدَّثني يُونسُ، قال: أخبَرنا ابنُ وهبٍ، قال: أخبرني داودُ بنُ قيسٍ، عن زيدِ بن أسلمَ في قولِ اللهِ ﷿: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. قال: هو الأسدُ .

Bana Yûnus rivayet edip dedi ki: Bize İbn Vehb bildirdi, dedi ki: Bana Dâvûd b. Kays, Zeyd b. Eslem'den Allah Azze ve Celle'nin: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” buyruğu hakkında: O, aslandır, dediğini bildirdi .

حدَّثني محمدُ بنُ خالدِ بن خداشٍ، قال: ثنى سَلْمُ بنُ قتيبةَ، قال: ثنا حمادُ بنُ سلمةَ، عن عليٍّ بن زيدٍ، عن يوسفَ بن مهْرانَ، عن ابن عباسٍ أنه سُئل عن قولِه: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} قال: هو بالعربية الأسدُ، وبالفارسيةِ شار، وبالنَّبَطِيَّة أريا، وبالحبشية قسورةٌ .

Bana Muhammed b. Hâlid b. Hıdâş rivayet edip dedi ki: Bana Selm b. Kuteybe rivayet etti, dedi ki: Bize Hammâd b. Seleme, Ali b. Zeyd'den, o Yûsuf b. Mihrân'dan, o İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre kendisine O'nun: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” buyruğu sorulmuş, o da şöyle demiştir: O, Arapçada esed (الأسد), Farsçada şîr (شار), Nabatî dilinde eryâ (أريا), Habeşçede ise kasveredir (قسورة) .

حدَّثني عليٌّ، قال: ثنا أبو صالحٍ، قال: ثني معاويةُ، عن عليٍّ، عن ابن عباسٍ قوله: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. يقولُ: الأسدِ.

Bana Ali rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Sâlih rivayet etti, dedi ki: Bana Muâviye, Ali'den, o İbn Abbâs'tan O'nun: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” buyruğu hakkında: Aslandır, dediğini rivayet etti.

حدَّثني أبو السائبِ، قال: ثنا حفصُ بنُ غِياثٍ، عن هشامِ بن سعدٍ، عن زيدِ بن أسلمَ، عن أبي هريرةَ قال: الأسدِ.

Bana Ebü's-Sâib rivayet edip dedi ki: Bize Hafs b. Gıyâs, Hişâm b. Sa'd'dan, o Zeyd b. Eslem'den, o Ebû Hüreyre'den: Aslandır, dediğini rivayet etti.

حدَّثني يُونسُ، قال: أخبَرنا ابنُ وهبٍ، قال: قال ابنُ زيدٍ في قولِه: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ}. قال: القسورةُ الأسدُ .

Bana Yûnus rivayet edip dedi ki: Bize İbn Vehb bildirdi, dedi ki: İbn Zeyd O'nun: {فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ} “aslandan (yahut avcılardan) kaçan” buyruğu hakkında şöyle dedi: Kasvere aslandır .

وقولُه: {بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً}. يقولُ تعالى ذكرُه: ما بهؤلاء المشركين في إعراضِهم عن هذا القرآنِ أنهم لا يَعْلَمون أنه من عندِ اللهِ،

Allah Teâlâ'nın: {بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً} “Aksine onlardan her biri kendisine açılmış sayfalar verilmesini ister.” buyruğuna gelince; Yüce [Allah] şöyle buyurmaktadır: Bu müşriklerin bu Kur'an'dan yüz çevirmelerinin sebebi, onun Allah katından olduğunu bilmemeleri değildir,

ولكن كلُّ رجلٍ منهم يريدُ أن يؤتَى كتابًا من السماءِ يَنْزِلُ عليه.

fakat onlardan her bir kimse, kendisine gökten inen bir kitap verilmesini istemektedir.

وبنحوِ الذي قلْنا في ذلك قال أهلُ التأويلِ.

Bu hususta bizim söylediğimize benzer bir sözü tevil ehli de söylemiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا بشرٌ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ قولَه {بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً}. قال: [قد قال] قائلون من الناسِ: يا محمد، إِنْ سَرَّك أن نَتَّبِعَك فَأتِنا بكتابٍ، خاصةً إلى فلانٍ وفلانٍ، نُؤْمَرُ فيه باتِّباعك. قال قتادةُ: يُريدون أن يُؤتوا براءةً بغير عملٍ .

Bize Bişr rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den O'nun: {بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً} “Aksine onlardan her biri, kendisine açılmış sahifeler verilmesini ister” buyruğu hakkında şöyle dediğini rivayet etti: İnsanlardan bazı kimseler: [demişlerdi ki] Ey Muhammed, sana uymamız seni sevindirecekse, bize özellikle falana ve falana hitaben içinde sana uymamız emredilen bir mektup getir. Katâde dedi ki: Amelsiz bir beraat belgesi verilmesini istiyorlar .

حدَّثني محمدُ بنُ عمرٍو، قال: ثنا أبو عاصمٍ، قال: ثنا عيسى، وحدَّثني الحارثُ، قال: ثنا الحسنُ، قال: ثنا ورقاءُ، جميعًا عن ابن أبي نجيحٍ، عن مجاهدٍ قولَه: {بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً}. قال: إلى فلانِ [بن فلانٍ] من ربِّ العالمين .

Bana Muhammed b. Amr rivayet edip dedi ki: Bize Ebû Âsım rivayet etti, dedi ki: Bize Îsâ rivayet etti; ve bana el-Hâris rivayet edip dedi ki: Bize el-Hasan rivayet etti, dedi ki: Bize Verkâ rivayet etti; hepsi birden İbn Ebî Necîh'ten, o Mücâhid'den O'nun: {بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً} “Aksine onlardan her biri, kendisine açılmış sahifeler verilmesini ister” buyruğu hakkında şöyle dediğini rivayet etti: Âlemlerin Rabbinden [falan oğlu] falana .

وقولُه: {كَلَّا بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ}. يقولُ تعالى ذكرُه: ما الأمرُ كما يَزْعُمون، من أنهم لو أوتوا صحفًا مُنَشَّرَةً صدَّقوا، {بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ}. يقولُ: لكنهم لا يَخافون عقابَ اللهِ، ولا يُصَدِّقون بالبعثِ والثوابِ والعقابِ،

O'nun: {كَلَّا بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ} “Hayır, bilakis onlar ahiretten korkmuyorlar” buyruğuna gelince; zikri yüce olan [Allah] şöyle buyurmaktadır: Durum onların iddia ettiği gibi, kendilerine açılmış sahifeler verilseydi tasdik edecekleri şeklinde değildir, {بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ} “Bilakis onlar ahiretten korkmuyorlar”. [Yani] onlar Allah'ın cezasından korkmamakta, dirilmeyi, mükâfat ve cezayı tasdik etmemektedirler,

فذلك الذي دعاهم إلى الإعراضِ عن تذكرةِ اللهِ، وهوَّن عليهم تركَ الاستماعِ لوحيهِ وتنزيلِه.

İşte onları Allah'ın öğüdünden yüz çevirmeye sevk eden ve O'nun vahyini ve indirdiğini dinlemeyi terk etmeyi onlara kolay kılan da budur.

وبنحوِ الذي قلْنا [في ذلك] قال أهلُ التأويلِ.

Bu hususta bizim söylediğimize [benzer] bir sözü tevil ehli de söylemiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا بشرٌ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ قولَه: {كَلَّا بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ} إنما أفسَدهم أنهم كانوا لا يُصَدِّقون بالآخرةِ، ولا يَخافونَها، هو الذي أفسَدهم .

Bize Bişr rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den O'nun: {كَلَّا بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ} “Hayır, aksine onlar ahiretten korkmuyorlar” buyruğu hakkında şöyle dediğini rivayet etti: Onları ifsat eden şey sadece ahirete inanmamaları ve ondan korkmamalarıydı; onları ifsat eden işte buydu .

القولُ في تأويلِ قولِه ﷿: {كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ (٥٤) فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ (٥٥) وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ (٥٦}.

Allah Azze ve Celle'nin: {كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ (٥٤) فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ (٥٥) وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ (٥٦} “Hayır! Şüphesiz o bir öğüttür. (54) Artık dileyen ondan öğüt alır. (55) Bununla beraber Allah dilemedikçe onlar öğüt alamazlar. Sakınılmaya lâyık olan da O'dur, bağışlamaya ehil olan da O'dur. (56)” buyruğunun tefsirine dair söz:

قال أبو جعفرٍ ﵀: يعنى جلَّ ثناؤُه بقوله: {كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ}: ليس الأمرُ كما يقولُ هؤلاءِ المشرِكون في هذا القرآن من أنه سحرٌ يُؤْثَرُ، وأنه قولُ البشرِ، ولكنه تذكِرةٌ من اللهِ لخلقِه، ذكَّرهم به.

Ebû Ca'fer rahimehullâh dedi ki: Yüce Zikri {كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ} “Hayır! Şüphesiz o bir öğüttür” buyruğu ile şunu kastetmektedir: Durum bu müşriklerin Kur'an hakkında nakledilegelen bir büyü ve bir insan sözü olduğu şeklindeki iddiaları gibi değildir; bilakis o, yaratıklarına kendisiyle öğüt verdiği Allah'tan bir öğüttür.

وبنحوِ الذي قلْنا في ذلك قال أهلُ التأويلِ.

Bizim bu konuda söylediğimize benzer şekilde tefsir ehli de söylemiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا بشرٌ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ قولَه: {كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ}. أي: القرآنَ .

Bize Bişr rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den O'nun: {كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ} “Hayır! Şüphesiz o bir öğüttür” buyruğu hakkında: Yani Kur'an'dır , dediğini rivayet etti.

وقولُه: {فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ}. يقولُ تعالى ذكرُه: فمن شاء من عباد الله الذين ذكَّرهم اللهُ بهذا القرآنِ ذكرَه، [فاتَّعظ به واستعمَل] ما فيه من أمرِ اللهِ ونهِيه، {وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ}. يقولُ تعالى ذكرُه:

O'nun: {فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ} “Artık dileyen ondan öğüt alır” buyruğuna gelince; Yüce Zikri şöyle buyurmaktadır: Allah'ın bu Kur'an ile kendilerine öğüt verdiği kullarından dileyen kimse onu düşünür, [ondan ibret alır ve] onda yer alan Allah'ın emrini ve yasağını uygular. {وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ} [O'nun: “Bununla beraber Allah dilemedikçe onlar öğüt alamazlar” buyruğuna gelince;] Yüce Zikri şöyle buyurmaktadır:

وما يَذْكُرون هذا القرآنَ فيتَّعِظون به، ويَسْتَعْمِلون ما فيه، إلا أن يَشَاءَ اللهُ أن يَذْكُرُوه ، لأنه لا أحدَ يَقْدِرُ على شيءٍ إلا بأن يَشَاءَ اللهُ أن يُقَدِّرَه عليه ويُعْطِيه القدرة عليه.

Onlar bu Kur'an'ı düşünüp ondan öğüt alamaz ve içindekileri uygulayamazlar ; meğerki Allah onların düşünmesini dilesin . Çünkü hiç kimse, Allah onun buna güç yetirmesini dilemedikçe ve ona buna güç vermedikçe hiçbir şeye güç yetiremez.

وقولُه: {هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى [وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ}] . يقولُ تعالى ذكرُه: اللهُ أهلٌ أن يَتَّقِى عبادُه عقابَه على معصيتِهم إياه، فيَجْتَنِبوا معاصِيَه، ويُسَارعوا إلى طاعتِه، {وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ}. يقولُ: هو أهلٌ أن يَغْفِرَ ذنوبهم إذا هم فعَلوا ذلك، [ولا] يُعاقبهم عليها مع توبتهم منها.

O'nun: {هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى [وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ}] “[Sakınılmaya lâyık olan da O'dur, bağışlamaya ehil olan da O'dur]” buyruğuna gelince; Yüce Zikri şöyle buyurmaktadır: Allah , kullarının Kendisine isyan etmeleri sebebiyle vereceği cezadan sakınmalarına, böylece günahlardan kaçınıp O'na itaate koşmalarına lâyık olandır. {وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ} “Bağışlamaya ehil olan da O'dur” [buyruğuna gelince]; şöyle buyurmaktadır: Onlar bunu yaptıkları takdirde ve tövbeleriyle birlikte O, onların günahlarını bağışlamaya ve onlardan dolayı [kendilerini cezalandırmamaya] ehildir.

وبنحوِ الذي قلْنا في ذلك قال أهلُ التأويلِ.

Bizim bu hususta söylediğimizin bir benzerini tevil ehli (müfessirler) de söylemiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu söyleyenlerin zikri:

حدَّثنا بشرٌ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ قولَه: {هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ}. ربُّنا محقوقٌ أن تُتَّقَى مَحارِمُه، وهو أَهلُ المغفرةِ يَغْفِرُ الذنوبَ .

Bize Bişr rivayet edip dedi ki: Bize Yezîd rivayet etti, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den O'nun: {هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ} “Sakınılmaya lâyık olan da O'dur, bağışlamaya ehil olan da O'dur” buyruğu hakkında şöyle dediğini rivayet etti: Rabbimiz, haram kıldıklarından sakınılmaya lâyıktır; O bağışlama ehlidir, günahları bağışlar .

حدَّثنا ابنُ عبدِ الأعلى، قال: ثنا ابنُ ثورٍ، عن معمرٍ، عن قتادةَ في قولِه: {هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ}. قال: أهلٌ أن تُتَّقَى محارمُه، وأهل المغفرةِ: أهلٌ أن يَغْفِرَ الذنوبَ .

Bize İbn Abdi'l-A'lâ rivayet edip dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma'mer'den, o da Katâde'den O'nun: {هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ} “Sakınılmaya lâyık olan da O'dur, bağışlamaya ehil olan da O'dur” buyruğu hakkında şöyle dediğini rivayet etti: O, haram kıldıklarından sakınılmaya lâyıktır. 'Bağışlamaya ehil olan da O'dur' [ifadesi ise]: Günahları bağışlamaya ehildir, demektir .

آخر تفسير سورة المدثر

Müddessir Suresi tefsirinin sonu.