Binûn

Hicr Suresi — 6. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

حَتَّى مَاتَ وَهُوَ يَقُول: قتلني رب مُحَمَّد

Sonunda: "Muhammed'in Rabbi beni öldürdü!" diyerek öldü.

وَمِنْهُم الْوَلِيد بن الْمُغيرَة مرّ على نبل لرجل من خُزَاعَة قد راشها وجعاها فِي الشَّمْس فربطها فَانْكَسَرت فَتعلق بِهِ سهم مِنْهَا فَأصَاب أكحله فَقتله

Onlardan biri de Velîd b. el-Mugîre idi; Huzâa kabilesinden bir adamın tüylerini takıp güneşe koyduğu oklara rastladı. Onları bağladı, [fakat oklar] kırıldı ve oklardan biri ona takılıp kol damarına (ekhal) isabet etti ve onu öldürdü.

وَمِنْهُم الْأسود بن عبد يَغُوث خرج من أَهله فَأَصَابَهُ السمُوم فاسودّ حَتَّى عَاد حَبَشِيًّا فَأتى أَهله فَلم يعرفوه فاغلقوا دونه الْبَاب حَتَّى مَاتَ

Onlardan biri de Esved b. Abdiyegûs idi; ailesinin yanından çıktı ve sam yeline maruz kaldı; öyle karardı ki Habeşli gibi oldu. Ailesinin yanına geldiğinde onu tanıyamadılar ve yüzüne kapıyı kapattılar; sonunda öldü.

وَهُوَ يَقُول: قتلني رب مُحَمَّد

O da: "Muhammed'in Rabbi beni öldürdü!" diyordu.

فَقَتلهُمْ الله جَمِيعًا فأظهر رَسُول الله ﷺ أمره وأعلنه بِمَكَّة

Allah onların hepsini öldürdü. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem davasını ortaya koydu ve Mekke'de aleni kıldı.

وَأخرج أَبُو نعيم فِي الدَّلَائِل بِسَنَدَيْنِ ضعيفين عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله: {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} قَالَ: قد سلط عَلَيْهِم جِبْرِيل وأمرته بقيلهم فَعرض للوليد بن الْمُغيرَة فعثر بِهِ فعصره عَن نصل فِي رجله حَتَّى خرج رجيعه من أَنفه

Ebû Nuaym'ın ed-Delâil'de iki zayıf senetle İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o, {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} “O alay edenlere karşı biz sana yeteriz” ayeti hakkında şöyle demiştir: Cibrîl onların üzerine musallat kılındı ve onların öldürülmesi emredildi. Velîd b. el-Mugîre'nin karşısına çıktı, ona takıldı ve ayağındaki bir ok ucu sebebiyle onu öyle bir sıktı ki pisliği burnundan çıktı.

وَعرض للأسود بن عبد الْعُزَّى وَهُوَ يشرب مَاء فَنفخ فِي ذَلِك حَتَّى انتفخ جَوْفه فانشق وَاعْترض للعاص بن وَائِل وَهُوَ مُتَوَجّه إِلَى الطَّائِف فنخسه بِشَبْرُقَةٍ فَجرى سمّها إِلَى

Esved b. Abdiluzzâ su içerken karşısına çıkıp ona üfledi, öyle ki karnı şişip yarıldı. Tâif'e yönelmiş olan Âs b. Vâil'in de karşısına çıkıp ona bir şebrika otu batırdı ve onun zehri...

رَأسه وَقتل الْحَارِث بن قيس بلكزة فَمَا زَالَ يفوق حَتَّى مَاتَ

...başına kadar yürüdü. Hâris b. Kays'ı ise bir yumrukla öldürdü; can çekişip durdu, sonunda öldü.

وَقتل الْأسود بن عبد يَغُوث الزُّهْرِيّ

Esved b. Abdiyegûs ez-Zührî'yi de öldürdü.

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَالْبَيْهَقِيّ وَأَبُو نعيم كِلَاهُمَا فِي الدَّلَائِل وَابْن مرْدَوَيْه بِسَنَد حسن والضياء فِي المختارة عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله: {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} قَالَ: المستهزئون الْوَلِيد بن الْمُغيرَة وَالْأسود بن عبد يَغُوث وَالْأسود بن الْمطلب والْحَارث بن عبطل السَّهْمِي وَالْعَاص بن وَائِل فَأَتَاهُ جِبْرِيل فَشَكَاهُمْ إِلَيْهِ رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: أَرِنِي إيَّاهُم فَأرَاهُ الْوَلِيد

Taberânî el-Evsat'ta, Beyhakî ile Ebû Nuaym ed-Delâil'de, İbn Merdûye hasen bir senetle ve Ziyâ el-Muhtâre'de İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o, {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} “O alay edenlere karşı biz sana yeteriz” ayeti hakkında şöyle demiştir: Alay edenler Velîd b. el-Mugîre, Esved b. Abdiyegûs, Esved b. el-Muttalib, Hâris b. Aytal es-Sehmî ve Âs b. Vâil idi. Cibrîl geldiğinde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onları ona şikayet etti. Bunun üzerine [Cibrîl]: "Onları bana göster" dedi. O da Velîd'i gösterdi.

فَأَوْمأ جِبْرِيل إِلَى أكحله فَقَالَ: مَا صنعت شَيْئا

Cibrîl onun kol damarına (ekhal) işaret etti. [Resûlullah]: "Bir şey yapmadın" dedi.

قَالَ: كفيتكه

[Cibrîl]: "Onun hakkından geldim" dedi.

ثمَّ أرَاهُ الْأسود بن الْمطلب فَأَوْمأ إِلَى عينه فَقَالَ: مَا صنعت شَيْئا

Sonra Esved b. el-Muttalib'i gösterdi. [Cibrîl] onun gözüne işaret etti. [Resûlullah]: "Bir şey yapmadın" dedi.

قَالَ: كَفَيْتُكَهُ

[Cibrîl]: "Onun hakkından geldim" dedi.

ثمَّ أرَاهُ الْحَرْث فَأَوْمأ إِلَى بَطْنه فَقَالَ: مَا صنعت شَيْئا

Sonra Hâris'i gösterdi. [Cibrîl] onun karnına işaret etti. [Resûlullah]: "Bir şey yapmadın" dedi.

فَقَالَ: كفيتكه

[Cibrîl]: "Onun hakkından geldim" dedi.

ثمَّ أرَاهُ الْعَاصِ بن وَائِل فَأَوْمأ إِلَى أَخْمُصُهُ فَقَالَ: مَا صنعت شَيْئا

Sonra Âs b. Vâil'i gösterdi. [Cibrîl] onun ayak tabanına işaret etti. [Resûlullah]: "Bir şey yapmadın" dedi.

فَقَالَ كفيتكه

[Cibrîl]: "Onun hakkından geldim" dedi.

فَأَما الْوَلِيد فَمر بِرَجُل من خُزَاعَة وَهُوَ يريش نبْلًا فَأصَاب أكحله فقطعها

Velîd'e gelince; ok tüylemekte olan Huzâalı bir adama uğradı, [ok] onun kol damarına isabet edip kesti.

وَأما الْأسود بن الْمطلب فَنزل تَحت سَمُرَة فَجعل يَقُول: يَا بنيّ أَلا تدفعون عني قد هَلَكت وَطُعِنْتُ بالشوك فِي عَيْني

Esved b. el-Muttalib'e gelince; semüre ağacının altına indi ve: "Ey oğullarım! Beni korumayacak mısınız? Helak oldum, gözüme diken battı!" demeye başladı.

فَجعلُوا يَقُولُونَ: مَا نرى شَيْئا

Onlar ise: "Biz bir şey görmüyoruz" diyorlardı.

فَلم يزل كَذَلِك حَتَّى عتمت عَيناهُ

Gözleri kör oluncaya kadar bu hal üzere devam etti.

وَأما الْأسود بن عبد يَغُوث فَخرج فِي رَأسه قُرُوح فَمَاتَ مِنْهَا

Esved b. Abdiyegûs'a gelince; başında yaralar çıktı ve bu yüzden öldü.

وَأما الْحَارِث فَأَخذه المَاء الْأَصْفَر فِي بَطْنه حَتَّى خرج خرؤه من فِيهِ فَمَاتَ مِنْهُ

Hâris'e gelince; karnında sarı su (istiska) toplandı, öyle ki pisliği ağzından çıktı ve bu yüzden öldü.

وَأما الْعَاصِ فَركب إِلَى الطَّائِف فَرَبَضَ على شبْرقَة فَدخل من أَخْمص قدمه شَوْكَة فَقتله

Âs'a gelince; Tâif'e doğru yola çıktı ve bir şebrika otunun üzerine çöktü, ayak tabanına bir diken battı ve bu onu öldürdü.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه وَأَبُو نعيم فِي الدَّلَائِل من طَرِيق جُوَيْبِر عَن الضَّحَّاك عَن ابْن عَبَّاس أَن الْوَلِيد بن الْمُغيرَة قَالَ: إِن مُحَمَّدًا كَاهِن يخبر بِمَا يكون قبل أَن يكون وَقَالَ أَبُو جهل: مُحَمَّد سَاحر يفرق بَين الْأَب وَالِابْن

İbn Merdûye ile Ebû Nuaym'ın ed-Delâil'de Cüveybir tarikiyle Dahhâk'tan, onun da İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre Velîd b. el-Mugîre: "Muhammed, olmadan önce ne olacağını haber veren bir kâhindir" dedi. Ebû Cehil de: "Muhammed, baba ile oğlun arasını ayıran bir büyücüdür" dedi.

وَقَالَ عقبَة بن أبي معيط: مُحَمَّد مَجْنُون يهذي فِي جُنُونه

Ukbe b. Ebî Muayt: "Muhammed, deliliği içinde sayıklayan bir mecnundur" dedi.

وَقَالَ أبي بن خلف: مُحَمَّد كَذَّاب

Übey b. Halef ise: "Muhammed bir yalancıdır" dedi.

فَأنْزل الله {انا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} فهلكوا قبل بدر

Bunun üzerine Allah: {انا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} “O alay edenlere karşı biz sana yeteriz” ayetini indirdi ve onlar Bedir'den önce helak oldular.

وَأخرج ابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس أَن الْمُسْتَهْزِئِينَ ثَمَانِيَة: الْوَلِيد بن الْمُغيرَة وَالْأسود بن عبد يَغُوث وَالْعَاص بن وَائِل والْحَارث بن عدي بن سهم وَعبد الْعُزَّى بن قصي

İbn Cerîr, Taberânî ve İbn Merdûye'nin İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre alay edenler sekiz kişiydi: Velîd b. el-Mugîre, Esved b. Abdiyegûs, Âs b. Vâil, Hâris b. Adî b. Sehm ve Abdüluzzâ b. Kusay.

وَهُوَ أَبُو زَمعَة وَكلهمْ هلك قبل بدر بِمَوْت أَو مرض

O, Ebû Zem'a'dır; hepsi de Bedir'den önce ölüm veya hastalıkla helak oldu.

والْحَارث بن قيس من العياطل

Ve el-Ayâtıl'dan Hâris b. Kays.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: {الْمُسْتَهْزِئِينَ} مِنْهُم: الْوَلِيد بن الْمُغيرَة وَالْعَاص بن وَائِل والْحَارث بن قيس وَالْأسود بن الْمطلب وَالْأسود بن عبد يَغُوث وَأَبُو هَبَّار بن الْأسود

İbn Merdûye'nin İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: {الْمُسْتَهْزِئِينَ} “Alay edenler” şunlardır: Velîd b. el-Mugîre, Âs b. Vâil, Hâris b. Kays, Esved b. el-Muttalib, Esved b. Abdiyegûs ve Ebû Hebbâr b. el-Esved.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عَليّ {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} قَالَ: خَمْسَة من قُرَيْش كَانُوا يستهزئون برَسُول الله ﷺ مِنْهُم الْحَارِث بن عيطلة وَالْعَاص بن وَائِل وَالْأسود بن عبد يَغُوث والوليد بن الْمُغيرَة

İbn Merdûye'nin Ali'den [radıyallâhu anh] bildirdiğine göre o, {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} “O alay edenlere karşı biz sana yeteriz” ayeti hakkında şöyle demiştir: Kureyş'ten Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile alay eden beş kişi vardı; bunlardan [bazıları] Hâris b. Aytala, Âs b. Vâil, Esved b. Abdiyegûs ve Velîd b. el-Mugîre idi.

وَأخرج الْبَزَّار وَالطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط عَن أنس قَالَ: مر النَّبِي ﷺ على أنَاس بِمَكَّة فَجعلُوا يغمزون فِي قَفاهُ وَيَقُولُونَ: هَذَا الَّذِي يزْعم أَنه نَبِي وَمَعَهُ جِبْرِيل

Bezzâr ve et-Taberânî'nin el-Evsat'ta Enes'ten bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke'de bir grup insanın yanından geçti; arkasından kaş göz işareti yaparak: "İşte Cibrîl ile birlikte peygamber olduğunu iddia eden adam bu!" demeye başladılar.

فغمز جِبْرِيل بِأُصْبُعِهِ فَوَقع مثل الظفر فِي أَجْسَادهم فَصَارَت قروحاً نتنة

Bunun üzerine Cibrîl parmağıyla işaret etti; vücutlarına tırnak gibi bir şey isabet etti ve kokuşmuş yaralara dönüştü.

فَلم يسْتَطع أحد أَن يدنوا مِنْهُم

Hiç kimse onların yanına yaklaşamadı.

وَأنزل الله {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ}

Ve Allah: {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} “O alay edenlere karşı biz sana yeteriz” ayetini indirdi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي المُصَنّف عَن عِكْرِمَة قَالَ: مكث النَّبِي ﷺ بِمَكَّة خمس عشرَة سنة مِنْهَا أَربع أَو خمس يدعوا إِلَى الإِسلام سرا وَهُوَ خَائِف حَتَّى بعث الله على الرِّجَال الَّذين أنزل فيهم {انا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} {الَّذين جعلُوا الْقُرْآن عضين} والعضين بِلِسَان قُرَيْش السحر

Abdürrezzâk'ın el-Musannef'te İkrime'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke'de on beş yıl kaldı; bunun dört veya beş yılında korku içinde İslâm'a gizlice davet etti. Nihayet Allah haklarında {انا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} “O alay edenlere karşı biz sana yeteriz”, {الَّذين جعلُوا الْقُرْآن عضين} “O Kur'an'ı parça parça edenlere [karşı]” ayetleri inen adamların üzerine [belayı] gönderdi. 'Izdîn' (عضين) Kureyş dilinde büyü demektir.

وَأمر بعدوانهم فَقَالَ: {فَاصْدَعْ بِمَا تُؤمر وَأعْرض عَن الْمُشْركين} ثمَّ أَمر بِالْخرُوجِ إِلَى الْمَدِينَة فَقدم فِي ثَمَان ليالٍ خلون من شهر ربيع الأول ثمَّ كَانَت وقْعَة بدر ففيهم أنزل الله (وَأَن يَعدكُم الله إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّهَا لكم) (الْأَنْفَال آيَة ٥) وَفِيهِمْ نزلت (سَيهْزمُ الْجمع) (الْقَمَر آيَة ٤٥) وَفِيهِمْ نزلت: (حَتَّى إِذا أَخذنَا مترفيهم بِالْعَذَابِ) وَفِيهِمْ نزلت (ليقطع طرفا من الَّذين كفرُوا) (آل عمرَان آيَة ١٢٧) وَفِيهِمْ نزلت (لَيْسَ لَك من الْأَمر شَيْء) أَرَادَ الله الْقَوْم وَأَرَادَ رَسُول الله العير وَفِيهِمْ نزلت (ألم تَرَ إِلَى الَّذين بدلُوا نعْمَة الله كفرا

Ve onlara karşı açıkça durmasını emredip: {فَاصْدَعْ بِمَا تُؤمر وَأعْرض عَن الْمُشْركين} “Sana emrolunanı açıkça tebliğ et ve müşriklerden yüz çevir” buyurdu. Sonra Medine'ye hicret etmesi emredildi ve Rebîülevvel ayının bitimine sekiz gece kala Medine'ye vardı. Ardından Bedir Gazvesi gerçekleşti; Allah onlar hakkında: (وَأَن يَعدكُم الله إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّهَا لكم) (el-Enfâl 5. ayet), yine haklarında: (سَيهْزمُ الْجمع) (el-Kamer 45. ayet), yine haklarında: (حَتَّى إِذا أَخذنَا مترفيهم بِالْعَذَابِ), yine haklarında: (ليقطع طرفا من الَّذين كفرُوا) (Âl-i İmrân 127. ayet) ve yine haklarında: (لَيْسَ لَك من الْأَمر شَيْء) ayetlerini indirdi. Allah o topluluğu [helak etmeyi], Resûlullah ise kervanı istiyordu. Yine onlar hakkında: (ألم تَرَ إِلَى الَّذين بدلُوا نعْمَة الله كفرا

) (إِبْرَاهِيم آيَة ٢٨) الْآيَة

) (İbrâhîm 28. ayet) ayeti indi.

وَفِيهِمْ نزلت (قد كَانَ لكم آيَة فِي فئتين التقتا) (آل عمرَان أَيَّة ١٣) فِي شَأْن العير (والركب أَسْفَل مِنْكُم) (الْأَنْفَال آيَة ٤٢) أخذُوا أَسْفَل الْوَادي

Ve onlar hakkında kervan hususunda: (قد كَانَ لكم آيَة فِي فئتين التقتا) (Âl-i İmrân 13. ayet) ve vadinin aşağısını tuttukları için de: (والركب أَسْفَل مِنْكُم) (el-Enfâl 42. ayet) indi.

فَهَذَا كُله فِي أهل بدر وَكَانَت قبل بدر بشهرين سَرِيَّة يَوْم قتل ابْن الْحَضْرَمِيّ ثمَّ كَانَت أحد ثمَّ يَوْم الْأَحْزَاب بعد أحد بِسنتَيْنِ ثمَّ كَانَت الْحُدَيْبِيَة - وَهُوَ يَوْم

Bütün bunlar Bedir ehli hakkındadır. Bedir'den iki ay önce İbnü'l-Hadramî'nin öldürüldüğü seriyye olmuştu. Sonra Uhud, ardından Uhud'dan iki yıl sonra Ahzâb Günü (Hendek Savaşı) ve ardından Hudeybiye -ki o gün...

الشَّجَرَة - فَصَالحهُمْ النَّبِي ﷺ يَوْمئِذٍ على أَن يعْتَمر فِي عَام قَابل فِي هَذَا الشَّهْر

...Ağaç Günüdür- vuku buldu. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem o gün onlarla gelecek yıl bu ayda umre yapmak üzere barış yaptı.

فَفِيهَا أنزلت (الشَّهْر الْحَرَام بالشهر الْحَرَام) (الْبَقَرَة آيَة ١٤٩) فشهر الْعَام الأول بِشَهْر الْعَام فَكَانَت (الحرمات قصاص) ثمَّ كَانَ الْفَتْح بعد الْعمرَة فَفِيهَا نزلت (حَتَّى إِذا فتحنا عَلَيْهِم بَابا ذَا عَذَاب شَدِيد

Bu hususta: (الشَّهْر الْحَرَام بالشهر الْحَرَام) (el-Bakara 149. [194.] ayet) indi; yani birinci yılın ayı diğer yılın ayına karşılık oldu ve (الحرمات قصاص) "Hürmetler karşılıklıdır" hükmü gerçekleşti. Sonra umrenin ardından Fetih gerçekleşti ve bu hususta: (حَتَّى إِذا فتحنا عَلَيْهِم بَابا ذَا عَذَاب شَدِيد

) (الْمُؤْمِنُونَ آيَة ٧٧) الْآيَة

) (el-Mü'minûn 77. ayet) ayeti indi.

وَذَلِكَ أَن النَّبِي ﷺ غزاهم وَلم يَكُونُوا عدوا لَهُ أهبة الْقِتَال وَلَقَد قتل من قُرَيْش يَوْمئِذٍ اربعة رَهْط من حلفائهم وَمن بني بكر خمسين أَو زِيَادَة

Bu, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in onlara karşı sefer düzenlemesi ve onların savaş hazırlığı yapmamış olmaları sebebiyledir. O gün Kureyş'in müttefiklerinden dört kişi, Benî Bekr'den ise elli veya daha fazla kişi öldürüldü.

وَفِيهِمْ نزلت - لما دخلُوا فِي دين الله (هُوَ الَّذِي أنشألكم السّمع والابصار) (الْمُؤْمِنُونَ آيَة ٧٨) ثمَّ خرج إِلَى حنين بعد عشْرين لَيْلَة ثمَّ إِلَى الْمَدِينَة ثمَّ أَمر أَبَا بكر على الْحَج

Allah'ın dinine girdiklerinde onlar hakkında: (هُوَ الَّذِي أنشألكم السّمع والابصار) (el-Mü'minûn 78. ayet) indi. Sonra yirmi gece sonra Huneyn'e, ardından Medine'ye çıktı; sonra da Ebû Bekir'i hac emiri tayin etti.

وَلما رَجَعَ أَبُو بكر من الْحَج غزا رَسُول الله ﷺ تَبُوك ثمَّ حج رَسُول الله ﷺ الْعَام الْمقبل ثمَّ ودع النَّاس ثمَّ رَجَعَ فَتوفي لليلتين خلتا من شهر ربيع الأول

Ebû Bekir hacdan dönünce Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Tebük Gazvesi'ne çıktı. Ertesi yıl Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem hac yaptı, insanlarla vedalaştı ve geri döndü; Rebîülevvel ayının bitimine iki gece kala vefat etti.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الرّبيع فِي قَوْله: {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} قَالَ: هَؤُلَاءِ فِيمَا سمعنَا خَمْسَة رَهْط استهزأوا بِالنَّبِيِّ ﷺ

İbn Ebî Hâtim'in er-Rebî'den bildirdiğine göre o, {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} “O alay edenlere karşı biz sana yeteriz” ayeti hakkında: "İşittiğimize göre bunlar, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem ile alay eden beş kişilik bir gruptu" demiştir.

فَلَمَّا أَرَادَ صَاحب الْيمن أَن يرى النَّبِي ﷺ أَتَاهُ الْوَلِيد بن الْمُغيرَة فَزعم أَن مُحَمَّدًا سَاحر

Yemen hükümdarı Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'i görmek isteyince, el-Velîd b. el-Mugîre ona gelip Muhammed'in bir büyücü olduğunu iddia etti.

وَأَتَاهُ الْعَاصِ بن وَائِل وَأخْبرهُ أَن مُحَمَّدًا يعلم أساطير الْأَوَّلين فَجَاءَهُ آخر فَزعم أَنه كَاهِن وجاءه آخر فَزعم أَنه شَاعِر وَجَاء آخر فَزعم أَنه مَجْنُون فَكفى الله مُحَمَّدًا أُولَئِكَ الرَّهْط فِي لَيْلَة وَاحِدَة فأهلكهم بألوان من الْعَذَاب

el-Âs b. Vâil de ona gelip Muhammed'in öncekilerin masallarını bildiğini haber verdi. Bir başkası gelip onun bir kâhin olduğunu iddia etti; diğeri gelip onun bir şair olduğunu iddia etti; bir başkası da gelip onun bir mecnun olduğunu iddia etti. Bunun üzerine Allah, bir gecede o topluluğa karşı Muhammed'e kâfi geldi ve onları türlü azaplarla helak etti.

كل رجل مِنْهُم أَصَابَهُ عَذَاب

Onlardan her bir adama bir azap isabet etti.

فَأَما الْوَلِيد فَأتى على رجل من خُزَاعَة وَهُوَ يريش نبْلًا لَهُ فَمر بِهِ وَهُوَ يتبختر فَأَصَابَهُ مِنْهَا سهم فَقطع أكحله فَأَهْلَكَهُ الله

el-Velîd'e gelince; Huzâa kabilesinden oklarına tüy takmakta olan bir adama uğradı. Çalım satarak onun yanından geçerken o oklardan biri ona isabet edip kol damarını (ekhelini) kesti; böylece Allah onu helak etti.

وَأما الْعَاصِ بن وَائِل فَإِنَّهُ دخل فِي شعب فَنزل فِي حَاجَة لَهُ فَخرجت إِلَيْهِ حَيَّة مثل العمود فلدغته فَأَهْلَكَهُ الله

el-Âs b. Vâil'e gelince; o bir vadi boğazına girdi ve bir ihtiyacı için konakladı. Karşısına sütun gibi bir yılan çıkıp onu soktu; böylece Allah onu helak etti.

وَأما الآخر فَكَانَ رجلا أَبيض حسن اللَّوْن خرج عشَاء فِي تِلْكَ اللَّيْلَة فَأَصَابَهُ سموم شَدِيدَة الْحر فَرجع إِلَى أَهله وَهُوَ مثل حبشِي فَقَالُوا: لست بصاحبنا

Diğerine gelince; o, beyaz ve güzel tenli bir adamdı. O gece yatsı vakti dışarı çıktı ve şiddetli sıcak bir sam yeline maruz kaldı. Ailesinin yanına döndüğünde Habeşli gibi [kapkara] olmuştu. Dediler ki: "Sen bizim adamımız değilsin."

فَقَالَ: أَنا صَاحبكُم

Dedi ki: "Ben sizin adamınızım."

فَقَتَلُوهُ

Bunun üzerine onu öldürdüler.

وَأما الآخر فَدخل فِي بِئْر لَهُ فَأَتَاهُ جِبْرِيل فعمه فِيهَا فَقَالَ: إِنِّي قتلت فَأَعِينُونِي: فَقَالُوا: وَالله مَا نرى أحدا

Diğerine gelince; kendine ait bir kuyuya girdi. Cibrîl ona gelip onu orada kör etti. O: "Ben öldürüldüm, bana yardım edin!" dedi. Onlar ise: "Vallahi biz kimseyi görmüyoruz" dediler.

فَكَانَ كَذَلِك حَتَّى أهلكه الله

Nihayet Allah onu helak edene kadar böyle devam etti.

وَأما الآخر فَذهب إِلَى إبِله ينظر فِيهَا فَأَتَاهُ جِبْرِيل بشوك القتاد فَضَربهُ فَقَالَ: أعينوني فَإِنِّي قد هَلَكت

Diğerine gelince; develerine bakmak için onların yanına gitti. Cibrîl ona katad dikeniyle gelip ona vurdu. O da: "Bana yardım edin, ben helak oldum!" dedi.

قَالُوا: وَالله مَا نرى أحدا

Dediler ki: "Vallahi biz kimseyi görmüyoruz."

فَأَهْلَكَهُ الله فَكَانَ لَهُم فِي ذَلِك عِبْرَة

Böylece Allah onu helak etti ve bunda onlar için bir ibret oldu.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عِكْرِمَة قَالَ: جَاءَ جِبْرِيل إِلَى النَّبِي ﷺ فحنى ظهر الْأسود بن عبد يَغُوث حَتَّى احقوقف صَدره

İbn Ebî Hâtim'in İkrime'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Cibrîl, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi ve el-Esved b. Abdiyeğûs'un sırtını, göğsü kamburlaşıncaya kadar eğdi.

فَقَالَ: النَّبِي ﷺ خَالِي خَالِي فَقَالَ جِبْرِيل: دَعه عَنْك فقد كفيته فَهُوَ من الْمُسْتَهْزِئِينَ

Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem: "Dayım! Dayım!" deyince, Cibrîl: "Bırak onu, sana karşı onun hakkından gelindi; çünkü o alay edenlerdendir" dedi.

قَالَ: وَكَانُوا يَقُولُونَ سُورَة الْبَقَرَة وَسورَة العنكبوت يستهزئون بهَا

Dedi ki: Onlar alay ederek "Bakara Suresi", "Ankebût Suresi" diyorlardı.

وَأخرج أَبُو نعيم فِي الدَّلَائِل عَن قَتَادَة قَالَ: هَؤُلَاءِ رَهْط من قُرَيْش مِنْهُم الْأسود بن عبد يَغُوث وَالْأسود بن الْمطلب والوليد بن الْمُغيرَة وَالْعَاص بن وَائِل وعدي بن قيس

Ebû Nuaym'ın ed-Delâil'de Katâde'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bunlar Kureyş'ten bir gruptur; aralarında el-Esved b. Abdiyeğûs, el-Esved b. el-Muttalib, el-Velîd b. el-Mugîre, el-Âs b. Vâil ve Adiy b. Kays vardır.

وَأخرج ابْن جرير وَأَبُو نعيم عَن أبي بكر الْهُذلِيّ قَالَ: قيل لِلزهْرِيِّ إِن سعيد بن جُبَير وَعِكْرِمَة اخْتلفَا فِي رجل من الْمُسْتَهْزِئِينَ فَقَالَ سعيد: الْحَارِث بن عيطلة

İbn Cerîr ve Ebû Nuaym'ın Ebû Bekr el-Hüzelî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: ez-Zührî'ye, Saîd b. Cübeyr ile İkrime'nin alay edenlerden bir adam hakkında ihtilaf ettikleri ve Saîd'in: "el-Hâris b. Aytale'dir" dediği söylendi.

وَقَالَ عِكْرِمَة: الْحَارِث بن قيس: فَقَالَ: صدقا جَمِيعًا

İkrime ise: "el-Hâris b. Kays'tır" demişti. Bunun üzerine [ez-Zührî]: "İkisi de doğru söylemiştir;

كَانَت أمه تسمى عيطلة وَكَانَ أَبوهُ قيسا

annesi Aytale olarak adlandırılıyordu, babası ise Kays idi" dedi.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن جرير وَأَبُو نعيم عَن الشّعبِيّ ﵁ قَالَ: المستهزئون سَبْعَة فَسمى مِنْهُم الْعَاصِ بن وَائِل والوليد بن الْمُغيرَة وَهَبَّار بن الْأسود وَعبد يَغُوث بن وهب والحرث بن عيطلة

Saîd b. Mansûr, İbn Cerîr ve Ebû Nuaym'ın eş-Şa'bî radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Alay edenler yedi kişiydi; onlardan el-Âs b. Vâil, el-Velîd b. el-Mugîre, Hebbâr b. el-Esved, Abdiyeğûs b. Vehb ve el-Hâris b. Aytale'nin ismini saydı.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَأَبُو نعيم عَن قَتَادَة ومقسم مولى ابْن عَبَّاس {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} قَالَ: هم الْوَلِيد بن الْمُغيرَة وَالْعَاص بن وَائِل وعدي بن قيس وَالْأسود بن عبد يَغُوث وَالْأسود بن الْمطلب مروا رجلا رجلا على رَسُول الله ﷺ وَمَعَهُ جِبْرِيل فَإِذا مر بِهِ رجل مِنْهُم قَالَ لَهُ جِبْرِيل: كَيفَ مُحَمَّد هَذَا فَيَقُول: بئس عبد الله فَيَقُول جِبْرِيل: كَفَيْنَاكَهُ

Abdurrezzâk, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Ebû Nuaym'ın Katâde ve İbn Abbâs'ın mevlâsı Mıksem'den bildirdiğine göre {إِنَّا كَفَيْنَاك الْمُسْتَهْزِئِينَ} “O alay edenlere karşı biz sana yeteriz” ayeti hakkında şöyle demiştir: Onlar el-Velîd b. el-Mugîre, el-Âs b. Vâil, Adiy b. Kays, el-Esved b. Abdiyeğûs ve el-Esved b. el-Muttalib'dir. Yanında Cibrîl bulunduğu sırada Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanından birer birer geçtiler. Onlardan bir adam yanından her geçtiğinde Cibrîl ona: "Bu nasıl biri ey Muhammed?" diyor, o da: "Kötü bir Allah kuludur" diyordu. Bunun üzerine Cibrîl: "Onun hakkından gelerek sana kâfi geldik" diyordu.

فَأَما الْوَلِيد فتردّى فَتعلق سهم بردائه فَذهب يجلس فَقطع أكحله فنزف حَتَّى مَاتَ

el-Velîd'e gelince; ridasına bürünmüştü, ridasına bir ok takıldı. Oturmaya kalkışınca kol damarını kesti ve kan kaybederek öldü.

وَأما الْأسود بن عبد يَغُوث فَأتى بِغُصْن فِيهِ شوك فَضرب بِهِ وَجهه فسالت حدقتاه على وَجهه فَمَاتَ

el-Esved b. Abdiyeğûs'a gelince; ona dikenli bir dal getirildi ve onunla yüzüne vuruldu. Bunun üzerine göz bebekleri yüzüne aktı ve öldü.

وَأما الْعَاصِ فوطئ على شَوْكَة فتساقط لَحْمه عَن عِظَامه حَتَّى هلك

el-Âs'a gelince; bir dikenin üzerine bastı ve nihayet helak olana kadar etleri kemiklerinden döküldü.

وَأما الْأسود بن الْمطلب وعدي بن قيس فأحدهما قَامَ من اللَّيْل وَهُوَ ظمآن ليشْرب من جرة فَلم يزل يشرب حَتَّى انفتق بَطْنه فَمَاتَ

el-Esved b. el-Muttalib ile Adiy b. Kays'a gelince; ikisinden biri geceleyin susamış olarak bir testiden su içmek için kalktı ve karnı yarılıncaya kadar durmaksızın içti, nihayet öldü.

وَأما الآخر فلدغته حَيَّة فَمَاتَ

Diğerini ise bir yılan soktu ve öldü.

آيَة ٩٧ - ٩٩

Ayet 97 - 99

أخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر وَالْحَاكِم فِي التارخ وَابْن مرْدَوَيْه والديلمي عَن أبي مُسلم الْخَولَانِيّ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: مَا أُوحِي لي أَن أجمع المَال وأكون من التاجرين وَلَكِن أُوحِي إِلَيّ أَن {فسبح بِحَمْد رَبك وَكن من الساجدين واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين}

Saîd b. Mansûr, İbnü'l-Münzir, Tarih'te Hâkim, İbn Merdûye ve ed-Deylemî'nin Ebû Müslim el-Havlânî'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Bana mal toplayıp tüccarlardan olmam vahyedilmedi; fakat bana: {فسبح بِحَمْد رَبك وَكن من الساجدين واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} “Rabbini hamd ile tesbih et, secde edenlerden ol ve sana yakîn (ölüm) gelinceye kadar Rabbine ibadet et” diye vahyedildi."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن مَسْعُود ﵁ عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: مَا أُوحِي إِلَيّ أَن أجمع المَال وأكون من التاجرين وَلَكِن أُوحِي إِلَيّ أَن {فسبح بِحَمْد رَبك وَكن من الساجدين واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين}

İbn Merdûye'nin İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Bana mal toplayıp tüccarlardan olmam vahyedilmedi; fakat bana: {فسبح بِحَمْد رَبك وَكن من الساجدين واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} “Rabbini hamd ile tesbih et, secde edenlerden ol ve sana yakîn (ölüm) gelinceye kadar Rabbine ibadet et” diye vahyedildi."

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه والديلمي عَن أبي الدَّرْدَاء ﵁: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: مَا أُوحِي إليّ أَن أكون تَاجِرًا وَلَا أجمع المَال متكاثران وَلَكِن أُوحِي إِلَيّ أَن {فسبح بِحَمْد رَبك وَكن من الساجدين واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين}

İbn Merdûye ve ed-Deylemî'nin Ebü'd-Derdâ radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Bana tüccar olmam ve çokluk yarışı yaparak mal toplamam vahyedilmedi; fakat bana: {فسبح بِحَمْد رَبك وَكن من الساجدين واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} “Rabbini hamd ile tesbih et, secde edenlerden ol ve sana yakîn (ölüm) gelinceye kadar Rabbine ibadet et” diye vahyedildi."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله: {حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} قَالَ: الْمَوْت

İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Mücâhid radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} “Sana yakîn gelinceye kadar” ayeti hakkında: "Ölüm" demiştir.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن سَالم بن عبد الله بن عمر ﵁ {واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} قَالَ: الْمَوْت

İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr'in Sâlim b. Abdillâh b. Ömer radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} “Ve sana yakîn gelinceye kadar Rabbine ibadet et” ayeti hakkında: "Ölüm" demiştir.

وَأخرج ابْن الْمُبَارك فِي الزّهْد عَن الْحسن ﵁ فِي قَوْله: {واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} قَالَ: الْمَوْت

İbnü'l-Mübârek'in ez-Zühd'de el-Hasan radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} “Ve sana yakîn gelinceye kadar Rabbine ibadet et” ayeti hakkında: "Ölüm" demiştir.

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد ﵁ فِي قَوْله: {واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} قَالَ: الْمَوْت

İbn Cerîr'in İbn Zeyd radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {واعبد رَبك حَتَّى يَأْتِيك الْيَقِين} “Ve sana yakîn gelinceye kadar Rabbine ibadet et” ayeti hakkında şöyle demiştir: "Ölüm.

إِذا جَاءَهُ الْمَوْت جَاءَهُ تَصْدِيق مَا قَالَ الله لَهُ وحدثه من أَمر الْآخِرَة

Ona ölüm geldiğinde, Allah'ın kendisine söylediği ve ahiret işine dair bildirdiği şeylerin doğrulanması ona gelmiş olur."

وَأخرج البُخَارِيّ وَابْن جرير عَن أم الْعَلَاء: أَن رَسُول الله ﷺ دخل على عُثْمَان بن مَظْعُون وَقد مَاتَ فَقلت: رَحْمَة الله عَلَيْك أَبَا السَّائِب فشهادتي عَلَيْك لقد أكرمك الله

Buhârî ve İbn Cerîr'in Ümmü'l-Alâ'dan bildirdiğine göre: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, vefat etmiş olan Osman b. Maz'ûn'un yanına girdi. Ben: "Allah'ın rahmeti senin üzerine olsun ey Ebü's-Sâib! Sana şahitlik ederim ki kesinlikle Allah sana ikramda bulunmuştur" dedim.

فَقَالَ: وَمَا يدْريك أَن الله أكْرمه

Bunun üzerine buyurdu ki: "Allah'ın ona ikram ettiğini nereden biliyorsun?

أما هُوَ فقد جَاءَهُ الْيَقِين إِنِّي لأرجو لَهُ الْخَيْر

Ona gelince, muhakkak ki ona yakîn (ölüm) gelmiştir. Ben de elbette onun için hayır umuyorum."

وَأخرج النَّسَائِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: خير مَا عاين النَّاس لَهُ رجل يمسك بعنان فرسه فالتمس الْقَتْل فِي مظانه

Nesâî ve İbn Merdûye'nin Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "İnsanların görüp göreceği en hayırlı kimse; atının dizginini tutan, öldürülmeyi muhtemel yerlerinde arayan adam

وَرجل فِي شعب من هَذِه الشعاب أَو فِي بطن وادٍ من هَذِه الأودية فِي غنيمَة أَن يُقيم الصَّلَاة ويؤتي الزَّكَاة ويعبد الله حَتَّى يَأْتِيهِ الْيَقِين لَيْسَ من النَّاس إِلَّا فِي خير

ve bu dağ yollarından birinde yahut bu vadilerden birinin tabanında az bir koyun sürüsü içinde bulunup namazı kılan, zekâtı veren ve kendisine yakîn (ölüm) gelinceye kadar Allah'a ibadet eden adamdır; insanlarla ancak hayır üzere bir aradadır."

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عمر ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من طلب مَا عِنْد الله كَانَت السَّمَاء ظلاله وَالْأَرْض فرَاشه لم يهتم بِشَيْء من أَمر الدُّنْيَا فَهُوَ لَا يزرع الزَّرْع وَهُوَ يَأْكُل الْخبز وَهُوَ لَا يغْرس الشّجر وَيَأْكُل الثِّمَار توكّلاً على الله وَطلب مرضاته فضمن الله السَّمَوَات السَّبع وَالْأَرضين السَّبع رزقه فهم يتعبأون بِهِ ويأتون بِهِ حَلَالا وَاسْتوْفى هُوَ رزقه بِغَيْر حِسَاب عبد الله حَتَّى أَتَاهُ الْيَقِين

Hâkim'in bildirip sahihlediğine göre İbn Ömer radıyallâhu anh şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kim Allah katındakini talep ederse, gökyüzü onun gölgeliği, yer ise döşeği olur; dünya işinden hiçbir şeye tasa etmez. Allah'a tevekkül edip O'nun rızasını aradığından ekin ekmediği halde ekmek yer, ağaç dikmediği halde meyve yer. Böylece yedi kat gökler ve yedi kat yer onun rızkına kefil olur; onlar onun için hazırlanır ve helal olarak [rızkını] getirirler, o da rızkını hesapsızca eksiksiz alır; kendisine yakîn (ölüm) gelinceye kadar Allah'a ibadet eder."

وَأخرج ابْن الْمُبَارك فِي الزّهْد عَن عبد الله بن مَسْعُود ﵁ قَالَ: لَيْسَ لِلْمُؤمنِ رَاحَة دون لِقَاء الله وَمن كَانَت رَاحَته فِي لِقَاء الله فَكَانَ قد كفي

İbnü'l-Mübârek'in ez-Zühd'de Abdullah b. Mes'ûd radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: "Mümin için Allah'a kavuşmanın dışında bir rahatlık yoktur. Kimin rahatlığı Allah'a kavuşmakta ise, o kesinlikle yetinmiş [kurtulmuş] olur."

وَالله أعلم بِالصَّوَابِ

Doğruyu en iyi bilen Allah'tır.