Binûn

Kehf Suresi — 15. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن أبي الدُّنْيَا فِي الْإِخْلَاص وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم عَن طَاوس قَالَ: قَالَ رجل: يَا نَبِي الله إِنِّي أَقف مَوَاقِف أَبْتَغِي وَجه الله وَأحب أَن يرى موطني

Abdürrezzâk, el-İhlâs'ta İbn Ebî'd-Dünyâ, İbn Ebî Hâtim, Taberânî ve Hâkim'in Tâvûs'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bir adam: 'Ey Allah'ın Peygamberi! Ben öyle yerlerde bulunuyorum ki [bunu yaparken] Allah'ın rızasını gözetiyorum, ama [aynı zamanda] bulunduğum yerin (yaptığım işin) görülmesini de arzu ediyorum' dedi.

فَلم يردّ عَلَيْهِ شَيْئا حَتَّى نزلت هَذِه الْآيَة {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا}

[Bunun üzerine Allah Resûlü] şu ayet inene kadar ona hiçbir şey söylemedi: {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa salih bir amel işlesin ve Rabbine ibadette hiçbir kimseyi ortak koşmasın.”

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ مَوْصُولا عَن طَاوس عَن ابْن عَبَّاس

Hâkim —sahih olduğunu belirterek— ve Beyhakî mevsûl olarak Tâvûs'tan, o da İbn Abbâs'tan [aynı rivayeti] nakletmiştir.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد قَالَ: كَانَ من الْمُسلمين من يُقَاتل وَهُوَ يحب أَن يرى مَكَانَهُ فَأنْزل الله {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} الْآيَة

İbn Ebî Hâtim'in Mücâhid'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Müslümanlardan öyle kimseler vardı ki savaşıyor ve [aynı zamanda] kahramanlık makamının görülmesini de istiyordu. Bunun üzerine Allah {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa...” ayetini indirdi.

وَأخرج ابْن مَنْدَه وَأَبُو نعيم فِي الصَّحَابَة وَابْن عَسَاكِر من طَرِيق السّديّ الصَّغِير عَن الْكَلْبِيّ عَن أبي صَالح عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: كَانَ جُنْدُب بن زُهَيْر إِذا صلى أَو صَامَ أَو تصدق فَذكر بِخَير ارْتَاحَ فَزَاد فِي ذَلِك لمقالة النَّاس فلامه الله فَنزل فِي ذَلِك {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا}

İbn Mende, es-Sahâbe'de Ebû Nuaym ve İbn Asâkir'in es-Süddî es-Sağîr -> el-Kelbî -> Ebû Sâlih -> İbn Abbâs tarikinden rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Cündüb b. Züheyr namaz kıldığında, oruç tuttuğunda veya sadaka verdiğinde hayırla anılırsa bundan sevinç duyar ve insanların bu sözü sebebiyle [ibadetini] artırırdı. Allah onu kınadı ve bu hususta: {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa salih bir amel işlesin ve Rabbine ibadette hiçbir kimseyi ortak koşmasın” ayeti indi.

وَأخرج هناد فِي الزّهْد عَن مُجَاهِد قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُول الله أَتصدق بِالصَّدَقَةِ وألتمس بهَا مَا عِنْد الله وَأحب أَن يُقَال لي خيرا: فَنزلت {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} الْآيَة

Hennâd'ın ez-Zühd'de Mücâhid'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bir adam Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: 'Ey Allah'ın Resûlü! Ben sadaka veriyor ve bununla Allah katındakini umuyorum, ama hakkımda hayırla bahsedilmesini de seviyorum' dedi. Bunun üzerine {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa...” ayeti indi.

وَأخرج هناد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ عَن سعيد فِي قَوْله: {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} قَالَ: ثَوَاب ربه

Hennâd, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Beyhakî'nin Saîd['den] rivayet ettiğine göre o, {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa...” ayeti hakkında: 'Rabbinin sevabını [uman]' demiştir.

{فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك} قَالَ: لَا يرائي {بِعبَادة ربه أحدا}

{فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك} “Salih bir amel işlesin ve ortak koşmasın...” ayeti hakkında: 'Riyakârlık yapmasın', {بِعبَادة ربه أحدا} “Rabbine ibadette hiçbir kimseyi [ortak koşmasın]” demiştir.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم من وَجه آخر عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله: {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} قَالَ: من كَانَ يخْشَى الْبَعْث فِي الْآخِرَة {فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} من خلقه

İbn Ebî Hâtim'in başka bir yoldan Saîd b. Cübeyr'den rivayet ettiğine göre o, {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa...” ayeti hakkında: 'Ahirette yeniden dirilişten korkan kimse' demiştir; {فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} “salih bir amel işlesin ve Rabbine ibadette hiçbir kimseyi -yarattıklarından hiçbirini- ortak koşmasın.”

قَالَ النَّبِي ﷺ: إِن ربكُم يَقُول: أَنا خير شريك فَمن أشرك معي فِي عمله أحدا من خلقي تركت الْعَمَل كُله لَهُ وَلم أقبل إِلَّا مَا كَانَ لي خَالِصا

Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Rabbiniz şöyle buyurur: Ben ortakların en hayırlısıyım. Kim amelinde yarattıklarımdan birini bana ortak koşarsa, amelin tamamını ona bırakırım ve sadece benim için ihlasla yapılanı kabul ederim.'

ثمَّ قَرَأَ النَّبِي ﷺ {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا}

Sonra Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şu ayeti okudu: {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa salih bir amel işlesin ve Rabbine ibadette hiçbir kimseyi ortak koşmasın.”

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن كثير بن زِيَاد قَالَ: قلت لِلْحسنِ قَول الله: {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} قَالَ: فِي الْمُؤمن نزلت

İbn Ebî Hâtim'in Kesîr b. Ziyâd'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Hasan'a Allah'ın: {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa salih bir amel işlesin ve Rabbine ibadette hiçbir kimseyi ortak koşmasın” kavlini sordum. O: 'Mümin hakkında inmiştir' dedi.

قلت: أشرك بِاللَّه قَالَ: لَا وَلَكِن أشرك بذلك الْعَمَل عملا يُرِيد الله بِهِ وَالنَّاس فَذَلِك يرد عَلَيْهِ

'Allah'a şirk mi koşmuştur?' dedim. O: 'Hayır, fakat o amele öyle bir amel ortak etmiştir ki onunla hem Allah'ı hem de insanları murat etmiştir; işte bu [amel] ona geri çevrilir' dedi.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عبد الْوَاحِد بن زيد قَالَ: قلت لِلْحسنِ: أَخْبرنِي عَن الرِّيَاء أشرك هُوَ قَالَ: نعم يَا بني وَمَا تقْرَأ {فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن شَدَّاد بن أَوْس قَالَ: قَالَ النَّبِي ﷺ: إِذا جمع الله الْأَوَّلين والآخريين ببقيع وَاحِد ينفدهم الْبَصَر وَيسْمعهُمْ الدَّاعِي قَالَ: أَنا خير شريك كل عَمل عُمل لي فِي دَار الدُّنْيَا كَانَ لي فِيهِ شريك فَأَنا أَدَعهُ الْيَوْم وَلَا أقبل الْيَوْم إِلَّا خَالِصا

İbn Ebî Hâtim'in Abdülvâhid b. Zeyd'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Hasan'a: 'Bana riyayı haber ver, o şirk midir?' dedim. O: 'Evet evladım! Sen {فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} “Salih bir amel işlesin ve Rabbine ibadette hiçbir kimseyi ortak koşmasın” ayetini okumuyor musun?' dedi. Taberânî'nin Şeddâd b. Evs'ten rivayet ettiğine göre Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Allah öncekileri ve sonrakileri gözün hepsini görebileceği ve çağıranın sesini hepsine işittirebileceği tek bir düzlükte topladığı zaman [Allah] şöyle buyurur: Ben ortakların en hayırlısıyım. Dünya yurdunda benim için yapılıp da içinde bir ortağım bulunan her ameli bugün terk ediyorum ve bugün sadece [bana] ihlasla yapılanı kabul ediyorum.'

ثمَّ قَرَأَ (إِلَّا عباد الله المخلصين) (الصافات آيَة ٤٠) {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا}

Sonra [Resûlullah]: {إِلَّا عباد الله المخلصين} “Allah'ın ihlaslı kulları müstesna” (es-Sâffât 40) ve {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه فليعمل عملا صَالحا وَلَا يُشْرك بِعبَادة ربه أحدا} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa salih bir amel işlesin ve Rabbine ibadette hiçbir kimseyi ortak koşmasın” ayetlerini okudu.

وَأخرج ابْن سعد وَأحمد وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سعد بن أبي فضَالة الْأنْصَارِيّ - وَكَانَ من الصَّحَابَة -: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِذا جمع الله الْأَوَّلين والآخرين ليَوْم لَا ريب فِيهِ نَادَى منادٍ: من كَانَ أشرك فِي عمل عمله لله أحدا فليطلب ثَوَابه من عِنْد غير الله فَإِن الله أغْنى الشُّرَكَاء عَن الشّرك

İbn Sa'd, Ahmed, Tirmizî, İbn Mâce ve Beyhakî'nin sahabeden olan Ebû Sa'd b. Ebî Fedâle el-Ensârî'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Allah öncekileri ve sonrakileri gerçekleşmesinde şüphe olmayan o günde topladığı zaman bir münadi şöyle seslenir: Kim Allah için işlediği bir amele bir başkasını ortak etmişse, onun mükafatını Allah'tan başkasının yanında arasın! Zira Allah, ortakların şirkten en müstağni (uzak) olanıdır.'

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة أَن رجلا قَالَ: يَا رَسُول الله الرجل يُجَاهد فِي سَبِيل الله وَهُوَ يَبْتَغِي عرضا من الدُّنْيَا قَالَ: لَا أجر لَهُ

Hâkim —sahih olduğunu belirterek— ve Beyhakî'nin Ebû Hüreyre'den rivayet ettiğine göre bir adam: 'Ey Allah'ın Resûlü! Bir adam Allah yolunda cihat ediyor ve [aynı zamanda] dünya menfaati arzuluyor, [bunun durumu nedir?]' dedi. [Resûlullah]: 'Onun için hiçbir ecir yoktur' buyurdu.

فأعظم النَّاس هَذِه فَعَاد الرجل فَقَالَ: لَا أجر لَهُ

İnsanlar bunu pek büyük/ağır gördüler. Adam tekrar sordu, [Resûlullah yine]: 'Onun için hiçbir ecir yoktur' buyurdu.

وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي الْإِخْلَاص وَابْن مرْدَوَيْه والحالكم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن شَدَّاد بن أَوْس قَالَ: كُنَّا نعد الرِّيَاء على عهد رَسُول الله ﷺ الشّرك الْأَصْغَر

el-İhlâs'ta İbn Ebî'd-Dünyâ, İbn Merdûye, Hâkim —sahih olduğunu belirterek— ve Beyhakî'nin Şeddâd b. Evs'ten rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Biz Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem döneminde riyayı küçük şirk sayardık.

وَأخرج أَحْمد وَابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن مرْدَوَيْه وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن شَدَّاد بن أَوْس: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: من صلى يرائي فقد أشرك وَمن صَامَ يرائي فقد أشرك وَمن تصدق يرائي فقد أشرك

Ahmed, İbn Ebî'd-Dünyâ, İbn Merdûye, Hâkim —sahih olduğunu belirterek— ve Beyhakî'nin Şeddâd b. Evs'ten rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Kim riya için namaz kılarsa şirk koşmuştur; kim riya için oruç tutarsa şirk koşmuştur; kim riya için sadaka verirse şirk koşmuştur.'

ثمَّ قَرَأَ {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} الْآيَة

Sonra {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa...” ayetini okudu.

وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَأحمد وَابْن مرْدَوَيْه عَن شَدَّاد بن أَوْس ﵁: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: أَنا خير قسيم لمن أشرك بِي من أشرك بِي شَيْئا فَإِن عمله قَلِيله وَكَثِيره لشَرِيكه الَّذِي أشرك بِهِ أَنا عَنهُ غَنِي

Tayâlisî, Ahmed ve İbn Merdûye'nin Şeddâd b. Evs radıyallâhu anh'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Bana ortak koşan kimse için ben en hayırlı pay sahibiyim. Kim bana bir şeyi ortak koşarsa, onun amelinin azı da çoğu da kendisine şirk koştuğu ortağına aittir; ben ondan müstağniyim (ihtiyaçsızım).'

وَأخرج الْبَزَّار وَابْن مَنْدَه وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن عَسَاكِر عَن عبد الرَّحْمَن بن غنم أَنه قيل لَهُ: أسمعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: من صَامَ رِيَاء فقد أشرك وَمن صلى رِيَاء فقد أشرك وَمن تصدق رِيَاء فقد أشرك فَقَالَ: بلَى وَلَكِن رَسُول الله ﷺ تَلا هَذِه الْآيَة {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} فشق ذَلِك على الْقَوْم وَاشْتَدَّ عَلَيْهِم فَقَالَ: أَلا أفرجها عَنْكُم قَالُوا: بلَى يَا رَسُول الله فَقَالَ: هِيَ مثل الْآيَة فِي الرّوم (وَمَا آتيتم من رَبًّا ليربو فِي أَمْوَال النَّاس فَلَا يَرْبُو عِنْد الله) (الرّوم آيَة ٣٩) فَمن عمل رِيَاء لم يُكْتَبْ لَا لَهُ وَلَا عَلَيْهِ

Bezzâr, İbn Mende, Beyhakî ve İbn Asâkir'in Abdurrahman b. Ganm'den rivayet ettiğine göre ona: 'Sen Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in: «Kim riya ile oruç tutarsa şirk koşmuştur; kim riya ile namaz kılarsa şirk koşmuştur; kim riya ile sadaka verirse şirk koşmuştur» dediğini işittin mi?' diye soruldu. O: 'Evet, fakat Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} “Artık kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa...” ayetini okumuştu. Bu durum topluluğa pek ağır geldi ve onları zorladı. Bunun üzerine [Resûlullah]: «Size bir çıkış yolu göstereyim mi?» dedi. Onlar: «Evet, ey Allah'ın Resûlü!» dediler. [Resûlullah]: «Bu, Rûm suresindeki: {وَمَا آتيتم من رَبًّا ليربو فِي أَمْوَال النَّاس فَلَا يَرْبُو عِنْد الله} “İnsanların malları içinde artsın diye faizle verdiğiniz şeyler Allah katında artmaz” (er-Rûm 39) ayeti gibidir. Dolayısıyla kim riya ile amel işlerse [o amel] ne lehine ne de aleyhine yazılır» buyurdu' demiştir.

وَأخرج أَحْمد والحكيم التِّرْمِذِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سعيد قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: الشّرك الْخَفي أَن يقوم الرجل يُصَلِّي لمَكَان رجل

Ahmed, Hakîm et-Tirmizî, Hâkim —sahih olduğunu belirterek— ve Beyhakî'nin Ebû Saîd'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Gizli şirk, kişinin bir adamın [kendisini görmesi] sebebiyle kalkıp namaz kılmasıdır.'

وَأخرج أَحْمد وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن شَدَّاد بن أَوْس: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: أَخَاف على أمتِي الشّرك والشهوة الْخفية

Ahmed, İbn Ebî Hâtim, Taberânî, Hâkim —sahih olduğunu belirterek— ve Beyhakî'nin Şeddâd b. Evs'ten rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Ümmetim hakkında en çok şirkten ve gizli şehvetten korkuyorum.'

قلت: أتشرك أمتك من بعْدك قَالَ: نعم أما إِنَّهُم لَا يعْبدُونَ شمساً وَلَا قمرا وَلَا حجر وَلَا وثناً وَلَكِن يراؤون النَّاس بأعمالهم

'Senden sonra ümmetin şirk koşar mı?' dedim. O: 'Evet, dikkat edin ki onlar güneşe, aya, taşa ya da puta tapmayacaklar; fakat amelleriyle insanlara gösteriş (riya) yapacaklar' buyurdu.

قلت: يَا رَسُول الله فالشهوة الْخفية قَالَ: يصبح أحدهم صَائِما فتعرض لَهُ شَهْوَة من شهواته فَيتْرك صَوْمه ويواقع شَهْوَته

'Ey Allah'ın Resûlü! Peki gizli şehvet nedir?' dedim. O: 'Onlardan biri sabahleyin oruçlu olur, derken nefsinin arzularından bir arzu karşısına çıkar; o da orucunu bırakıp arzusunu işler' buyurdu.

وَأخرج أَحْمد وَمُسلم وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مدرويه وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ يرويهِ عَن ربه قَالَ: أَنا خير الشُّرَكَاء فَمن عمل عملا أشرك فِيهِ غَيْرِي فَأَنا بَرِيء مِنْهُ وَهُوَ الَّذِي أشرك

Ahmed, Müslim, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve Beyhakî'nin Ebû Hüreyre'den, onun da Rabbinden rivayet eden Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den naklettiğine göre O şöyle buyurmuştur: 'Ben ortakların en hayırlısıyım. Kim benden başkasını ortak ettiği bir amel işlerse, ben ondan uzağım; o [amel] ortak koştuğu kimseye aittir.'

وَأخرج أَحْمد وَالْبَيْهَقِيّ عَن مَحْمُود بن لبيد أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: ان أخوف مَا أَخَاف عَلَيْكُم الشّرك الْأَصْغَر

Ahmed ve Beyhakî'nin Mahmûd b. Lebîd'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Sizin hakkınızda en çok korktuğum şey küçük şirktir.'

قَالُوا: وَمَا الشّرك الْأَصْغَر يَا رَسُول الله قَالَ: الرِّيَاء يَقُول الله يَوْم الْقِيَامَة: إِذا جزي النَّاس بأعمالهم: اذْهَبُوا إِلَى الَّذين كُنْتُم تراؤون فِي الدُّنْيَا فانظروا هَل تَجِدُونَ عِنْدهم جَزَاء

'Küçük şirk nedir ey Allah'ın Resûlü?' dediler. O: 'Riyadır. Kıyamet günü insanlara amellerinin karşılığı verildiğinde Allah şöyle buyurur: Dünyada kendilerine gösteriş yaptığınız kimselere gidin de bakın bakalım, onların yanında bir karşılık bulabilecek misiniz!' buyurdu.

وَأخرج الْبَزَّار وَالْبَيْهَقِيّ عَن أنس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: تعرض أَعمال بني آدم بَين يَدي الله ﷿ يَوْم الْقِيَامَة فِي صحف مختتمة فَيَقُول الله: ألقوا هَذَا واقبلوا هَذَا

Bezzâr ve Beyhakî'nin Enes'ten rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Kıyamet günü Ademoğlunun amelleri Allah azze ve celle'nin huzuruna mühürlü sayfalar içinde sunulur. Allah: «Şunu atın, şunu kabul edin!» buyurur.'

فَتَقول الْمَلَائِكَة: يَا رب وَالله مَا رَأينَا مِنْهُ إِلَّا خيرا

Bunun üzerine melekler: 'Ey Rabbimiz! Vallahi biz ondan hayırdan başka bir şey görmedik' derler.

فَيَقُول: إِن عمله كَانَ لغير وَجْهي وَلَا أقبل الْيَوْم من الْعَمَل إِلَّا مَا أُرِيد بِهِ وَجْهي

[Allah Teâlâ] şöyle buyurur: 'Muhakkak ki onun ameli benim rızamın dışındakiler içindi. Ben bugün ancak benim rızam gözetilerek yapılmış amelleri kabul ederim.'

وَأخرج الْبَزَّار وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ بِسَنَد لَا بَأْس بِهِ عَن الضَّحَّاك بن قيس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: يَقُول الله: أَنا خير شريك فَمن أشرك معي أحدا فَهُوَ لشريكي

Bezzâr, İbn Merdûye ve Beyhakî'nin bir beis olmayan bir senetle Dahhâk b. Kays'tan rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Allah şöyle buyurur: Ben ortakların en hayırlısıyım. Kim bana birini ortak koşarsa o [amel] ortağıma aittir.'

يَا أَيهَا النَّاس أَخْلصُوا الْأَعْمَال لله فَإِن الله لَا يقبل من الْأَعْمَال إِلَّا مَا خلص لَهُ وَلَا تَقولُوا هَذَا لله وللرحم فَإِنَّهُ للرحم وَلَيْسَ لله مِنْهُ شَيْء

'Ey insanlar! Amelleri Allah için ihlasla yapınız. Zira Allah, amellerden yalnızca kendisi için ihlasla yapılanı kabul eder. «Bu Allah için ve akrabalık bağı içindir» demeyiniz; zira o akrabalık bağı içindir ve ondan Allah için hiçbir şey yoktur.'

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن عبد الله بن عَمْرو أَنه قَالَ: يَا رَسُول الله أَخْبرنِي عَن الْجِهَاد والغزو قَالَ: يَا عبد الله: إِن قَاتَلت صَابِرًا محتسباً بَعثك الله صَابِرًا محتسباً وَإِن قَاتَلت مرائياً مكاثراً على أَي حَال قَاتَلت أَو قتلت بَعثك الله على تِلْكَ الْحَال

Hâkim'in —sahih olduğunu belirterek— Abdullah b. Amr'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: 'Ey Allah'ın Resûlü! Bana cihat ve gazve hakkında bilgi ver' dedim. O: 'Ey Abdullah! Sabrederek ve sevabını Allah'tan umarak savaşırsan Allah seni sabreden ve ecrini O'ndan uman biri olarak diriltir; gösteriş ve övünme amacıyla savaşırsan, hangi hâl üzere savaşmış veya öldürülmüşsen Allah seni o hâl üzere diriltir' buyurdu.

وَأخرج أَحْمد والدارمي وَالنَّسَائِيّ وَالرُّويَانِيّ وَابْن حبَان وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن يحيى بن الْوَلِيد بن عبَادَة عَن جده أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: من غزا وَهُوَ لَا يَنْوِي فِي غزاته إِلَّا عقَالًا فَلهُ مَا نوى

Ahmed, Dârimî, Nesâî, Rûyânî, İbn Hibbân, Taberânî ve Hâkim'in —sahih olduğunu belirterek— Yahyâ b. el-Velîd b. Ubâde'den, onun da dedesinden rivayet ettiğine göre Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Kim gazvesinde bir deve kösteğinden başka bir şey niyet etmeksizin savaşa çıkarsa, ona sadece niyet ettiği şey vardır.'

وَأخرج الْحَاكِم عَن يعلى بن مُنَبّه قَالَ: كَانَ النَّبِي ﷺ يَبْعَثنِي فِي سراياه فَبَعَثَنِي ذَات يَوْم وَكَانَ رجل يركب فَقلت لَهُ: إرحل

Hâkim'in Ya'lâ b. Münebbih'ten rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem beni müfrezelerinde gönderirdi. Bir gün beni yine gönderdi; bir adam bineğe biniyordu. Ona: 'Harekete geç/yola çık!' dedim.

قَالَ: مَا أَنا بِخَارِج مَعَك

[Adam]: 'Seninle birlikte yola çıkacak değilim' dedi.

قلت: لم قَالَ: حَتَّى تجْعَل لي ثَلَاثَة دَنَانِير

'Niçin?' dedim. 'Bana üç dinar verene kadar [çıkmam]' dedi.

قلت: الْآن حِين ودعت النَّبِي ﷺ مَا أَنا براجع إِلَيْهِ إرحل وَلَك ثَلَاثَة دَنَانِير

'Şimdi Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem ile vedalaşmışken artık ona geri dönecek değilim. Yola çık, üç dinar senindir' dedim.

فَلَمَّا رجعت من غزاتي ذكرت ذَلِك للنَّبِي فَقَالَ: أعْطهَا إِيَّاه فَإِنَّهَا حَظه من غزاته

Gazvemden döndüğümde bunu Nebî'ye anlattım. Bunun üzerine o: 'Onu ona ver; zira gazvesinden onun payı budur' buyurdu.

وَأخرج أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَالطَّبَرَانِيّ بِسَنَد جيد عَن أبي أُمَامَة قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: أَرَأَيْت رجلا غزا يلْتَمس الْأجر وَالذكر مَا لَهُ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: لَا شَيْء لَهُ

Ebû Dâvûd, Nesâî ve Taberânî'nin ceyyid bir senetle Ebû Ümâme'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bir adam Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: 'Ecir ve şöhret arzulayarak gazaya çıkan bir adam hakkında ne dersin, onun için ne vardır?' dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Onun için hiçbir şey yoktur' buyurdu.

فَأَعَادَهَا ثَلَاث مَرَّات يَقُول رَسُول الله ﷺ:

[Adam sorusunu] üç defa tekrarladı; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem [her defasında]:

لَا شَيْء لَهُ

'Onun için hiçbir şey yoktur' buyurdu.

ثمَّ قَالَ: إِن الله لَا يقبل من الْعَمَل إِلَّا مَا كَانَ لَهُ خَالِصا وابتغي بِهِ وَجهه

Sonra şöyle buyurdu: 'Şüphesiz Allah, amellerden yalnızca kendisi için ihlasla yapılan ve sadece kendi rızası gözetilen ameli kabul eder.'

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ بِسَنَد لَا بَأْس بِهِ عَن أبي الدَّرْدَاء عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: الدُّنْيَا ملعونة مَلْعُون مَا فِيهَا إِلَّا مَا ابْتغى بِهِ وَجه الله ﷿

Taberânî'nin bir sakınca bulunmayan bir senetle Ebü'd-Derdâ'dan, onun da Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den naklettiğine göre o şöyle buyurmuştur: 'Dünya lanetlenmiştir; Allah azze ve celle'nin rızası gözetilerek yapılan şeyler müstesna, içindekiler de lanetlenmiştir.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَابْن ماجة وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن جُنْدُب قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من يسمع يسمع الله بِهِ وَمن يرائي يرائي الله بِهِ

İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Buhârî, Müslim, İbn Mâce ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî'nin Cündüb'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Kim [amelini insanlara] duyurursa Allah da onun [gizli niyetini herkese] duyurur; kim gösteriş yaparsa Allah da onun [gösterişini herkese] sergiler.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن عبد الله بن عمر: وَسمعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: من قَامَ بِخطْبَة لَا يلْتَمس بهَا إِلَّا رِيَاء وَسُمْعَة أوقفهُ الله ﷿ يَوْم الْقِيَامَة فِي موقف رِيَاء وَسُمْعَة

İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Abdullah b. Ömer'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Kim sadece riya ve şöhret arzulayarak bir konuşma yaparsa, kıyamet günü Allah azze ve celle onu riya ve şöhret makamında durdurur (rezil eder).'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: من يرائي يرائي الله بِهِ وَمن يسمع يسمع الله بِهِ

İbn Ebî Şeybe ve Ahmed'in Ebû Saîd el-Hudrî'den, onun da Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den naklettiğine göre o şöyle buyurmuştur: 'Kim gösteriş yaparsa Allah da onun [gerçek yüzünü herkese] sergiler; kim [amelini insanlara] duyurursa Allah da onun [gizli niyetini herkese] duyurur.'

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن مَحْمُود بن لبيد قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إيَّاكُمْ وشرك السرائر

İbn Ebî Şeybe'nin Mahmûd b. Lebîd'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Gizli şirkten sakınınız!"

قَالُوا: وَمَا شرك السرائر قَالَ: أَن يقوم أحدكُم يُرِيد صلَاته جاهداً لينْظر النَّاس إِلَيْهِ فَذَلِك شرك السرائر

Onlar: "Gizli şirk nedir?" dediler. O da şöyle buyurdu: "Birinizin kalkıp, insanlar kendisine baksın diye namazını [özenle kılmaya] gayret etmesidir; işte bu gizli şirktir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: من صلى صَلَاة وَالنَّاس يرونه فَليصل إِذا خلا مثلهَا وَإِلَّا فَإِنَّمَا هِيَ استهانة يستهين بهَا ربه

İbn Ebî Şeybe'nin İbn Mes'ûd'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "Kim insanlar kendisini görürken bir namaz kılarsa, yalnız kaldığında da onun benzerini kılsın; aksi takdirde bu, Rabbini hafife almaktan ibarettir."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن حُذَيْفَة مثله

İbn Ebî Şeybe Huzeyfe'den de bunun benzerini rivayet etmiştir.

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عَمْرو بن عبسة قَالَ: إِذا كَانَ يَوْم الْقِيَامَة جِيءَ بالدنيا فيميز مِنْهَا مَا كَانَ لله وَمَا كَانَ لغير الله رمي بِهِ فِي نَار جَهَنَّم

Beyhakî'nin Amr b. Abese'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "Kıyamet günü olduğunda dünya getirilir; ondan Allah için olanlar ayrılır, Allah'tan başkası için olanlar ise cehennem ateşine atılır."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي مُوسَى الْأَشْعَرِيّ قَالَ: خَطَبنَا رَسُول الله ﷺ ذَات يَوْم فَقَالَ: أَيهَا النَّاس اتَّقوا الشّرك فَإِنَّهُ أخْفى من دَبِيب النَّمْل

İbn Ebî Şeybe'nin Ebû Mûsâ el-Eş'arî'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bir gün Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize hitap edip şöyle buyurdu: "Ey insanlar! Şirkten sakınınız; çünkü o, karıncanın ayak sesinden (kımıldamasından) daha gizlidir."

فَقَالُوا: وَكَيف نتقيه وَهُوَ أخْفى من دَبِيب النَّمْل يَا رَسُول الله قَالَ: قُولُوا: اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذ بك أَن نشْرك بك شَيْئا نعلمهُ ونستغفر لما لَا نعلم

[Ashap]: "O karıncanın kımıldamasından daha gizli iken ondan nasıl sakınalım ey Allah'ın Resûlü?" dediler. Şöyle buyurdu: "Şöyle deyiniz: 'Allahım! Bildiğimiz bir şeyi sana ortak koşmaktan sana sığınırız, bilmediklerimizden ötürü de senden bağışlanma dileriz.'"

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن عبَادَة بن الصَّامِت قَالَ: يجاء بالدنيا يَوْم الْقِيَامَة فَيُقَال: ميزوا مَا كَانَ لله فيميز ثمَّ يَقُول: ألقوا سائرها فِي النَّار

İbn Ebî Şeybe, İbnü'l-Münzir ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî'nin Ubâde b. es-Sâmit'ten rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "Kıyamet günü dünya getirilir ve: 'Allah için olanları ayırın' denilir; böylece ayrılır. Sonra: 'Geri kalanını ateşe atın' buyurur."

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن معَاذ بن جبل: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: إِن يَسِيرا من الرِّيَاء شرك وَإِن من عادى أَوْلِيَاء الله فقد بارز الله بالمحاربة وَإِن الله يحب الْأَبْرَار الأخفياء الأتقياء الَّذين إِن غَابُوا لم يفتقدوا وَإِن حَضَرُوا لم يدعوا وَلم يعرفوا قُلُوبهم مصابيح الدجى يخرجُون من كل غبراء مظْلمَة

Hâkim (sahih olduğunu belirterek) ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî'nin Muâz b. Cebel'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Riyanın azı bile şirktir. Kim Allah'ın dostlarına düşmanlık ederse Allah'a karşı savaş açmış olur. Şüphesiz Allah; kaybolduklarında aranmayan, hazır bulunduklarında davet edilmeyen ve tanınmayan, iyilik sahibi, gizli ve takva ehli kullarını sever. Onların kalpleri hidayet kandilleridir; her türlü tozlu, karanlık [fitne ortamından] selametle çıkarlar."

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ وَضَعفه عَن أبي الدَّرْدَاء أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: إِن الإتقاء على الْعَمَل أَشد من الْعَمَل إِن الرجل ليعْمَل فَيكْتب لَهُ عمل صَالح مَعْمُول بِهِ فِي السِّرّ يضعف أجره سبعين ضعفا فَلَا يزَال بِهِ الشَّيْطَان حَتَّى يذكرهُ للنَّاس فَيكْتب عَلَانيَة ويمحى تَضْعِيف أجره كُله ثمَّ لَا يزَال بِهِ الشَّيْطَان حَتَّى يذكرهُ للنَّاس ثَانِيَة وَيُحب أَن يذكر ويحمد عَلَيْهِ فيمحى من الْعَلَانِيَة وَيكْتب رِيَاء فاتقى الله امْرُؤ صان دينه فَإِن الرِّيَاء شرك

Beyhakî'nin (zayıf olduğunu belirterek) Ebü'd-Derdâ'dan naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Ameli [kusur ve riyadan] korumak amelin kendisinden daha zordur. Kişi bir amel işler de kendisine gizlice yapılmış salih bir amel olarak yazılır ve ecri yetmiş kat katlanır. Şeytan onun peşini bırakmaz, nihayet kişi onu insanlara anlatır; bunun üzerine o amel açıkta yapılmış olarak yazılır ve ecrinin kat kat olan fazlalığı tamamen silinir. Sonra şeytan yine onun peşini bırakmaz, nihayet kişi onu insanlara ikinci kez anlatır ve anılmayı, bundan dolayı övülmeyi sever; böylece o amel açıktan da silinir ve riya olarak yazılır. Artık dinini koruyan kimse Allah'tan sakınsın; zira riya şirktir."

وَأخرج أَحْمد وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي أُمَامَة عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِن أحسن أوليائي عِنْدِي منزلَة رجل ذُو حَظّ من صَلَاة

Ahmed ve Beyhakî'nin Ebû Ümâme'den, onun da Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den naklettiğine göre o şöyle buyurmuştur: "Katımda velilerimin makam bakımından en güzeli, namazdan nasibi olan bir kimsedir;"

أحسن عبَادَة ربه فِي السِّرّ وَكَانَ غامضاً فِي النَّاس لَا يشار إِلَيْهِ بالأصابع عجلت منيته وَقل تراثه وَقلت بوَاكِيهِ

"Gizlide Rabbine güzelce ibadet eden, insanlar arasında tanınmayıp parmakla gösterilmeyen, eceli çabuk gelen, mirası az ve ağlayanı az olan kimsedir."

وَأخرج ابْن سعد وَأحمد وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي هِنْد الدَّارِيّ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: من قَامَ مقَام رِيَاء أَو سمعة رايا الله بِهِ يَوْم الْقِيَامَة وَسمع بِهِ

İbn Sa'd, Ahmed ve Beyhakî'nin Ebû Hind ed-Dârî'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Kim riya yahut şöhret makamında durursa (amelini gösteriş için yaparsa), kıyamet günü Allah da onun gösterişini ve [gizli niyetini herkese] duyurur."

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن عمر بن النَّضر قَالَ: بَلغنِي أَن فِي جَهَنَّم وَاديا تعوّذ مِنْهُ جَهَنَّم كل يَوْم أَرْبَعمِائَة مرةٍ أعد ذَلِك للمرائين من الْقُرَّاء

Beyhakî'nin Ömer b. en-Nadr'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "Bana ulaştı ki, cehennemde her gün cehennemin kendisinden dört yüz defa [Allah'a] sığındığı bir vadi vardır; orası kurrâdan (Kur'an okuyucularından) riyakâr olanlar için hazırlanmıştır."

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: خرج النَّبِي ﷺ فَقَالَ: تعوّذ بِاللَّه من جب الْحزن قيل من يسكنهُ قَالَ: المراؤون بأعمالهم

Beyhakî'nin Ebû Hüreyre'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem çıkıp: "Hüzn kuyusundan Allah'a sığının" buyurdu. "Orada kimler kalacak?" denildi. O: "Amelleriyle riyakârlık yapanlar" buyurdu.

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن جَابر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: يَقُول الله ﷿: كل من عمل عملا أَرَادَ بِهِ غَيْرِي فَأَنا مِنْهُ بَرِيء

Beyhakî'nin Câbir'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Allah azze ve celle şöyle buyurur: 'Kim benden başkasını kastettiği bir amel işlerse, ben ondan uzağım.'"

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: اتَّقوا الشّرك الْأَصْغَر قَالُوا: وَمَا الشّرك الْأَصْغَر قَالَ: الرِّيَاء يَوْم يجازي الله الْعباد بأعمالهم يَقُول: اذْهَبُوا إِلَى الَّذين كُنْتُم تراؤون فِي الدُّنْيَا انْظُرُوا

İbn Merdûye'nin Ebû Hüreyre'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Küçük şirkten sakınınız!" Onlar: "Küçük şirk nedir?" dediler. O şöyle buyurdu: "Riyadır. Allah kıyamet günü kullara amellerinin karşılığını verirken şöyle buyurur: 'Dünyada kendilerine gösteriş yaptığınız kimselere gidin de bakın,

هَل تصيبون عِنْدهم جَزَاء

onların yanında bir mükâfat bulabiliyor musunuz?'"

وَأخرج أَبُو نعيم فِي الْحِلْية عَن مُحَمَّد بن الْحَنَفِيَّة قَالَ: كل مَا لَا يَبْتَغِي بِهِ وَجه الله يضمحل

Ebû Nuaym'ın el-Hilye'de Muhammed b. el-Hanefiyye'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "Allah'ın rızası gözetilmeden yapılan her şey yok olup gider."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد فِي الزّهْد عَن أبي الْعَالِيَة قَالَ: قَالَ لي أَصْحَاب مُحَمَّد ﷺ: يَا أَبَا الْعَالِيَة لَا تعْمل لغير الله فيكلك الله ﷿ إِلَى عملت لَهُ

İbn Ebî Şeybe ve ez-Zühd'de Ahmed'in Ebü'l-Âliye'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabı bana şöyle dedi: "Ey Ebü'l-Âliye! Allah'tan başkası için amel etme; aksi halde Allah azze ve celle seni, kendisi için amel ettiğin kimseye havale eder."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ربيع بن خُثيم قَالَ: مَا لم يرد بِهِ وَجه الله ﷿ يضمحل

İbn Ebî Şeybe'nin Rebî' b. Huseym'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "Kendisiyle Allah azze ve celle'nin rızası murat edilmeyen şey yok olup gider."

وَأخرج ابْن الضريس فِي فَضَائِل الْقُرْآن عَن إِسْمَاعِيل بن أبي رَافع قَالَ: بلغنَا أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: أَلا أخْبركُم بِسُورَة مَلأ عظمتها مَا بَين السَّمَاء وَالْأَرْض شيعها سَبْعُونَ ألف ملك سُورَة الْكَهْف من قَرَأَهَا يَوْم الْجُمُعَة غفر الله لَهُ بهَا إِلَى الْجُمُعَة الْأُخْرَى وَزِيَادَة ثَلَاثَة أَيَّام من بعْدهَا وَأعْطى نورا يبلغ السَّمَاء وَوُقِيَ من فتْنَة الدَّجَّال

İbnü'd-Durays'ın Fedâilü'l-Kur'ân'da İsmâil b. Ebî Râfi'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bize ulaştı ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Size büyüklüğü yerle gök arasını dolduran, [indirilirken] yetmiş bin meleğin uğurladığı bir sureyi haber vereyim mi? O, Kehf Suresi'dir. Kim onu cuma günü okursa, Allah bu sebeple onun diğer cumaya ve ardından gelen üç güne kadarki [günahlarını] bağışlar, kendisine semaya ulaşan bir nur verilir ve Deccâl'in fitnesinden korunur."

وَمن قَرَأَ الْخمس آيَات من خاتمتها حِين يَأْخُذ مضجعه من فرَاشه حفظ وَبعث من أَي اللَّيْل شَاءَ

"Kim de yatağına yatacağı sırada onun sonundan beş ayet okursa muhafaza edilir ve gecenin dilediği vaktinde uyandırılır."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن مُعَاوِيَة بن أبي سُفْيَان أَنه تَلا هَذِه الْآيَة {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} الْآيَة

İbn Cerîr ve İbn Merdûye'nin Muâviye b. Ebî Süfyân'dan rivayet ettiğine göre o, {فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ} “Artık her kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa...” ayetini okuyup:

قَالَ: إِنَّهَا آخر آيَة نزلت من الْقُرْآن

"Bu, Kur'an'dan inen en son ayettir" dedi.

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي حَكِيم قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَو لم ينزل على أمتِي إِلَّا خَاتِمَة سُورَة الْكَهْف لكفتهم

Taberânî ve İbn Merdûye'nin Ebû Hakîm'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Eğer ümmetime sadece Kehf Suresi'nin son kısmı indirilmiş olsaydı bile bu onlara yeterdi."

وَأخرج ابْن رَاهَوَيْه وَالْبَزَّار وَابْن مرْدَوَيْه وَالْحَاكِم وَصَححهُ والشيرازي فِي الألقاب عَن عمر بن الْخطاب قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من قَرَأَ فِي لَيْلَة {فَمن كَانَ يَرْجُو لِقَاء ربه} الْآيَة كَانَ لَهُ نور من عدن أبين إِلَى مَكَّة حشوه الْمَلَائِكَة

İbn Râhûye, Bezzâr, İbn Merdûye, Hâkim (sahih olduğunu belirterek) ve el-Elkâb'da Şîrâzî'nin Ömer b. el-Hattâb'dan rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Kim bir gecede {فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ} “Artık her kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa...” ayetini okursa, onun için Aden Ebyen'den Mekke'ye kadar içi meleklerle dolu bir nur olur."

وَأخرج ابْن الضريس عَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ: من حفظ خَاتِمَة الْكَهْف كَانَ لَهُ نور يَوْم الْقِيَامَة من لدن قرنه إِلَى قدمه

İbnü'd-Durays'ın Ebü'd-Derdâ'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: "Kim Kehf [Suresi]'nin sonunu ezberlerse, kıyamet günü onun için başından ayağına kadar bir nur olur."

وَالله أعلم بِالصَّوَابِ

Doğrusunu en iyi Allah bilir.