تَوْبَته فِيمَا بَينه وَبَين الله
onun tövbesi kendisi ile Allah arasındadır.
وَأخرج عبد بن حميد وَعبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج قَالَ: كل صَاحب حد تجوز شَهَادَته إِلَّا الْقَاذِف فَإِن تَوْبَته فِيمَا بَينه وَبَين ربه
Abd b. Humeyd, Abdürrezzâk, İbn Cerîr ve İbnu'l-Münzir, İbn Cüreyc'in şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: İftira atan müstesna, had cezası uygulanan herkesin şahitliği caizdir; zira onun tövbesi Rabbi ile kendi arasındadır.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن إِبْرَاهِيم قَالَ: لَا تقبل للقاذف شَهَادَة
Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, İbnu'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbrâhîm'in şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: İftira atan kimsenin şahitliği kabul edilmez;
تَوْبَته بَينه وَبَين ربه
onun tövbesi Rabbi ile kendi arasındadır.
وَأخرج عبد بن حميد عَن عِيسَى بن عَاصِم قَالَ: كَانَ أَبُو بكرَة إِذا جَاءَهُ رجل يشهده قَالَ: أشهد غَيْرِي فَإِن الْمُسلمين قد فسقوني
Abd b. Humeyd, Îsâ b. Âsım'dan şöyle dediğini rivayet etmiştir: Ebû Bekre, kendisine bir adam şahitlik yapması için geldiğinde şöyle derdi: "Benden başkasını şahit tut; çünkü Müslümanlar beni fâsık saydılar."
وَأخرج عبد بن حميد عَن سعيد بن الْمسيب قَالَ: شهِدت عمر بن الْخطاب حِين جلد قذفة الْمُغيرَة وَابْن شُعْبَة مِنْهُم أَبُو بكرَة وماتع وشبل ثمَّ دَعَا أَبَا بكرَة فَقَالَ: إِن تكذب نَفسك تجز شهادتك فَأبى أَن يكذب نَفسه
Abd b. Humeyd, Saîd b. el-Müseyyeb'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: Ömer b. el-Hattâb'ın, Mugīre b. Şu'be'ye iftira atanları kırbaçladığı ana şahit oldum; onlardan [biri] Ebû Bekre, Mâti' ve Şibl idi. Sonra Ebû Bekre'yi çağırıp: "Eğer kendini yalanlarsan şahitliğin caiz olur" dedi, fakat o kendini yalanlamaktan kaçındı.
وَلم يكن عمر يُجِيز شَهَادَتهمَا حَتَّى هلكا فَذَلِك قَوْله {إِلَّا الَّذين تَابُوا} وتوبتهم اكذابهم أنفسهم
Ömer, onlar ölene kadar şahitliklerini caiz görmezdi. {إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا} “Tövbe edenler müstesna” kavli işte budur; onların tövbesi ise kendi kendilerini yalanlamalarıdır.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عَمْرو بن شُعَيْب قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ قضى الله وَرَسُوله أَن لَا تقبل شَهَادَة ثَلَاثَة وَلَا اثْنَيْنِ وَلَا وَاحِد على الزِّنَا ويجلدون ثَمَانِينَ ثَمَانِينَ وَلَا تقبل لَهُم شَهَادَة أبدا حَتَّى يتَبَيَّن للْمُسلمين مِنْهُم تَوْبَة نصوح وَإِصْلَاح
Abdürrezzâk, Amr b. Şuayb'dan rivayet etmiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah ve Resûlü, zinaya dair ne üç kişinin, ne iki kişinin, ne de bir kişinin şahitliğinin kabul edilmeyeceğine; bunlara seksenar [kırbaç] vurulacağına ve Müslümanlar nezdinde kendilerinden nasuh bir tövbe ile ıslah hali açığa çıkıncaya kadar şahitliklerinin ebediyen kabul edilmeyeceğine hükmetmiştir.”
وَأخرج عبد بن حميد عَن جَعْفَر بن يرقان قَالَ: سَأَلت مَيْمُون بن مهْرَان عَن هَذِه الْآيَة {وَالَّذين يرْمونَ الْمُحْصنَات} إِلَى قَوْله {إِلَّا الَّذين تَابُوا} فَجعل الله فِيهَا تَوْبَته
Abd b. Humeyd, Ca'fer b. Birkān'dan şöyle dediğini rivayet etmiştir: Meymûn b. Mihrân'a: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ} “İffetli kadınlara iftira atanlar...” ayetinden {إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا} “ancak tövbe edenler müstesna” kavline kadar olan kısmı sordum; zira Allah onda tövbe imkânı kılmıştır.
وَقَالَ فِي آيَة أُخْرَى {إِن الَّذين يرْمونَ الْمُحْصنَات الْغَافِلَات الْمُؤْمِنَات لُعِنوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَة وَلَهُم عَذَاب عَظِيم}
Diğer bir ayette ise şöyle buyurmuştur: {إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ} “İffetli, [kötülükten] habersiz mümin kadınlara iftira atanlar dünyada da ahirette de lanetlenmişlerdir ve onlar için büyük bir azap vardır.”
فَقَالَ: أما الأولى فَعَسَى أَن تكون قارفت وَأما الْأُخْرَى فَهِيَ الَّتِي لم تقارف شَيْئا من ذَلِك
[Meymûn b. Mihrân] şöyle dedi: "Birincisine gelince, [iftira edilen kadının günahı] işlemiş olması muhtemeldir; diğerine gelince, o bundan hiçbir şeye bulaşmamış olandır."
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أنس قَالَ: لما كَانَ زمن الْعَهْد الَّذِي كَانَ بَين رَسُول الله ﷺ وَبَين أهل مَكَّة جعلت الْمَرْأَة تخرج من أهل مَكَّة إِلَى رَسُول الله ﷺ مهاجرة فِي طلب الإِسلام فَقَالَ الْمُشْركُونَ: إِنَّمَا انْطَلَقت فِي طلب الرِّجَال فَأنْزل الله {وَالَّذين يرْمونَ الْمُحْصنَات} إِلَى آخر الْآيَة
İbn Merdûye, Enes'ten şöyle dediğini rivayet etmiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile Mekkeliler arasındaki antlaşma döneminde kadınlar İslâm'ı talep ederek hicret etmek üzere Mekkelilerden ayrılıp Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelmeye başladılar. Müşrikler ise: "Onlar ancak erkek arayışıyla yola çıktılar" dediler. Bunun üzerine Allah, ayetin sonuna kadar {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ} “İffetli kadınlara iftira atanlar...” ayetini indirdi.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن الْحسن قَالَ: الزِّنَا أَشد من الْقَذْف وَالْقَذْف أَشد من الشّرْب
Abdürrezzâk, Hasan'dan şöyle dediğini rivayet etmiştir: Zina iftiradan daha ağırdır, iftira ise içki içmekten daha ağırdır.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عَطاء قَالَ: جلد الزَّانِي أَشد من جلد الْفِرْيَة وَالْخمر وَجلد الْفِرْيَة وَالْخمر فَوق الْحَد وَالله تَعَالَى أعلم
Abdürrezzâk, Atâ'dan şöyle dediğini rivayet etmiştir: Zina edene vurulan kırbaç, iftira ve içki [cezası olarak vurulan] kırbaçtan daha şiddetlidir; iftira ve içki kırbacı ise haddin [diğer ta'zirlerin] üzerindedir. Allah Teâlâ en iyisini bilir.
- قَوْله تَعَالَى: وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم وَلم يكن لَهُم شُهَدَاء إِلَّا أنفسهم فشهادة أحدهم أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الصَّادِقين وَالْخَامِسَة أَن لعنة الله عَلَيْهِ ان كَانَ من الْكَاذِبين ويدرؤا عَنْهَا الْعَذَاب أَن تشهد أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الْكَاذِبين وَالْخَامِسَة أَن غضب الله عَلَيْهَا أَن كَانَ من الصَّادِقين وَلَوْلَا فضل الله عَلَيْكُم وَرَحمته وَأَن الله تواب حَكِيم
- Allah Teâlâ'nın: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ أَرْبَعُ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ وَالْخَامِسَةُ أَنَّ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ وَيَدْرَأُ عَنْهَا الْعَذَابَ أَنْ تَشْهَدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ وَالْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ وَأَنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ حَكِيمٌ} “Eşlerine iftira atan ve kendilerinden başka şahitleri bulunmayan kimselerin her birinin şahitliği, kendisinin kesinlikle doğru söyleyenlerden olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etmesidir. Beşincisi ise, eğer yalan söyleyenlerden ise Allah'ın lanetinin kendi üzerine olmasıdır. Kadının da onun kesinlikle yalancılardan olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etmesi cezayı kendisinden savar. Beşincisi ise, eğer [kocası] doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabının kendi üzerine olmasıdır. Ya üzerinizde Allah'ın lütfu ve rahmeti bulunmasaydı ve Allah tövbeleri kabul eden, her şeyi hikmetle yapan olmasaydı!” kavli.
أخرج ابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَاصِم بن عدي قَالَ: لما نزلت {وَالَّذين يرْمونَ الْمُحْصنَات ثمَّ لم يَأْتُوا بأَرْبعَة شُهَدَاء} قلت: يَا رَسُول الله إِلَى أَن يَأْتِي الرجل بأَرْبعَة شُهَدَاء قد خرج الرجل فَلم ألبث إِلَّا أَيَّامًا فَإِذا ابْن عَم لي مَعَه امْرَأَته وَمَعَهَا ابْن وَهِي تَقول: مِنْك
İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye, Âsım b. Adiy'den şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ} “İffetli kadınlara iftira atıp da sonra dört şahit getiremeyenler...” ayeti inince: "Ey Allah'ın Resûlü! Adam dört şahit getirinceye kadar o adam [aradan] çıkıp gitmiş olur" dedim. Aradan birkaç gün geçmemişti ki amcamın oğlu yanında karısı ve karısının yanında da bir çocukla çıkageldi; kadın: "[Bu çocuk] sendendir" diyordu.
وَهُوَ يَقُول: لَيْسَ مني
O ise: "Benden değildir" diyordu.
فَنزلت آيَة اللّعان قَالَ عَاصِم: فَأَنا أول من تكلم وَأول من ابتلى بِهِ
Bunun üzerine liân ayeti indi. Âsım: "İlk konuşan da bununla ilk imtihan olunan da ben oldum" dedi.
وَأخرج أَحْمد وَعبد الرَّزَّاق وَالطَّيَالِسِي وَعبد بن حميد وَأَبُو دَاوُد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: لما نزلت {وَالَّذين يرْمونَ الْمُحْصنَات ثمَّ لم يَأْتُوا بأَرْبعَة شُهَدَاء} الْآيَة قَالَ سعد بن عبَادَة وَهُوَ
Ahmed, Abdürrezzâk, et-Tayâlisî, Abd b. Humeyd, Ebû Dâvûd, İbn Cerîr, İbnu'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ} “İffetli kadınlara iftira atıp da sonra dört şahit getiremeyenler...” ayeti inince, Sa'd b. Ubâde —ki o—
سيد الْأَنْصَار: أهكذا أنزلت يَا رَسُول الله فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: يَا معشر الْأَنْصَار أَلا تَسْمَعُونَ مَا يَقُول سيدكم فَقَالُوا: يَا رَسُول الله لَا تلمه فَإِنَّهُ رجل غيور
Ensâr'ın efendisiydi—: "Ey Allah'ın Resûlü! Bu böyle mi indirildi?" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Ey Ensâr topluluğu! Efendinizin ne dediğini işitmiyor musunuz?" buyurdu. Onlar: "Ey Allah'ın Resûlü, onu kınama! Zira o çok kıskanç bir adamdır.
وَالله مَا تزوّج امْرَأَة قطّ إِلَّا بكرا وَمَا طلق امْرَأَة قطّ فاجترأ رجل منا على أَن يَتَزَوَّجهَا من شدَّة غيرته فَقَالَ سعد: يَا رَسُول الله إِنِّي لأعْلم أَنَّهَا حق وَأَنَّهَا من الله وَلَكِنِّي تعجبت إِنِّي لَو وجدت لكاعاً قد تفخذها رجل لم يكن لي أَن أهيجه وَلَا أحركه حَتَّى أُتِي بأَرْبعَة شُهَدَاء - فوَاللَّه - لَا آتِي بهم حَتَّى يقْضِي حَاجته قَالَ: فَمَا لَبِثُوا إِلَّا يَسِيرا حَتَّى جَاءَ هِلَال بن أُميَّة
Vallahi hiçbir kadınla bakire olmaksızın evlenmemiştir; boşadığı hiçbir kadınla da aşırı kıskançlığından ötürü bizden hiç kimse evlenmeye cesaret edememiştir" dediler. Sa'd: "Ey Allah'ın Resûlü! Ben şüphesiz onun hak olduğunu ve Allah'tan geldiğini biliyorum; fakat şuna şaştım: Eğer alçağın birini bir kadının bacakları arasına girmiş bulsam, dört şahit getirene kadar ona dokunmaya ve onu kıpırdatmaya hakkım olmayacak! Vallahi ben onları getirene kadar o işini bitirmiş olur!" dedi. [İbn Abbâs] dedi ki: Aradan çok az bir zaman geçmişti ki Hilâl b. Ümeyye geldi;
وَهُوَ أحد الثَّلَاثَة الَّذين تيب عَلَيْهِم فجَاء من أرضه عشَاء فَدخل على امْرَأَته فَوجدَ عِنْدهَا رجلا فَرَأى بِعَيْنِه وَسمع بأذنيه فَلم يهجه حَتَّى أصبح فغدا على رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: يَا رَسُول الله إِنِّي جِئْت أَهلِي عشَاء فَوجدت عِنْدهَا رجلا فَرَأَيْت بعيني وَسمعت بأذني فكره رَسُول الله ﷺ مَا جَاءَ بِهِ وَاشْتَدَّ بِهِ وَاجْتمعت الْأَنْصَار فَقَالُوا: قد ابتلينا بِمَا قَالَ سعد بن عبَادَة الْآن
o, tövbeleri kabul edilen üç kişiden biriydi. Yatsı vakti arazisinden gelip karısının yanına girdi ve yanında bir adam buldu; gözleriyle gördü, kulaklarıyla işitti. Sabaha kadar ona dokunmadı, sabah olunca hemen Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına vardı ve: "Ey Allah'ın Resûlü! Yatsı vakti ailemin yanına geldim ve onun yanında bir adam buldum; gözlerimle gördüm, kulaklarımla işittim" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onun getirdiği bu haberi hoş karşılamadı ve bu durum ona çok ağır geldi. Ensâr toplanıp: "Sa'd b. Ubâde'nin dediği şeyle şimdi imtihan olunduk;
فَضرب رَسُول الله ﷺ هِلَال بن أُميَّة وأبطل شَهَادَته فِي الْمُسلمين فَقَالَ هِلَال: وَالله إِنِّي لأرجو أَن يَجْعَل الله لي مِنْهَا مخرجا فَقَالَ: يَا رَسُول الله إِنِّي قد أرى مَا اشْتَدَّ عَلَيْك مِمَّا جِئْت بِهِ وَالله يعلم ايْنَ لصَادِق وَأَن رَسُول الله ﷺ يُرِيد أَن يَأْمر بضربه إِذْ نزل على رَسُول الله ﷺ الْوَحْي وَكَانَ اذا نزل عَلَيْهِ الْوَحْي عرفُوا ذَلِك فِي تَرَبد جلده فأمسكوا عَنهُ حَتَّى فرغ من الْوَحْي فَنزلت {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم وَلم يكن لَهُم} فَسرِّي عَن رَسُول الله ﷺ الْوَحْي فَقَالَ: اُبْشُرْ يَا هِلَال قد جعل الله لَك فرجا ومخرجا فَقَالَ هِلَال: قد كنت أَرْجُو ذَلِك من رَبِّي فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: ارسلوا إِلَيْهَا فَجَاءَت فَتَلَاهَا رَسُول الله ﷺ عَلَيْهِمَا وذكرهما وأخبرهما أَن عَذَاب الْآخِرَة أَشد من عَذَاب الدُّنْيَا فَقَالَ هِلَال: وَالله يَا رَسُول الله لقد صدقت عَلَيْهَا فَقَالَت: كذب
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Hilâl b. Ümeyye'ye had cezası uygulayacak ve Müslümanlar arasındaki şahitliğini iptal edecek!" dediler. Hilâl ise: "Vallahi Allah'ın bana bundan bir çıkış yolu kılacağını umuyorum" dedi ve: "Ey Allah'ın Resûlü! Getirdiğim haberden ötürü sana ne kadar ağır geldiğini görüyorum; Allah biliyor ki ben kesinlikle doğru söylüyorum" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onun kırbaçlanmasını emretmek üzereyken tam o sırada Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e vahiy indi. Kendisine vahiy indiğinde bunu derisinin renginin değişmesinden anlarlardı; vahiy bitene kadar beklediler. {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ} “Eşlerine iftira atan ve [kendilerinden başka şahitleri] bulunmayanlar...” ayeti indi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in üzerinden vahiy hali kalkınca: "Müjde ey Hilâl! Allah sana bir ferahlık ve çıkış yolu kıldı" buyurdu. Hilâl: "Rabbimden bunu umuyordum" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "O kadına haber gönderin" buyurdu. Kadın geldi; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bu ayeti ikisine okudu, onlara öğüt verdi ve ahiret azabının dünya azabından daha şiddetli olduğunu bildirdi. Hilâl: "Vallahi ey Allah'ın Resûlü, ona dair doğru söyledim" dedi. Kadın ise: "Yalan söyledi" dedi.
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: لَاعِنُوا بَينهمَا فَقيل لهِلَال اشْهَدْ
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Aralarında liân yaptırın" buyurdu. Hilâl'e: "Şahitlik et" denildi.
فَشهد أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الصَّادِقين فَلَمَّا كَانَ فِي الْخَامِسَة قيل لهِلَال: فَإِن عَذَاب الدُّنْيَا أَهْون من عَذَاب الْآخِرَة وَإِن هَذِه الْمُوجبَة الَّتِي توجب عَلَيْك الْعَذَاب فَقَالَ: وَالله لَا يُعَذِّبنِي الله عَلَيْهَا كَمَا لم يجلدني عَلَيْهَا
O da kendisinin doğru söyleyenlerden olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etti. Beşincisine gelince Hilâl'e: "[Bil ki] dünya azabı ahiret azabından daha hafiftir ve bu [beşinci yemin], sana azabı gerekli kılacak olandır" denildi. O ise: "Allah bunun sebebiyle beni kırbaçlatmadığı gibi bunun sebebiyle bana azap da etmeyecektir" dedi.
فَشهد فِي الْخَامِسَة أَن لعنة الله عَلَيْهِ ان كَانَ من الْكَاذِبين
Bunun üzerine beşincisinde, eğer yalancılardan ise Allah'ın lanetinin kendi üzerine olması şeklinde şahitlik etti.
ثمَّ قيل لَهَا اشهدي
Sonra kadına: "Şahitlik et" denildi.
فَشَهِدت أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الْكَاذِبين
Kadın da kocasının yalancılardan olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etti.
فَلَمَّا كَانَت فِي الْخَامِسَة قيل لَهَا: اتقِي الله فَإِن عَذَاب الدُّنْيَا أَهْون من عَذَاب الْآخِرَة وَإِن هَذِه
Beşincisine gelince ona: "Allah'tan kork; zira dünya azabı ahiret azabından daha hafiftir ve şüphesiz bu,
الْمُوجبَة الَّتِي توجب عَلَيْك الْعَذَاب فتلكأت سَاعَة فَقَالَت: وَالله لَا أفضح قومِي فَشَهِدت فِي الْخَامِسَة أَن غضب الله عَلَيْهَا أَن كَانَ من الصَّادِقين
sana azabı gerekli kılacak olandır" denildi. Kadın bir süre tereddüt etti, sonra: "Vallahi kavmimi rezil etmeyeceğim" dedi ve beşincisinde, eğer [kocası] doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabının kendi üzerine olması şeklinde şahitlik etti.
فَفرق رَسُول الله ﷺ بَينهمَا وَقضى أَنه لَا يدعى لأَب وَلَا يرْمى وَلَدهَا من أجل الشَّهَادَات الْخمس وَقضى رَسُول الله ﷺ أَنه لَيْسَ لَهَا قوت وَلَا سُكْنى وَلَا عدَّة من أجل أَنَّهَا تفَرقا من غير طَلَاق وَلَا متوفى عَنْهَا
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem aralarını ayırdı; [doğacak] çocuğun bir babaya nispet edilmeyeceğine ve beş şahitlikten dolayı çocuğuna iftira atılamayacağına hükmetti. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ayrıca, talâksız ve ölüm hali olmaksızın ayrıldıkları için kadına nafaka, mesken ve iddet gerekmediğine hükmetti.
وَأخرج البُخَارِيّ وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن ماجة عَن ابْن عَبَّاس: أَن هِلَال بن أُميَّة قذف امْرَأَته عَن النَّبِي ﷺ بِشريك بن سَحْمَاء فَقَالَ النَّبِي ﷺ: الْبَيِّنَة أوحد فِي ظهرك
Buhârî, Tirmizî ve İbn Mâce, İbn Abbâs'tan rivayet etmişlerdir: Hilâl b. Ümeyye, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in huzurunda karısına Şerîk b. Sehmâ ile zina ettiğine dair iftira attı. Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: “Ya delil [getirirsin] ya da sırtına had cezası [uygulanır]” buyurdu.
فَقَالَ: يَا رَسُول الله إِذا رأى أَحَدنَا على امْرَأَته رجلا ينْطَلق يلْتَمس الْبَيِّنَة فَجعل رَسُول الله ﷺ يَقُول: الْبَيِّنَة وإلَاّ حَدٌّ فِي ظهرك
Hilâl: "Ey Allah'ın Resûlü! Birimiz karısının üzerinde bir adam gördüğünde gidip delil mi arayacak?" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ise: “Ya delil [getirirsin] ya da sırtına bir had cezası!” buyurmaya devam etti.
فَقَالَ هِلَال: وَالَّذِي بَعثك بِالْحَقِّ إِنِّي لصَادِق ولينزلن الله مَا يبرىء ظَهْري من الْحَد فَنزل جِبْرِيل فَأنْزل الله عَلَيْهِ {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} حَتَّى بلغ {إِن كَانَ من الصَّادِقين} فَانْصَرف النَّبِي ﷺ فَأرْسل إِلَيْهِمَا فجَاء هِلَال يشْهد وَالنَّبِيّ ﷺ يَقُول: الله يعلم أَن أَحَدكُمَا كَاذِب فَهَل مِنْكُمَا تائب ثمَّ قَامَت فَشَهِدت فَلَمَّا كَانَت عِنْد الْخَامِسَة وقفوها وَقَالُوا: إِنَّهَا مُوجبَة
Hilâl: "Seni hak ile gönderene yemin olsun ki ben muhakkak doğru söylüyorum; Allah sırtımı had cezasından kurtaracak şeyi mutlaka indirecektir" dedi. Bunun üzerine Cibrîl indi ve Allah ona {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ} “Eşlerine iftira atanlar...” ayetini {إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ} “eğer doğru söyleyenlerden ise” kavline kadar indirdi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ayrılıp her ikisine de haber gönderdi. Hilâl gelip şahitlik etmeye başladı; Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem de: “Allah biliyor ki ikinizden biri mutlaka yalancıdır; tövbe edeniniz var mı?” buyuruyordu. Sonra kadın kalkıp şahitlik etti; beşincisine gelince onu durdurdular ve: "Şüphesiz bu [yemin, cezayı] gerekli kılıcıdır" dediler.
فتلكأت وَنَكَصت حَتَّى ظننا أَنَّهَا ترجع ثمَّ قَالَت: لَا أفضح قومِي سَائِر الْيَوْم فمضت فَقَالَ النَّبِي ﷺ: أبصروها فَإِن جَاءَت بِهِ أكحل الْعَينَيْنِ سابغ الاليتين خَدلج السَّاقَيْن فَهُوَ لِشَرِيك بن سَحْمَاء
Kadın duraksadı ve geri adım attı; öyle ki biz vazgeçeceğini sandık. Sonra: "Günün geri kalanında kavmimi rezil etmeyeceğim" dedi ve devam etti. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: “Ona dikkat edin; eğer çocuğu gözleri sürmeli, kalçaları dolgun ve bacakları etli olarak doğurursa o, Şerîk b. Sehmâ'dandır” buyurdu.
فَجَاءَت بِهِ كَذَلِك فَقَالَ النَّبِي ﷺ: لَوْلَا مَا مضى من كتاب الله لَكَانَ لي وَلها شَأْن
Kadın çocuğu aynen öyle doğurdu. Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: “Eğer Allah'ın Kitabı'nda geçmiş olan [hüküm] bulunmasaydı, benimle onun arasında görülecek bir hesap olurdu” buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَرمى امْرَأَته بِرَجُل
İbn Ebî Hâtim, İbnu'l-Münzir ve İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e bir adam geldi ve karısına bir adamla zina ettiği iftirasını attı.
فكره ذَلِك رَسُول الله ﷺ فَلم يزل يردده حَتَّى أنزل الله {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم وَلم يكن لَهُم شُهَدَاء إِلَّا أنفسهم} حَتَّى فرغ من الْآيَتَيْنِ فَأرْسل إِلَيْهِمَا فدعاهما فَقَالَ: إِن الله قد أنزل فيكما
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bu durumu hoş görmedi ve Allah: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ} “Eşlerine iftira atan ve kendilerinden başka şahitleri bulunmayanlar...” ayetini iki ayeti tamamlayıncaya kadar indirene dek adamı geri çevirmeye devam etti. Sonra ikisine de haber gönderip onları çağırdı ve: “Şüphesiz Allah sizin hakkınızda hüküm indirdi” buyurdu.
فَدَعَا الرجل فَقَرَأَ عَلَيْهِ
Adamı çağırdı ve [ayeti] ona okudu.
فَشهد أَربع شَهَادَات بِاللَّه إِنَّه لمن الصَّادِقين ثمَّ أَمر بِهِ فَأمْسك على فِيهِ فوعظه فَقَالَ لَهُ: كل شَيْء أَهْون عَلَيْك من لعنة الله
Adam, kendisinin kesinlikle doğru söyleyenlerden olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etti. Sonra [Peygamber] onun hakkında emir verdi; ağzı tutuldu ve ona öğüt verip: "Her şey sana Allah'ın lanetinden daha hafiftir" dedi.
ثمَّ أرْسلهُ فَقَالَ: لعنة الله عَلَيْهِ ان كَانَ من الْكَاذِبين ثمَّ دَعَا بهَا فَقَرَأَ عَلَيْهَا
Sonra onu bıraktı; adam: "Eğer yalancılardan ise Allah'ın laneti kendi üzerine olsun" dedi. Sonra kadını çağırdı ve ona da [ayeti] okudu.
فَشَهِدت أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الكاذبينن ثمَّ أَمر بهَا فَأمْسك على فِيهَا فوعظها وَقَالَ: وَيحك كل شَيْء أَهْون عَلَيْك من غضب الله ثمَّ أرْسلت فَقَالَت: غضب الله عَلَيْهَا أَن كَانَ من الصَّادِقين
Kadın da kocasının yalancılardan olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etti. Sonra kadın hakkında emir verdi; ağzı tutuldu, ona öğüt verildi ve: "Yazık sana! Her şey sana Allah'ın gazabından daha hafiftir" denildi. Sonra bırakıldı; kadın: "Eğer [kocası] doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabı kendi üzerine olsun" dedi.
وَأخرج البُخَارِيّ وَمُسلم وَابْن مرْدَوَيْه من طَرِيق سعيد بن جُبَير عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: جَاءَ رجل إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: إِن امْرَأَتي زنت
Buhârî, Müslim ve İbn Merdûye'nin Saîd b. Cübeyr tarikiyle İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e bir adam gelip: "Karım zina etti" dedi.
وَسكت رَسُول الله ﷺ كَأَنَّهُ منكس فِي الأَرْض ثمَّ رفع رَأسه فَقَالَ: قد أنزل الله فِيك وَفِي صَاحبَتك فَائت بهَا
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem başı öne eğik bir halde sanki yere bakarcasına sustu. Sonra başını kaldırıp: “Allah senin ve hanımın hakkında [hüküm] indirdi; onu getir” buyurdu.
فَجَاءَت فَقَالَ: قُم فاشهد أَربع شَهَادَات فَقَامَ فَشهد أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الصَّادِقين
Kadın geldi. [Resûlullah]: “Kalk ve dört defa şahitlik et” buyurdu. Adam kalktı ve kendisinin doğru söyleyenlerden olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etti.
فَقَالَ لَهُ: وَيلك أَو وَيحك إِنَّهَا مُوجبَة
Ona: "Yazık sana! Şüphesiz bu [beşincisi cezayı] gerekli kılıcıdır" dedi.
فَشهد الْخَامِسَة ان لعنة الله عَلَيْهِ ان كَانَ من الْكَاذِبين
Adam beşincisinde, eğer yalancılardan ise Allah'ın lanetinin kendi üzerine olması şeklinde şahitlik etti.
ثمَّ قَامَت امْرَأَته فَشَهِدت أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الْكَاذِبين
Sonra karısı kalktı ve kocasının yalancılardan olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etti.
ثمَّ قَالَ وَيلك أَو يحك إِنَّهَا مُوجبَة
Sonra [Resûlullah]: “Yazık sana! Şüphesiz bu [beşincisi cezayı] gerekli kılıcıdır” buyurdu.
فَشَهِدت الْخَامِسَة أَن غضب الله عَلَيْهَا أَن كَانَ من الصَّادِقين
Kadın beşincisinde, eğer [kocası] doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabının kendi üzerine olması şeklinde şahitlik etti.
ثمَّ قَالَ لَهُ: اذْهَبْ فَلَا سَبِيل لَك عَلَيْهَا فَقَالَ: يَا رَسُول الله مَالِي
Sonra ona: “Git, artık senin onun üzerinde hiçbir yolun [hakkın] yoktur” buyurdu. [Adam]: “Ey Allah'ın Resûlü, ya malım [mehirim]?” dedi.
قَالَ: لَا مَال لَك إِن كنت صدقت عَلَيْهَا فَهُوَ بِمَا استحللت من فرجهَا وَإِن كنت كذبت عَلَيْهَا فَذَاك أبعد لَك مِنْهَا
[Resûlullah]: “Sana mal yoktur. Eğer ona karşı doğru söylediysen, o [mehir], onun fercini helal saymandan ötürüdür. Şayet ona iftira ettiysen, o [malı geri almak] senin için ondan çok daha uzaktır” buyurdu.
وَأخرج أَحْمد وَعبد بن الحميد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: سَأَلت عَن المتلاعنين أيفرق بَينهمَا فَقَالَ: سُبْحَانَ الله نعم
Ahmed, Abd b. Humeyd, Tirmizî —ve onu sahihlemiştir—, Nesâî, İbn Cerîr ve İbn Merdûye'nin Saîd b. Cübeyr'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: Birbirleriyle lânetleşenler (mülâane yapanlar) hakkında: “Araları ayrılır mı?” diye sordum; [o da]: “Sübhânellah, evet!” dedi.
إِن أول من سَأَلَ عَن ذَلِك فلَان بن فلَان قَالَ: يَا رَسُول الله أَرَأَيْت الرجل يرى امْرَأَته على فَاحِشَة فَإِن تكلم تكلم بِأَمْر عَظِيم وَإِن سكت سكت على مثل ذَلِك فَسكت فَلم يجبهُ فَلَمَّا كَانَ بعد ذَلِك أَتَاهُ فَقَالَ: إِن الَّذين سَأَلتك عَنهُ قد ابْتليت بِهِ فَأنْزل الله هَذِه الْآيَة فِي سُورَة النُّور {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} حَتَّى بلغ {أَن غضب الله عَلَيْهَا أَن كَانَ من الصَّادِقين} فَبَدَأَ بِالرجلِ فوعظه وَذكره وَأخْبرهُ أَن عَذَاب الدُّنْيَا أَهْون من عَذَاب الْآخِرَة فَقَالَ: وَالَّذِي بَعثك بِالْحَقِّ مَا كذبتك
“Bu konuyu ilk soran filan oğlu filan idi; o: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Bir adam karısını çirkin bir fiil (fahişe) üzere görürse ne dersin? Şayet konuşsa büyük bir şey konuşmuş olur; sussa böyle bir şey üzerine susmuş olur’ dedi. [Resûlullah] sustu ve ona cevap vermedi. Bundan sonra o adam gelip: ‘Sana sorduğum şeyle bizzat ben imtihan olundum’ dedi. Bunun üzerine Allah, Nûr suresindeki şu ayeti indirdi: {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} “Eşlerine zina iftirasında bulunanlar...” {أَن غضب الله عَلَيْهَا أَن كَانَ من الصَّادِقين} “...şayet [kocası] doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabının kendi üzerine olmasıdır” [kısmına] kadar. [Resûlullah] önce adamla başladı; ona öğüt verdi, hatırlatmada bulundu ve dünya azabının ahiret azabından daha hafif olduğunu haber verdi. Adam: ‘Seni hak ile gönderene yemin olsun ki sana yalan söylemedim’ dedi.
ثمَّ ثنى بِالْمَرْأَةِ فوعظها وَذكرهَا وأخبرها أَن عَذَاب الدُّنْيَا أَهْون من عَذَاب الْآخِرَة فَقَالَت: وَالَّذِي بَعثك بِالْحَقِّ أَنه لَكَاذِب
Sonra ikinci olarak kadına geçti; ona da öğüt verdi, hatırlatmada bulundu ve dünya azabının ahiret azabından daha hafif olduğunu haber verdi. Kadın: “Seni hak ile gönderene yemin olsun ki o kesinlikle bir yalancıdır” dedi.
فَبَدَأَ بِالرجلِ فَشهد أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الصَّادِقين وَالْخَامِسَة أَن لعنة الله عَلَيْهِ ان كَانَ من الْكَاذِبين
Bunun üzerine [Resûlullah] adamla başladı. Adam kendisinin kesinlikle doğru söyleyenlerden olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etti; beşincisinde ise eğer yalancılardan ise Allah'ın lanetinin kendi üzerine olmasını [ikrar etti].
ثمَّ ثنى بِالْمَرْأَةِ فَشَهِدت أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الْكَاذِبين وَالْخَامِسَة أَن غضب الله عَلَيْهَا إِن كَانَ من الصَّادِقين
Sonra ikinci olarak kadına geçti. Kadın da kocasının kesinlikle yalancılardan olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etti; beşincisinde ise eğer [kocası] doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabının kendi üzerine olmasını [ikrar etti].”
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَمُسلم وَعبد بن حميد وَأَبُو دَاوُد وَابْن ماجة وَابْن حبَان وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عمر قَالَ: كُنَّا جُلُوسًا عَشِيَّة الْجُمُعَة فِي الْمَسْجِد فجَاء رجل من الْأَنْصَار فَقَالَ: أَحَدنَا إِذا رأى مَعَ امْرَأَته رجلا فَقتله
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Müslim, Abd b. Humeyd, Ebû Dâvûd, İbn Mâce, İbn Hibbân, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Merdûye'nin İbn Ömer'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: Cuma akşamı mescidde oturuyorduk. Ensardan bir adam gelip şöyle dedi: “Bizden biri karısıyla beraber bir adam görür de onu öldürürse...
قَتَلْتُمُوهُ وان تكلم جلدتموه وَإِن سكت سكت على غيظ وَالله لَئِن أَصبَحت صَالحا لَا سألن رَسُول الله ﷺ
...siz onu öldürürsünüz; konuşsa ona celde (kırbaç) vurursunuz; sussa öfke üzerine susmuş olur. Vallahi eğer sabaha sağ salim çıkarsam mutlaka Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e soracağım.”
فَسَأَلَهُ فَقَالَ: يَا رَسُول الله أَحَدنَا إِذا رأى مَعَ امْرَأَته رجلا فَقتله قَتَلْتُمُوهُ وان تكلم جلدتموه وَإِن سكت سكت على غيظ
Ona sorup: “Ey Allah'ın Resûlü! Bizden biri karısıyla beraber bir adam görür de onu öldürürse siz onu öldürürsünüz; konuşsa ona celde vurursunuz; sussa öfke üzerine susmuş olur.
اللَّهُمَّ احكم
Allahım, hüküm ver!” dedi.
فَنزلت آيَة اللّعان فَكَانَ ذَلِك الرجل أول من ابتلى بِهِ
Bunun üzerine liân ayeti indi ve o adam bununla imtihan olunan ilk kişi oldu.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَأحمد وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَابْن ماجة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ عَن سهل بن سعد قَالَ: جَاءَ عُوَيْمِر إِلَى عَاصِم بن عدي فَقَالَ: سل رَسُول الله ﷺ أَرَأَيْت رجلا وجد مَعَ امْرَأَته رجلا فَقتله أيقتل بِهِ أم كَيفَ يصنع: فَسَأَلَ عَاصِم رَسُول الله ﷺ فعاب رَسُول الله ﷺ الْمسَائِل فَلَقِيَهُ عُوَيْمِر فَقَالَ: وَالله لَآتِيَن رَسُول الله ﷺ وَلَا سألنه فَأَتَاهُ فَوَجَدَهُ قد أنزل عَلَيْهِ
Abdürrezzâk, Ahmed, Abd b. Humeyd, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Mâce, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Taberânî'nin Sehl b. Sa'd'dan rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: Uveymir, Âsım b. Adiy'e gelip: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e sor: Bir adam karısıyla beraber bir adam bulsa da onu öldürse, ona karşılık öldürülür mü, yoksa ne yapar?” dedi. Âsım bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e sordu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bu tür soruları ayıpladı. Uveymir onunla karşılaşınca: “Vallahi mutlaka Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gideceğim ve ona bizzat soracağım” dedi. Yanına vardığında ona [vahiy] inmiş olduğunu gördü.
فَدَعَا بهما فَلَا عَن بَينهمَا قَالَ عُوَيْمِر: أَن انْطلق بهَا يَا رَسُول الله لقد كذبت عَلَيْهَا ففارقها قبل أَن يُخبرهُ رَسُول الله ﷺ فَصَارَت سنة المتلاعنين فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أبصروها فَإِن جَاءَت بِهِ أسحم أدعج الْعَينَيْنِ عَظِيم الاليتين فَلَا أرَاهُ إِلَّا قد صدق
[Resûlullah] ikisini çağırdı ve aralarında liân yaptırdı. Uveymir: “Ey Allah'ın Resûlü! Eğer onu [yanımda] tutarsam ona iftira etmiş olurum” dedi ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona emretmeden önce karısını boşadı. Bu da liân yapanlar hakkında bir sünnet oldu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Kadına dikkat edin; eğer çocuğu koyu esmer, gözleri simsiyah ve iri kalçalı olarak doğurursa, adamın doğru söylediğini düşünürüm.
وَإِن جَاءَت بِهِ أَحْمَر كَأَنَّهُ وحرة فَلَا أرَاهُ إِلَّا كَاذِبًا
Şayet onu keler gibi kırmızı [tenli] olarak doğurursa, adamın kesinlikle yalancı olduğunu düşünürüm” buyurdu.
فَجَاءَت بِهِ على النَّعْت الْمَكْرُوه
Kadın çocuğu hoşlanılmayan vasıf üzere doğurdu.
وَأخرج أَبُو يعلى وَابْن مرْدَوَيْه عَن أنس قَالَ: لأوّل لعان كَانَ فِي الإِسلام أَن شريك بن سَحْمَاء رَمَاه هِلَال بن أُميَّة بامرأته فَرَفَعته إِلَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أَرْبَعَة شُهُود وَإِلَّا فحد فِي ظهرك
Ebû Ya'lâ ve İbn Merdûye'nin Enes'ten rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: İslâm'da ilk liân olayı; Hilâl b. Ümeyye'nin, Şerîk b. Sehmâ'yı karısıyla zina etmekle itham etmesi üzerine oldu. Kadın durumu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e intikal ettirdi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Ya dört şahit [getirirsin] ya da sırtına had cezası [uygulanır]” buyurdu.
فَقَالَ: يَا رَسُول الله إِن الله ليعلم أَنِّي لصَادِق ولينزلن الله مَا يبرىء ظَهْري من الْجلد
[Hilâl]: “Ey Allah'ın Resûlü! Şüphesiz Allah benim doğru söylediğimi bilir ve Allah sırtımı kırbaçtan kurtaracak olanı mutlaka indirecektir” dedi.
فَأنْزل الله آيَة اللّعان {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} إِلَى آخر الْآيَة فَدَعَاهُ النَّبِي ﷺ فَقَالَ: أشهد بِاللَّه إِنَّك لمن الصَّادِقين فِيمَا رميتها بِهِ من الزِّنَا
Bunun üzerine Allah liân ayetini {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} “Eşlerine zina iftirasında bulunanlar...” ayetin sonuna kadar indirdi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem onu çağırdı ve: “Onu zina ile itham ettiğin hususta kesinlikle doğru söyleyenlerden olduğuna Allah adına şahitlik et” buyurdu.
فَشهد بذلك أَربع شَهَادَات بِاللَّه ثمَّ قَالَ لَهُ فِي الْخَامِسَة: لعنة الله عَلَيْك إِن كنت من الْكَاذِبين فِيمَا رميتها بِهِ من الزِّنَا
Adam bunun üzerine Allah adına dört defa şahitlik etti. Sonra beşincisinde [Resûlullah] ona: “Onu zina ile itham ettiğin hususta eğer yalancılardan isen Allah'ın laneti senin üzerine olsun [de]” buyurdu.
فَفعل
O da bunu yaptı.
ثمَّ دَعَاهَا رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: قومِي فاشهدي بِاللَّه أَنه لمن الْكَاذِبين فِيمَا رماك بِهِ من الزِّنَا
Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kadını çağırdı ve: “Kalk ve seni zina ile itham ettiği hususta onun kesinlikle yalancılardan olduğuna Allah adına şahitlik et” buyurdu.
فَشَهِدت بذلك أَربع شَهَادَات ثمَّ قَالَ لَهَا فِي الْخَامِسَة وَغَضب الله عَلَيْك ان كَانَ من الصَّادِقين فِيمَا رماك بِهِ من الزِّنَا
Kadın bunun üzerine dört defa şahitlik etti. Sonra beşincisinde ona: “Seni zina ile itham ettiği hususta eğer doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabı senin üzerine olsun [de]” buyurdu.
قَالَ: فَلَمَّا كَانَ فِي الرَّابِعَة أَو الْخَامِسَة سكتت سكته حَتَّى ظنُّوا أَنَّهَا ستعترف
[Râvî] dedi ki: Dördüncü veya beşincide kadın öyle bir duraksadı ki itiraf edeceğini sandılar.
ثمَّ قَالَت لَا أفضح قومِي سَائِر الْيَوْم فمضت على القَوْل
Sonra kadın: “Kavmimi bugünden sonra rezil etmeyeceğim” dedi ve sözünü tamamladı.
فَفرق رَسُول الله ﷺ بَينهمَا وَقَالَ: انْظُرُوا فَإِن جَاءَت بِهِ جَعدًا أخمش السَّاقَيْن فَهُوَ لِشَرِيك بن سَحْمَاء وَإِن جَاءَت بِهِ أَبيض سبطاً قصير الْعَينَيْنِ فَهُوَ لهِلَال بن أُميَّة فَجَاءَت بِهِ آدم جَعدًا أخمش السَّاقَيْن فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: لَوْلَا مَا نزل فيهمَا من كتاب الله لَكَانَ لي وَلها شَأْن
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem aralarını ayırdı ve: “Bakın; eğer kadının çocuğu kıvırcık saçlı, ince baldırı olursa o Şerîk b. Sehmâ'dandır. Eğer beyaz tenli, düz saçlı ve küçük gözlü olursa o Hilâl b. Ümeyye'dendir” buyurdu. Kadın çocuğu esmer, kıvırcık saçlı ve ince bacaklı olarak doğurdu. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Eğer Haklarında Allah'ın Kitabı'ndan inen hüküm olmasaydı, benimle onun arasında bir durum olurdu [ona had uygulatırdım]” buyurdu.
وَأخرج النَّسَائِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَمْرو بن شُعَيْب عَن أَبِيه عَن جده أَن رجلا من الْأَنْصَار من بني زُرَيْق قذف امْرَأَته فَأتى النَّبِي ﷺ فَرد ذَلِك عَلَيْهِ أَربع مَرَّات
Nesâî ve İbn Merdûye'nin Amr b. Şuayb'dan, onun babasından, onun da dedesinden rivayet ettiğine göre Zuraykoğulları'ndan Ensarî bir adam karısına zina iftirasında bulundu. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi; [Peygamber] bu sözünü ona dört defa reddetti [itiraz etti].
فَأنْزل الله آيَة الْمُلَاعنَة فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أَيْن السَّائِل قد نزل من الله أَمر عَظِيم فَأبى الرجل إِلَّا أَن يلاعنها وأبت أَلا تدرأ عَن نَفسهَا الْعَذَاب
Bunun üzerine Allah mülâane ayetini indirdi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Soran kimse nerede? Allah'tan büyük bir emir indi” buyurdu. Adam kadınla liân yapmaktan başka bir şeye razı olmadı; kadın da azabı kendisinden savmaktan geri durmadı.
فَتَلَاعَنا فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أما تَجِيء بِهِ أصفر أخمش مفتول الْعِظَام فَهُوَ للملاعن واما تَجِيء بِهِ أسود كَالْجمَلِ الأورق فَهُوَ لغيره فَجَاءَت بِهِ أسود كَالْجمَلِ الأورق فَدَعَا بِهِ رَسُول الله ﷺ فَجعله لعصبة أمه وَقَالَ: لَوْلَا الْآيَات الَّتِي مَضَت لَكَانَ فِيهِ كَذَا وَكَذَا
Aralarında lânetleştiler. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Eğer çocuğu sarımtırak, ince yapılı ve kemikli getirirse o liân yapan adamındır; şayet kül rengi deve gibi siyah getirirse o başkasınındır” buyurdu. Kadın çocuğu kül rengi deve gibi siyah doğurdu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem çocuğu çağırıp onu annesinin asabesine bağladı ve: “Eğer geçen ayetler olmasaydı onun hakkında şöyle şöyle olurdu” buyurdu.
وَأخرج الْبَزَّار عَن حُذَيْفَة بن الْيَمَان قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ لأبي بكر لَو رَأَيْت مَعَ أم رُومَان رجلا مَا كنت فَاعِلا بِهِ قَالَ: كنت - وَالله - فَاعِلا بِهِ شرا قَالَ: فَأَنت يَا عمر قَالَ: كنت - وَالله - قَاتله فَنزلت {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} قلت: رجال إِسْنَاده ثِقَات إِلَّا أَن الْبَزَّار كَانَ يحدث من حفظه فيخطىء
Bezzâr'ın Huzeyfe b. el-Yemân'dan rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ebû Bekir'e: “Ümmü Rûmân ile beraber bir adam görseydin ona ne yapardın?” dedi. [Ebû Bekir]: “Vallahi ona kötülük yapardım” dedi. “Ya sen ey Ömer?” buyurdu. [Ömer]: “Vallahi onu öldürürdüm” dedi. Bunun üzerine: {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} “Eşlerine zina iftirasında bulunanlar...” ayeti indi. [Suyûtî der ki:] Derim ki: İsnadının ricali güvenilirdir (sikadır), ancak Bezzâr hafızasından rivayet eder ve hata ederdi.
وَقد أخرجه ابْن مرْدَوَيْه والديلمي من هَذَا الطَّرِيق وَزَاد بعد قَوْله كنت قَاتله قَالَ: فَأَنت يَا سُهَيْل بن بَيْضَاء قَالَ: كنت أَقُول لعن الله الْأَبْعَد فَهُوَ خَبِيث وَلعن الله البُعْدَى فَهِيَ خبيثة وَلعن الله أَو الثَّلَاثَة أخبر بِهَذَا
İbn Merdûye ve Deylemî de bu tarikten rivayet etmiş ve [Ömer'in] “Onu öldürürdüm” sözünden sonra şunu ziyade etmişlerdir: [Resûlullah]: “Ya sen ey Süheyl b. Beydâ?” buyurdu. [Süheyl]: “Şöyle derdim: ‘Allah o uzaktaki adamı lânetlesin, zira o pistir; Allah o uzaktaki kadını lânetlesin, zira o pistir; Allah bunu haber veren ilk üç kişiyi lânetlesin!’” dedi.
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: تأوّلت الْقُرْآن
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Kur'an'ı tevil ettin...
يَا ابْن بَيْضَاء {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} وَهَذَا أصح من قَول الْبَزَّار فَنزلت
...ey İbn Beydâ: {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} “Eşlerine zina iftirasında bulunanlar...”” buyurdu. Bu rivayet, Bezzâr'ın “indi” sözünden daha sahihtir.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن زيد بن نفيع أَن النَّبِي ﷺ قَالَ لأبي بكر: أَرَأَيْت لَو وجدت مَعَ أهلك رجلا كَيفَ كنت صانعاً قَالَ: إِذا لقتلته
Abdürrezzâk ve Abd b. Humeyd'in Zeyd b. Nufey'den rivayet ettiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Ebû Bekir'e: “Karının yanında bir adam bulsan ne yapardın, bana söyler misin?” buyurdu. [Ebû Bekir]: “O takdirde onu öldürürdüm” dedi.
ثمَّ قَالَ لعمر
Sonra Ömer'e [aynısını] sordu.
فَقَالَ مثل ذَلِك
O da bunun benzerini söyledi.
فتتابع الْقَوْم على قَول أبي بكر وَعمر
Topluluk Ebû Bekir ve Ömer'in sözü üzerinde peş peşe birleşti.
ثمَّ قَالَ لسهيل بن الْبَيْضَاء
Sonra Süheyl b. el-Beydâ'ya sordu.
قَالَ: كنت أَقُول لعنك الله فَأَنت خبيثة ولعنك الله فَأَنت خَبِيث وَلعن الله أول الثَّلَاثَة منا يخرج هَذَا الحَدِيث
[Süheyl]: “Ben şöyle derdim: ‘Allah seni lânetlesin, sen murdarsın; Allah seni lânetlesin, sen murdarsın; Allah bu olayı bizden ilk dışarı çıkarıp yayan üç kişiyi lânetlesin!’” dedi.
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: تأوّلت الْقُرْآن يَا ابْن الْبَيْضَاء لَو قَتله بِهِ وَلَو قذفه جلد وَلَو قَذفهَا لاعنها
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kur'an'ı tevil ettin ey İbnü'l-Beydâ! Şayet onu öldürseydi ona kısas uygulanırdı; şayet iftira etseydi celde vurulurdu; şayet hanımına iftira etseydi onunla liân yapardı.”
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} قَالَ: هُوَ الرجل يَرْمِي زَوجته بِالزِّنَا {وَلم يكن لَهُم شُهَدَاء إِلَّا أنفسهم} يَعْنِي لَيْسَ للرجل شُهَدَاء غَيره ان امْرَأَته قد زنت فَرفع ذَلِك إِلَى الْحُكَّام فشهادة أحدهم - يَعْنِي الزَّوْج - يقوم بعد الصَّلَاة فِي الْمَسْجِد فَيحلف أَربع شَهَادَات بِاللَّه يَقُول: أشهد بِاللَّه الَّذِي لَا إِلَه إِلَّا هُوَ أَن فُلَانَة - يَعْنِي امْرَأَته - زَانِيَة
İbn Ebî Hâtim'in bildirdiğine göre Saîd b. Cübeyr: {وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم} “Eşlerine zina iftirasında bulunanlar...” ayeti hakkında şöyle dedi: “Bu, karısına zina iftirasında bulunan adamdır. {وَلم يكن لَهُم شُهَدَاء إِلَّا أنفسهم} “...kendilerinden başka şahitleri de bulunmayanlar...” yani karısının zina ettiğine dair adamın kendisinden başka şahidi yoktur; bunu hâkimlere taşır. Onlardan birinin —yani kocanın— şahitliği: Mescidde namazdan sonra kalkıp Allah adına dört defa yemin ederek: ‘Kendisinden başka ilah olmayan Allah'a şahitlik ederim ki filanca kadın —yani karısı— zina etmiştir’ demesidir.
وَالْخَامِسَة أَن لعنة الله عَلَيْهِ - يَعْنِي على نَفسه - ان كَانَ من الْكَاذِبين فِي قَوْله
Beşincisinde ise sözünde eğer yalancılardan ise Allah'ın lanetinin kendi üzerine —yani kendisi aleyhine— olmasını [ifade etmesidir].
ويدرأ يدْفع الْحُكَّام عَن الْمَرْأَة الْعَذَاب - يَعْنِي الْحَد - أَن تشهد أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه - يَعْنِي زَوجهَا - لمن الْكَاذِبين
Hâkimlerin kadından azabı —yani had cezasını— savması (yedreu), kocasının kesinlikle yalancılardan olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etmesidir.
فتقوم الْمَرْأَة مقَام زَوجهَا فَتَقول أَربع مَرَّات أشهد بِاللَّه الَّذِي لَا إِلَه إِلَّا هُوَ أَنِّي لست بزانية وَإِن زَوجي لمن الْكَاذِبين
Kadın kocasının durduğu yerde durur ve dört defa: ‘Kendisinden başka ilah olmayan Allah'a şahitlik ederim ki ben zina etmiş değilim ve şüphesiz kocam kesinlikle yalancılardandır’ der.
وَالْخَامِسَة أَن غضب الله عَلَيْهَا - يَعْنِي على نَفسهَا - إِن كَانَ زَوجهَا من الصَّادِقين
Beşincisinde ise eğer kocası doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabının kendi üzerine —yani kendisi aleyhine— olmasını [ifade etmesidir].”
وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة {وَالْخَامِسَة أَن لعنة الله عَلَيْهِ ان كَانَ من الْكَاذِبين} قَالَ: فَإِن هِيَ اعْترفت رجمت وَإِن هِيَ أَبَت يدْرَأ عَنْهَا الْعَذَاب قَالَ: عَذَاب الدُّنْيَا {أَن تشهد أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الْكَاذِبين وَالْخَامِسَة أَن غضب الله عَلَيْهَا ان كَانَ من الصَّادِقين}
Abd b. Humeyd'in Katâde'den rivayet ettiğine göre: {وَالْخَامِسَة أَن لعنة الله عَلَيْهِ ان كَانَ من الْكَاذِبين} “Beşincisi ise, eğer yalancılardan ise Allah'ın lanetinin kendi üzerine olmasıdır” ayeti hakkında şöyle demiştir: “Kadın itiraf ederse recmedilir; şayet reddederse {أَن تشهد أَربع شَهَادَات بِاللَّه أَنه لمن الْكَاذِبين وَالْخَامِسَة أَن غضب الله عَلَيْهَا ان كَانَ من الصَّادِقين} ‘Kocasının kesinlikle yalancılardan olduğuna dair dört defa Allah adına şahitlik etmesi, beşincisinde ise eğer [kocası] doğru söyleyenlerden ise Allah'ın gazabının kendi üzerine olması’ şeklindeki şahitlik kendisinden azabı —ki bu dünya azabıdır— savar.”
ثمَّ يفرق بَينهمَا وَتعْتَد عدَّة الْمُطلقَة
Sonra araları ayrılır ve kadın boşanmış kadının iddeti gibi iddet bekler.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عمر بن الْخطاب قَالَ: لَا يجْتَمع المتلاعنان أبدا
Abdürrezzâk'ın rivayet ettiğine göre Ömer b. el-Hattâb şöyle demiştir: “Lânetleşen (mülâane yapan) iki eş asla bir daha birleşemez.”
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن عَليّ وَابْن مَسْعُود
Abdürrezzâk'ın Ali ve İbn Mes'ûd'dan rivayet ettiğine göre,
مثله
bunun benzerini söylemişlerdir.