وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن الشّعبِيّ قَالَ: اللّعان أعظم من الرَّجْم
Abdürrezzâk'ın eş-Şa'bî'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: “Liân, recimden daha büyüktür.”
وَأخرج عبد الرَّزَّاق عَن سعيد بن الْمسيب قَالَ: وَجَبت اللَّعْنَة على أكذبهما
Abdürrezzâk'ın Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: “Lanet, ikisinden daha yalancı olanına vacip olmuştur (kesinleşmiştir).”
وَأخرج الْبَزَّار عَن جَابر قَالَ: مَا نزلت آيَة التلاعن إِلَّا لِكَثْرَة السُّؤَال
Bezzâr'ın Câbir'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: “Lânetleşme (mülâane) ayeti ancak çok soru sorulması sebebiyle indi.”
وَأخرج الخرائطي فِي مَكَارِم الْأَخْلَاق عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: لما نزلت هَذِه الْآيَة قَالَ سعد بن عبَادَة: إِنِّي لَو رَأَيْت أَهلِي وَمَعَهَا رجل أنْتَظر حَتَّى آتِي بأَرْبعَة قَالَ رَسُول الله ﷺ: نعم
Harâitî'nin Mekârimü'l-Ahlâk'ta Ebû Hureyre'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: “Bu ayet indiğinde Sa'd b. Ubâde: ‘Ben eşimi bir adamla görsem, dört [şahit] getirinceye kadar bekleyecek miyim?’ dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: ‘Evet’ buyurdu.
قَالَ: وَالَّذِي بَعثك بِالْحَقِّ لَو رَأَيْته لعاجلته بِالسَّيْفِ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ يَا معشر الْأَنْصَار اسمعوا مَا يَقُول سيدكم ان سَعْدا لغيور وَأَنا أغير مِنْهُ وَالله أغير مني
[Sa'd]: ‘Seni hak ile gönderene yemin olsun ki, eğer onu görseydim ona kılıçla acele davranırdım (hemen kılıçla vururdum)’ dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: ‘Ey Ensar topluluğu! Efendinizin ne dediğini işitin. Muhakkak ki Sa'd çok kıskançtır (gayret sahibidir); ben ondan daha kıskancım, Allah da benden daha kıskançtır.’”
وَأخرج ابْن ماجة وَابْن حبَان وَالْحَاكِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة أَنه سمع
İbn Mâce, İbn Hibbân, el-Hâkim ve İbn Merdûye'nin Ebû Hureyre'den rivayet ettiğine göre kendisi,
رَسُول الله ﷺ يَقُول حِين نزلت آيَة الْمُلَاعنَة أَيّمَا امْرَأَة أدخلت على قوم مَا لَيْسَ مِنْهُم فَلَيْسَتْ من الله فِي شَيْء وَلنْ يدخلهَا الله جنته
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in mülâane ayeti indiği zaman şöyle buyurduğunu işitmiştir: “Hangi kadın bir kavme onlardan olmayan [bir çocuğu] dahil ederse (onlara nispet ederse), Allah katında hiçbir değeri yoktur ve Allah onu asla cennetine sokmayacaktır.
وَأَيّمَا رجل جحد وَلَده وَهُوَ ينظر إِلَيْهِ احتجب الله مِنْهُ يَوْم الْقِيَامَة وفضحه على رُؤُوس الاولين والآخرين
Hangi adam da bakıp durduğu hâlde çocuğunu inkâr ederse, kıyamet gününde Allah ondan perdelenir (rahmetinden mahrum bırakır) ve öncekilerin ve sonrakilerin huzurunda onu rezil eder.”
- قَوْله تَعَالَى: إِن الَّذين جاؤا بالإفك عصبَة مِنْكُم لاتحسبوه شرا لكم بل هُوَ خير لكم لكل امْرِئ مِنْهُم مَا اكْتسب من الإِثم وَالَّذِي تولى كبره مِنْهُم لَهُ عَذَاب عَظِيم
- Allah Teâlâ'nın: {إِن الَّذين جاؤا بالإفك عصبَة مِنْكُم لاتحسبوه شرا لكم بل هُوَ خير لكم لكل امْرِئ مِنْهُم مَا اكْتسب من الإِثم وَالَّذِي تولى كبره مِنْهُم لَهُ عَذَاب عَظِيم} “O ağır iftirayı uyduranlar, sizin içinizden bir gruptur. Bunu kendiniz için bir şer saymayın; aksine o sizin için bir hayırdır. Onlardan her bir kişi için kazandığı günahtan [bir pay] vardır. Onlardan [iftiranın] büyüğünü üstlenen kimse için ise büyük bir azap vardır” ayeti hakkında:
أخرج عبد الرَّزَّاق وَأحمد وَالْبُخَارِيّ وَعبد بن الحميد وَمُسلم وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن عَائِشَة قَالَت: كَانَ رَسُول الله ﷺ إِذا أَرَادَ أَن يخرج إِلَى سفر أَقرع بَين أَزوَاجه فأيتهن خرج سهمها خرج بهَا رَسُول الله ﷺ مَعَه
Abdürrezzâk, Ahmed, el-Buhârî, Abd b. Humeyd, Müslim, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve Şuabü'l-Îmân'da el-Beyhakî'nin Âişe'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir sefere çıkmak istediği zaman eşleri arasında kura çekerdi; hangisinin oku çıkarsa Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onunla birlikte çıkardı.
قَالَت عَائِشَة: فأقرع بَيْننَا فِي غَزْوَة غَزَاهَا فَخرج سهمي فَخرجت مَعَ رَسُول الله ﷺ بعد مَا نزل الْحجاب وَأَنا أحمل فِي هودجي وَأنزل فِيهِ فسرنا حَتَّى إِذا فرغ رَسُول الله ﷺ من غزوته تِلْكَ وقفل فَدَنَوْنَا من الْمَدِينَة قافلين
Âişe dedi ki: Yaptığı bir gazvede aramızda kura çekti ve benim okum çıktı. Hicab [ayeti] indikten sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte çıktım; ben hevdecimin içinde taşınıyor ve onun içinde konaklıyordum. Yol aldık; nihayet Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem o gazvesini bitirip geri döndüğünde ve dönmüş olarak Medine'ye yaklaştığımızda,
آذن لَيْلَة بالرحيل فَقُمْت حِين آذنوا بالرحيل فمشيت حَتَّى جَاوَزت الْجَيْش فَلَمَّا قضيت شأني أَقبلت إِلَى رحلي فَإِذا عقد لي من جزع ظفار قد انْقَطع فَالْتمست عقدي وحبسني ابتغاؤه وَأَقْبل الرَّهْط الَّذين كَانُوا يرحلون بِي فاحتملوا هودجي فرحلوه على بَعِيري الَّذِي كنت أركب وهم يحسبون أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاء إِذْ ذَاك خفافاً لم يثقلهن اللَّحْم إِنَّمَا تَأْكُل الْمَرْأَة الْعلقَة من الطَّعَام فَلم يستنكر الْقَوْم خفَّة الهودج حِين رَفَعُوهُ وَكنت جَارِيَة حَدِيثَة السن فبعثوا الْجمل فَسَارُوا فَوجدت عقدي بَعْدَمَا اسْتمرّ الْجَيْش فَجئْت مَنَازِلهمْ وَلَيْسَ بهَا دَاع وَلَا مُجيب فيممت منزلي الَّذِي كنت بِهِ فظنت أَنهم سيفقدوني فيرجعون إِلَيّ
bir gece hareket edileceğini bildirdi. Hareket edileceğini bildirdiklerinde kalktım ve yürüdüm, ordunun konakladığı yeri geçtim. İhtiyacımı giderdikten sonra bineğimin yanına yöneldim; bir de baktım ki Zafâr boncuğundan kolyem kopup düşmüş. Kolyemi aradım ve onu aramak beni alıkoydu. Beni bindiren topluluk gelip hevdecimi aldılar ve içinde olduğumu sanarak bindiğim devemin üzerine bağladılar. O dönemde kadınlar hafifti, et onları ağırlaştırmamıştı; kadın ancak azıcık bir yemek yerdi. Bu sebeple insanlar hevdeci kaldırırken onun hafifliğini yadırgamadılar. Ben de yaşı küçük genç bir kadındım. Deveyi kaldırıp yürüdüler. Ordu gittikten sonra kolyemi buldum. Onların konakladığı yerlere geldim; orada ne bir çağıran vardı ne de bir cevap veren. Bulunduğum konak yerime yöneldim; beni kaybedince bana geri döneceklerini zannettim.
فَبينا أَنا جالسة فِي منزلي غلبتني فَنمت
Ben yerimde otururken gözlerim kapanıp uyuyakalmışım.
وَكَانَ صَفْوَان بن الْمُعَطل السّلمِيّ ثمَّ الذكواني من وَرَاء الْجَيْش فأدلج فَأصْبح عِنْد منزلي فَرَأى سَواد إِنْسَان نَائِم فَأَتَانِي فعرفني حِين رَآنِي وَكَانَ يراني قبل الْحجاب فَاسْتَيْقَظت باسترجاعه حِين
Safvân b. el-Muattal es-Sülemî sonra ez-Zekvânî ordunun arkasından geliyordu. Geceleyin yola çıkıp sabahleyin benim bulunduğum yere ulaştı; uyuyan bir insanın karaltısını gördü. Yanıma gelip beni görünce tanıdı; hicabdan önce beni görürdü. Beni tanıdığında
عرفني فخمرت وَجْهي بجلبابي وَالله مَا كلمني كلمة وَاحِدَة وَلَا سَمِعت مِنْهُ كلمة غير استرجاعه حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَته فوطىء على يَديهَا فركبتها فَانْطَلق يَقُود بِي الرَّاحِلَة حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْش بعد أَن نزلُوا موغرين فِي نحر الظهيرة فَهَلَك فِي من هلك
istircâ etmesiyle (İnnâ lillâh demesiyle) uyandım; hemen cilbâbımla yüzümü örttüm. Allah'a yemin olsun ki bana tek bir kelime konuşmadı ve istircâsından başka kendisinden hiçbir kelime işitmedim. Nihayet devesini çöktürdü ve ön ayaklarına bastı, ben de ona bindim. Öğlen sıcağında konaklamış vaziyetteyken orduya varıncaya kadar deveyi önüm sıra güderek gitti. Bu sebeple helak olanlar içinde helak oldu.
وَكَانَ الَّذِي تولى الافك عبد الله بن أبي ابْن سلول
İftiranın büyüğünü üstlenen kişi ise Abdullah b. Übey b. Selûl idi.
فقدمنا الْمَدِينَة فاشتكيت حِين قدمت شهرا وَالنَّاس يفيضون فِي قَول أَصْحَاب الإِفك لَا أشعر بِشَيْء من ذَلِك وَهُوَ يريبني فِي وجعي أَنِّي لَا أعرف من رَسُول الله ﷺ اللطف الَّذِي كنت أرى مِنْهُ حِين أشتكي إِنَّمَا يدْخل عليَّ فَيسلم ثمَّ يقولك كَيفَ تيكم ثمَّ ينْصَرف
Medine'ye geldik; geldiğimde bir ay boyunca hastalandım. İnsanlar iftira ehlinin sözüne dalıp gidiyorlardı, benim ise bundan hiçbir şeyden haberim yoktu. Hastalığım esnasında beni şüpheye düşüren şey, hastalandığım zaman Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den görmeye alışık olduğum lütufkâr ilgiyi göremememdi. Sadece yanıma giriyor, selam veriyor, sonra: ‘Şu durumunuz nasıl?’ diyor, sonra da dönüp gidiyordu.
فَذَاك الَّذِي يريبني وَلَا أشعر بِالشَّرِّ حَتَّى خرجت بَعْدَمَا نقهت وَخرجت معي أم مسطح قبل المناصع وَهِي متبرزنا وَكُنَّا لَا نخرج إِلَّا لَيْلًا إِلَى ليل وَذَلِكَ قبل أَن نتَّخذ الكنف قَرِيبا من بُيُوتنَا وأمرنا أَمر الْعَرَب الأول فِي التبرز قبل الْغَائِط
İşte beni şüpheye düşüren buydu; fakat nekahet dönemine girinceye kadar kötülükten haberim olmadı. Nekahet bulunca ben ve benimle birlikte Ümmü Mıstah Menâsı' tarafına çıktık; orası bizim helaya çıktığımız yerdi. Biz ancak geceden geceye çıkardık; bu da evlerimizin yakınına helalar yapmamızdan önceydi. Bizim durumumuz, açık arazide ihtiyacı giderme konusunda önceki Arapların durumu gibiydi.
فَكُنَّا نتأذى بالكنف أَن نتخذها عِنْد بُيُوتنَا فَانْطَلَقت أَنا وَأم مسطح فَأَقْبَلت أَنا وَأم مسطح قبل بَيْتِي قد أشرعنا من ثيابنا فَعَثَرَتْ أم مسطح فِي مرْطهَا فَقَالَت: تعس مسطح فَقلت لَهَا: بئس مَا قلت اتسبين رجلا شهد بَدْرًا قَالَت: أَي هنتاه أَو لم تسمعي مَا قَالَ قلت: وَمَا قَالَ
Evlerimizin yanında hela yapmaktan rahatsız olurduk. Ben ve Ümmü Mıstah gittik; işimizi bitirdikten sonra elbiselerimizi toplayıp evime doğru yöneldik. Ümmü Mıstah elbisesine takılıp tökezledi ve: ‘Mıstah kahrolsun!’ dedi. Ben ona: ‘Ne kötü bir söz söyledin! Bedir'e katılmış bir adama sövüyor musun?’ dedim. O: ‘Ey hanımcığım, onun ne söylediğini işitmedin mi?’ dedi. Ben: ‘Ne söyledi ki?’ dedim.
فأخبرتني بقول أهل الإِفك فازددت مَرضا على مرضِي
Bana iftira ehlinin sözünü haber verdi; bunun üzerine hastalığımın üstüne bir hastalık daha eklendi.
فَلَمَّا رجعت إِلَى بَيْتِي دخل عليَّ رَسُول الله ﷺ فَسلم ثمَّ قَالَ: كَيفَ تيكم فَقلت: أتأذن لي أَن آتِي أَبَوي قَالَت: - وَأَنا حِينَئِذٍ أُرِيد أَن أستيقن الْخَبَر من قبلهمَا - قَالَت: فَأذن لي رَسُول الله ﷺ فَجئْت لأبوي فَقلت لأمي يَا أمتاه مَا يتحدث النَّاس قَالَت يَا بنية هوني عَلَيْك فو الله لقلما كَانَت امْرَأَة قطّ وضيئة عِنْد رجل يُحِبهَا وَلها ضرائر إِلَّا أكثرن عَلَيْهَا فَقلت - سُبْحَانَ الله - وَلَقَد تحدث النَّاس بِهَذَا فَبَكَيْت تِلْكَ اللَّيْلَة حَتَّى أَصبَحت لَا يرقأ لي دمع وَلَا اكتحل بنوم ثمَّ أَصبَحت أبْكِي ودعا رَسُول الله ﷺ عَليّ بن أبي طَالب وَأُسَامَة بن زيد حِين استلبث الْوَحْي يستأمرهما فِي فِرَاق أَهله
Evime döndüğümde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanıma girdi, selam verdi, sonra: ‘Şu durumunuz nasıl?’ dedi. Ben: ‘Anne babamın yanına gitmeme izin verir misin?’ dedim. Âişe dedi ki: —O sırada haberi onların tarafından kesinleştirmek istiyordum.— Âişe dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bana izin verdi. Anne babamın yanına geldim ve anneme: ‘Ey anneciğim! İnsanlar ne konuşuyor?’ dedim. Dedi ki: ‘Ey kızcağızım, bunu kafana takma; Allah'a yemin olsun ki, kendisini seven bir erkeğin yanında güzel olup da kumaları bulunan ve onun aleyhine dedikoduyu çoğaltmayan çok az kadın vardır.’ Ben: ‘Sübhanallah! Gerçekten insanlar bunu mu konuştular?’ dedim. O gece sabaha kadar ağladım; ne gözyaşım dindi ne de gözüme uyku girdi. Sonra ağlayarak sabahladım. Vahiy gecikince Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, eşinden ayrılma konusunda onlarla istişare etmek üzere Ali b. Ebî Tâlib ve Üsâme b. Zeyd'i çağırdı.
فَأَما أُسَامَة فَأَشَارَ على رَسُول الله ﷺ بِالَّذِي يعلم من بَرَاءَة أَهله وَبِالَّذِي يعلم لَهُم فِي نَفسه من الود فَقَالَ يَا رَسُول الله: أهلك وَلَا نعلم إِلَّا خيرا وَأما عليّ بن أبي طَالب فَقَالَ يَا رَسُول الله: لم يضيّق الله عَلَيْك وَالنِّسَاء سواهَا كثير وان تسْأَل الْجَارِيَة تصدقك
Üsâme, eşinin suçsuzluğuna dair bildiği şeyle ve içinde onlara karşı duyduğunu bildiği sevgiyle Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e görüş belirtti ve: ‘Ey Allah'ın Resûlü! [Onlar] senin ailendir ve biz [onlar hakkında] hayırdan başka bir şey bilmiyoruz’ dedi. Ali b. Ebî Tâlib ise şöyle dedi: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Allah sana darlık vermemiştir, ondan başka kadın çoktur. Cariyeye sorarsan sana doğruyu söyler.’
فَدَعَا رَسُول الله ﷺ بَرِيرَة فَقَالَ:
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Berîre'yi çağırdı ve şöyle dedi:
أَي بَرِيرَة هَل رَأَيْت شَيْئا يريبك قَالَت بَرِيرَة: لَا وَالَّذِي بَعثك بِالْحَقِّ ان رَأَيْت عَلَيْهَا أمرا أغمصه أَكثر من أَنَّهَا جَارِيَة حَدِيثَة السن تنام عَن عجين أَهلهَا فتأتي الدَّاجِن فتأكله
‘Ey Berîre! Seni şüphelendiren bir şey gördün mü?’ Berîre dedi ki: ‘Hayır, seni hak ile gönderene yemin olsun ki, onun hakkında ayıplayabileceğim tek şey, onun yaşı küçük bir genç kız olup ailesinin hamurunun başında uyuyakalması ve evcil hayvanın (koyunun) gelip onu yemesinden başka bir şey görmedim.’
فَقَامَ رَسُول الله ﷺ فاستعذر يَوْمئِذٍ من عبد الله بن أبي فَقَالَ وَهُوَ على الْمِنْبَر: يَا معشر الْمُسلمين من يعذرني من رجل بَلغنِي أَذَاهُ فِي أهل بَيْتِي فوَاللَّه مَا علمت على أَهلِي إِلَّا خيرا وَلَقَد ذكرُوا رجلا مَا علمت عَلَيْهِ إِلَّا خيرا وَمَا كَانَ يدْخل على أَهلِي إِلَّا معي
Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ayağa kalktı ve o gün Abdullah b. Übeyy'e karşı mazeret talep etti (hakkını almak için Müslümanlardan yardım istedi). Minberde iken şöyle buyurdu: ‘Ey Müslümanlar topluluğu! Ehl-i beytim hakkında bana eziyeti ulaşan adama karşı bana kim hak verir (yardım eder)? Allah'a yemin olsun ki ben ailem hakkında hayırdan başka bir şey bilmiş değilim. Kendisinden söz ettikleri bir adam var ki, onun hakkında da hayırdan başka bir şey bilmiyorum; ailemin yanına da ancak benimle birlikte girerdi.’
فَقَالَ سعد بن معَاذ الْأنْصَارِيّ فَقَالَ: يَا رَسُول الله إِنَّا أعذرك مِنْهُ إِن كَانَ من الْأَوْس ضربت عُنُقه وَإِن كَانَ من إِخْوَاننَا من بني الْخَزْرَج أمرتنا فَفَعَلْنَا أَمرك فَقَامَ سعد بن عبَادَة وَهُوَ سيد الْخَزْرَج وَكَانَ قبل ذَلِك رجلا صَالحا وَلَكِن احتملته الحمية فَقَالَ لسعد: كذبت لعمر الله مَا تقتله وَلَا تقدر على قَتله
Sa'd b. Muâz el-Ensârî kalkıp şöyle dedi: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Ben ona karşı senin hakkını alırım; eğer o Evs'ten ise boynunu vururum; şayet Hazrec'den kardeşlerimizden ise bize emredersin, biz de emrini yerine getiririz.’ Bunun üzerine Hazrec'in efendisi olan Sa'd b. Ubâde kalktı —ki o bundan önce salih bir adamdı, fakat kabile gayreti onu sürükledi— ve Sa'd'a şöyle dedi: ‘Yalan söyledin! Allah'ın ömrüne yemin olsun ki sen onu öldüremezsin ve onu öldürmeye de gücün yetmez.’
فَقَامَ أسيد بن حضير وَهُوَ ابْن عَم سعد فَقَالَ لسعد بن عبَادَة: كذبت لنقتلنه فَإنَّك مُنَافِق تجَادل عَن الْمُنَافِقين
Sa'd'ın amcaoğlu olan Üseyd b. Hudayr kalktı ve Sa'd b. Ubâde'ye şöyle dedi: ‘Yalan söyledin! Kesinlikle onu öldüreceğiz. Sen münafıklar adına tartışan bir münafıksın!’
فتثاور الْحَيَّانِ الْأَوْس والخزرج حَتَّى هموا أَن يقتتلوا وَرَسُول الله ﷺ قَائِم على الْمِنْبَر فَلم يزل رَسُول الله ﷺ يخفضهم حَتَّى سكتوا وَسكت
Bunun üzerine iki kabile, Evs ve Hazrec, birbirlerine girdiler; hatta Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem minberde ayakta dururken neredeyse savaşacaklardı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onlar susuncaya kadar onları yatıştırmaya devam etti; [sonunda onlar sustu,] kendisi de sustu.
فَبَكَيْت يومي ذَلِك فَلَا يرقا لي دمع وَلَا أكتحل بنوم فَأصْبح أبواي عِنْدِي وَقد بَكَيْت لَيْلَتَيْنِ وَيَوْما لَا أكتحل بنوم وَلَا يرقا لي دمع وأبواي يظنان أَن الْبكاء فالق كَبِدِي
O gün boyunca ağladım; ne gözyaşım dindi ne de gözüme uyku girdi. İki gece bir gün boyunca ağlamıştım; ne gözüme uyku giriyor ne de gözyaşım diniyordu. Anne babam ağlamaktan ciğerimin parçalanacağını sanıyorlardı.
فَبَيْنَمَا هما جالسان عِنْدِي وَأَنا أبْكِي فاستأذنت على امْرَأَة من الْأَنْصَار فَأَذنت لَهَا فَجَلَست تبْكي معي فَبينا نَحن على ذَلِك دخل علينا رَسُول الله ﷺ ثمَّ جلس وَلم يجلس عِنْدِي مُنْذُ قيل فيّ مَا قيل قبلهَا وَقد لبث شهرا لَا يُوحى إِلَيْهِ فِي شأني بِشَيْء فَتَشَهَّدْ حِين جلس ثمَّ قَالَ: أما بعد يَا عَائِشَة فَإِنَّهُ بَلغنِي عَنْك كَذَا وَكَذَا
Onlar yanımda otururlarken ve ben ağlarken Ensar'dan bir kadın içeri girmek için izin istedi, ben de ona izin verdim; oturup benimle birlikte ağlamaya başladı. Biz bu hâldeyken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanımıza girdi, sonra oturdu. Hakkımda söylenenler söylendiğinden beri bundan önce yanımda oturmamıştı. Benim durumum hakkında kendisine hiçbir şey vahyolunmaksızın bir ay kalmıştı. Oturunca kelime-i şehadet getirdi, sonra şöyle buyurdu: ‘Emmâ ba'd, ey Âişe! Bana senin hakkında şöyle şöyle sözler ulaştı.
فَإِن كنت بريئة فسيبرئك الله وَإِن كنت أَلممْت بذنب فاستغفري الله وتوبي إِلَيْهِ فَإِن العَبْد إِذا اعْترف بِذَنبِهِ ثمَّ تَابَ تَابَ الله عَلَيْهِ
Eğer suçsuzsan Allah seni mutlaka temize çıkaracaktır. Şayet bir günaha bulaştıysan Allah'tan bağışlanma dile ve O'na tövbe et. Çünkü kul günahını itiraf edip sonra tövbe ederse, Allah onun tövbesini kabul eder.’
فَلَمَّا قضى رَسُول الله ﷺ مقَالَته قلص دمعي حَتَّى مَا أحس مِنْهُ قَطْرَة فَقلت لأبي: أجب عني رَسُول الله ﷺ قَالَ: وَالله مَا أَدْرِي مَا أَقُول لرَسُول الله ﷺ فَقلت لأمي: أجيبي عني رَسُول الله ﷺ قَالَت: وَالله مَا أَدْرِي مَا أَقُول لرَسُول الله ﷺ فَقلت وَأَنا جَارِيَة حَدِيثَة السن لَا أَقرَأ كثيرا من الْقُرْآن: إِنِّي وَالله لقد علمت أَنكُمْ سَمِعْتُمْ هَذَا الحَدِيث حَتَّى اسْتَقر فِي أَنفسكُم - وصدقتم بِهِ فلئن قلت لكم اني بريئة - وَالله يعلم اني بريئة - لَا تصدقوني وَلَئِن
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem sözünü bitirince gözyaşım öyle çekildi ki ondan tek bir damla bile hissetmiyordum. Babama: ‘Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e benim yerime cevap ver’ dedim. ‘Allah'a yemin olsun ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e ne diyeceğimi bilmiyorum’ dedi. Anneme: ‘Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e benim yerime cevap ver’ dedim. O da: ‘Allah'a yemin olsun ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e ne diyeceğimi bilmiyorum’ dedi. Bunun üzerine ben yaşı küçük, Kur'an'dan pek fazla okuyamayan genç bir kız olduğum hâlde şöyle dedim: ‘Allah'a yemin olsun ki, sizin bu sözü işittiğinizi ve onun içinize yerleşip buna inandığınızı biliyorum. Eğer size suçsuz olduğumu söylesem —ki Allah suçsuz olduğumu bilmektedir— bana inanmazsınız; şayet
اعْترفت لكم بِأَمْر - وَالله يعلم أَنِّي مِنْهُ بريئة - لتصدقني وَالله لَا أجد لي وَلكم مثلا إِلَّا قَول أبي يُوسُف {فَصَبر جميل وَالله الْمُسْتَعَان على مَا تصفون} يُوسُف الْآيَة ١٨
—Allah suçsuz olduğumu bildiği hâlde— size bir şeyi itiraf etsem bana inanırsınız. Allah'a yemin olsun ki kendim için ve sizin için Yûsuf'un babasının: {فَصَبر جميل وَالله الْمُسْتَعَان على مَا تصفون} “Artık bana düşen güzel bir sabırdır. Söylediklerinize karşı yardımı istenilecek olan ancak Allah'tır” [Yûsuf 18] sözünden başka bir misal bulamıyorum.’
ثمَّ تحولت فاضطجعت على فِرَاشِي وَأَنا حِينَئِذٍ أعلم أَنِّي بريئة وَأَن الله مبرئي ببراءتي وَلَكِن وَالله مَا كنت أَظن أَن الله منزل فِي شأني وَحيا يُتْلَى ولشأني فِي نَفسِي كَانَ أَحْقَر من أَن يتَكَلَّم الله فيّ بِأَمْر يُتْلَى وَلَكِن كنت أَرْجُو أَن يرى رَسُول الله ﷺ رُؤْيا يبرئني الله بهَا قَالَت: فو الله مَا رام رَسُول الله ﷺ مَجْلِسه وَلَا خرج أحد من أهل الْبَيْت حَتَّى أنزل عَلَيْهِ فَأَخذه مَا كَانَ يَأْخُذهُ من البرحاء عِنْد الْوَحْي حَتَّى أَنه ليتحدر مِنْهُ مثل الجمان من الْعرق وَهُوَ فِي يَوْم شات من ثقل القَوْل الَّذِي أنزل عَلَيْهِ فَلَمَّا سري عَن رَسُول الله ﷺ سري عَنهُ وَهُوَ يضْحك فَكَانَ أول كلمة تكلم بهَا أَن قَالَ: ابشري يَا عَائِشَة أما الله فقد برأك فَقَالَت أُمِّي: قومِي إِلَيْهِ فَقلت: وَالله لَا أقوم إِلَيْهِ وَلَا أَحْمد إِلَّا الله الَّذِي أنزل براءتي
Sonra dönüp yatağıma uzandım. Ben o sırada suçsuz olduğumu ve Allah'ın suçsuzluğumu ortaya koyarak beni temize çıkaracağını biliyordum. Fakat Allah'a yemin olsun ki, Allah'ın benim hakkımda [kıyamete kadar] okunacak bir vahiy indireceğini zannetmiyordum; benim durumum kendimce, Allah'ın benim hakkımda okunacak bir kelam buyurmasından çok daha değersizdi. Lakin Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in, Allah'ın beni onunla temize çıkaracağı bir rüya görmesini umuyordum.” [Âişe] dedi ki: “Allah'a yemin olsun ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem oturduğu yerden kalkmamış ve ev halkından hiç kimse dışarı çıkmamıştı ki ona vahiy indi; vahiy sırasında kendisini tutan o şiddetli hâl onu tuttu. Hatta kış gününde olmasına rağmen, üzerine indirilen sözün ağırlığından kendisinden inci taneleri gibi ter boşanıyordu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in üzerinden bu hâl kalkınca, gülerek açıldı. Söylediği ilk söz: ‘Müjde ey Âişe! Allah'a gelince, O seni kesinlikle temize çıkardı’ oldu. Annem: ‘Ona doğru kalk’ dedi. Ben ise: ‘Allah'a yemin olsun ki ona doğru kalkmam ve beraatimi indiren Allah'tan başkasına da hamdetmem’ dedim.
وَأنزل الله {إِن الَّذين جاؤوا بالإِفك عصبَة مِنْكُم} الْعشْر الْآيَات كلهَا
Allah {إِن الَّذين جاؤوا بالإِفك عصبَة مِنْكُم} “O ağır iftirayı uyduranlar, sizin içinizden bir gruptur” [ayetinden itibaren] on ayetin tamamını indirdi.
فَلَمَّا أنزل الله هَذَا فِي براءتي قَالَ أَبُو بكر: وَكَانَ ينْفق على مسطح بن أَثَاثَة لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ وَفَقره وَالله لَا أنْفق على مسطح شَيْئا أبدا بعد الَّذِي قَالَ لعَائِشَة مَا قَالَ فَأنْزل الله {وَلَا يَأْتَلِ أولُوا الْفضل مِنْكُم وَالسعَة أَن يؤتوا أولي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِين} النُّور الْآيَة ٢٢ إِلَى قَوْله {رَحِيم} قَالَ أَبُو بكر: وَالله إِنِّي أحب أَن يغْفر الله لي فَرجع إِلَى مسطح النَّفَقَة الَّتِي كَانَ ينْفق عَلَيْهِ وَقَالَ: وَالله لَا أَنْزعهَا مِنْهُ أبدا قَالَت عَائِشَة: فَكَانَ رَسُول الله ﷺ يسْأَل زَيْنَب ابْنة جحش عَن أَمْرِي فَقَالَ: يَا زَيْنَب مَاذَا علمت أَو رَأَيْت فَقَالَت: يَا رَسُول الله أحمي سَمْعِي وبصري مَا علمت إِلَّا خيرا قَالَت: وَهِي الَّتِي كَانَت تساميني من أَزوَاج النَّبِي ﷺ فعصمها الله بالورع وطفقت أُخْتهَا حمْنَة تحارب لَهَا فَهَلَكت فِيمَن هلك من أَصْحَاب الإِفك
Allah beraatim hakkında bunu indirince, akrabalığından ve fakirliğinden ötürü Mıstah b. Üsâse'nin nafakasını karşılayan Ebû Bekir: ‘Âişe hakkında söylediğini söyledikten sonra Allah'a yemin olsun ki Mıstah'a hiçbir şeyi ebediyen infak etmeyeceğim’ dedi. Bunun üzerine Allah Teâlâ: {وَلَا يَأْتَلِ أولُوا الْفضل مِنْكُم وَالسعَة أَن يؤتوا أولي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِين} “İçinizden fazilet ve servet sahibi olanlar, akrabalara ve yoksullara... vermemek üzere yemin etmesinler” [en-Nûr 22] ayetinden {رَحِيم} “...Rahîm'dir” sözüne kadar indirdi. Ebû Bekir: ‘Allah'a yemin olsun ki ben Allah'ın beni bağışlamasını çok isterim’ dedi ve Mıstah'a daha önce vermekte olduğu nafakayı tekrar bağladı ve: ‘Allah'a yemin olsun ki bunu ondan ebediyen kesmeyeceğim’ dedi.” Âişe dedi ki: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem benim durumumu Zeyneb bint Cahş'a da soruyordu; ‘Ey Zeyneb! Ne bildin veya ne gördün?’ buyurdu. O da: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Kulağımı ve gözümü korurum; [onun hakkında] hayırdan başka bir şey bilmiş değilim’ dedi.” [Âişe] dedi ki: “Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in hanımları arasından benimle yarışan oydu; fakat Allah onu takvası ve veraı sebebiyle korudu. Kız kardeşi Hamne ise onun adına mücadeleye girişti ve iftira ehlinden helak olanlar içinde o da helak oldu.”
وَأخرج البُخَارِيّ وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة قَالَت: لما ذكر من شأني الَّذِي ذكر وَمَا علمت بِهِ
Buhârî, Tirmizî, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdûye'nin Âişe'den rivayet ettiğine göre şöyle demiştir: “Benim durumum hakkında bahsedilenler bahsedildiği ve benim bundan haberim olmadığı zaman,
قَامَ رَسُول الله ﷺ فِي خَطِيبًا فَتشهد فَحَمدَ الله وَأثْنى عَلَيْهِ ثمَّ قَالَ: أما بعد أَشِيرُوا عليَّ فِي أنَاس أنبوا أَهلِي - وأيم الله - مَا علمت على أَهلِي من سوء وأنبوهم بِمن - وَالله - مَا علمت عَلَيْهِ من سوء قطّ وَلَا يدْخل بَيْتِي قطّ إِلَّا وَأَنا حَاضر وَلَا غبت فِي سفر إِلَّا غَابَ معي
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem aramızda hutbe irat etmek üzere ayağa kalktı; kelime-i şehadet getirdi, Allah'a hamdüsenada bulundu, sonra şöyle buyurdu: ‘Emmâ ba'd, ailemi ayıplayıp kınayan kimseler hakkında bana görüş bildirin. Allah'a yemin olsun ki ben ailem hakkında hiçbir kötülük bilmiş değilim. Onları, hakkında —Allah'a yemin olsun ki— hiçbir kötülük bilmediğim, ben hazır bulunmadıkça evime asla girmeyen ve sefere çıktığımda da mutlaka benimle birlikte çıkan bir kimse ile itham ettiler.’
فَقَامَ سعد بن معَاذ فَقَالَ: ائْذَنْ لي يَا رَسُول الله أَن تضرب أَعْنَاقهم وَقَامَ رجل من بني الْخَزْرَج وَكَانَت أم حسان بن ثَابت من رَهْط ذَلِك الرجل فَقَالَ: كذبت أما وَالله لَو كَانُوا من الْأَوْس مَا أَحْبَبْت أَن تضرب أَعْنَاقهم حَتَّى كَاد أَن يكون بَين الْأَوْس والخزرج شَرْقي الْمَسْجِد وَمَا علمت
Bunun üzerine Sa'd b. Muâz kalkıp: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Bana izin ver, onların boyunlarını vurayım’ dedi. Hazrec kabilesinden bir adam kalktı —ki Hassân b. Sâbit'in annesi o adamın aşiretindendi— ve: ‘Yalan söyledin! Allah'a yemin olsun ki onlar Evs'ten olsaydı boyunlarının vurulmasını istemezdin’ dedi. Mescidin doğu tarafında Evs ile Hazrec arasında neredeyse bir kavga çıkacaktı; benim ise [bunlardan] haberim yoktu.
فَلَمَّا كَانَ مسَاء ذَلِك الْيَوْم خرجت لبَعض حَاجَتي وَمَعِي أم مسطح فَعَثَرَتْ فَقَالَت: تعس مسطح فَقلت: أَي أم تسبين ابْنك فَسَكَتَتْ ثمَّ عثرت الثَّالِثَة فَقَالَت: تعس مسطح فَقلت لَهَا: أَي أم تسبين ابْنك ثمَّ عثرت الثَّالِثَة فَقَالَت: تعس مسطح فانتهرتها فَقَالَت: وَالله لم أسبه إِلَّا فِيك فَقلت: فِي أَي شأني فَقَرَأت لي الحَدِيث
O günün akşamı olunca bir ihtiyacım için dışarı çıktım; yanımda Ümmü Mıstah da vardı. Tökezledi ve: ‘Mıstah kahrolsun!’ dedi. Ben: ‘Ey anne! Oğluna mı sövüyorsun?’ dedim. Sustu. Sonra ikinci kez tökezledi ve: ‘Mıstah kahrolsun!’ dedi. Ona: ‘Ey anne! Oğluna mı sövüyorsun?’ dedim. Sonra üçüncü kez tökezledi ve: ‘Mıstah kahrolsun!’ dedi. Ben onu azarladım. Bunun üzerine: ‘Allah'a yemin olsun ki ona ancak senin yüzünden sövdüm’ dedi. Ben: ‘Benim hangi meselem yüzünden?’ dedim. Bana o sözü (iftira haberini) anlattı.
فَقلت وَقد كَانَ هَذَا قَالَت: نعم
Ben: ‘Gerçekten bu oldu mu?’ dedim. O: ‘Evet,
وَالله
Allah'a yemin olsun’ [dedi].
فَرَجَعت إِلَى بَيْتِي كَأَن الَّذِي خرجت لَهُ لَا أجد مِنْهُ قَلِيلا وَلَا كثيرا ووعكت فَقلت لرَسُول الله ﷺ: أَرْسلنِي إِلَى بَيت أبي فَأرْسل معي الْغُلَام فَدخلت الدَّار فَوجدت أم رُومَان فِي السّفل وَأَبا بكر فَوق الْبَيْت يقْرَأ
Kendisi için dışarı çıktığım ihtiyacımı hiç hissetmiyormuşum gibi [büyük bir şaşkınlıkla] evime döndüm ve hummaya yakalandım (hastalandım). Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e: ‘Beni babamın evine gönder’ dedim. Yanıma bir hizmetçi kattı. Eve girdim; Ümmü Rûmân'ı alt katta, Ebû Bekir'i ise üst katta [Kur'an] okurken buldum.
فَقَالَت أُمِّي: مَا جَاءَ بك يَا بنية فَأَخْبَرتهَا وَذكرت لَهَا الحَدِيث وَإِذا هُوَ لم يبلغ مِنْهَا مثل مَا بلغ مني
Annem: ‘Seni ne getirdi ey kızcağızım?’ dedi. Ona haber verdim ve o sözü anlattım; meğer bu durum onu benim kadar sarsmamıştı.
فَقَالَت: يَا بنية خففي عَلَيْك الشَّأْن فَإِنَّهُ - وَالله - لقلما كَانَت امْرَأَة حسناء عِنْد رجل يُحِبهَا لَهَا ضرائر إِلَّا حسدتها وَقيل: فِيهَا
Dedi ki: ‘Ey kızcağızım, bu işi kafana takma; çünkü —Allah'a yemin olsun ki— kendisini seven bir erkeğin yanında güzel olup da kumaları bulunan ve onu kıskanıp hakkında dedikodu yapılmayan çok az kadın vardır.’
قلت: وَقد علم بِهِ أبي فَقَالَت: نعم قلت: وَرَسُول الله ﷺ قَالَت: نعم
‘Babam da bunu biliyor mu?’ dedim. ‘Evet’ dedi. ‘Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de mi?’ dedim. ‘Evet’ dedi.
فاستعبرت وبكيت فَسمع أَبُو بكر صوتي وَهُوَ فَوق الْبَيْت يقْرَأ فَنزل فَقَالَ لأمي: مَا شَأْنهَا قَالَت: بلغَهَا الَّذِي ذكر من شَأْنهَا فَفَاضَتْ عَيناهُ فَقَالَ: أَقْسَمت عَلَيْك أَي بنية إِلَّا رجعت إِلَى بَيْتك فَرَجَعت
Bunun üzerine gözyaşlarına boğuldum ve ağladım. Ebû Bekir evin üst katında [Kur'an] okurken sesimi işitip aşağı indi ve anneme: ‘Nesi var?’ dedi. [Annem]: ‘Hakkında söylenenler kulağına gitmiş’ dedi. Bunun üzerine [babamın] iki gözü yaşla doldu ve: ‘Ey kızcağızım, evine dönmen hususunda sana yemin verdiriyorum’ dedi. Ben de [evime] döndüm.
وَلَقَد جَاءَ رَسُول الله ﷺ بَيْتِي فَسَأَلَ عني خادمي فَقَالَت: لَا وَالله مَا علمت عَلَيْهَا عَيْبا إِلَّا أَنَّهَا كَانَت ترقد حَتَّى تدخل الشَّاة فتأكل خميرها أَو عَجِينهَا وانتهرها بعض أَصْحَابه فَقَالَ: اصدقي رَسُول الله ﷺ حَتَّى أسقطوا لهابه فَقَالَت - سُبْحَانَ الله - مَا علمت عَلَيْهَا إِلَّا مَا يعلم الصَّائِغ على تبر الذَّهَب الْأَحْمَر فَبلغ إِلَى ذَلِك الرجل الَّذِي قيل لَهُ فَقَالَ - سُبْحَانَ الله - وَالله مَا كشفت كنف أُنْثَى قطّ قَالَت: فَقتل شَهِيدا فِي سَبِيل الله قَالَ: وَأصْبح أبواي عِنْدِي فَلم يَزَالَا حَتَّى دخل على رَسُول الله ﷺ وَقد صلى الْعَصْر ثمَّ دخل وَقد اكتنفني أبواي عَن يَمِيني وشمالي
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem evime gelip hizmetçime beni sordu. Hizmetçi: ‘Hayır, Allah'a yemin olsun ki koyun girip mayasını veya hamurunu yiyinceye kadar uyuması dışında onun aleyhine hiçbir kusur bilmiş değilim’ dedi. Sahabilerinden bazıları onu azarlayıp: ‘Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e doğruyu söyle!’ dedi; hatta onu sıkıştırdılar. Bunun üzerine: ‘Sübhanallah! Kuyumcunun saf kırmızı altın külçesini bildiği gibi [onun temizliğini bilmekten] başka onun hakkında hiçbir şey bilmiş değilim’ dedi. Bu durum hakkında konuşulan o adama (Safvân'a) ulaştı; o da: ‘Sübhanallah! Allah'a yemin olsun ki ben hiçbir dişinin eteğini (örtüsünü) açmış değilim’ dedi.” [Âişe] dedi ki: “Sonra o, Allah yolunda şehit olarak öldürüldü.” [Âişe] dedi ki: “Anne babam sabaha kadar yanımda kaldılar; ikindi namazını kıldıktan sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanıma girinceye kadar yanımdan ayrılmadılar. Resûlullah girdiğinde anne babam sağımı ve solumu kuşatmışlardı.
فَحَمدَ الله وَأثْنى عَلَيْهِ ثمَّ قَالَ: أما بعد يَا عَائِشَة إِن كنت قارفت سوأ أَو ظلمت فتوبي إِلَى الله فَإِن الله يقبل التَّوْبَة عَن عباده
Allah'a hamdüsenada bulundu, sonra şöyle buyurdu: ‘Emmâ ba'd, ey Âişe! Şayet bir kötülük işlediysen veya kendine zulmettiysen Allah'a tövbe et; zira Allah kullarının tövbesini kabul eder.’
قَالَت: وَقد جَاءَت إمرأة من الْأَنْصَار فَهِيَ جالسة بِالْبَابِ فَقلت: أَلا تَسْتَحي من هَذِه الْمَرْأَة أَن تذكر شَيْئا فوعظ رَسُول الله ﷺ فَالْتَفت إِلَى أبي فَقلت: أجبه قَالَ: مَاذَا أَقُول فَالْتَفت إِلَى أُمِّي فَقلت: أجيبيه قَالَت: أَقُول مَاذَا فَلَمَّا يجيباه تشهدت فحمدت الله وأثنيت عَلَيْهِ ثمَّ قلت: أما بعد - فو الله - لَئِن قلت لكم أَنِّي لم أفعل - وَالله يشْهد أَنِّي لصادقة - مَا ذَاك بنافعي عنْدكُمْ وَقد تكلمتم بِهِ وأشربته قُلُوبكُمْ
[Âişe] dedi ki: “Ensar'dan bir kadın gelmişti ve kapıda oturuyordu. [İçimden]: ‘Bir şeyler zikrederken bu kadından utanmıyor musun?’ dedim. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem nasihat etti. Babama dönüp: ‘Ona cevap ver’ dedim. ‘Ne söyleyeyim?’ dedi. Anneme dönüp: ‘Ona cevap ver’ dedim. ‘Ne söyleyeyim?’ dedi. İkisi de cevap vermeyince kelime-i şehadet getirdim, Allah'a hamdüsenada bulundum ve sonra şöyle dedim: ‘Emmâ ba'd; Allah'a yemin olsun ki, eğer size bunu yapmadığımı söylesem —ki Allah şahidimdir kesinlikle doğru söylüyorum— bu sizin katınızda bana bir fayda sağlamaz; çünkü siz bunu konuştunuz ve kalplerinize sindirdiniz (yerleştirdiniz).
وَإِن قلت: إِنِّي فعلت - وَالله يعلم أَنِّي لم أفعل - لتقولن قد باءت بِهِ على نَفسهَا وَأَنِّي - وَالله - لَا أجد لي وَلكم مثلا
Eğer 'Yaptım' desem —ki Allah yapmadığımı biliyor— kesinlikle 'Suçunu kendi aleyhine itiraf etti' diyeceksiniz. Allah'a yemin olsun ki kendimle sizin için bir misal bulamıyorum.
والتمست اسْم يَعْقُوب فَلم أقدر عَلَيْهِ إِلَّا أَبَا يُوسُف حِين قَالَ {فَصَبر جميل وَالله الْمُسْتَعَان على مَا تصفون} يُوسُف الْآيَة ١٨
Ya'kūb'un adını hatırlamaya çalıştım fakat aklıma gelmedi; sadece Yûsuf'un babasının {فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ} “Artık [bana düşen] güzel bir sabırdır. Sizin bu anlattıklarınıza karşı yardımı istenecek olan ancak Allah'tır” (Yûsuf Suresi, 18. ayet) dediği zamanki [hâlini hatırlayabildim].”
وَأنزل على رَسُول الله ﷺ من سَاعَته فسكتنا فَرفع عَنهُ
O anda Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e vahiy indi. Biz sustuk, ardından [vahiy hâli] ondan kalktı.
وَإِنِّي لأتبين السرُور فِي وَجهه وَهُوَ يمسح جَبينه وَيَقُول: ابشري يَا عَائِشَة فقد أنزل الله براءتك قَالَت: وَقد كنت أَشد مِمَّا كنت غَضبا فَقَالَ لي أبواي: قومِي إِلَيْهِ فَقلت: وَالله لَا أقوم إِلَيْهِ وَلَا أَحْمَده وَلَكِن أَحْمد الله الَّذِي أنزل براءتي لقد سمعتموه فَمَا أنكرتموه وَلَا غيرتموه وَكَانَت عَائِشَة تَقول: أما زَيْنَب بنة جحش فعصمها الله بدينها فَلم تقل إِلَّا خيرا وَأما أُخْتهَا حمْنَة فَهَلَكت فِيمَن هلك وَكَانَ الَّذِي تكلم فِيهَا مسطح وَحسان بن ثَابت وَالْمُنَافِق عبد الله بن أبي وَهُوَ الَّذِي كَانَ يستوشيه ويجمعه وَهُوَ الَّذِي كَانَ تولى كبره مِنْهُم هُوَ وَحمْنَة قَالَ: فَحلف أَبُو بكر أَن لَا ينفع مسطحًا بنافعة أبدا فَأنْزل الله {وَلَا يَأْتَلِ أولُوا الْفضل مِنْكُم} النُّور الْآيَة ٢٢
Alnını silerken yüzündeki sevinci açıkça görüyordum; şöyle buyuruyordu: 'Müjde ey Âişe! Allah senin masumiyetini indirdi.' [Âişe] dedi ki: 'Ben ise eskisinden daha çok öfkeliydim. Anne babam bana: 'Kalk, ona git' dediler. Ben de: 'Allah'a yemin olsun ki ne ona doğru kalkarım ne de ona hamdederim; ancak masumiyetimi indiren Allah'a hamdederim. Siz [o iftirayı] işittiniz ama ne reddettiniz ne de değiştirdiniz' dedim. Âişe şöyle derdi: 'Zeyneb bint Cahş'a gelince; Allah onu dindarlığı sebebiyle korudu, o sadece hayır söyledi. Kız kardeşi Hamne'ye gelince; o, helak olanlarla beraber helak oldu. Bu konuda konuşanlar Mıstah, Hassân b. Sâbit ve bu [iftirayı] süsleyip yayan, Hamne ile birlikte iftiranın elebaşılığını üstlenen münafık Abdullah b. Übey idi.' [Ravi] dedi ki: 'Ebû Bekir, Mıstah'a ebediyen hiçbir fayda sağlamayacağına dair yemin etti. Bunun üzerine Allah Teâlâ: {وَلَا يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ} (Nûr Suresi, 22. ayet)'
إِلَى آخر الْآيَة
ayetin sonuna kadar indirdi.
يَعْنِي أَبَا بكر
Ebû Bekir'i kastetmektedir.
{وَالسعَة أَن يؤتوا أولي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِين} يَعْنِي مسطحًا
{وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ} [ifadesinde] Mıstah kastedilmektedir.
إِلَى قَوْله {أَلا تحبون أَن يغْفر الله لكم وَالله غَفُور رَحِيم} قَالَ أَبُو بكر: بلَى وَالله إِنَّا نحب أَن يغْفر الله لنا وَعَاد لَهُ كَمَا كَانَ يصنع
{أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} “Allah'ın sizi bağışlamasını arzu etmez misiniz? Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir” kavline kadar [okudu]. Ebû Bekir: 'Evet, vallahi Allah'ın bizi bağışlamasını elbette isteriz' dedi ve ona önceden yapmakta olduğu [yardıma] geri döndü.
وَأخرج أَحْمد وَالْبُخَارِيّ وَسَعِيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن أم رُومَان قَالَ: بَينا أَنا عِنْد عَائِشَة اذ دخلت عَلَيْهَا امْرَأَة فَقَالَت: فعل الله بابنها وَفعل فَقَالَت عَائِشَة: وَلم قَالَت: إِنَّه كَانَ فِيمَن حدث الحَدِيث قَالَت عَائِشَة: وَأي حَدِيث قَالَت: كَذَا وَكَذَا قلت: وَقد بلغ ذَاك رَسُول الله ﷺ قَالَت: نعم
Ahmed, Buhârî, Saîd b. Mansûr, İbnü'l-Münzir ve İbn Merdûye, Ümmü Rûmân'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Ben Âişe'nin yanındayken içeri bir kadın girdi ve: 'Allah falancanın oğluna şöyle şöyle yapsın!' dedi. Âişe: 'Neden?' diye sordu. Kadın: 'Çünkü o, bu sözü (iftirayı) anlatanların arasındaydı' dedi. Âişe: 'Hangi söz?' dedi. Kadın: 'Şöyle şöyle' dedi. Ben: 'Bu durum Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e ulaştı mı?' dedim. Kadın: 'Evet' dedi.
قلت: وَأَبا بكر قَالَت: نعم
Ben: 'Ebû Bekir'e de mi?' dedim. 'Evet' dedi.
فخرت عَائِشَة مغشياً عَلَيْهَا فَمَا أفاقت إِلَّا وَعَلَيْهَا حمى بنافض فَقُمْت فزبرتها وَجَاء النَّبِي ﷺ فَقَالَ: مَا شَأْن هَذِه قلت: يَا رَسُول الله أَخَذتهَا حمى بنافض قَالَ: فَلَعَلَّهُ من حَدِيث تحدث بِهِ
Bunun üzerine Âişe bayılarak yere yığıldı. Ancak şiddetli bir titreme nöbeti eşliğinde kendine gelebildi. Kalkıp üzerini örttüm. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem gelip: 'Bunun nesi var?' diye sordu. Ben: 'Ey Allah'ın Resûlü, onu titremeli bir humma tuttu' dedim. [Peygamber]: 'Herhalde konuşulan söz yüzündendir' buyurdu.
قَالَت واستوت عَائِشَة قَاعِدَة فَقَالَت: وَالله لَئِن حَلَفت لَا تصدقوني
[Ümmü Rûmân] dedi ki: Âişe doğrulup oturdu ve şöyle dedi: 'Allah'a yemin olsun ki yemin etsem bana inanmazsınız.
وَلَئِن اعتذرت إِلَيْكُم لَا تعذروني فمثلى ومثلكم كَمثل يَعْقُوب وبنيه {وَالله الْمُسْتَعَان على مَا تصفون} وَخرج رَسُول الله ﷺ فَأنْزل الله عذرها فَرجع رَسُول الله ﷺ مَعَه أَبُو بكر فَدخل فَقَالَ: يَا عَائِشَة إِن الله قد أنزل عذرك فَقَالَت: بِحَمْد الله لَا بحَمْدك فَقَالَ لَهَا أَبُو بكر: أتقولين هَذَا لرَسُول الله ﷺ قَالَت: نعم
Sizden özür dilesem beni mazur görmezsiniz. Benimle sizin misaliniz, Ya'kūb ile oğullarının misali gibidir: {وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ} “Sizin bu anlattıklarınıza karşı yardımı istenecek olan ancak Allah'tır”.' Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem dışarı çıktı; bunun üzerine Allah onun mazeretini (masumiyetini) indirdi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanında Ebû Bekir olduğu halde geri döndü, içeri girdi ve: 'Ey Âişe! Allah senin mazeretini (masumiyetini) indirdi' buyurdu. Âişe: 'Senin hamdinle değil, Allah'a hamd ile!' dedi. Ebû Bekir ona: 'Bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e mi söylüyorsun?' dedi. Âişe: 'Evet' dedi.
قَالَت: وَكَانَ فِيمَن حدث الحَدِيث رجل كَانَ يعوله أَبُو بكر فَحلف أَبُو بكر أَن لَا يصله فَأنْزل {وَلَا يَأْتَلِ أولُوا الْفضل مِنْكُم وَالسعَة} إِلَى آخر الْآيَة قَالَ أَبُو بكر: بلَى
[Ümmü Rûmân] dedi ki: O sözü anlatanların arasında Ebû Bekir'in nafakasını karşıladığı bir adam vardı. Ebû Bekir ona artık yardım etmeyeceğine dair yemin etti. Bunun üzerine {وَلَا يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ} “İçinizden fazilet ve servet sahibi olanlar yemin etmesinler...” ayeti sonuna kadar indi. Ebû Bekir: 'Elbette [bağışlarız]' dedi
فوصله
ve ona yardımını sürdürdü.
وَأخرج الْبَزَّار وَابْن مرْدَوَيْه بِسَنَد حسن عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ اذا أَرَادَ سفر أَقرع بَين نِسَائِهِ فَأصَاب عَائِشَة الْقرعَة فِي غَزْوَة بني المصطلق فَلَمَّا كَانَ فِي جَوف اللَّيْل انْطَلَقت عَائِشَة لحَاجَة فانحلت قلادتها فَذَهَبت فِي طلبَهَا وَكَانَ مسطح يَتِيما لأبي بكر وَفِي عِيَاله فَلَمَّا رجعت عَائِشَة لم تَرَ الْعَسْكَر وَكَانَ صَفْوَان بن الْمُعَطل السّلمِيّ يتَخَلَّف عَن النَّاس فَيُصِيب الْقدح والجراب والاداوة فيحمله فَنظر فَإِذا عَائِشَة فَغطّى وَجهه عَنْهَا ثمَّ أدنى بعيره مِنْهَا فَانْتهى إِلَى الْعَسْكَر فَقَالُوا: قولا: وَقَالُوا فِيهِ قَالَ: ثمَّ ذكر الحَدِيث حَتَّى انْتهى وَكَانَ رَسُول الله ﷺ يَجِيء فَيقوم على الْبَاب فَيَقُول: كَيفَ تيكم حَتَّى جَاءَ يَوْمًا فَقَالَ: ابشري يَا عَائِشَة قد أنزل الله عذرك فَقَالَت: بِحَمْد الله لَا بحَمْدك وَأنزل فِي ذَلِك عشر آيَات {إِن الَّذين جاؤوا بالإِفك عصبَة مِنْكُم} فحد رَسُول الله ﷺ مسطحًا وَحمْنَة وَحسان
Bezzâr ve İbn Merdûye hasen bir senetle Ebû Hureyre'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem sefere çıkmak istediğinde hanımları arasında kura çekerdi. Benî Mustalîk Gazvesi'nde kura Âişe'ye çıktı. Gecenin bir vakti olunca Âişe bir ihtiyacı için gitti, bu sırada gerdanlığı koptu ve onu aramaya koyuldu. Mıstah, Ebû Bekir'in [himayesindeki] bir yetim olup onun ailesi arasındaydı. Âişe geri döndüğünde orduyu göremedi. Safvân b. el-Muattal es-Sülemî ise insanların arkasında kalır; kadeh, dağarcık ve su kabı bulunca onu yüklenip getirirdi. Baktı ve bir de ne görsün, Âişe! Yüzünü ondan örttü, sonra devesini ona yaklaştırdı. [Âişe'yi alıp] orduya ulaştı; bunun üzerine [insanlar] bir laf ettiler ve onun hakkında konuştular. [Ravi] dedi ki: Sonra hadisi sonuna kadar anlattı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem gelir, kapıda durup: 'Şu kadın nasıl?' derdi. Nihayet bir gün geldi ve: 'Müjde ey Âişe! Allah senin mazeretini (masumiyetini) indirdi' buyurdu. Âişe: 'Senin hamdinle değil, Allah'a hamd ile!' dedi. Bu hususta on ayet indi: {إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ} “Şüphesiz o iftirayı getirenler, içinizden bir gruptur...” Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Mıstah, Hamne ve Hassân'a had cezası uyguladı.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه بِسَنَدِهِ عَن ابْن عَبَّاس أَن النَّبِي ﷺ كَانَ إِذا سَافر جَاءَ بِبَعْض نِسَائِهِ
İbn Merdûye senediyle İbn Abbâs'tan naklettiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem sefere çıktığında hanımlarından birini beraberinde götürürdü.
وسافر بعائشة وَكَانَ لَهَا هودج وَكَانَ الهودج لَهُ رجال يحملونه
Âişe ile sefere çıkmıştı; onun bir hevdeci vardı ve bu hevdeci taşıyan adamlar bulunuyordu.
ويضعونه فعرس رَسُول الله ﷺ وَأَصْحَابه وَخرجت عَائِشَة للْحَاجة فباعدت فَلم يعلم بهَا فَاسْتَيْقَظَ النَّبِي رَسُول الله ﷺ وَالنَّاس قد ارتحلوا وَجَاء الَّذين يحملون الهودج
[Hevdeci] indirip kaldırıyorlardı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ve ashabı mola verdiler. Âişe bir ihtiyacı için çıkıp uzaklaştı, bu yüzden onun gittiğini fark etmediler. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem uyandığında insanlar yola koyulmuştu. Hevdeci taşıyanlar geldi,
فَحَمَلُوهُ فَلم يعلمُوا إِلَّا أَنَّهَا فِيهِ فَسَارُوا وَأَقْبَلت عَائِشَة فَوجدت النَّبِي ﷺ وَالنَّاس قد ارتحلوا فَجَلَست مَكَانهَا فَاسْتَيْقَظَ رجل من الْأَنْصَار يُقَال لَهُ صَفْوَان بن معطل وَكَانَ لَا يقرب النِّسَاء فتقرب مِنْهَا وَمَعَهُ بعير لَهُ فَلَمَّا رَآهَا وَكَانَ قد عرفهَا وَهِي صَغِيرَة قَالَ: أم الْمُؤمنِينَ ولى وَجهه وَحملهَا ثمَّ أَخذ بِخِطَام الْجمل وَأَقْبل يَقُودهُ حَتَّى لحق النَّاس
onu yüklendiler ve Âişe'nin içinde olduğunu zannettiler; yola devam ettiler. Âişe dönüp geldiğinde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ve insanların yola çıkmış olduğunu gördü ve olduğu yere oturdu. Ensar'dan Safvân b. Muattal adında bir adam uyandı; kendisi kadınlara yaklaşmayan biriydi. Yanında devesiyle ona yaklaştı. Onu görünce —küçüklüğünden beri tanıdığı için— 'Müminlerin annesi!' dedi, yüzünü çevirdi ve onu [deveye] bindirdi. Sonra devenin yularını tutup orduya yetişinceye kadar onu önden çekerek yürüdü.
وَالنَّبِيّ ﷺ قد نزل وفقد عَائِشَة فَأَكْثرُوا القَوْل وَبلغ ذَلِك النَّبِي ﷺ فشق عَلَيْهِ حَتَّى اعتزلها وَاسْتَشَارَ فِيهَا زيد بن ثَابت وَغَيره فَقَالَ: يَا رَسُول الله دعها لَعَلَّ الله أَن يحدث أمره فِيهَا فَقَالَ عَليّ بن أبي طَالب: النِّسَاء كثير
Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem konaklamış ve Âişe'yi kaybetmişti. İnsanlar dedikoduyu çoğalttılar. Bu durum Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e ulaştı ve ona çok ağır geldi; öyle ki ondan uzaklaştı. Bu hususta Zeyd b. Sâbit ve diğerleriyle istişare etti. [Biri]: 'Ey Allah'ın Resûlü, onu bırak; umulur ki Allah onun hakkında yeni bir hüküm bildirir' dedi. Ali b. Ebî Tâlib ise: 'Kadın çoktur' dedi.
وَخرجت عَائِشَة لَيْلَة تمشي فِي نسَاء فَعَثَرَتْ أم مسطح فَقَالَت: تعس مسطح قَالَت عَائِشَة: بئس مَا قلت فَقَالَت: إِنَّك لَا تَدْرِي مَا يَقُول فأخبريها
Âişe bir gece kadınlarla beraber yürümek üzere dışarı çıktı. Ümmü Mıstah'ın ayağı takıldı ve: 'Mıstah kahrolsun!' dedi. Âişe: 'Ne kötü söyledin!' dedi. Kadın: 'Sen onun ne söylediğini bilmiyorsun' dedi ve durumu ona anlattı.
فَسَقَطت عَائِشَة مغشياً عَلَيْهَا ثمَّ أنزل الله {إِن الَّذين جاؤوا بالإِفك} الْآيَات
Bunun üzerine Âişe bayılarak yere düştü. Sonra Allah {إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ} “Şüphesiz o iftirayı getirenler...” ayetlerini indirdi.
وَكَانَ أَبُو بكر يُعْطي مسطحًا ويصله ويبره فَحلف أَبُو بكر لَا يُعْطِيهِ فَنزل {وَلَا يَأْتَلِ أولُوا الْفضل مِنْكُم} فَأمره النَّبِي ﷺ أَن يَأْتِيهَا ويبشرها فجَاء أَبُو بكر فَأَخْبرهَا بعذرها وَمَا أنزل الله فِيهَا فَقَالَت: بِحَمْد الله لَا بحَمْدك وَلَا بِحَمْد صَاحبك
Ebû Bekir Mıstah'a [maddi yardım] veriyor, ona kol kanat geriyor ve iyilikte bulunuyordu. Ebû Bekir ona bir daha vermeyeceğine yemin edince {وَلَا يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ} “İçinizden fazilet sahibi olanlar yemin etmesinler...” ayeti indi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ona gidip Âişe'yi müjdelemesini emretti. Ebû Bekir gelerek mazeretini ve Allah'ın onun hakkında ne indirdiğini haber verdi. Âişe: 'Senin hamdinle de değil, arkadaşının hamdiyle de değil; Allah'a hamd ile!' dedi.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه بِسَنَدِهِ عَن عمر قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ إِذا اراد سفرا أَقرع بَين نِسَائِهِ ثَلَاثًا فَمن أَصَابَته الْقرعَة خرج بهَا مَعَه فَلَمَّا غزا بني المصطلق أَقرع بَينهُنَّ فأصابت عَائِشَة وَأم سَلمَة فَخرج بهما مَعَه فَلَمَّا كَانُوا فِي بعض الطَّرِيق مَال رَحل أم سَلمَة فأناخوا بَعِيرهَا لِيُصْلِحُوا رَحلهَا وَكَانَت عَائِشَة تُرِيدُ قَضَاء حَاجَة فَلَمَّا أبركوا إبلهم قَالَت عَائِشَة: فَقلت فِي نَفسِي إِلَى مَا يصلح رَحل أم سَلمَة أَقْْضِي حَاجَتي
Taberânî ve İbn Merdûye senediyle Ömer'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir sefere çıkmak istediğinde hanımları arasında üç defa kura çekerdi; kura kime çıkarsa onu beraberinde götürürdü. Benî Mustalîk Gazvesi'ne çıktığında aralarında kura çekti; kura Âişe ve Ümmü Seleme'ye çıktı. İkisini de beraberinde götürdü. Yolun bir yerine vardıklarında Ümmü Seleme'nin semeri kaydı; semerini düzeltmek için devesini çöktürdüler. Âişe ise ihtiyacını gidermek istiyordu. Develerini çöktürdüklerinde Âişe dedi ki: 'Kendi kendime: Ümmü Seleme'nin semeri düzelene kadar ihtiyacımı gidereyim, dedim.
قَالَت: فَنزلت من الهودج وَلم يعلمُوا بنزولي
[Âişe] dedi ki: Hevdeçten indim; benim indiğimi fark etmediler.
فَأتيت خربة فَانْقَطَعت قلادتي فاحتبست فِي جمعهَا ونظامها وَبعث الْقَوْم إبلهم ومضوا وظنوا أَنِّي فِي الهودج فَخرجت وَلم أر أحد فاتبعهم حَتَّى أعييت
Bir harabeye geldim, gerdanlığım koptu; onu toplamak ve dizmekle oyalandım. İnsanlar develerini kaldırıp yola koyuldular ve beni hevdeçte zannettiler. Çıktığımda kimseyi göremedim; takatim kesilinceye kadar arkalarından gittim.
فَقلت فِي نَفسِي: إِن الْقَوْم سيفقدوني ويرجعون فِي طلبي فَقُمْت على بعض الطَّرِيق فَمر بِي صَفْوَان بن الْمُعَطل وَكَانَ سَأَلَ النَّبِي ﷺ أَن يَجعله على السَّاقَة فَجعله
Kendi kendime: 'İnsanlar beni arayacak ve beni bulmak için geri döneceklerdir' dedim ve yolun bir kenarında durdum. Yanımdan Safvân b. el-Muattal geçti. Kendisi Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den artçı olmayı istemiş, o da onu artçı yapmıştı.
وَكَانَ إِذا رَحل النَّاس قَامَ يُصَلِّي ثمَّ اتبعهم فَمَا سقط مِنْهُم من شَيْء حمله
İnsanlar hareket ettiğinde namaza durur, sonra arkalarından takip eder, onlardan düşen bir şey olursa onu yüklenirdi;
حَتَّى يَأْتِي بِهِ أَصْحَابه قَالَت عَائِشَة: فَلَمَّا مر بِي ظن أَنِّي رجل فَقَالَ: يَا نومان قُم فَإِن النَّاس قد مضوا فَقلت: إِنِّي لست رجلا أَنا عَائِشَة قَالَ: إِنَّا لله وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُون ثمَّ أَنَاخَ بعيره فعقل يَدَيْهِ ثمَّ ولى عني فَقَالَ يَا أمه: قومِي فاركبي فَإِذا ركبت فآذنيني قَالَت: فركبتُ فجَاء حَتَّى حل العقال ثمَّ بعث جمله فَأخذ بِخِطَام الْجمل قَالَ عمر: فَمَا كلمها كلَاما حَتَّى أَتَى بهَا رَسُول الله ﷺ
nihayet onu sahiplerine ulaştırırdı. Âişe dedi ki: Yanıma uğradığında beni bir adam zannedip: 'Ey uykucu, kalk! İnsanlar gitti' dedi. Ben: 'Ben adam değilim, Âişe'yim' dedim. 'İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn' dedi. Sonra devesini çöktürüp ön ayaklarını bağladı ve yüzünü benden çevirerek: 'Ey anneciğim, kalk bin! Bindiğin zaman bana haber ver' dedi. Âişe dedi ki: Bindim. Gelip kösteği çözdü, sonra devesini kaldırdı ve devenin yularını tuttu. Ömer dedi ki: Onu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e getirene kadar onunla tek kelime konuşmadı.
فَقَالَ عبد الله بن أبي ابْن سلول للنَّاس: فجربها وَرب الْكَعْبَة وأعانه على ذَلِك حسان بن ثَابت ومسطح بن أَثَاثَة وَحمْنَة وشاع ذَلِك فِي الْعَسْكَر فَبلغ ذَلِك النَّبِي ﷺ فَكَانَ فِي قلب النَّبِي ﷺ مِمَّا قَالُوا حَتَّى رجعُوا إِلَى الْمَدِينَة وأشاع عبد الله بن أبي هَذَا الحَدِيث فِي الْمَدِينَة وَاشْتَدَّ ذَلِك على رَسُول الله ﷺ
Abdullah b. Übey b. Selûl insanlara: 'Kâbe'nin Rabbine yemin olsun ki [Safvân] onunla günaha girdi!' dedi. Bu hususta Hassân b. Sâbit, Mıstah b. Üsâse ve Hamne ona destek oldular. Bu durum ordu arasında yayıldı ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e ulaştı. Söyledikleri şeyden ötürü Medine'ye dönünceye kadar Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in kalbinde bir sıkıntı oldu. Abdullah b. Übey bu sözü Medine'de yaydı ve bu durum Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e çok ağır geldi.
قَالَ عَائِشَة: فَدخلت ذَات يَوْم أم مسطح فرأتني وَأَنا أُرِيد الْمَذْهَب فَحملت معي السطل وَفِيه مَاء فَوَقع السطل مِنْهَا فَقَالَت: تعس مسطح قَالَت لَهَا عَائِشَة - سُبْحَانَ الله - تسبين رجلا من أهل بدر وَهُوَ ابْنك قَالَت لَهَا أم مسطح: أَنه سَالَ بك السَّيْل وَأَنت لَا تدرين وأخبرتها بالْخبر
Âişe dedi ki: Bir gün Ümmü Mıstah içeri girdi; beni helaya gitmek isterken gördü ve içinde su bulunan kovayı benimle birlikte taşıdı. Kova elinden düştü ve: 'Mıstah kahrolsun!' dedi. Âişe ona: 'Sübhanallah! Bedir ehlinden bir adama mı sövüyorsun, üstelik o senin oğlun?' dedi. Ümmü Mıstah ona: 'Haberin yok, sel senin üzerinden aktı geçti' dedi ve durumu ona haber verdi.
قَالَت: فَلَمَّا أَخْبَرتنِي أخذتني الْحمى بنافض مِمَّا كَانَ وَلم أجد الْمَذْهَب
[Âişe] dedi ki: Bana haber verince, olanlardan ötürü beni titremeli bir humma tuttu ve helaya gidemedim.
قَالَت عَائِشَة: وَقد كنت أرى من النَّبِي ﷺ قبل ذَلِك جفوة وَلم أدر من أَي شَيْء هُوَ فَلَمَّا حَدَّثتنِي أم مسطح علمت أَن جفوة رَسُول الله ﷺ من ذَاك فَلَمَّا دخل عليَّ قلت: تَأذن لي أَن أذهب إِلَى أَهلِي قَالَ: اذهبي فَخرجت عَائِشَة حَتَّى أَتَت أَبَاهَا فَقَالَ لَهَا: مَالك قلت: اخرجني رَسُول الله ﷺ من بَيته قَالَ لَهَا أَبُو بكر: فأخرجك رَسُول الله ﷺ من بَيته وآويك أَنا وَالله لَا آويك حَتَّى يَأْمر رَسُول الله ﷺ فَأمره رَسُول الله ﷺ أَن يؤويها فَقَالَ لَهَا أَبُو بكر: وَالله مَا قيل لنا هَذَا فِي الْجَاهِلِيَّة قطّ فَكيف وَقد أعزنا الله بالإِسلام فَبَكَتْ عَائِشَة وَأمّهَا أم رُومَان وَأَبُو بكر وَعبد الرَّحْمَن وَبكى مَعَهم أهل الدَّار
Âişe dedi ki: Bundan önce Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den bir soğukluk görüyordum ama neden kaynaklandığını bilmiyordum. Ümmü Mıstah bana anlatınca Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in soğukluğunun bundan ötürü olduğunu anladım. Yanıma girdiğinde: 'Ailemin yanına gitmeme izin verir misin?' dedim. 'Git' buyurdu. Âişe babasının yanına varıncaya kadar gitti. Babası ona: 'Neyin var?' dedi. 'Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem beni evinden çıkardı' dedim. Ebû Bekir ona: 'Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem seni evinden çıkaracak da ben seni barındıracağım öyle mi? Vallahi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem emretmedikçe seni barındırmam' dedi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona kızını barındırmasını emretti. Ebû Bekir ona: 'Allah'a yemin olsun ki bu bize cahiliyede bile söylenmemişti; Allah bizi İslâm ile aziz kılmışken nasıl olur!' dedi. Âişe, annesi Ümmü Rûmân, Ebû Bekir ve Abdurrahman ağladılar; ev halkı da onlarla beraber ağladı.
وَبلغ ذَلِك النَّبِي ﷺ فَصَعدَ الْمِنْبَر فَحَمدَ الله وَأثْنى عَلَيْهِ فَقَالَ: أَيهَا النَّاس من يعذرني مِمَّن يُؤْذِينِي فَقَامَ إِلَيْهِ سعد بن معَاذ فسل سَيْفه وَقَالَ: يَا رَسُول الله إِنَّا أعذرك مِنْهُ إِن يكن من الْأَوْس أَتَيْتُك بِرَأْسِهِ وَإِن يكن من الْخَزْرَج أمرتنا بِأَمْرك
Bu durum Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e ulaştı; minbere çıkıp Allah'a hamdüsenada bulundu ve: 'Ey insanlar! Bana eziyet eden kimseye karşı beni kim mazur görür (hakkımı alır)?' buyurdu. Sa'd b. Muâz ayağa kalkıp kılıcını çekti ve: 'Ey Allah'ın Resûlü, ona karşı senin mazeretin biziz! Şayet Evs'ten ise sana onun başını getiririm; şayet Hazrec'ten ise emrini bize bildirirsin'
فِيهِ فَقَامَ سعد بن عبَادَة فَقَالَ: كذبت وَالله مَا تقدر على قَتله انما طلبتنا بذحول كَانَت بَيْننَا وَبَيْنكُم فِي الْجَاهِلِيَّة فَقَالَ هَذَا: يال الْأَوْس وَقَالَ هَذَا: يال الْخَزْرَج
dedi. Bunun üzerine Sa'd b. Ubâde kalkıp: 'Yalan söyledin, Allah'a yemin olsun ki onu öldürmeye gücün yetmez! Sen sadece cahiliyede bizimle aranızda bulunan kan davalarını ödetmek istiyorsun' dedi. Biri: 'Yetişin ey Evsliler!' diğeri de: 'Yetişin ey Hazrecliler!' diye bağırdı.
فاضطربوا بالنعال وَالْحِجَارَة فتلاطموا فَقَامَ أسيد بن حضير فَقَالَ: فيمَ الْكَلَام هَذَا رَسُول الله يَأْمُرنَا بأَمْره فنفعله عَن رغم أنف من رغم
Ayakkabılar ve taşlarla birbirlerine girdiler, tokatlaştılar. Üseyd b. Hudayr kalkıp: 'Bu laf da ne oluyor! İşte Resûlullah, bize ne emrederse istemeyenin burnunu sürte sürte yaparız' dedi.
وَنزل جِبْرِيل وَهُوَ على الْمِنْبَر فَلَمَّا سري عَنهُ تَلا عَلَيْهِم مَا نزل بِهِ جِبْرِيل {وَإِن طَائِفَتَانِ من الْمُؤمنِينَ اقْتَتَلُوا} الحجرات الْآيَة ٩ إِلَى آخر الْآيَات فصاح النَّاس: رَضِينَا بِمَا أنزل الله وَقَامَ وَبَعْضهمْ إِلَى بعض وتلازموا وتصايحوا فَنزل النَّبِي ﷺ عَن الْمِنْبَر
O minberdeyken Cebrâil indi. [Vahiy ağırlığı] üzerinden kalkınca, Cebrâil'in getirdiği {وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا} “Eğer müminlerden iki grup birbiriyle vuruşursa...” (Hucurât Suresi, 9. ayet) ayetini sonuna kadar onlara okudu. İnsanlar: 'Allah'ın indirdiğine razı olduk' diye feryat ettiler. Birbirlerine yönelip sarıldılar ve bağrıştılar. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem minberden indi.
وَأَبْطَأ الْوَحْي فِي عَائِشَة فَبعث النَّبِي ﷺ إِلَى عَليّ بن أبي طَالب وَأُسَامَة بن زيد وبريرة وَكَانَ إِذا أَرَادَ أَن يستشير فِي أَمر أَهله لم يعد عليا وَأُسَامَة بن زيد بعد موت أَبِيه زيد فَقَالَ لعَلي: مَا تَقول فِي عَائِشَة فقد أهمني مَا قَالَ النَّاس قَالَ: يَا رَسُول الله قد قَالَ النَّاس وَقد حل لَك طَلاقهَا وَقَالَ لأسامة: مَا تَقول أَنْت قَالَ - سُبْحَانَ الله - مَا يحل لنا أَن نتكلم بِهَذَا سُبْحَانَكَ هَذَا بهتان عَظِيم
Âişe hakkında vahiy gecikti. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Ali b. Ebî Tâlib'e, Üsâme b. Zeyd'e ve Berîre'ye haber gönderdi. Ailesi konusunda istişare etmek istediğinde, babası Zeyd'in vefatından sonra Ali ve Üsâme b. Zeyd'den başkasına danışmazdı. Ali'ye: 'Âişe hakkında ne dersin? İnsanların söyledikleri beni üzdü' buyurdu. Ali: 'Ey Allah'ın Resûlü, insanlar konuştu; onu boşamak sana helaldir' dedi. Üsâme'ye: 'Sen ne dersin?' buyurdu. Üsâme: 'Sübhanallah! Bunu konuşmak bize helal olmaz. Hâşâ, bu büyük bir iftiradır!' dedi.
فَقَالَ لبريرة: مَا تَقُولِينَ يَا بَرِيرَة قَالَت وَالله يَا رَسُول الله مَا علمت على أهلك إِلَّا خيرا إِلَّا أَنَّهَا امْرَأَة نَؤُم تنام حَتَّى تَجِيء الدَّاجِن فتأكل عَجِينهَا وَإِن كَانَ شَيْء من هَذَا ليخبرنك الله
Berîre'ye: 'Sen ne dersin ey Berîre?' buyurdu. O da: 'Vallahi ey Allah'ın Resûlü, senin ailen hakkında hayırdan başka bir şey bilmiş değilim; sadece o uykucu bir kadındır, uyur kalır da evcil hayvan gelip hamurunu yer. Eğer bu [iftiradan] bir şey varsa, Allah sana mutlaka haber verecektir' dedi.
فَخرج ﷺ حَتَّى أَتَى منزل أبي بكر فَدخل عَلَيْهَا فَقَالَ: يَا عَائِشَة إِن كنت فعلت هَذَا الْأَمر فَقولِي لي حَتَّى أسْتَغْفر الله لَك فَقَالَت: وَالله لَا أسْتَغْفر الله مِنْهُ أبدا
Bunun üzerine [Peygamber] sallallâhu aleyhi ve sellem çıkıp Ebû Bekir'in evine geldi. Âişe'nin yanına girip: 'Ey Âişe! Şayet bu işi yaptıysan bana söyle de senin için Allah'tan bağışlanma dileyeyim' buyurdu. Âişe: 'Allah'a yemin olsun ki bundan ötürü O'ndan asla bağışlanma dilemem.
إِن كنت قد فعلته فَلَا غفر الله لي وَمَا أجد مثلي ومثلكم إِلَّا مثل أبي يُوسُف اذْهَبْ اسْم يَعْقُوب من الأسف قَالَ {إِنَّمَا أَشْكُو بثي وحزني إِلَى الله وَأعلم من الله مَا لَا تعلمُونَ} يُوسُف الْآيَة ٨٦
Eğer ben onu yapmışsam, Allah beni bağışlamasın! Kendimle sizin misalinizi ancak Yûsuf'un babasının misali gibi buluyorum; üzüntüden Ya'kūb'un ismi gitmişti de {إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ وَأَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ} “Ben kederimi ve hüznümü sadece Allah'a arz ederim ve Allah tarafından sizin bilmediğiniz şeyleri bilirim” (Yûsuf Suresi, 86. ayet) demişti' dedi.
فَبينا رَسُول الله ﷺ يكلمها إِذْ نزل جِبْرِيل بِالْوَحْي فَأخذت النَّبِي ﷺ نعسة فَسرِّي وَهُوَ يتبسم فَقَالَ: يَا عَائِشَة إِن الله قد أنزل عذرك فَقَالَت: بِحَمْد الله بحَمْدك
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem onunla konuşurken Cebrâil vahiy ile indi. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'i bir uyuklama hâli aldı. Gülümsediği halde üzerinden [bu hâl] kalktı ve: 'Ey Âişe! Allah senin mazeretini (masumiyetini) indirdi' buyurdu. Âişe: 'Senin hamdinle değil, Allah'a hamd ile!' dedi.
فَتلا عَلَيْهَا سُورَة النُّور إِلَى الْموضع الَّذِي انْتهى إِلَيْهِ عذرها وبراءتها فَقَالَ رَسُول الله ﷺ ك قومِي إِلَى الْبَيْت فَقَامَتْ
Nûr Suresi'nden mazeretinin ve masumiyetinin bittiği yere kadar olan kısmı ona okudu. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Kalk, evine git' buyurdu; o da kalktı.
وَخرج رَسُول الله ﷺ إِلَى الْمَسْجِد فَدَعَا أَبَا عُبَيْدَة بن الْجراح فَجمع النَّاس ثمَّ تَلا عَلَيْهِم مَا أنزل الله من الْبَرَاءَة لعَائِشَة وَبعث إِلَى عبد الله بن
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem mescide çıktı, Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh'ı çağırdı. İnsanları topladı, sonra Allah'ın Âişe'nin masumiyetine dair indirdiği ayetleri onlara okudu. Abdullah b.
أبي فجيء بِهِ فَضَربهُ النَّبِي ﷺ حَدَّيْنِ وَبعث إِلَى حسان ومسطح وَحمْنَة فَضربُوا ضربا وجيعاً ووجيء فِي رقابهم قَالَ ابْن عمر: انما ضرب رَسُول الله ﷺ عبد الله بن أبي حَدَّيْنِ لِأَنَّهُ من قذف أَزوَاج النَّبِي ﷺ فَعَلَيهِ حدان
Übey'e adam gönderdi, o getirildi ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem ona iki had cezası vurdu. Hassân, Mıstah ve Hamne'ye de adam gönderdi; onlar da can yakıcı bir şekilde dövüldüler ve boyunlarına vuruldu. İbn Ömer dedi ki: 'Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Abdullah b. Übey'e iki had vurdu; zira o Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in hanımlarına iftira atmıştı ve bunun cezası iki haddir.'
فَبعث أَبُو بكر إِلَى مسطح لَا وصلتك بدرهم أبدا وَلَا عطف عَلَيْك بِخَير أبدا ثمَّ طرده أَبُو بكر وَأخرجه من منزله
Ebû Bekir Mıstah'a: 'Sana ebediyen bir dirhem vermeyeceğim ve ebediyen sana hiçbir iyilikle lütufta bulunmayacağım' diye haber gönderdi. Sonra Ebû Bekir onu kovdu ve evinden çıkardı.
وَنزل الْقُرْآن {وَلَا يَأْتَلِ أولُوا الْفضل مِنْكُم} إِلَى آخر الْآيَة
Bunun üzerine Kur'an'dan {وَلَا يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ} “İçinizden fazilet sahibi olanlar yemin etmesinler...” ayeti sonuna kadar indi.
فَقَالَ أَبُو بكر: أما إِذْ نزل الْقُرْآن يَأْمُرنِي فِيك لأضاعفن لَك
Bunun üzerine Ebû Bekir: 'Mademki senin hakkında bana emreden Kur'an indi, sana kat kat fazlasını vereceğim' dedi.
وَكَانَت امْرَأَة عبد الله بن أبيّ منافقَةً مَعَه فَنزل الْقُرْآن {الخبيثات} يَعْنِي امْرَأَة عبد الله {للخبيثين} يَعْنِي عبد الله {والخبيثون للخبيثات} عبد الله وَامْرَأَته {والطيبات} يَعْنِي عَائِشَة وَأَزْوَاج النَّبِي ﷺ {للطيبين} يَعْنِي النَّبِي ﷺ
Abdullah b. Übey'in karısı da onunla beraber bir münafıktı. Kur'an'dan: {الْخَبِيثَاتُ} [ayeti] yani Abdullah'ın karısı, {لِلْخَبِيثِينَ} yani Abdullah için, {وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ} “Kötü kadınlar kötü erkeklere, kötü erkekler de kötü kadınlara...” yani Abdullah ve karısı, {وَالطَّيِّبَاتُ} yani Âişe ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in hanımları, {لِلطَّيِّبِينَ} “...temiz kadınlar da temiz erkeklere [yaraşır]” yani Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem için indi.