Binûn

Lokmân Suresi — 4. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

فأشاروا إِلَى ابْن صوريا الْأَعْوَر قَالَ: أَنْت أعلمهم قَالَ: إِنَّهُم يَزْعمُونَ ذَاك قَالَ: فنشدتك بالمواثيق الَّتِي أخذت عَلَيْكُم وبالتوراة الَّتِي أنزلت على مُوسَى

Bunun üzerine tek gözlü İbn Sûriyâ'ya işaret ettiler. [Resûlullah]: "Onların en bilgilisi sen misin?" dedi. O: "Öyle olduğunu iddia ediyorlar" dedi. [Resûlullah] buyurdu ki: "Sizden alınan ahitler ve Mûsâ'ya indirilen Tevrat hakkı için sana soruyorum,

مَا تَجِدُونَ فِي التَّوْرَاة قَالَ: لَوْلَا أَنَّك نشدتني بِمَا نشدتني بِهِ مَا أَخْبَرتك أجد فِيهَا الرَّجْم قَالَ: فَقضى عَلَيْهِم النَّبِي ﷺ فَقَالُوا: صدقت يَا مُحَمَّد عندنَا التَّوْرَاة فِيهَا حكم الله فَكَانُوا قبل ذَلِك لَا يظفرون من النَّبِي ﷺ بِشَيْء قَالَ: فَنزل على النَّبِي ﷺ {وَمَا أُوتِيتُمْ من الْعلم إِلَّا قَلِيلا} الاسلااء الْآيَة ٨٥

Tevrat'ta ne buluyorsunuz?" O: "Bana and verdiğin şeylerle yemin ettirmemiş olsaydın sana haber vermezdim; onda recmi buluyorum" dedi. Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem onların aleyhine hüküm verdi. Onlar: "Doğru söyledin ey Muhammed! Yanımızda Tevrat vardır ve onda Allah'ın hükmü bulunmaktadır" dediler. Bundan önce Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e karşı hiçbir şey elde edemiyorlardı. [Râvi] dedi ki: Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e şu âyet indi: {وَمَا أُوتِيتُمْ من الْعلم إِلَّا قَلِيلا} “Size ilimden ancak pek az bir şey verilmiştir” (el-İsrâ, 85).

فَاجْتمعُوا فِي ذَلِك الْبَيْت فَقَالَ رئيسهم: يَا معشر الْيَهُود لقد ظفرتم بِمُحَمد فأرسلوا إِلَيْهِ

Bunun üzerine o evde toplandılar ve reisleri: "Ey Yahudi topluluğu! Muhammed'e karşı bir açık buldunuz [üstünlük sağladınız], ona [haber] gönderin" dedi.

فجَاء فَدخل عَلَيْهِم فَقَالُوا: يَا مُحَمَّد أَلَسْت أَنْت أخبرتنا أَنه أنزل عَلَيْك {وَكَيف يحكمونك وَعِنْدهم التَّوْرَاة فِيهَا حكم الله} ثمَّ تخبرنا أَنه أنزل عَلَيْك {وَمَا أُوتِيتُمْ من الْعلم إِلَّا قَلِيلا} فَهَذَا مُخْتَلف

Bunun üzerine [Peygamber] gelip yanlarına girdi. Onlar: "Ey Muhammed! Sen bize sana, {وَكَيف يحكمونك وَعِنْدهم التَّوْرَاة فِيهَا حكم الله} “İçinde Allah'ın hükmü bulunan Tevrat yanlarında dururken seni nasıl hakem yapıyorlar?” [âyetinin] indirildiğini haber verip sonra da sana, {وَمَا أُوتِيتُمْ من الْعلم إِلَّا قَلِيلا} “Size ilimden ancak pek az bir şey verilmiştir” [âyetinin] indirildiğini bildirmedin mi? Bu birbiriyle çelişkilidir" dediler.

فَسكت النَّبِي ﷺ وَلم يرد عَلَيْهِم قَلِيلا وَلَا كثيرا قَالَ: وَنزل على النَّبِي ﷺ {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} وَجَمِيع خلق الله كتاب وَهَذَا الْبَحْر يمد فِيهِ سَبْعَة أبحر مثله فَمَاتَ هَؤُلَاءِ الْكتاب كلهم وَكسرت هَذِه الأقلام كلهَا ويبست هَذِه البحور الثَّمَانِية وَكَلَام الله كَمَا هُوَ لَا ينقص وَلَكِنَّكُمْ أُوتِيتُمْ التَّوْرَاة فِيهَا شَيْء من حكم الله وَذَلِكَ فِي حكم الله قَلِيل

Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem sustu ve onlara az ya da çok hiçbir cevap vermedi. [Râvi] dedi ki: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e şu âyet indi: {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} “Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem olsa...” Allah'ın bütün mahlûkatı kâtipler olsa ve bu denize benzer yedi deniz daha eklense, bütün bu kâtipler ölse, bu kalemlerin hepsi kırılsa ve bu sekiz deniz kurusa bile Allah'ın kelamı olduğu gibi kalır, eksilmez. Fakat size Tevrat verilmiştir; onda Allah'ın hükmünden bir şey vardır ve bu da Allah'ın hükmü yanında pek azdır.

فَأرْسل النَّبِي ﷺ فَأتوهُ فَقَرَأَ عَلَيْهِم هَذِه الْآيَة قَالَ: فَرَجَعُوا مخصومين بشر

Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem [onlara haber] gönderdi, onlar da geldiler. Onlara bu âyeti okudu. [Râvi] dedi ki: Böylece yenilmiş ve mahcup bir şekilde geri döndüler.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن مَسْعُود ﵁ قَالَ قَالَ رَسُول الله ﷺ مَا شَاءَ الله أَن يَقُول

İbn Merdûye, İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Allah'ın söylemesini dilediği şeyleri söyledi.

فَقَالَ رجل: يَا مُحَمَّد تزْعم أَنَّك أُوتيت الْحِكْمَة وَأُوتِيت الْقُرْآن وأوتيتنا التَّوْرَاة فَأنْزل الله {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام وَالْبَحْر يمده من بعده سَبْعَة أبحر مَا نفدت كَلِمَات الله} وَفِيه يَقُول: علم الله أَكثر من ذَلِك

Bir adam: "Ey Muhammed! Sana hikmetin verildiğini, Kur'an'ın verildiğini ve bize de Tevrat'ın verildiğini iddia ediyorsun" dedi. Bunun üzerine Allah: {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام وَالْبَحْر يمده من بعده سَبْعَة أبحر مَا نفدت كَلِمَات الله} “Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem, deniz de arkasından yedi deniz katılarak [mürekkep] olsa yine de Allah'ın kelimeleri tükenmez” âyetini indirdi. Bunda [Allah] şöyle buyurmaktadır: Allah'ın ilmi bundan çok daha fazladır.

{وَمَا أُوتِيتُمْ من الْعلم} فَهُوَ كثير لكم لقولكم قَلِيل عِنْدِي

{وَمَا أُوتِيتُمْ من الْعلم} “Size ilimden verilen şey” sizin sözünüze göre sizin için çoktur, Benim katımda ise azdır.

وَأخرج ابْن جرير عَن عِكْرِمَة ﵁ قَالَ: سَأَلَ أهل الْكتاب رَسُول الله ﷺ عَن الرّوح

İbn Cerîr, İkrime radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: Ehl-i kitap, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e ruh hakkında soru sordu.

فَأنْزل الله {ويسألونك عَن الرّوح قل الرّوح من أَمر رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ من الْعلم إِلَّا قَلِيلا} فَقَالُوا: تزْعم أَنا لم نُؤْت من الْعلم إِلَّا قَلِيلا وَقد أوتينا التَّوْرَاة: وَهِي الْحِكْمَة {وَمن يُؤْت الْحِكْمَة فقد أُوتِيَ خيرا كثيرا} فَنزلت {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام}

Bunun üzerine Allah: {ويسألونك عَن الرّوح قل الرّوح من أَمر رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ من الْعلم إِلَّا قَلِيلا} “Sana ruhtan sorarlar. De ki: Ruh Rabbimin emrindendir ve size ilimden ancak pek az bir şey verilmiştir” âyetini indirdi. Dediler ki: "Bize ilimden pek az verildiğini iddia ediyorsun; oysa bize Tevrat verilmiştir ki o hikmettir. {وَمن يُؤْت الْحِكْمَة فقد أُوتِيَ خيرا كثيرا} “Kime hikmet verilmişse ona çok hayır verilmiştir” [âyeti vardır]." Bunun üzerine: {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} “Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem olsa...” âyeti indi.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَأَبُو نصر السجْزِي فِي الإِبانة عَن قَتَادَة ﵁ قَالَ: قَالَ الْمُشْركُونَ: إِنَّمَا هَذَا كَلَام يُوشك أَن ينْفد فَنزلت {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} يَقُول: لَو كَانَ شجر الأَرْض أقلاماً وَمَعَ الْبَحْر سَبْعَة أبحر مداد لتكسرت الأقلام ونفد مَاء البحور قبل أَن تنفد عجائب ربين وحكمته وَعلمه

Abdurrezzâk, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, el-Azame'de Ebü'ş-Şeyh ve el-İbâne'de Ebû Nasr es-Siczî, Katâde radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: Müşrikler: "Bu, tükenmeye yüz tutmuş bir sözden ibarettir" dediler. Bunun üzerine: {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} “Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem olsa...” âyeti indi. [Katâde] der ki: Eğer yeryüzünün ağaçları kalem, deniz de yedi denizle birlikte mürekkep olsaydı, Rabbimizin akıl almaz harikaları, hikmeti ve ilmi tükenmeden önce kalemler kırılır, denizlerin suyu tükenirdi.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج ﵁ قَالَ: قَالَ حَيّ بن أَخطب: يَا مُحَمَّد تزْعم أَنَّك أُوتيت الْحِكْمَة {وَمن يُؤْت الْحِكْمَة فقد أُوتِيَ خيرا كثيرا} وتزعم أَنا لم نُؤْت من الْعلم إِلَّا قَلِيلا فَكيف يجْتَمع هَاتَانِ فَنزلت هَذِه الْآيَة {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} وَنزلت الَّتِي فِي الْكَهْف {قل لَو كَانَ الْبَحْر مداداًَ لكلمات رَبِّي}

İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: Huyey b. Ahtab: "Ey Muhammed! Sana hikmetin verildiğini söylüyorsun, {وَمن يُؤْت الْحِكْمَة فقد أُوتِيَ خيرا كثيرا} 'Kime hikmet verilmişse ona çok hayır verilmiştir' [diyorsun], hem de bize ilimden ancak pek az verildiğini iddia ediyorsun; bu ikisi nasıl bir araya gelir?" dedi. Bunun üzerine bu âyet: {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} “Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem olsa...” ve Kehf sûresindeki şu âyet indi: {قل لَو كَانَ الْبَحْر مداداًَ لكلمات رَبِّي} “De ki: Rabbimin kelimeleri için deniz mürekkep olsa...”.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَأَبُو نصر السجْزِي فِي الإِبانة عَن أبي الجوزاء ﵁ فِي قَوْله {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} يَقُول: لَو كَانَ كل شَجَرَة فِي الأَرْض أقلاما والبحرا مداد لنفد المَاء وتكسرت الأقلام قبل أَن تنفد كَلِمَات رَبِّي

Abdurrezzâk ve el-İbâne'de Ebû Nasr es-Siczî, Ebü'l-Cevzâ radıyallâhu anh'tan {وَلَو أَنما فِي الأَرْض من شَجَرَة أَقْلَام} “Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem olsa...” âyeti hakkında naklettiğine göre O şöyle demiştir: "Yeryüzündeki her ağaç kalem, deniz de mürekkep olsaydı; Rabbimin kelimeleri tükenmeden önce su tükenir ve kalemler kırılırdı."

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عمر ﵄ عَن رَسُول الله ﷺ أَنه قَرَأَ (وَالْبَحْر يمده) رفع

Hâkim rivayet edip sahih olduğunu belirtmiştir; İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan nakledildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem (وَالْبَحْر يمده) ibaresini merfû olarak [ötre ile] okumuştur.

- قَوْله تَعَالَى: مَا خَلقكُم وَلَا بعثكم إِلَّا كَنَفس وَاحِدَة إِن الله سميع بَصِير ألم تَرَ أَن الله يولج اللَّيْل فِي النَّهَار ويولج النَّهَار فِي اللَّيْل وسخر الشَّمْس وَالْقَمَر كل يجْرِي إِلَى أجل مُسَمّى وَأَن الله بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِير ذَلِك بِأَن الله هُوَ الْحق وَإِن مَا يدعونَ

- Allah Teâlâ'nın şu kavli: "Sizin yaratılmanız da diriltilmeniz de ancak tek bir kişi(nin yaratılıp diriltilmesi) gibidir. Şüphesiz Allah Semî'dir, Basîr'dir. Görmedin mi ki Allah, geceyi gündüze katar, gündüzü de geceye katar. Güneşi ve ayı emre amade kılmıştır; her biri belirlenmiş bir süreye kadar akıp gider. Şüphesiz Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır. Bu böyledir; çünkü Allah hakkın ta kendisidir ve O'ndan başka yalvardıkları ise

من دونه الْبَاطِل وَأَن الله هُوَ الْعلي الْكَبِير ألم تَرَ أَن الْفلك تجْرِي فِي الْبَحْر بِنِعْمَة الله ليريكم من آيَاته إِن فِي ذَلِك لآيَات لكل صبار شكور وأذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مُخلصين لَهُ الدّين فَلَمَّا نجاهم إِلَى الْبر فَمنهمْ مقتصد وَمَا يجْحَد بِآيَاتِنَا إِلَّا كل ختار كفور يَا أَيهَا النَّاس اتَّقوا ربكُم واخشوا يَوْمًا لَا يَجْزِي وَالِد عَن وَلَده وَلَا مَوْلُود هُوَ جَازَ عَن وَالِده شَيْئا إِن وعد الله حق فَلَا تَغُرَنَّكم الْحَيَاة الدُّنْيَا وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور

bâtıldır. Gerçekten Allah yücedir, büyüktür. Görmedin mi ki gemiler, size âyetlerinden göstersin diye Allah'ın nimetiyle denizde akıp gitmektedir. Şüphesiz bunda çok sabreden, çok şükreden herkes için âyetler vardır. Onları gölgeler gibi dalgalar bürüdüğü zaman, dini yalnızca O'na halis kılarak Allah'a yalvarırlar. Onları karaya çıkarıp kurtarınca da içlerinden bir kısmı orta yolu tutar. Âyetlerimizi son derece vefasız, nankör olandan başkası inkâr etmez. Ey insanlar! Rabbinizden korkun ve hiçbir babanın evladına fayda sağlayamayacağı, hiçbir evladın da babasına hiçbir şeyle fayda veremeyeceği bir günden çekinin. Şüphesiz Allah'ın vaadi haktır; sakın dünya hayatı sizi aldatmasın ve o çok aldatıcı da sizi Allah ile aldatmasın."

أخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله {مَا خَلقكُم وَلَا بعثكم إِلَّا كَنَفس وَاحِدَة} قَالَ: يَقُول لَهُ كن فَيكون

İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O, {مَا خَلقكُم وَلَا بعثكم إِلَّا كَنَفس وَاحِدَة} “Sizin yaratılmanız da diriltilmeniz de ancak tek bir kişi(nin yaratılıp diriltilmesi) gibidir” âyeti hakkında şöyle demiştir: "O'na 'Ol' der, o da hemen oluverir;

الْقَلِيل وَالْكثير

azı da çoğu da [birdir]."

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة رَضِي الله تَعَالَى عَنهُ فِي قَوْله {مَا خَلقكُم وَلَا بعثكم إِلَّا كَنَفس وَاحِدَة} يَقُوله إِنَّمَا خلق الله النَّاس كلهم وبعثهم كخلق نفس وَاحِدَة وبعثها

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, Katâde radıyallâhu teâlâ anh'tan naklettiğine göre O, {مَا خَلقكُم وَلَا بعثكم إِلَّا كَنَفس وَاحِدَة} “Sizin yaratılmanız da diriltilmeniz de ancak tek bir kişi(nin yaratılıp diriltilmesi) gibidir” âyeti hakkında şöyle demektedir: "Allah'ın bütün insanları yaratması ve onları diriltmesi, tek bir canı yaratması ve diriltmesi gibidir."

وَفِي قَوْله {ألم تَرَ أَن الله يولج اللَّيْل فِي النَّهَار} قَالَ: نُقْصَان اللَّيْل زِيَادَة النَّهَار {ويولج النَّهَار فِي اللَّيْل} نُقْصَان النَّهَار زِيَادَة فِي اللَّيْل {كل يجْرِي إِلَى أجل مُسَمّى} لذَلِك كُله وَقت وَاحِد مَعْلُوم لَا يعدوه وَلَا يقصر دونه

{ألم تَرَ أَن الله يولج اللَّيْل فِي النَّهَار} “Görmedin mi ki Allah geceyi gündüze katar” âyeti hakkında: "Gecenin eksilmesi gündüzün artmasıdır; {ويولج النَّهَار فِي اللَّيْل} 'gündüzü de geceye katar' gündüzün eksilmesi de gecenin artmasıdır. {كل يجْرِي إِلَى أجل مُسَمّى} 'Her biri belirlenmiş bir süreye kadar akıp gider' [âyeti hakkında ise]; bütün bunların belirlenmiş, tek bir vakti vardır ki onu ne aşar ne de ondan geri kalır" demiştir.

وَفِي قَوْله {إِن فِي ذَلِك لآيَات لكل صبار شكور} قَالَ: إِن أحب عباد الله إِلَيْهِ الصبار الشكُور الَّذِي إِذا أعطي شكر وَإِذا ابْتُلِيَ صَبر

{إِن فِي ذَلِك لآيَات لكل صبار شكور} “Şüphesiz bunda çok sabreden, çok şükreden herkes için âyetler vardır” âyeti hakkında ise şöyle demiştir: "Allah'ın kulları arasından O'na en sevgili olanı; kendisine verildiğinde şükreden, imtihan edildiğinde ise sabreden, çok sabırlı ve çok şükürdar olandır."

وَفِي قَوْله {وَإِذا غشيهم موج كالظلل} قَالَ: كالسحاب وَفِي قَوْله {وَمَا يجْحَد بِآيَاتِنَا إِلَّا كل ختار كفور} قَالَ: غدار بِذِمَّتِهِ كفور بربه

{وَإِذا غشيهم موج كالظلل} “Onları gölgeler gibi dalgalar bürüdüğü zaman...” âyeti hakkında: "Bulutlar gibi" demiştir. {وَمَا يجْحَد بِآيَاتِنَا إِلَّا كل ختار كفور} “Âyetlerimizi son derece vefasız, nankör olandan başkası inkâr etmez” âyeti hakkında ise: "Ahdine hıyanet eden ve Rabbine karşı nankör olandır" demiştir.

وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَابْن أبي شيبَة وَابْن الْمُنْذر وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله {فَمنهمْ مقتصد} قَالَ: فِي القَوْل وَهُوَ كَافِر {وَمَا يجْحَد بِآيَاتِنَا إِلَّا كل ختار} قَالَ: غدار {كفور} قَالَ: كَافِر

Feryâbî, İbn Ebî Şeybe, İbnü'l-Münzir, İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O, {فَمنهمْ مقتصد} “içlerinden bir kısmı orta yolu tutar” âyeti hakkında: "Sözde [orta yolu tutar], halbuki o kâfirdir" demiştir. {وَمَا يجْحَد بِآيَاتِنَا إِلَّا كل ختار} “Âyetlerimizi son derece vefasız olandan başkası inkâr etmez” kavlindeki [Hattâr] kelimesi için: "Gaddar [hıyanet eden]", {كفور} “nankör” kelimesi için ise: "Kâfir" demiştir.

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {ختار} قَالَ: جحاد

İbn Cerîr, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan naklettiğine göre O, {ختار} “hattâr” kelimesi hakkında: "Çok inkârcı" demiştir.

وَأخرج الطستي عَن ابْن عَبَّاس ﵄ أَن نَافِع بن الْأَزْرَق قَالَ لَهُ: أَخْبرنِي عَن قَوْله {كل ختار كفور} قَالَ: الْجَبَّار

Tastî, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan naklettiğine göre Nâfi' b. el-Ezrak kendisine: "Bana {كل ختار كفور} kavmini haber ver" dedi. [İbn Abbâs] şöyle dedi: "Zorba,

الغدار

hainlik eden,

الظلوم

çok zulmeden,

الغشوم

haksızlık yapan kimsedir.

{الكفور} الَّذِي يُغطي النِّعْمَة قَالَ: وَهل تعرف الْعَرَب ذَلِك قَالَ: نعم

{الكفور} ise nimeti örten [nankörlük eden] kimsedir." [Nâfi']: "Araplar bunu bilir mi?" diye sordu. [İbn Abbâs]: "Evet,

أما سَمِعت قَول الشَّاعِر وَهُوَ يَقُول: لقد علمت واستيقنت ذَات نَفسهَا بِأَن لَا تخَاف الدَّهْر صرمي وَلَا ختري وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {كل ختار} قَالَ: الَّذِي يغدر بعهده {كفور} قَالَ: بربه

şairin şu sözünü duymadın mı? O şöyle der: 'Bizzat kendisi bilmiş ve kesin olarak inanmıştır ki, zaman boyunca ne ilişkiyi kesmemden ne de ahdi bozmamdan korkar.' İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr, Katâde radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O, {كل ختار} kavmi hakkında: 'Ahdine hıyanet eden', {كفور} kavmi hakkında ise: 'Rabbine karşı nankör olan kimsedir' demiştir.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ورَضِي الله عَنْهُمَا فِي قَوْله {وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور} قَالَ: هُوَ الشَّيْطَان

İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور} “o çok aldatıcı da sizi Allah ile aldatmasın” âyeti hakkında naklettiğine göre O: "O şeytandır" demiştir.

وَأخرج عبد بن حميد عَن عِكْرِمَة ﵁ {وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور} قَالَ: الشَّيْطَان

Abd b. Humeyd, İkrime radıyallâhu anh'tan {وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور} “o çok aldatıcı da sizi Allah ile aldatmasın” âyeti hakkında: "Şeytandır" dediğini nakletmiştir.

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ {وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور} قَالَ: الشَّيْطَان

Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, Katâde radıyallâhu anh'tan {وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور} “o çok aldatıcı da sizi Allah ile aldatmasın” âyeti hakkında: "Şeytandır" dediğini nakletmiştir.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن سعيد بن جُبَير ﵁ {وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور} قَالَ: أَن تعْمل بالمعصية وتتمنى الْمَغْفِرَة

Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Saîd b. Cübeyr radıyallâhu anh'tan {وَلَا يَغُرنكُمْ بِاللَّه الْغرُور} “o çok aldatıcı da sizi Allah ile aldatmasın” âyeti hakkında naklettiğine göre O: "Günah işleyip bağışlanma temennisinde bulunmandır" demiştir.

- قَوْله تَعَالَى: إِن الله عِنْده علم السَّاعَة وَينزل الْغَيْث وَيعلم مَا فِي الْأَرْحَام وَمَا تَدْرِي نفس مَاذَا تكسب غَدا وَمَا تَدْرِي نفس بِأَيّ أَرض تَمُوت إِن الله عليم خَبِير

- Allah Teâlâ'nın şu kavli: "Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır. Yağmuru O indirir, rahimlerde olanı O bilir. Hiçbir kimse yarın ne kazanacağını bilmez ve hiçbir kimse hangi yerde öleceğini bilmez. Şüphesiz Allah Alîm'dir, Habîr'dir."

أخرج الْفرْيَابِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد ﵁ قَالَ جَاءَ رجل من أهل الْبَادِيَة فَقَالَ: إِن امْرَأَتي حُبْلَى فاخبرني مَا تَلد وبلادنا مُجْدِبَة فَأَخْبرنِي مَتى ينزل الْغَيْث وَقد علمت مَتى ولدت فَأَخْبرنِي مَتى أَمُوت فَأنْزل الله {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} الْآيَة

Feryâbî, İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: Çöl ehlinden [bedevîlerden] bir adam gelip: "Eşim hamiledir, ne doğuracağını bana haber ver; memleketimiz kuraktır, yağmurun ne zaman yağacağını bana bildir; ne zaman doğduğumu bildim, ne zaman öleceğimi bana haber ver" dedi. Bunun üzerine Allah bu âyeti indirdi: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} “Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır...”.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن عِكْرِمَة ﵁ أَن رجلا يُقَال لَهُ: الوراث

İbnü'l-Münzir, İkrime radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre el-Verâs adında bir adam,

من بني مَازِن بن حَفْصَة بن قيس غيلَان

-ki Mâzin b. Hafsa b. Kays Gaylân kabilesindendir-

جَاءَ إِلَى النَّبِي ﷺ فَقَالَ: يَا مُحَمَّد مَتى قيام

Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip: "Ey Muhammed! Kıyamet ne zaman

السَّاعَة وَقد أجدبت بِلَادنَا فَمَتَى تخصب وَقد تركت امْرَأَتي حُبْلَى فَمَتَى تَلد وَقد علمت مَا كسبت الْيَوْم فَمَاذَا أكسب غَدا وَقد علمت بِأَيّ أَرض ولدت فَبِأَي أَرض أَمُوت فَنزلت هَذِه الْآيَة

kopacak? Memleketimiz kuraklaştı, ne zaman yeşerecek? Eşimi hamile bıraktım, ne zaman doğuracak? Bugün ne kazandığımı bildim, yarın ne kazanacağım? Hangi toprakta doğduğumu bildim, hangi toprakta öleceğim?" dedi. Bunun üzerine bu âyet indi.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} قَالَ: خمس من الْغَيْب اسْتَأْثر بِهن الله فَلم يطلع عَلَيْهِنَّ ملكا مقرباً وَلَا نَبيا مُرْسلا {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} فَلَا يدْرِي أحد من النَّاس مَتى تقوم السَّاعَة فِي أَي سنة وَلَا فِي أَي شهر أليلاً أم نَهَارا {وَينزل الْغَيْث} فَلَا يعلم أحد مَتى ينزل الْغَيْث أليلاً أم نَهَار {وَيعلم مَا فِي الْأَرْحَام} فَلَا يعلم أحد مَا فِي الْأَرْحَام أذكر أم أُنْثَى أَحْمَر أَو أسود {وَمَا تَدْرِي نفس مَاذَا تكسب غَدا} أخير أم شرا {وَمَا تَدْرِي نفس بِأَيّ أَرض تَمُوت} لَيْسَ أحد من النَّاس يدْرِي أَيْن مضجعه من الأَرْض أَفِي بَحر أم بر فِي سهل أم فِي جبل

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Katâde radıyallâhu anh'tan {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} “Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır” âyeti hakkında naklettiğine göre O şöyle demiştir: "Gayba ait beş şey vardır ki Allah onları Kendisine tahsis etmiştir; bunlara ne mukarreb bir meleği ne de gönderilmiş bir peygamberi muttali kılmıştır: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} 'Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır', insanlardan hiç kimse kıyametin ne zaman kopacağını, hangi yılda, hangi ayda, geceleyin mi yoksa gündüzün mü kopacağını bilmez. {وَينزل الْغَيْث} 'Yağmuru O indirir', hiç kimse yağmurun ne zaman yağacağını, gece mi yoksa gündüz mü yağacağını bilmez. {وَيعلم مَا فِي الْأَرْحَام} 'Rahimlerde olanı O bilir', hiç kimse rahimlerde olanın erkek mi dişi mi, kızıl mı siyah mı olduğunu bilmez. {وَمَا تَدْرِي نفس مَاذَا تكسب غَدا} 'Hiçbir kimse yarın ne kazanacağını bilmez', hayır mı şer mi kazanacağını bilmez. {وَمَا تَدْرِي نفس بِأَيّ أَرض تَمُوت} 'Ve hiçbir kimse hangi yerde öleceğini bilmez', insanlardan hiç kimse yeryüzünde yatacağı yerin neresi olduğunu bilmez; denizde mi karada mı, düzlükte mi dağda mı [öleceğini bilemez]."

وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ مَفَاتِيح الْغَيْب خمس لَا يعلمهُنَّ إِلَّا الله

Feryâbî, Buhârî, Müslim, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Ömer'den naklettiğine göre O şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki: "Gaybın anahtarları beştir, onları Allah'tan başkası bilemez:

لَا يعلم مَا فِي غَد إِلَّا الله

Yarın ne olacağını Allah'tan başkası bilemez,

وَلَا مَتى تقوم السَّاعَة إِلَّا الله

Kıyametin ne zaman kopacağını Allah'tan başkası bilemez,

وَلَا يعلم مَا فِي الْأَرْحَام إِلَّا الله

Rahimlerde olanı Allah'tan başkası bilemez,

وَلَا مَتى ينزل الْغَيْث إِلَّا الله

Yağmurun ne zaman yağacağını Allah'tan başkası bilemez,

وَمَا تَدْرِي نفس بِأَيّ أَرض تَمُوت إِلَّا الله

Ve hiçbir kimse nerede öleceğini Allah'tan başkası bilemez."

وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَابْن أبي حَاتِم وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة ﵁ ان رجلا يَا رَسُول الله مَتى السَّاعَة قَالَ: مَا المسؤول عَنْهَا بِأَعْلَم من السَّائِل وَلَكِن سأحدثكم بأشراطها: إِذا ولدت الْأمة ربتها فَذَاك من أشراطها وَإِذا كَانَت الحفاة العراة رُؤُوس النَّاس فَذَاك من أشراطها وَإِذا تطاول رعاء الْغنم فِي الْبُنيان فَذَاك من أشراطها فِي خمس من الْغَيْب لَا يعلمهُنَّ إِلَّا الله ثمَّ تَلا {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة وَينزل الْغَيْث} إِلَى آخر الْآيَة

İbn Ebî Şeybe, Buhârî, Müslim, İbn Ebî Hâtim, İbnü'l-Münzir ve İbn Merdûye, Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre bir adam: "Ey Allah'ın Resûlü! Kıyamet ne zaman?" diye sordu. [Resûlullah] buyurdu ki: "Kendisine sorulan, sorandan daha bilgili değildir. Fakat sana onun alâmetlerini haber vereceğim: Câriye efendisini doğurduğu zaman bu onun alâmetlerindendir. Yalınayak ve çıplak kimseler insanların başı olduğu zaman bu onun alâmetlerindendir. Koyun çobanları binaları yükseltmede yarıştıkları zaman bu onun alâmetlerindendir; bunlar gaybdan Allah'tan başkasının bilemeyeceği beş şey içindedir." Sonra şu âyeti sonuna kadar okudu: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة وَينزل الْغَيْث} “Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır. Yağmuru O indirir...”.

وَأخرج أَحْمد وَالْبَزَّار وَابْن مرْدَوَيْه وَالرُّويَانِيّ والضياء بِسَنَد صَحِيح عَن بُرَيْدَة ﵁ سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول خمس لَا يعلمهُنَّ إِلَّا الله {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} الْآيَة

Ahmed, Bezzâr, İbn Merdûye, Rûyânî ve Ziyâ el-Makdisî sahih bir senetle Büreyde radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Beş şey vardır ki onları Allah'tan başkası bilemez: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} 'Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır...' âyeti."

وَأخرج ابْن جرير من حَدِيث أبي هُرَيْرَة رَضِي الله تَعَالَى عَنهُ

İbn Cerîr, Ebû Hüreyre radıyallâhu teâlâ anh'ın hadisinden nakletti:

مثله

Bunun benzerini [rivayet etti].

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي امامة رَضِي الله تَعَالَى عَنهُ أَن أَعْرَابِيًا وقف على

İbn Merdûye, Ebû Ümâme radıyallâhu teâlâ anh'tan naklettiğine göre bir bedevî,

النَّبِي ﷺ يَوْم بدر على نَاقَة لَهُ عشراء فَقَالَ: يَا مُحَمَّد مَا فِي بطن نَاقَتي هَذِه فَقَالَ: لَهُ رجل من الْأَنْصَار: دع عَنْك رَسُول الله ﷺ وهلم إِلَيّ حَتَّى أخْبرك: وَقعت أَنْت عَلَيْهَا وَفِي بَطنهَا ولد مِنْك فَأَعْرض عَنهُ رَسُول الله ﷺ ثمَّ قَالَ: إِن الله يحب كل حَيّ كريم متكره وَيبغض كل لئيم متفحش ثمَّ أقبل على الْأَعرَابِي فَقَالَ: خمس لَا يعلمهُنَّ إِلَّا الله {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة}

Bedir günü on aylık gebe devesinin üzerinde Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında durup: "Ey Muhammed! Bu devemin karnında ne var?" dedi. Ensâr'dan bir adam ona: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i bırak, bana gel de sana haber vereyim: Sen onun üzerine çıktın ve karnında senden olan bir yavru var!" dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem o adamdan yüz çevirdi, sonra şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah, hayâ sahibi, cömert ve kötülükten sakınan her kulu sever; alçak ve ağzı bozuk her kimseden de nefret eder." Sonra bedevîye dönüp buyurdu ki: "Beş şey vardır ki onları Allah'tan başkası bilemez: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} 'Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır...'"

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن سَلمَة بن الْأَكْوَع رَضِي الله تَعَالَى عَنهُ قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ فِي قبَّة حَمْرَاء إِذْ جَاءَ رجل على فرس فَقَالَ: من أَنْت قَالَ أَنا رَسُول الله قَالَ: مَتى السَّاعَة قَالَ: غيب وَمَا يعلم الْغَيْب إِلَّا الله قَالَ: مَا فِي بطن فرسي قَالَ: غيب وَمَا يعلم الْغَيْب إِلَّا الله: فَمَتَى تمطر قَالَ: غيب وَمَا يعلم الْغَيْب إِلَّا الله

İbn Merdûye, Seleme b. el-Ekva‘ radıyallâhu teâlâ anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kırmızı bir çadırda iken at üzerinde bir adam geldi ve: "Sen kimsin?" dedi. [Resûlullah]: "Ben Allah'ın Resûlüyüm" buyurdu. Adam: "Kıyamet ne zaman?" dedi. [Resûlullah]: "[O bir] gaybdır, gaybı da Allah'tan başkası bilemez" buyurdu. Adam: "Kısrağımın karnında ne var?" dedi. [Resûlullah]: "[O bir] gaybdır, gaybı da Allah'tan başkası bilemez" buyurdu. [Adam]: "Peki ne zaman yağmur yağacak?" dedi. [Resûlullah]: "[O bir] gaybdır, gaybı da Allah'tan başkası bilemez" buyurdu.

وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ عَن ابْن عمر ﵄ أَن النَّبِي ﷺ قَالَ أُوتيت مَفَاتِيح كل شَيْء إِلَّا الْخمس {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة}

Ahmed ve Taberânî, İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan naklettiğine göre Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Bana şu beş şey müstesna her şeyin anahtarları verildi: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} 'Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır...'"

وَأخرج أَحْمد وَأَبُو يعلى وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن مَسْعُود ﵁ قَالَ: أُوتِيَ نَبِيكُم ﷺ مَفَاتِيح كل شَيْء غير الْخمس {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة}

Ahmed, Ebû Ya'lâ, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Merdûye, İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: "Peygamberinize sallallâhu aleyhi ve sellem şu beş şey hariç her şeyin anahtarları verildi: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} 'Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır...'"

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عَليّ بن أبي طَالب ﵁ قَالَ لم يعم على نَبِيكُم ﷺ إِلَّا الْخمس من سرائر الْغَيْب هَذِه الْآيَة

İbn Merdûye, Ali b. Ebî Tâlib radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: "Peygamberinize sallallâhu aleyhi ve sellem gaybın sırlarından sadece şu beş şey kapalı tutulmuştur; bu da şu âyettir:

فِي آخر لُقْمَان إِلَى آخر السُّورَة

Lokmân'ın sonundaki [şu âyetten] sûrenin sonuna kadar."

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَأحمد وَالْبُخَارِيّ فِي الْأَدَب عَن ربعي بن حِرَاش ﵁ قَالَ: حَدثنِي رجل من بني عَامر أَنه قَالَ: يَا رَسُول الله هَل بَقِي من الْعلم شَيْء لَا تعلمه فَقَالَ: لقد عَلمنِي الله خيرا وَإِن من الْعلم مَا لَا يُعلمهُ إِلَّا الله

Saîd b. Mansûr, Ahmed ve el-Edeb'de Buhârî, Rib'î b. Hırâş radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre O şöyle demiştir: Âmiroğullarından bir adam bana, kendisinin [şöyle] dediğini anlattı: "Ey Allah'ın Resûlü! Bilmediğin bir ilim kaldı mı?" [Resûlullah] buyurdu ki: "Allah bana pek çok hayır öğretti. Doğrusu ilimden öyle bir kısım vardır ki onu Allah'tan başkası bilemez;

الْخمس {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة}

[O da şu] beştir: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة} 'Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır...'"

وَأخرج ابْن ماجة عَن الرّبيع بنت معوذ رَضِي الله تَعَالَى عَنْهَا قَالَت: دخل عليَّ رَسُول الله ﷺ صَبِيحَة عرسي وَعِنْدِي جاريتان تُغنيَانِ وَتَقُولَانِ: وَفينَا نَبِي يعلم مَا فِي غَد

İbn Mâce, Rübeyyi‘ bint Muavviz radıyallâhu teâlâ anhâ'dan naklettiğine göre O şöyle demiştir: "Düğünümün sabahında Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yanıma girdi; yanımda iki câriye şarkı söylüyor ve: 'İçimizde yarın ne olacağını bilen bir peygamber vardır' diyorlardı.

فَقَالَ: أما هَذَا فَلَا تقولاه لَا يعلم مَا فِي غَد إِلَّا الله

[Bunun üzerine Resûlullah] buyurdu ki: 'Bunu söylemeyin; yarın ne olacağını Allah'tan başkası bilemez.'"

وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَأحمد وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن أبي غرَّة الْهُذلِيّ ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا أَرَادَ الله

Tayâlisî, Ahmed, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Ebû Garre el-Hüzelî radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Allah,

قبض عبد بِأَرْض جعل لَهُ إِلَيْهَا حَاجَة فَلم ينْتَه حَتَّى يقدمهَا ثمَّ قَرَأَ رَسُول الله ﷺ {وَمَا تَدْرِي نفس بِأَيّ أَرض تَمُوت}

bir kulun canını bir yerde almayı murad ettiğinde, onun için orada bir ihtiyaç meydana getirir de [o kul] oraya varmadan duramaz." Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şu âyeti okudu: {وَمَا تَدْرِي نفس بِأَيّ أَرض تَمُوت} “Ve hiçbir kimse hangi yerde öleceğini bilmez.”

وَأخرج التِّرْمِذِيّ وحسنة وَابْن مرْدَوَيْه عَن مطر بن عكامس ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ إِذا قضى الله لرجل أَن يَمُوت بِأَرْض جعل لَهُ إِلَيْهَا حَاجَة

Tirmizî —ve onu hasen görmüştür— ile İbn Merdûye, Matar b. Ukâmis radıyallâhu anh'tan naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Allah bir kimsenin bir yerde ölmesini takdir ettiğinde, onun için orada bir ihtiyaç meydana getirir."

وَأخرج أَحْمد عَن عَامر أَو أبي مَالك أَن النَّبِي ﷺ بَيْنَمَا هُوَ جَالس فِي مَجْلِسه فِيهِ أَصْحَابه جَاءَهُ جِبْرِيل ﵇ فِي غير صورته فحسبه رجلا من الْمُسلمين فَسلم فَرد ﵇ ثمَّ وضع يَده على ركبتي النَّبِي ﷺ وَقَالَ لَهُ: يَا رَسُول الله مَا الإِسلام قَالَ: أَن تسلم وَجهك لله وَتشهد أَن لَا إِلَه إِلَّا الله وَأَن مُحَمَّدًا عَبده وَرَسُوله وتقيم الصَّلَاة وتؤتي الزَّكَاة قَالَ: فَإِذا فعلت ذَلِك فقد أسلمت قَالَ: نعم

Ahmed, Âmir veya Ebû Mâlik'ten naklettiğine göre Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem ashabının bulunduğu meclisinde otururken, Cibrîl aleyhisselâm kendi sûretinden başka bir sûrette geldi. [Nebî] onu Müslümanlardan bir adam sandı; [Cibrîl] selâm verdi, [Nebî] aleyhisselâm selâmı aldı. Sonra elini Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in dizlerinin üzerine koyup ona: "Ey Allah'ın Resûlü! İslâm nedir?" dedi. [Resûlullah] buyurdu ki: "Yüzünü Allah'a teslim etmen, Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in O'nun kulu ve resûlü olduğuna şahitlik etmen, namazı dosdoğru kılman ve zekâtı vermendir." [Cibrîl]: "Bunu yaptığımda Müslüman olmuş olur muyum?" dedi. [Resûlullah]: "Evet" buyurdu.

قَالَ: مَا الإِيمان قَالَ: أَن تؤمن بِاللَّه وَالْيَوْم الآخر وَالْمَلَائِكَة وَالْكتاب والنبيين وَالْمَوْت والحياة بعد الْمَوْت وَالْجنَّة وَالنَّار والحساب وَالْمِيزَان وَالْقدر خَيره وشره

[Cibrîl]: "İman nedir?" dedi. [Resûlullah] buyurdu ki: "Allah'a, âhiret gününe, meleklere, kitaba, peygamberlere, ölüme, ölümden sonraki dirilişe, cennete, cehenneme, hesaba, mizana ve hayrıyla şerriyle kadere inanmandır."

قَالَ: فَإِذا فعلت ذَلِك فقد آمَنت قَالَ: نعم

[Cibrîl]: "Bunu yaptığımda iman etmiş olur muyum?" dedi. [Resûlullah]: "Evet" buyurdu.

ثمَّ قَالَ: مَا الإِحسان قَالَ: أَن تعبد الله كَأَنَّك ترَاهُ فَإِن كنت لَا ترَاهُ فَهُوَ يراك قَالَ: فَإِذا فعلت ذَلِك فقد أَحْسَنت قَالَ: نعم

Sonra [Cibrîl]: "İhsan nedir?" dedi. [Resûlullah] buyurdu ki: "Allah'a O'nu görüyormuş gibi ibadet etmendir; sen O'nu görmüyor olsan da O seni görmektedir." [Cibrîl]: "Bunu yaptığımda ihsanda bulunmuş olur muyum?" dedi. [Resûlullah]: "Evet" buyurdu.

قَالَ: فَمَتَى السَّاعَة يَا رَسُول الله فَقَالَ رَسُول الله ﷺ ك سُبْحَانَ الله

[Cibrîl]: "Kıyamet ne zaman ey Allah'ın Resûlü?" dedi. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Sübhânallah!

خمس لَا يعلمهَا إِلَّا الله {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة وَينزل الْغَيْث وَيعلم مَا فِي الْأَرْحَام وَمَا تَدْرِي نفس مَاذَا تكسب غَدا وَمَا تَدْرِي نفس بِأَيّ أَرض تَمُوت إِن الله عليم خَبِير}

Beş şey vardır ki onları Allah'tan başkası bilemez: {إِن الله عِنْده علم السَّاعَة وَينزل الْغَيْث وَيعلم مَا فِي الْأَرْحَام وَمَا تَدْرِي نفس مَاذَا تكسب غَدا وَمَا تَدْرِي نفس بِأَيّ أَرض تَمُوت إِن الله عليم خَبِير} “Şüphesiz kıyamet saatinin bilgisi ancak Allah'ın katındadır. Yağmuru O indirir, rahimlerde olanı O bilir. Hiçbir kimse yarın ne kazanacağını bilmez ve hiçbir kimse hangi yerde öleceğini bilmez. Şüphesiz Allah hakkıyla bilendir, her şeyden haberdardır.”"