Binûn

Sebe' Suresi — 5. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

لَا تكونن مُكَلّفا سَوف يَأْتِيك خبر هَذَا

[Üzerine vazife olmayan şeye] burnunu sokma; bunun haberi sana yakında gelecektir.'

قطعه فنادتني شَجَرَة أُخْرَى: يَا عبد الله مني فَخذ

[Adam] onu kesti. Başka bir ağaç bana: 'Ey Allah'ın kulu, benden al!' diye seslendi.

حَتَّى ناداني الشّجر: يَا عبد الله منا فَخذ

Hatta [bütün] ağaçlar: 'Ey Allah'ın kulu, bizden al!' diye seslendiler.

قَالَ: لست تدْرك هَذَا هَذَا يكون فِي آخر الزَّمَان يقل الرِّجَال وَيكثر النِّسَاء حَتَّى إِن الرجل ليخطب الْمَرْأَة فتدعوه الْعشْرَة وَالْعشْرُونَ إِلَى أَنْفسهنَّ

[Genç] dedi ki: 'Sen buna yetişemezsin; bu, ahir zamanda olacaktır. Erkekler azalacak, kadınlar çoğalacaktır. Öyle ki bir adam bir kadına talip olduğunda on, yirmi kadın kendilerini ona çağıracaktır.'

قَالَ: ثمَّ أَقبلت حَتَّى انفرج بِي السَّبِيل فَإِذا أَنا بِرَجُل قَائِم على عين يغْرف لكل انسان من المَاء فَإِذا تصدعوا عَنهُ صب المَاء فِي جرته فَلم تعلق جرته من المَاء بِشَيْء قَالَ: لست تدْرك هَذَا هَذَا يكون فِي آخر الزَّمَان القَاضِي يعلم النَّاس الْعلم ثمَّ يخالفهم إِلَى معاصي الله ثمَّ أَقبلت حَتَّى إِذا انفرج بِي السَّبِيل إِذا أَنا بِرَجُل يميح على قليب كلما أخرج دلوه صبه فِي الْحَوْض فانساب المَاء رَاجعا إِلَى القليب قَالَ: هَذَا رجل رد الله عَلَيْهِ صَالح عمله فَلم يقبله

[Adam] dedi ki: 'Sonra yola devam ettim, nihayet yolum açılınca bir pınarın başında durup her insana su doldurup veren bir adamla karşılaştım. İnsanlar yanından dağılınca suyu kendi testisine döktü, fakat testisi sudan hiçbir şey tutmadı.' [Genç] dedi ki: 'Sen buna yetişemezsin; bu, ahir zamanda insanlara ilmi öğreten, sonra da onlara aykırı davranarak Allah'a isyan eden kadıdır.' [Adam]: 'Sonra devam ettim, nihayet yolum açılınca bir kuyudan su çeken bir adamla karşılaştım. Kovasını her çıkardığında havuzun içine döküyor, fakat su akıp tekrar kuyuya dönüyordu' dedi. [Genç] dedi ki: 'Bu, Allah'ın salih amelini kendisine geri çevirip kabul etmediği kimsedir.'

ثمَّ أَقبلت حَتَّى إِذا انفرج بِي السَّبِيل إِذا أَنا بِرَجُل يبذر بذراً فيستحصد فَإِذا حِنْطَة طبية قَالَ: هَذَا رجل قبل الله صَالح عمله وأزكاه لَهُ

[Adam]: 'Sonra devam ettim; nihayet yolum açılınca tohum eken ve [hemen] hasat eden bir adamla karşılaştım, bir de baktım ki tertemiz/güzel bir buğday' dedi. [Genç] dedi ki: 'Bu, Allah'ın salih amelini kabul edip kendisi için bereketlendirdiği kimsedir.'

قَالَ: ثمَّ أَقبلت حَتَّى إِذا انفرج بِي السبيلإذا أَنا بعنز وَإِذا قوم قد أخذُوا بقوائمها وَإِذا رجل آخذ بقرنيها وَإِذا رجل آخذ بذنبها وَإِذا رجل قد ركبهَا وَإِذا رجل يحلبها فَقَالَ: أما العنز فَهِيَ الدُّنْيَا وَالَّذين أخذُوا بقوائمها فهم يتساقطون من عليتهاوأما الَّذِي قد أَخذ بقرنيها فَهُوَ يعالج من عيشها ضيقا وَأما الَّذِي قد أَخذ بذنبها فقد أَدْبَرت عَنهُ وَأما الَّذِي ركبهَا فقد تَركهَا وَأما الَّذِي يتحلبها

[Adam] dedi ki: 'Sonra devam ettim, nihayet yolum açılınca bir keçiyle karşılaştım; bir topluluk onun bacaklarından tutmuştu, bir adam boynuzlarından tutmuştu, bir adam kuyruğundan tutmuştu, bir adam ona binmişti, bir adam da onu sağıyordu.' [Genç] dedi ki: 'Keçiye gelince o dünyadır. Bacaklarından tutanlar onun yüksek mertebelerinden düşen kimselerdir. Boynuzlarından tutan kimse onun geçiminin darlığıyla boğuşmaktadır. Kuyruğundan tutan kimseden [dünya] yüz çevirmiştir. Ona binen kimse ise onu terk etmiştir. Onu sağan kimseye gelince;'

فبخ

'ne âlâ,

بخ ذهب ذَاك بهَا قَالَ: ثمَّ أَقبلت حَتَّى إِذا انفرج بِي السَّبِيل إِذا أَنا بِرَجُل مستلق على قَفاهُ فَقَالَ: يَا عبد الله أدن مني فَخذ بيَدي واقعدني فوَاللَّه مَا قعدت مُنْذُ خلقني الله فاخذت بِيَدِهِ فَقَامَ يسْعَى حَتَّى مَا أرَاهُ فَقَالَ لَهُ الْفَتى: هَذَا عمرك فقد وَأَنا ملك الْمَوْت وَأَنا الْمَرْأَة الَّتِي أَتَيْتُك أَمرنِي الله بِقَبض روحك فِي هَذَا الْمَكَان ثمَّ أصيرك إِلَى جَهَنَّم

ne âlâ! İşte o [dünyayı] alıp götürmüştür.' [Adam] dedi ki: 'Sonra devam ettim; nihayet yolum açılınca sırtüstü yatmış bir adamla karşılaştım. Dedi ki: 'Ey Allah'ın kulu! Yanıma yaklaş, elimden tut ve beni oturt. Allah'a yemin olsun ki Allah beni yarattığından beri hiç oturmadım.' Bunun üzerine elinden tuttum; hemen kalkıp koşmaya başladı, öyle ki onu göremez oldum.' Bunun üzerine genç ona şöyle dedi: 'İşte bu senin ömründür, tükenip gitmiştir. Ben de ölüm meleğiyim; sana gelen o kadın da bendim. Allah bana senin ruhunu bu yerde kabzetmemi, sonra da seni cehenneme götürmemi emretti.'

قَالَ فَفِيهِ نزلت هَذِه الآيه {وحيل بَينهم وَبَين مَا يشتهون}

[Ravi] dedi ki: İşte şu ayet onun hakkında inmiştir: {وحيل بَينهم وَبَين مَا يشتهون} “Artık kendileriyle arzuladıkları şeylerin arasına engel konulmuştur.”

وَأخرج الزبير بن بكار فِي الموفقيات بِسَنَد ضَعِيف من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: لَا تهتكوا سترا فَإِنَّهُ كَانَ رجل فِي بني إِسْرَائِيل وَكَانَ لَهُ امْرَأَة وَكَانَت إِذا قدمت إِلَيْهِ الطَّعَام ثمَّ قَامَت على رَأسه ثمَّ تَقول: هتك الله ستر

Zübeyr b. Bekkâr el-Muvaffakıyyât'ta zayıf bir senetle İkrime yoluyla İbn Abbâs'tan (radıyallâhu anhümâ) rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bir örtüyü açığa çıkarmayın [mahremiyeti çiğnemeyin]. Zira İsrâiloğulları'nda bir adam vardı ve onun bir karısı vardı. Kadın adama yemeği sunduğu zaman başucunda durur, sonra şöyle derdi: 'Allah örtüsünü açığa çıkarsın...'

امْرَأَة تخون زَوجهَا بِالْغَيْبِ فَبعث إِلَيْهَا يَوْمًا بِسَمَكَةٍ ثمَّ قَامَت على رَأسه فَقَالَت: هتك الله ستر امْرَأَة تخون زَوجهَا بِالْغَيْبِ فقهقهت السَّمَكَة حَتَّى سَقَطت من الْقَصعَة

...kocasının gıyabında ona hıyanet eden bir kadının!' [Adam] bir gün ona bir balık gönderdi; kadın yine adamın başucunda durup: 'Allah, kocasının gıyabında ona hıyanet eden kadının örtüsünü açığa çıkarsın!' deyince balık kahkaha ile güldü, hatta çanaktan düştü.

فعل ذَلِك ثَلَاث مَرَّات كل ذَلِك تقهقه السَّمَكَة وتضرب حَتَّى تسْقط من الخوان

Bunu üç defa yaptı; her defasında balık kahkaha ile gülüyor ve çırpınıp nihayet sofradan düşüyordu.

فَأتى عَالم بني إِسْرَائِيل فَأخْبرهُ فَقَالَ: انْطلق فاذكر رَبك وكل طَعَامك واخس الشَّيْطَان عَنْك فَقَالَ لَهُ: اخف النَّاس انْطلق إِلَى ابْنه فَإِنَّهُ أعلم مِنْهُ فَانْطَلق فاخبره فَقَالَ: ائْتِنِي بِكُل من فِي دَارك مِمَّن لم تَرَ عورتهفأتاه فَنظر فِي وُجُوههم ثمَّ قَالَ: اكشف عَن هَذِه الحبشية فكشف عَنْهَا فَإِذا مثل ذِرَاع الْبكر فَقَالَ: من هَذَا أتيت

[Adam] İsrâiloğulları'nın âlimine gelip durumu anlattı. Âlim: 'Git, Rabbini an, yemeğini ye ve şeytanı kendinden kov' dedi. İnsanlardan biri ona: 'Onun oğluna git, çünkü o kendisinden daha bilgilidir' dedi. Bunun üzerine ona gidip haber verdi. O da: 'Evinde bulunan ve mahrem yerini görmediğin herkesi bana getir' dedi. Adam onları getirdi; [oğul] yüzlerine baktı, sonra: 'Şu Habeşli kadının üstünü aç' dedi. Kadının üstü açılınca genç bir devenin ön bacağı gibi [bir erkeklik uzvu görüldü]. Bunun üzerine: 'İşte sana kötülük buradan gelmiştir' dedi.

فَمَاتَ أَبُو الْفَتى الْعَالم وهتك بهتكه ذَلِك السّتْر وَاحْتَاجَ إِلَيْهِ النَّاس فَأَتَاهُ بني إِسْرَائِيل فَقَالُوا وَيحك

Gencin âlim olan babası öldü. [Genç] o örtüyü açığa çıkarması sebebiyle kendisinin de perdesi yırtıldı. İnsanlar ona muhtaç oldu ve İsrâiloğulları ona gelip: 'Yazıklar olsun sana!

أَنْت كنت أعلمناوأميننا

Sen bizim en bilgilimiz ve en güvenilirimizdin' dediler.

فَلَمَّا أَن أَكْثرُوا عَلَيْهِ هرب مِنْهُم إِلَى أَن بلغ إِلَى أقْصَى مَوضِع بني إِسْرَائِيل من أَرض البلقاء فاتيح لَهُ امْرَأَة جميلَة تستفتيه فَقَالَ لَهَا: هَل لَك أَن تمكنيني من نَفسك واهب لَك مائَة دِينَار قَالَت: أوخير من ذَلِك تَجِيء إِلَى أَهلِي تتزوّجني وأكون لَك حَلَالا أبدا

Ona çok fazla baskı yapınca, onlardan kaçtı; nihayet Belkâ arazisindeki İsrâiloğulları bölgesinin en uç noktasına ulaştı. Orada karşısına fetva soran güzel bir kadın çıkarıldı. Genç kadına: 'Sana yüz dinar vermem karşılığında kendinden faydalanmama izin verir misin?' dedi. Kadın: 'Bundan daha hayırlısı olmaz mı; aileme gelip benimle evlenirsin ve ebediyen sana helal olurum' dedi.

قَالَ: فَأَيْنَ مَنْزِلك فوصفت لَهُ فطابت عَلَيْهِ تِلْكَ اللَّيْلَة

[Adam]: 'Evin nerededir?' dedi. Kadın ona tarif etti ve o gece onun için hoş geçti.

فَمضى فَإِذا هُوَ بكلبة تنبح فِي بَطنهَا جراؤها قَالَ: مَا أعجب هَذَا قيل لَهُ: إمضِ

[Ertesi gün] yola koyuldu; karnında yavruları havlayan bir köpekle karşılaştı. 'Bu ne acayip şey!' dedi. Ona: 'Yoluna devam et,

لَا تكونن مُكَلّفا فَسَوف يَأْتِيك خبر هَذَا فَمضى فَإِذا هُوَ بِرَجُل يحمل حِجَارَة كلما ثقلت عَلَيْهِ وَسَقَطت مِنْهُ زَاد عَلَيْهَا فَقَالَ لَهُ: أَنْت لَا تَسْتَطِيع تحمل هَذَا تزيد عَلَيْهِ قَالَ: امضِ

[üzerine vazife olmayan şeye] burnunu sokma; bunun haberi sana yakında gelecektir' denildi. Yola devam etti; taş taşıyan bir adamla karşılaştı, taşlar ona ağır geldikçe ve üzerinden düştükçe üzerlerine yenisini ekliyordu. Ona: 'Sen bunları taşımaya güç yetiremiyorsun, bir de üstüne ekliyor musun?' dedi. O: 'Yoluna devam et,

لَا تكونن مُكَلّفا سَوف يَأْتِيك خبر هَذَا

[üzerine vazife olmayan şeye] burnunu sokma; bunun haberi sana yakında gelecektir' dedi.

فَمضى فَإِذا هُوَ بِرَجُل يَسْتَقِي من بِئْر ويصبه فِي حَوْض إِلَى جنب الْبِئْر وَفِي الْحَوْض ثقب فالماء يرجع إِلَى الْبِئْر قَالَ لَهُ: لَو سددت الْجُحر استمسك لَك المَاء قَالَ: امْضِ

Yola devam etti; bir kuyudan su çekip kuyunun yanındaki bir havuza döken bir adamla karşılaştı. Havuzda bir delik vardı ve su kuyuya geri dönüyordu. Ona: 'Şu deliği tıkasaydın su dururdu' dedi. O da: 'Yoluna devam et,

لَا تكونن مُكَلّفا سَوف يَأْتِيك خبر هَذَا فَمضى فَإِذا هُوَ بظبية وَرجل رَاكب عَلَيْهَا وَآخر يحلبها وَآخر يمسك بقرنيها وَآخَرُونَ يمسكون بقوائمها قَالَ: مَا أعجب هَذَا قَالَ لَهُ: امضِ

[üzerine vazife olmayan şeye] burnunu sokma; bunun haberi sana yakında gelecektir' dedi. Yola devam etti; bir dişi ceylan ile karşılaştı; bir adam ona binmiş, diğeri onu sağıyor, diğeri boynuzlarından tutuyor, başkaları da bacaklarından tutuyordu. 'Bu ne acayip şey!' dedi. O da ona: 'Yoluna devam et,

لَا تكونن مُكَلّفا سَوف يَأْتِيك خبر هَذَا فَمضى فَإِذا هُوَ بِرَجُل يبذر بذراً فَلَا يَقع على الأَرْض حَتَّى ينْبت ثمَّ مضى فَإِذا هُوَ

[üzerine vazife olmayan şeye] burnunu sokma; bunun haberi sana yakında gelecektir' dedi. Yola devam etti; tohum eken bir adamla karşılaştı; tohum daha yere düşmeden bitiyordu. Sonra yola devam etti, bir de baktı ki

فَمضى فَإِذا هُوَ بِالْقصرِ الَّذِي وعدته وَإِذا دونه نهر وَإِذا رجل جَالس على سَرِير فَقَالَ لَهُ: كَيفَ الطَّرِيق إِلَى هَذَا الْقصر وَلَقَد رَأَيْت فِي لَيْلَتي أَعَاجِيب قَالَ: مَا هِيَ فَذكر الكلبة

yola devam etti; [kadının] vadettiği köşke ulaştı, önünde bir nehir vardı ve bir taht üzerinde oturan bir adam gördü. Ona: 'Bu köşke yol nasıldır? Doğrusu bu gece birtakım acayip şeyler gördüm' dedi. [Adam]: 'Onlar nedir?' diye sordu. O da dişi köpeği anlattı.

قَالَ: يَأْتِي على النَّاس زمَان يثب الصَّغِير على الْكَبِير والوضيع على الشريف وَالسَّفِيه على الْحَلِيم

[Oturan adam] dedi ki: 'İnsanların üzerine öyle bir zaman gelecektir ki küçük büyüğe, bayağı kimse şerefliye, aklı kıt kimse de ağırbaşlı/hilm sahibine baş kaldıracaktır.'

وَذكر لَهُ الَّذِي يحمل الْحِجَارَة قَالَ: يَأْتِي على النَّاس زمَان يكون عِنْد الرجل الأمانه فَلَا يقدر يُؤَدِّيهَا وَيزِيد عَلَيْهَا

Ona taş taşıyan kimseyi anlattı. Dedi ki: 'İnsanların üzerine öyle bir zaman gelecektir ki kişinin yanında emanet bulunacak, onu ödemeye güç yetiremeyecek ve üzerine [yeni emanetler] ekleyecektir.'

وَذكر لَهُ الَّذِي يَسْتَقِي قَالَ: يَأْتِي على النَّاس زمَان يتَزَوَّج الرجل الْمَرْأَة لَا يَتَزَوَّجهَا لدينها وَلَا حسب وَلَا جمال إِنَّمَا يُرِيد مَالهَا وَتَكون لَا تَلد فَيكون كل شَيْء مِنْهُ يرجع فِيهَا

Ona su çeken adamı anlattı. Dedi ki: 'İnsanların üzerine öyle bir zaman gelecektir ki adam bir kadınla evlenecek; onunla ne dini ne asaleti ne de güzelliği için evlenecektir, sadece malını isteyecektir. Kadın da doğurmayacak, böylece onun [harcadığı] her şey yine ona geri dönecektir.'

وَذكر لَهُ الظبيه قَالَ: هِيَ الدُّنْيَا

Ona ceylanı anlattı. Dedi ki: 'O dünyadır.'

أما الرَّاكِب عَلَيْهَا فالملك

Ona binen kimseye gelince, o hükümdardır.

وَأما الَّذين يحلبونها فَهُوَ أطيب النَّاس عَيْشًا

Onu sağan kimselere gelince, o insanların yaşantısı en hoş olanıdır.

وَأما الَّذِي يمسك بقرنيها فَمن أيبس النَّاس عَيْشًا

Boynuzlarından tutan kimseye gelince, insanların yaşantısı en kıt olanlarındandır.

وَأما الَّذِي يمسك ذنبها فَالَّذِي لَا يَأْتِيهِ رزقه إِلَّا قوتاً

Kuyruğundan tutan kimseye gelince, rızkı kendisine ancak kıt kanaat geçinecek kadar gelen kimsedir.

وَالَّذين يمسكون بقوائمها فسفلة النَّاس

Bacaklarından tutanlar ise insanların en aşağı tabakasıdır.

وَذكر لَهُ الْبذر قَالَ: يَأْتِي على النَّاس زمَان لَا يدْرِي مَتى يتزوّج الرجل وَمَتى يُولد الْمَوْلُود وَمَتى قد بلغ

Ona tohum ekeni anlattı. Dedi ki: 'İnsanların üzerine öyle bir zaman gelecektir ki kişinin ne zaman evlendiği, çocuğun ne zaman doğduğu ve ne zaman bülûğa erdiği bilinemeyecektir.'

وَذكر لَهُ الَّذِي يحصد فَقَالَ: ذَاك ملك الْمَوْت يحصد الصَّغِير وَالْكَبِير وَأَنا هُوَ بَعَثَنِي الله إِلَيْك لأقبض روحك على أسوء أحوالك

Ona ekin biçeni anlattı. [Adam] dedi ki: 'O, küçüğü de büyüğü de biçen ölüm meleğidir. İşte o benim! Allah beni senin ruhunu en kötü hâlindeyken kabzetmem için sana gönderdi.'

وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن ابْن عمر ﵁

Beyhakî Şuabü'l-Îmân'da İbn Ömer'den (radıyallâhu anhümâ) rivayet etti ki:

أَنه شرب مَاء بَارِد فَبكى فَقيل لَهُ: مَا يبكيك فَقَالَ: ذكرت آيَة فِي كتاب الله {وحيل بَينهم وَبَين مَا يشتهون} فَعرفت أَن أهل النَّار لَا يشتهون إِلَّا المَاء الْبَارِد وَقد قَالَ الله {أفيضوا علينا من المَاء} الْأَعْرَاف الْآيَة ٥٠

O, soğuk su içti ve ağladı. Kendisine: 'Seni ağlatan nedir?' denilince şöyle dedi: 'Allah'ın Kitabı'ndaki bir ayeti hatırladım: {وحيل بَينهم وَبَين مَا يشتهون} “Artık kendileriyle arzuladıkları şeylerin arasına engel konulmuştur.” Böylece anladım ki cehennem ehli sadece soğuk su arzulayacaktır; nitekim Allah [şöyle] buyurmuştur: {أفيضوا علينا من المَاء} “Bize biraz sudan akıtın.” el-A'râf Suresi, 50. ayet.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة فِي قَوْله {إِنَّهُم كَانُوا فِي شكّ مريب} قَالَ: إيَّاكُمْ وَالشَّكّ والريبة فَإِنَّهُ من مَاتَ على شكّ بعث عليهومن مَاتَ على يَقِين بعث عَلَيْهِ

Abd b. Humeyd ve İbn Ebî Hâtim, Katâde'nin {إِنَّهُم كَانُوا فِي شكّ مريب} “Çünkü onlar derin bir şüphe içindeydiler.” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: 'Şüpheden ve kuşkudan sakının! Çünkü kim şüphe üzere ölürse onun üzere diriltilir; kim de kesin inanç üzere ölürse onun üzere diriltilir.'

وَالله أعلم

En doğrusunu Allah bilir.