فأرسلها فجَاء إِلَى رَسُول الله ﷺ
[Ebû Eyyûb] onu serbest bıraktı ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına geldi.
فَقَالَ لَهُ: مَا فعل أسيرك قَالَ: أَخَذتهَا فَقَالَت: إِنِّي لَا أَعُود فأرسلتها
[Resûlullah] ona: “Esirin ne yaptı?” diye sordu. [Ebû Eyyûb]: “Onu yakaladım; fakat ‘Bir daha dönmeyeceğim’ dedi, ben de onu serbest bıraktım” dedi.
فَقَالَ: إِنَّهَا عَائِدَة
[Resûlullah]: “O kesinlikle tekrar gelecektir” buyurdu.
فَأَخذهَا مرَّتَيْنِ أَو ثَلَاثًا كل ذَلِك تَقول: لَا أَعُود وَيَجِيء النَّبِي ﷺ
[Ebû Eyyûb] onu iki veya üç defa yakaladı. Her defasında o: “Bir daha dönmeyeceğim” diyor, [Ebû Eyyûb da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geliyordu.
فَيَقُول: مَا فعل أسيرك فَيَقُول: أَخَذتهَا فَتَقول: لَا أَعُود
[Peygamber]: “Esirin ne yaptı?” diye soruyor, o da: “Onu yakaladım, fakat ‘Bir daha dönmeyeceğim’ diyor” cevabını veriyordu.
فَقَالَ: إِنَّهَا عَائِدَة
[Resûlullah]: “O kesinlikle tekrar gelecektir” buyurdu.
فَأَخذهَا فَقَالَت: أَرْسلنِي وأعلمك شَيْئا تَقوله فَلَا يقربك شَيْء
Nihayet onu [tekrar] yakaladı. Bunun üzerine [gulyabani]: “Beni bırak da sana, söylediğin takdirde hiçbir şeyin sana yaklaşamayacağı bir şey öğreteyim” dedi.
آيَة الْكُرْسِيّ
[O da] Âyetü'l-Kürsî'dir.
فَأتى النَّبِي ﷺ فَأخْبرهُ فَقَالَ: صدقت وَهِي كذوب
Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip [durumu] ona haber verdi. [Peygamber]: “Kendisi çok yalancı olduğu halde doğru söylemiş” buyurdu.
وَأخرج أَحْمد وَابْن الضريس وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن أبي ذَر قَالَ قلت يَا رَسُول الله: أَيّمَا أنزل عَلَيْك أعظم قَالَ: آيَة الْكُرْسِيّ {الله لَا إِلَه إِلَّا هُوَ الْحَيّ القيوم}
Ahmed, İbnü'd-Durays, sahih olduğunu belirterek Hâkim ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî, Ebû Zer'den naklettiler: O şöyle dedi: “Ey Allah'ın Resûlü! Sana indirilenlerin hangisi en büyüktür?” dedim. Şöyle buyurdu: “Âyetü'l-Kürsî'dir: { اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } “Allah ki, O'ndan başka ilâh yoktur; dâima diridir, bütün varlığı idare edendir”.”
وَأخرج ابْن السّني عَن أبي قَتَادَة أَن النَّبِي ﷺ
İbnü's-Sünnî, Ebû Katâde'den nakletti: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem
قَالَ: من قَرَأَ آيَة الْكُرْسِيّ وخواتيم سُورَة الْبَقَرَة عِنْد الكرب أغاثه الله
şöyle buyurdu: “Kim sıkıntı anında Âyetü'l-Kürsî'yi ve Bakara sûresinin son âyetlerini okursa, Allah ona yardım eder.”
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي مُوسَى الْأَشْعَرِيّ مَرْفُوعا أوحى الله إِلَى مُوسَى بن عمرَان: أَن اقْرَأ آيَة الْكُرْسِيّ فِي دبر كل صَلَاة مَكْتُوبَة فَإِنَّهُ من يَقْرَأها فِي دبر كل صَلَاة مَكْتُوبَة أجعَل لَهُ قلب الشَّاكِرِينَ ولسان الذَّاكِرِينَ وثواب النَّبِيين وأعمال الصديقين وَلَا يواظب على ذَلِك إِلَّا نَبِي أَو صديق أَو عبد امتحنت قلبه بالإِيمان أَو أُرِيد قَتله فِي سَبِيل الله
İbn Merdûye, Ebû Mûsâ el-Eş‘arî'den merfû olarak nakletti: “Allah, Mûsâ b. İmrân'a şöyle vahyetti: Her farz namazın ardından Âyetü'l-Kürsî'yi oku. Zira kim her farz namazın ardından onu okursa, ona şükredenlerin kalbini, zikredenlerin dilini, peygamberlerin sevabını ve sıddîkların amellerini veririm. Buna ancak bir peygamber veya bir sıddîk yahut kalbini imanla imtihan ettiğim veya Allah yolunda öldürülmesini dilediğim bir kul devam eder.”
قَالَ ابْن كثير: مُنكر جدا
İbn Kesîr: “Son derece münkerdir” dedi.
وَأخرج أَحْمد وَالطَّبَرَانِيّ عَن أبي أُمَامَة قَالَ: قلت يَا رَسُول الله أَيّمَا أنزل عَلَيْك أعظم قَالَ: {الله لَا إِلَه إِلَّا هُوَ الْحَيّ القيوم} آيَة الْكُرْسِيّ
Ahmed ve Taberânî, Ebû Ümâme'den naklettiler: O şöyle dedi: “Ey Allah'ın Resûlü! Sana indirilenlerin hangisi en büyüktür?” dedim. Şöyle buyurdu: “{ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } “Allah ki, O'ndan başka ilâh yoktur; dâima diridir, bütün varlığı idare edendir” [olan] Âyetü'l-Kürsî'dir.”
وَأخرج ابْن السّني فِي عمل الْيَوْم وَاللَّيْلَة من طَرِيق عَليّ بن الْحُسَيْن عَن أَبِيه عَن أمه فَاطِمَة أَن رَسُول الله ﷺ لما دنا ولادها أَمر أم سَلمَة وَزَيْنَب بنت جحش أَن يأتيا فَاطِمَة فَيقْرَأ عِنْدهَا آيَة الْكُرْسِيّ و {إِن ربكُم الله} الْأَعْرَاف الْآيَة ٥٤ إِلَى آخر الْآيَة ويعوّذاها بالمعوّذتين
İbnü's-Sünnî Amelü'l-Yevm ve'l-Leyle'de, Ali b. el-Hüseyin tarikiyle babasından, o da annesi Fâtıma'dan nakletti: Doğumu yaklaştığı zaman Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Ümmü Seleme ile Zeyneb bint Cahş'a, Fâtıma'nın yanına gidip başucunda Âyetü'l-Kürsî'yi ve { إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ } “Şüphesiz Rabbiniz Allah'tır” (el-A‘râf 54) ayetini sonuna kadar okumalarını ve Muavvizeteyn (Felak ve Nâs sureleri) ile ona sığınma duası yapmalarını emretti.
وَأخرج الديلمي عَن عَليّ بن أبي طَالب قَالَ: مَا أرى رجلا أدْرك عقله فِي الإِسلام يبيت حَتَّى يقْرَأ هَذِه الْآيَة {الله لَا إِلَه إِلَّا هُوَ الْحَيّ القيوم} وَلَو تعلمُونَ مَا فِيهَا لما تَرَكْتُمُوهَا على حَال أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ أَعْطَيْت آيَة الْكُرْسِيّ من كنز تَحت الْعَرْش وَلم يؤتها نَبِي قبلي
Deylemî, Ali b. Ebî Tâlib'den nakletti: O şöyle dedi: “İslam'da aklı kemale ermiş hiçbir kimsenin, şu { اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } “Allah ki, O'ndan başka ilâh yoktur; dâima diridir, bütün varlığı idare edendir” ayetini okumadan geceleyeceğini zannetmem. Şayet onda ne olduğunu bilseydiniz, onu hiçbir durumda terk etmezdiniz. Zira Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: ‘Âyetü'l-Kürsî bana Arş'ın altındaki bir hazineden verildi; benden önce hiçbir peygambere verilmedi’ buyurdu.”
قَالَ عَليّ: فَمَا بت لَيْلَة قطّ مُنْذُ سَمِعت هَذَا من رَسُول الله ﷺ
Ali dedi ki: “Bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den işittiğimden beri hiçbir gece geçirmedim ki,
حَتَّى أقرأها
mutlaka onu okumuş olmayayım.”
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي أَيُّوب الْأنْصَارِيّ قَالَ: كَانَ لي تمر فِي سهوة لي فَجعلت أرَاهُ ينقص مِنْهُ فَذكرت ذَلِك لرَسُول الله ﷺ فَقَالَ إِنَّك ستجد فِيهِ غَدا هرة فَقل: أجيبي رَسُول ﷺ فَلَمَّا كَانَ الْغَد وجدت فِيهِ هرة فَقلت: أجيبي رَسُول الله ﷺ فتحوّلت عجوزاً وَقَالَت: أذكرك الله لما تَرَكتنِي فَأَنِّي غير عَائِدَة
Taberânî, Ebû Eyyûb el-Ensârî'den nakletti: O şöyle dedi: Bana ait küçük bir hurma ambarında hurmam vardı; ondan eksildiğini görmeye başladım. Bu durumu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e anlattım. O da: “Yarın orada bir kedi bulacaksın; ‘Resûlullah'ın çağrısına icabet et’ de” buyurdu. Ertesi gün olunca orada bir kedi buldum ve: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in çağrısına icabet et!” dedim. Bunun üzerine yaşlı bir kadına dönüştü ve: “Beni bırakman için sana Allah'ı hatırlatırım (Allah adına yalvarırım), zira ben bir daha dönmeyeceğim” dedi.
فتركتها فَأتيت النَّبِي ﷺ فَقَالَ: مَا فعل الرجل فَأَخْبَرته بخبرها
Ben de onu bıraktım. Sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldim. [Peygamber]: “Adam ne yaptı?” buyurdu. Ben de onun durumunu haber verdim.
فَقَالَ: كذبت وَهِي عَائِدَة
[Peygamber]: “Yalan söyledi, o tekrar gelecektir” buyurdu.
فَقل لَهَا: أجيبي رَسُول الله فتحوّلت عجوزاً
[Ebû Eyyûb] ona: “Resûlullah'ın çağrısına icabet et!” dedi; bunun üzerine yaşlı bir kadına dönüştü.
وَقَالَت: أذكرك الله يَا أَبَا أَيُّوب لما تَرَكتنِي هَذِه الْمرة فَإِنِّي غير عَائِدَة
Ve: “Ey Ebû Eyyûb! Bu seferlik beni bırakman için sana Allah'ı hatırlatırım (Allah adına yalvarırım), zira ben bir daha dönmeyeceğim” dedi.
فتركتها ثمَّ أتيت النَّبِي ﷺ
Ben de onu bıraktım, sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldim.
فَقَالَ كَمَا قَالَ لي فعلت ذَلِك ثَلَاث مَرَّات فَقَالَت لي فِي الثَّالِثَة: أذكرك الله يَا أَبَا أَيُّوب حَتَّى أعلمك شَيْئا لَا يسمعهُ شَيْطَان فَيدْخل ذَلِك الْبَيْت فَقلت: مَا هُوَ فَقَالَت:
[Peygamber] yine bana daha önce söylediği gibi söyledi. Bunu üç defa yaptım. Üçüncüsünde o kadın bana şöyle dedi: “Ey Ebû Eyyûb! Sana bir şey öğreteyim de [beni bırakman için] sana Allah'ı hatırlatırım (Allah adına yalvarırım); onu hiçbir şeytan işitmez ki o eve girsin.” Ben: “O nedir?” dedim. O şöyle dedi:
آيَة الْكُرْسِيّ لَا يسْمعهَا شَيْطَان إِلَّا ذهب فَذكرت ذَلِك للنَّبِي ﷺ فَقَالَ: صدقت وَإِن كَانَت كذوباً
“Âyetü'l-Kürsî'dir; onu hiçbir şeytan işitmez ki çekip gitmesin.” Bu durumu Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e anlattım. O da: “Kendisi çok yalancı olduğu halde doğru söylemiş” buyurdu.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي أَيُّوب قَالَ: أصبت جنية فَقَالَت لي: دَعْنِي وَلَك عَليّ أَن أعلمك شَيْئا إِذا قلته لم يَضرك منا أحد
Taberânî, Ebû Eyyûb'dan nakletti: O şöyle dedi: Bir dişi cin yakaladım. Bana: “Beni bırak; söylediğin takdirde bizden hiç kimsenin sana zarar veremeyeceği bir şeyi sana öğretmek üzerime borç olsun” dedi.
قلت: مَا هُوَ قَالَ: آيَة الْكُرْسِيّ {الله لَا إِلَه إِلَّا هُوَ الْحَيّ القيوم} فَذكرت ذَلِك للنَّبِي ﷺ فَقَالَ: صدقت وَهِي كذوب
“O nedir?” dedim. “Âyetü'l-Kürsî'dir: { اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } “Allah ki, O'ndan başka ilâh yoktur; dâima diridir, bütün varlığı idare edendir”” dedi. Bu durumu Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e anlattım. O da: “Kendisi çok yalancı olduğu halde doğru söylemiş” buyurdu.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن أبي أَيُّوب قَالَ كنت مؤذى فِي الْبَيْت فشكوت ذَلِك إِلَى النَّبِي ﷺ وَكَانَت روزنة فِي الْبَيْت لنا فَقَالَ: أرصده فَإِذا أَنْت عَايَنت شَيْئا فَقل: أجيبي يَدْعُوك رَسُول الله ﷺ فرصدت فَإِذا شَيْء قد تدلى من روزنة فَوَثَبت إِلَيْهِ وَقلت: اخْسَأْ يَدْعُوك رَسُول الله ﷺ
Taberânî, Ebû Eyyûb'dan nakletti: O şöyle dedi: Evde bana eziyet veriliyordu; bu durumu Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e şikâyet ettim. Evimizde küçük bir pencere vardı. [Peygamber]: “Onu gözetle; bir şey gördüğün zaman: ‘Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem seni çağırıyor, icabet et!’ de” buyurdu. Ben de gözetledim; bir de baktım ki küçük pencereden bir şey sarktı. Hemen üzerine atıldım ve: “Defol, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem seni çağırıyor!” dedim.
فَأَخَذته فتضرع إِلَيّ وَقَالَ لي: لَا أَعُود
Onu yakaladım; bana yalvarıp yakardı ve bana: “Bir daha dönmeyeceğim” dedi.
فأرسلته فَلَمَّا أَصبَحت غَدَوْت إِلَى رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: مَا فعل أسيرك فَأَخْبَرته بِالَّذِي كَانَ فَقَالَ: أما إِنَّه سيعود
Bunun üzerine onu salıverdim. Sabah olunca erkenden Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına vardım. [Resûlullah]: “Esirin ne yaptı?” buyurdu. Ben de olan biteni ona anlattım. Şöyle buyurdu: “Haberin olsun ki o tekrar gelecektir.”
فَفعلت ذَلِك ثَلَاث مَرَّات كل ذَلِك آخذه وَأخْبر النَّبِي ﷺ بِالَّذِي كَانَ فَلَمَّا كَانَت الثَّالِثَة أَخَذته قلت: مَا أَنْت بمفارقي حَتَّى آتِي بك رَسُول الله ﷺ فناشدني وتضرع إليّ وَقَالَ: أعلمك شَيْئا إِذا قلته من ليلتك لم يقربك جَان وَلَا لص تقْرَأ آيَة الْكُرْسِيّ
Bunu üç defa yaptım; her defasında onu yakalıyor ve olan biteni Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e haber veriyordum. Üçüncü defa olduğunda onu yakaladım ve: “Seni Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e götürünceye kadar benden ayrılamazsın” dedim. Bunun üzerine bana and verip yalvardı ve: “Sana, gecende söylediğin takdirde sana hiçbir cinin ve hiçbir hırsızın yaklaşamayacağı bir şey öğreteyim: Âyetü'l-Kürsî'yi okursun” dedi.
فأرسلته ثمَّ أتيت النَّبِي ﷺ
Onu salıverdim, sonra Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldim.
فَقَالَ: مَا فعل أسيرك قلت: يَا رَسُول الله ناشدني وتضرع إِلَيّ حَتَّى رَحمته وَعَلمنِي شَيْئا أقوله إِذا قلته لم يقربنِي جن وَلَا لص
[Peygamber]: “Esirin ne yaptı?” buyurdu. Ben de: “Ey Allah'ın Resûlü! Bana and verdi ve acıyıncaya kadar yalvardı; ayrıca söylediğim takdirde bana hiçbir cinin ve hiçbir hırsızın yaklaşamayacağı bir şey öğretti” dedim.
قَالَ: صدق وَإِن كَانَ كذوباً
[Resûlullah]: “Kendisi çok yalancı olduğu halde doğru söylemiş” buyurdu.
وَأخرج البُخَارِيّ وَابْن الضريس وَالنَّسَائِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَأَبُو نعيم فِي الدَّلَائِل عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ وكلني رَسُول الله ﷺ بِحِفْظ زَكَاة رَمَضَان فَأَتَانِي آتٍ فَجعل يحثو من الطَّعَام فَأَخَذته وَقلت: لأرفعنك إِلَى رَسُول الله ﷺ قَالَ: دَعْنِي فَإِنِّي مُحْتَاج وَعلي عِيَال ولي حَاجَة شَدِيدَة فخليت عَنهُ فَأَصْبَحت فَقَالَ لي النَّبِي ﷺ يَا أَبَا هُرَيْرَة مَا فعل أسيرك البارحة قلت: يَا رَسُول الله شكا حَاجَة شَدِيدَة وعيالاً فرحمته وخليت سَبيله
Buhârî, İbnü'd-Durays, Nesâî, İbn Merdûye ve ed-Delâil'de Ebû Nuaym, Ebû Hureyre'den naklettiler: O şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ramazan zekâtını (sadaka-i fıtrı) korumakla beni görevlendirdi. Derken biri geldi ve yiyecekten avuçlamaya başladı. Onu yakaladım ve: “Seni mutlaka Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e götüreceğim” dedim. O: “Beni bırak, zira ben muhtacım, bakmakla yükümlü olduğum çoluk çocuğum var ve şiddetli bir ihtiyaç içindeyim” dedi. Bunun üzerine onu serbest bıraktım. Sabah olunca Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem bana: “Ey Ebû Hureyre! Dün geceki esirin ne yaptı?” buyurdu. Ben: “Ey Allah'ın Resûlü! Şiddetli bir ihtiyaçtan ve çoluk çocuktan yakındı; ben de ona acıdım ve yolunu serbest bıraktım” dedim.
قَالَ: أما إِنَّه قد كَذبك وَسَيَعُودُ فَعرفت أَنه سيعود فرصدته فجَاء يحثو من الطَّعَام فَأَخَذته فَقلت: لأرفعنك إِلَى رَسُول الله ﷺ قَالَ: دَعْنِي فَإِنِّي مُحْتَاج وَعلي عِيَال لَا أَعُود فرحمته وخليت سَبيله فَأَصْبَحت فَقَالَ لي رَسُول الله ﷺ: مَا فعل أسيرك قلت: يَا رَسُول الله شكا حَاجَة وعيالاً فرحمته وخليت سَبيله فَقَالَ: أما إِنَّه قد كَذبك وَسَيَعُودُ
[Resûlullah]: “Haberin olsun ki o sana yalan söyledi ve tekrar gelecektir” buyurdu. Tekrar geleceğini anladım ve onu gözetledim. Gelip yiyecekten avuçlamaya başladı. Onu yakaladım ve: “Seni mutlaka Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e götüreceğim” dedim. O: “Beni bırak, zira ben muhtacım, bakmakla yükümlü olduğum çoluk çocuğum var, bir daha dönmeyeceğim” dedi. Ona acıdım ve yolunu serbest bıraktım. Sabah olunca Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bana: “Esirin ne yaptı?” buyurdu. Ben: “Ey Allah'ın Resûlü! İhtiyaçtan ve çoluk çocuktan yakındı; ben de ona acıdım ve yolunu serbest bıraktım” dedim. [Resûlullah]: “Haberin olsun ki o sana yalan söyledi ve tekrar gelecektir” buyurdu.
فرصدته الثَّالِثَة فجَاء
Üçüncü defa onu gözetledim; geldi
يحثو من الطَّعَام فَأَخَذته وَقلت: لأرفعنك إِلَى رَسُول الله ﷺ وَهَذَا آخر ثَلَاث مَرَّات تزْعم أَنَّك لَا تعود ثمَّ تعود
ve yiyecekten avuçlamaya başladı. Onu yakaladım ve: “Seni mutlaka Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e götüreceğim; bu, dönmeyeceğini iddia edip sonra tekrar döndüğün üç seferin sonuncusudur” dedim.
فَقَالَ: دَعْنِي أعلمك كَلِمَات ينفعك الله بهَا
Bunun üzerine o: “Beni bırak da sana, Allah'ın kendileriyle seni faydalandıracağı birtakım kelimeler öğreteyim” dedi.
قلت: مَا هِيَ قَالَ: إِذا أويت إِلَى فراشك فاقرأ آيَة الْكُرْسِيّ {الله لَا إِلَه إِلَّا هُوَ الْحَيّ القيوم} حَتَّى تختم الْآيَة فَإنَّك لَا يزَال عَلَيْك من الله حَافظ وَلَا يقربك شَيْطَان حَتَّى تصبح
“Onlar nelerdir?” dedim. Şöyle dedi: “Yatağına girdiğin zaman, ayeti bitirinceye kadar Âyetü'l-Kürsî'yi { اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } “Allah ki, O'ndan başka ilâh yoktur; dâima diridir, bütün varlığı idare edendir” oku. Böyle yaparsan, sabaha kadar Allah tarafından üzerinde sürekli bir koruyucu bulunur ve hiçbir şeytan sana yaklaşamaz.”
فَقَالَ النَّبِي ﷺ أما إِنَّه صدقك وَهُوَ كذوب
Bunun üzerine Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: “Haberin olsun ki o çok yalancı olduğu halde sana doğru söylemiş” buyurdu.
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن بُرَيْدَة قَالَ: كَانَ لي طَعَام فتبينت فِيهِ النُّقْصَان فَكَمَنْت فِي اللَّيْل فَإِذا غول قد سَقَطت عَلَيْهِ فقبضت عَلَيْهَا فَقلت: لَا أُفَارِقك حَتَّى أذهب بك إِلَى النَّبِي ﷺ
Beyhakî ed-Delâil'de Büreyde'den nakletti: O şöyle dedi: Bana ait yiyecek vardı; onda bir eksilme fark ettim. Gece pusuya yattım; bir de baktım ki üzerine bir gulyabani dadanmış. Hemen onu yakaladım ve: “Seni Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e götürünceye kadar senden ayrılmayacağım” dedim.
فَقَالَت: إِنِّي امْرَأَة كَثِيرَة الْعِيَال لَا أَعُود
Bunun üzerine o: “Ben çoluk çocuğu çok olan bir kadınım, bir daha dönmeyeceğim” dedi.
فَجَاءَت الثَّانِيَة وَالثَّالِثَة فأخذتها فَقَالَت: ذَرْنِي حَتَّى أعلمك شَيْئا إِذا قلته لم يقرب متاعك أحد منا إِذا أويت إِلَى فراشك فاقرأ على نَفسك وَمَالك آيَة الْكُرْسِيّ
İkinci ve üçüncü defa da geldi; onu yakaladım. Bunun üzerine: “Beni bırak da sana, söylediğin takdirde bizden hiç kimsenin eşyana yaklaşamayacağı bir şey öğreteyim: Yatağına girdiğin zaman kendine ve malına Âyetü'l-Kürsî'yi oku” dedi.
فَأخْبرت النَّبِي ﷺ
Durumu Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e haber verdim.
فَقَالَ صدقت وَهِي كذوب
[Peygamber]: “Kendisi çok yalancı olduğu halde doğru söylemiş” buyurdu.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَالْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي الشّعب عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ
Saîd b. Mansûr, Hâkim ve Şuab'da Beyhakî, Ebû Hureyre'den naklettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem
قَالَ: سُورَة الْبَقَرَة فِيهَا آيَة سيدة آي الْقُرْآن لَا تقْرَأ فِي بَيت فِيهِ شَيْطَان إِلَّا خرج مِنْهُ آيَة الْكُرْسِيّ
Şöyle buyurdu: “Bakara Sûresi'nde Kur'an ayetlerinin efendisi olan bir ayet vardır; içinde şeytan bulunan hiçbir evde okunmaz ki, o şeytan oradan çıkmasın. [O,] Âyetü'l-Kürsî'dir.”
وَأخرج الدِّرَامِي وَالتِّرْمِذِيّ عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ
Dârimî ve Tirmizî, Ebû Hureyre'den naklettiler: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
من قَرَأَ (حم الْمُؤمن) إِلَى (إِلَيْهِ الْمصير) وَآيَة الْكُرْسِيّ حِين يصبح حُفِظَ بهما حَتَّى يُمْسِي وَمن قرأهما حِين يُمْسِي حُفِظَ بهما حَتَّى يصبح
“Kim sabahladığı vakit Hâ-Mîm el-Mü'min'i { إِلَيْهِ الْمَصِيرُ } “Dönüş ancak O'nadır”a kadar ve Âyetü'l-Kürsî'yi okursa, bu ikisi vesilesiyle akşama kadar korunur. Kim de bunları akşamladığı vakit okursa, bu ikisi vesilesiyle sabaha kadar korunur.”
وَأخرج البُخَارِيّ فِي تَارِيخه وَابْن الضريس عَن أنس أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: أَعْطَيْت آيَة الْكُرْسِيّ من تَحت الْعَرْش
Buhârî Tarih'inde ve İbnü'd-Dureys, Enes'ten naklettiler: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Bana Âyetü'l-Kürsî Arş'ın altından verildi.”
وأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي مَكَائِد الشَّيْطَان والدينوري فِي المجالسة عَن الْحسن أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِن جِبْرِيل أَتَانِي فَقَالَ: إِن عفريتاً من الْجِنّ يكيدك فَإِذا أويت إِلَى فراشك فاقرأ آيَة الْكُرْسِيّ
İbn Ebi'd-Dünyâ Mekâidü'ş-Şeytân'da ve Dîneverî el-Mücâlese'de Hasan'dan naklettiler: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Cibrîl bana geldi ve: ‘Cinlerden bir ifrit sana tuzak kuruyor; bu sebeple yatağına girdiğinde Âyetü'l-Kürsî'yi oku’ dedi.”
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي مَكَائِد الشَّيْطَان وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة عَن ابْن إِسْحَق قَالَ: خرج زيد بن ثَابت لَيْلًا إِلَى حَائِط لَهُ فَسمع فِيهِ جلبة فَقَالَ: مَا هَذَا قَالَ: رجل من الجان أصابتنا السّنة فَأَرَدْت أَن أُصِيب من ثمارهم فطيبوه لنا
İbn Ebi'd-Dünyâ Mekâidü'ş-Şeytân'da ve Ebû'ş-Şeyh el-Azame'de İbn İshak'tan nakletti: O şöyle dedi: Zeyd b. Sâbit geceleyin kendisine ait bir hurma bahçesine çıktı ve orada bir gürültü işitti. “Bu nedir?” dedi. [Cinlerden biri]: “Cinlerden biriyim; başımıza kuraklık ve kıtlık geldi, bu yüzden meyvelerinden almak istedim; onu bize helal kılın” dedi.
قَالَ: نعم ثمَّ قَالَ زيد بن ثَابت: أَلا تخبرنا بِالَّذِي يعيذنا مِنْكُم قَالَ: آيَة الْكُرْسِيّ
[Zeyd]: “Evet” dedi. Sonra Zeyd b. Sâbit: “Sizden bizi koruyacak şeyi bize bildirmez misin?” diye sordu. O da: “Âyetü'l-Kürsî'dir” dedi.
وَأخرج أَبُو عبيد عَن سَلمَة بن قيس وَكَانَ أول أَمِير كَانَ على إيلياء قَالَ: مَا أنزل الله فِي التَّوْرَاة وَلَا فِي الإِنجيل وَلَا فِي الزبُور أعظم من {الله لَا إِلَه إِلَّا هُوَ الْحَيّ القيوم}
Ebû Ubeyd, İyliyâ (Kudüs) üzerine ilk vali olan Seleme b. Kays'tan nakletti: O şöyle dedi: “Allah ne Tevrat'ta, ne İncil'de, ne de Zebur'da { اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } “Allah ki, O'ndan başka ilâh yoktur; dâima diridir, bütün varlığı idare edendir”den daha büyüğünü indirmemiştir.”
وَأخرج ابْن الضريس عَن الْحسن أَن رجلا مَاتَ أَخُوهُ فَرَآهُ فِي الْمَنَام فَقَالَ: أخي أَي الْأَعْمَال تَجِدُونَ أفضل قَالَ: الْقُرْآن
İbnü'd-Dureys Hasan'dan nakletti: Kardeşi vefat etmiş bir adam onu rüyasında gördü ve: “Kardeşim! Hangi amelleri daha faziletli buluyorsunuz?” dedi. O da: “Kur'an'ı” dedi.
قَالَ: فَأَي الْقُرْآن قَالَ: آيَة الْكُرْسِيّ {الله لَا إِلَه إِلَّا هُوَ الْحَيّ القيوم} ثمَّ قَالَ: ترجون لنا شَيْئا قَالَ: نعم
[Adam]: “Kur'an'ın hangisini?” dedi. [Kardeşi]: “Âyetü'l-Kürsî'yi { اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ } “Allah ki, O'ndan başka ilâh yoktur; dâima diridir, bütün varlığı idare edendir”” dedi. Sonra [adam]: “Bizim için bir şey ümit ediyor musunuz?” dedi. [Kardeşi]: “Evet” dedi.
قَالَ: إِنَّكُم تَعْمَلُونَ وَلَا تعلمُونَ وَإِنَّا نعلم وَلَا نعمل
Şöyle dedi: “Sizler amel işliyorsunuz fakat bilmiyorsunuz; biz ise biliyoruz ama amel işleyemiyoruz.”
وَأخرج ابْن الضريس عَن قَتَادَة قَالَ: من قَرَأَ آيَة الْكُرْسِيّ إِذا أَوَى إِلَى فرَاشه وكل بِهِ ملكَيْنِ يحفظانه حَتَّى يصبح
İbnü'd-Dureys Katâde'den nakletti: O şöyle dedi: “Kim yatağına girdiğinde Âyetü'l-Kürsî'yi okursa, sabaha kadar kendisini koruyacak iki melek ona vekil tayin edilir.”
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَابْن مرْدَوَيْه والضياء فِي المختارة عَن ابْن عَبَّاس
İbn Ebî Hâtim, el-Azame'de Ebû'ş-Şeyh, İbn Merdûye ve el-Muhtâre'de Ziyâ, İbn Abbâs'tan naklettiler:
أَن بني إِسْرَائِيل قَالُوا: يَا مُوسَى هَل ينَام رَبك قَالَ: اتَّقوا لله
İsrailoğulları: “Ey Mûsâ! Rabbin uyur mu?” dediler. [Mûsâ]: “Allah'tan korkun!” dedi.
فناداه ربه: يَا مُوسَى سألوك هَل ينَام رَبك فَخذ زجاجتين فِي يَديك فَقُمْ اللَّيْل فَفعل مُوسَى فلمّا ذهب من اللَّيْل ثلث نعس فَوَقع لِرُكْبَتَيْهِ ثمَّ انْتَعش فضبطهما حَتَّى إِذا كَانَ آخر اللَّيْل نعس فَسَقَطت الزجاجتان فَانْكَسَرَتَا فَقَالَ: يَا مُوسَى لَو كنت أَنَام لسقطت السَّمَوَات وَالْأَرْض فهلكن كَمَا هَلَكت الزجاجتان فِي يَديك وَأنزل الله على نبيه آيَة الْكُرْسِيّ
Bunun üzerine Rabbi ona şöyle seslendi: “Ey Mûsâ! Sana Rabbinin uyuyup uyumadığını sordular. Şimdi iki eline iki şişe al ve gece kıyamda dur.” Mûsâ da öyle yaptı. Gecenin üçte biri geçince uyukladı ve dizlerinin üstüne düştü; sonra toparlanıp şişeleri tuttu. Gecenin sonu olunca tekrar uyukladı; bunun üzerine iki şişe düşüp kırıldı. [Allah] buyurdu ki: “Ey Mûsâ! Şayet Ben uyusaydım, şu iki şişenin senin elinde helak olduğu gibi gökler ve yer de düşer ve helak olurdu.” Ve Allah Peygamberine Âyetü'l-Kürsî'yi indirdi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن الرّبيع فِي قَوْله {الْحَيّ} قَالَ: حَيّ لَا يَمُوت {القيوم} قيم على كل شَيْء يكلؤه وَيَرْزقهُ ويحفظه
İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim er-Rebî'den naklettiler; O, { الْحَيُّ } “Dâima diridir” kavli hakkında: “Ölmeyen diridir”, { الْقَيُّومُ } “Bütün varlığı idare edendir” kavli hakkında ise: “Her şeyi gözeten, rızkını veren ve koruyup idare edendir” dedi.
وَأخرج آدم ابْن أبي أياس وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {القيوم} قَالَ: الْقَائِم على كل شَيْء
Âdem b. Ebî İyâs, İbn Cerîr ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Mücâhid'den naklettiler; O, { الْقَيُّومُ } “Bütün varlığı idare edendir” kavli hakkında: “Her şeyin üzerinde kâim olandır” dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَالْحسن قَالَ {القيوم} الَّذِي لَا زَوَال لَهُ
İbn Ebî Hâtim nakletti; Hasan dedi ki: { الْقَيُّومُ } “Bütün varlığı idare edendir”, zevali olmayan (asla yok olmayacak olan)dır.
وأخرج ابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف عَن قَتَادَة قَالَ {الْحَيّ} الَّذِي لَا يَمُوت و {القيوم} الْقَائِم الَّذِي لَا بديل لَهُ
İbnü'l-Enbârî el-Mesâhif'te Katâde'den nakletti; O şöyle dedi: { الْحَيُّ } “Dâima diridir”, ölmeyendir; { الْقَيُّومُ } “Bütün varlığı idare edendir” ise dengi ve benzeri olmayan kâimdir.
وَأخرج آدم بن أبي إِيَاس وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {القيوم} قَالَ: الْقَائِم على كل شَيْء
Âdem b. Ebî İyâs, İbn Cerîr ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Mücâhid'den naklettiler; O, { الْقَيُّومُ } “Bütün varlığı idare edendir” kavli hakkında: “Her şeyin üzerinde kâim olandır” dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَالْحسن قَالَ {القيوم} الَّذِي لَا زَوَال لَهُ
İbn Ebî Hâtim nakletti; Hasan dedi ki: { الْقَيُّومُ } “Bütün varlığı idare edendir”, zevali olmayan (asla yok olmayacak olan)dır.
وَأخرج ابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف عَن قَتَادَة قَالَ {الْحَيّ} الَّذِي لَا يَمُوت و {القيوم} الْقَائِم الَّذِي لَا بديل لَهُ
İbnü'l-Enbârî el-Mesâhif'te Katâde'den nakletti; O şöyle dedi: { الْحَيُّ } “Dâima diridir”, ölmeyendir; { الْقَيُّومُ } “Bütün varlığı idare edendir” ise dengi ve benzeri olmayan kâimdir.
وَأخرج آدم بن أبي إِيَاس وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {لَا تَأْخُذهُ سنة وَلَا نوم} قَالَ: السّنة النعاس وَالنَّوْم هُوَ النّوم
Âdem b. Ebî İyâs, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, el-Azame'de Ebû'ş-Şeyh ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, İbn Abbâs'tan naklettiler; O, { لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ } “O'nu ne bir uyuklama tutabilir, ne de bir uyku” kavli hakkında: “Sinet (سِنَة) uyuklamadır; nevm (نَوْم) ise bizzat uykudur” dedi.
وَأخرج ابْن الْأَنْبَارِي فِي كتاب الْوَقْف والابتداء والطستي فِي مسَائِله عَن ابْن عَبَّاس
İbnü'l-Enbârî Kitâbü'l-Vakf ve'l-İbtidâ'da ve Tustî Mesâil'inde İbn Abbâs'tan naklettiler:
إِن نَافِع بن الْأَزْرَق قَالَ لَهُ: أَخْبرنِي عَن قَوْله {لَا تَأْخُذهُ سنة} قَالَ: السّنة الْوَسْنَان الَّذِي هُوَ نَائِم وَلَيْسَ بنائم
Nâfi‘ b. el-Ezrak ona: “Bana { لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ } ‘O'nu ne bir uyuklama tutabilir’ kavlini haber ver” dedi. [İbn Abbâs]: “Sinet (السنة), uyuyan ile uyumayan arasındaki uyuklayan kimsedir” dedi.
قَالَ: وَهل تعرف الْعَرَب ذَلِك قَالَ: نعم أما سَمِعت زُهَيْر بن أبي سلمى وَهُوَ يَقُول: وَلَا سنة طوال الدَّهْر تَأْخُذهُ وَلَا ينَام وَمَا فِي أمره فند وأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ عَن الضَّحَّاك فِي الْآيَة قَالَ: السّنة النعاس وَالنَّوْم الاستثقال
[Nâfi‘]: “Araplar bunu bilir mi?” dedi. [İbn Abbâs]: “Evet, sen Züheyr b. Ebî Sülmâ'nın şöyle dediğini işitmedin mi: ‘O'nu zaman boyunca ne bir uyuklama tutar, ne de uyur; O'nun işinde hiçbir kusur ve noksanlık yoktur.’” Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve Ebû'ş-Şeyh, Dahhâk'ten bu ayet hakkında naklettiler: Dahhâk: “Sinet (السنة) uyuklamadır; nevm (النوم) ise ağır basan derin uykudur” dedi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَابْن الْمُنْذر عَن السّديّ قَالَ: السّنة ريح النّوم الَّذِي يَأْخُذ فِي الْوَجْه فينعس الإِنسان
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve İbnü'l-Münzir Süddî'den naklettiler: O şöyle dedi: “Sinet (السنة), insanın yüzüne vuran ve onu uyuklatan uyku esintisidir.”
وأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عَطِيَّة {لَا تَأْخُذهُ سنة} قَالَ: لَا يفتر
İbn Ebî Hâtim Atıyye'den nakletti; O, { لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ } “O'nu ne bir uyuklama tutabilir” hakkında: “O'na gevşeklik gelmez” dedi.
وَأخرج عَن سعيد بن جُبَير فِي قَوْله {من ذَا الَّذِي يشفع عِنْده} قَالَ: من يتَكَلَّم عِنْده إِلَّا بِإِذْنِهِ
Saîd b. Cübeyr'den { مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ } “O'nun katında kim şefaat edebilir” kavli hakkında nakledildi; O: “O'nun izni olmadan O'nun huzurunda kim söz söyleyebilir?” dedi.
وَأخرج ابْن جرير عَن مُجَاهِد فِي قَوْله {يعلم مَا بَين أَيْديهم} قَالَ: مَا مضى من الدُّنْيَا {وَمَا خَلفهم} من الْآخِرَة
İbn Cerîr Mücâhid'den nakletti; O, { يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ } “O, onların önlerindekini de bilir” kavli hakkında: “Dünyadan geçip gitmiş olanları”, { وَمَا خَلْفَهُمْ } “arkalarındakini de” hakkında ise: “Ahiretten [gelecek olanları]” dedi.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم من طَرِيق الْعَوْفِيّ عَن ابْن عَبَّاس {يعلم مَا بَين أَيْديهم} مَا قدمُوا من أَعْمَالهم {وَمَا خَلفهم} مَا أضاعوا من أَعْمَالهم
İbn Ebî Hâtim, Avfî tarikiyle İbn Abbâs'tan nakletti: { يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ } “O, onların önlerindekini de bilir”, amellerinden önden gönderdikleridir; { وَمَا خَلْفَهُمْ } “arkalarındakini de”, amellerinden zayi edip terk ettikleridir.
وَأخرج ابْن جرير عَن السّديّ {وَلَا يحيطون بِشَيْء من علمه} يَقُول: لَا يعلمُونَ بِشَيْء من علمه {إِلَّا بِمَا شَاءَ} هُوَ أَن يعلمهُمْ
İbn Cerîr Süddî'den nakletti; O, { وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ } “Onlar ise O'nun ilminden hiçbir şeyi kavrayamazlar” hakkında: “O'nun ilminden hiçbir şeyi bilemezler”, { إِلَّا بِمَا شَاءَ } “ancak O'nun dilediği müstesna” hakkında ise: “Kendilerine bildirmeyi dilediği kadarı müstesnadır” demektedir.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن ابْن عَبَّاس {وسع كرسيه السَّمَاوَات وَالْأَرْض} قَالَ: كرسيه علمه أَلا ترى إِلَى قَوْله {وَلَا يؤوده حفظهما}
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, İbn Abbâs'tan naklettiler; O, { وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ } “O'nun kürsîsi gökleri ve yeri kuşatmıştır” kavli hakkında: “O'nun kürsîsi O'nun ilmidir; baksana O'nun { وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا } “onların korunması O'na ağır gelmez” buyruğuna” dedi.
وَأخرج الْخَطِيب فِي تَارِيخه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: سُئِلَ النَّبِي ﷺ عَن قَول الله {وسع كرسيه السَّمَاوَات وَالْأَرْض} قَالَ كرسيه مَوضِع قدمه وَالْعرش لَا يقدّرُ قدره
Hatîb Tarih'inde İbn Abbâs'tan nakletti: O şöyle dedi: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e Allah'ın { وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ } “O'nun kürsîsi gökleri ve yeri kuşatmıştır” kavli soruldu. [Resûlullah]: “Kürsî O'nun iki ayağının konduğu yerdir; Arş'ın büyüklüğünü ise hiçbir kimse takdir edemez” buyurdu.
وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالطَّبَرَانِيّ وَأَبُو الشَّيْخ وَالْحَاكِم وَصَححهُ والخطيب وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: الْكُرْسِيّ مَوضِع الْقَدَمَيْنِ وَالْعرش لَا يقدر أحد قدره
Firyâbî, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Taberânî, Ebû'ş-Şeyh, Hâkim (sahih olduğunu belirterek), Hatîb ve Beyhakî, İbn Abbâs'tan naklettiler: O şöyle dedi: “Kürsî iki ayağın konduğu yerdir; Arş'ın büyüklüğünü ise hiçbir kimse takdir edemez.”
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَأَبُو الشَّيْخ وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن أبي مُوسَى الْأَشْعَرِيّ قَالَ: الْكُرْسِيّ مَوضِع الْقَدَمَيْنِ وَله أطيط كأطيط الرحل
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, Ebû'ş-Şeyh ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Ebû Mûsâ el-Eş'arî'den naklettiler: O şöyle dedi: “Kürsî iki ayağın konduğu yerdir ve onun, devenin semerinin gıcırdaması gibi bir gıcırtısı vardır.”
قلت: هَذَا على سَبِيل الِاسْتِعَارَة - تَعَالَى الله عَن التَّشْبِيه - ويُوضحهُ مَا أخرجه ابْن جرير عَن الضَّحَّاك فِي الْآيَة قَالَ: كرسيه الَّذِي يوضع تَحت الْعَرْش الَّذِي تجْعَل الْمُلُوك عَلَيْهِ أَقْدَامهم
Derim ki: Bu, istiare yoluyladır —Allah Teâlâ benzetilmekten yücedir— ve bunu İbn Cerîr'in bu ayet hakkında Dahhâk'ten rivayet ettiği şu söz açıklamaktadır: Dahhâk: “O'nun kürsîsi, hükümdarların üzerine ayaklarını koydukları, Arş'ın altına konulan şeydir” dedi.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لَو أَن السَّمَوَات السَّبع وَالْأَرضين السَّبع بسطن ثمَّ وصلن بَعضهنَّ إِلَى بعض مَا كن فِي سعته - يَعْنِي الْكُرْسِيّ - إِلَّا بِمَنْزِلَة الْحلقَة فِي الْمَفَازَة
İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan naklettiler: O şöyle dedi: “Şayet yedi kat gök ve yedi kat yer yayılıp sonra birbirine eklenseydi, genişliği bakımından —yani Kürsî'nin yanında— ancak çöle atılmış bir halka mesabesinde olurdu.”
وَأخرج ابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات عَن أبي ذَر أَنه سَأَلَ النَّبِي ﷺ عَن الْكُرْسِيّ فَقَالَ: يَا أَبَا ذَر مَا السَّمَوَات السَّبع وَالْأَرضين السَّبع عِنْد الْكُرْسِيّ إِلَّا كحلقة ملقاة بِأَرْض فلاة وَأَن فضل الْعَرْش على الْكُرْسِيّ كفضل الفلاة على تِلْكَ الْحلقَة
İbn Cerîr, el-Azame'de Ebû'ş-Şeyh, İbn Merdûye ve el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Beyhakî, Ebû Zer'den naklettiler: O, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e Kürsî hakkında sordu. Bunun üzerine Peygamber: “Ey Ebû Zer! Yedi kat gök ve yedi kat yer Kürsî'nin yanında ancak çöl bir araziye atılmış bir halka gibidir. Arş'ın Kürsî'ye olan üstünlüğü ise, o çölün o halkaya olan üstünlüğü gibidir” buyurdu.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي عَاصِم فِي السّنة والزار وَأَبُو يعلى وَابْن جرير وَأَبُو الشَّيْخ وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه والضياء الْمَقْدِسِي فِي المختارة عَن عمر أَن امْرَأَة أَتَت النَّبِي ﷺ
Abd b. Humeyd, es-Sünne'de İbn Ebî Âsım, Bezzâr, Ebû Ya'lâ, İbn Cerîr, Ebû'ş-Şeyh, Taberânî, İbn Merdûye ve el-Muhtâre'de Ziyâ el-Makdisî, Ömer'den naklettiler: Bir kadın Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldi
فَقَالَت: ادْع الله أَن يدخلني الْجنَّة فَعظم الرب ﵎ وَقَالَ: إِن كرسيه وسع السَّمَوَات وَالْأَرْض وَإِن لَهُ أطيطا كأطيط الرحل الْجَدِيد إِذا ركب من ثقله مَا يفضل مِنْهُ أَربع أَصَابِع
ve: “Beni Cennet'e koyması için Allah'a dua et” dedi. Bunun üzerine [Resûlullah] Rabbi celle celâlühû'yu yüceltti ve şöyle buyurdu: “Şüphesiz O'nun Kürsîsi gökleri ve yeri kuşatmıştır. Binildiğinde ağırlığından ötürü yeni semerin gıcırdaması gibi Kürsî'nin de bir gıcırtısı vardır; ondan geriye dört parmaklık yer bile kalmaz.”
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ فِي العظمة وَأَبُو نعيم فِي الْحِلْية بِسَنَد واه عَن عَليّ مَرْفُوعا الْكُرْسِيّ لُؤْلُؤ والقلم لُؤْلُؤ وَطول الْقَلَم سَبْعمِائة سنة وَطول الْكُرْسِيّ حَيْثُ لَا يُعلمهُ الْعَالمُونَ
Ebû'ş-Şeyh el-Azame'de ve Ebû Nuaym el-Hilye'de zayıf bir senetle Ali'den merfû olarak naklettiler: “Kürsî incidir, Kalem incidir. Kalemin uzunluğu yedi yüz yıllık mesafedir; Kürsî'nin uzunluğunu ise âlemler bilemez.”
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن أبي حَاتِم وَأَبُو الشَّيْخ عَن أبي مَالك قَالَ: الْكُرْسِيّ تَحت الْعَرْش
Abd b. Humeyd, İbn Ebî Hâtim ve Ebû'ş-Şeyh, Ebû Mâlik'ten naklettiler: O: “Kürsî Arş'ın altındadır” dedi.
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن وهب بن مُنَبّه قَالَ: الْكُرْسِيّ بالعرش ملتصق وَالْمَاء كُله فِي جَوف الْكُرْسِيّ
Ebû'ş-Şeyh Vehb b. Münebbih'ten nakletti: O şöyle dedi: “Kürsî Arş'a bitişiktir ve suyun tamamı Kürsî'nin içindedir.”
وَأخرج أَبُو الشَّيْخ عَن عِكْرِمَة قَالَ: الشَّمْس جُزْء من سبعين جُزْءا من نور الْكُرْسِيّ والكرسي جُزْء من سبعين جُزْءا من نور الْعَرْش
Ebû'ş-Şeyh İkrime'den nakletti: O şöyle dedi: “Güneş, Kürsî'nin nurunun yetmiş cüzünden bir cüzdür. Kürsî de Arş'ın nurunun yetmiş cüzünden bir cüzdür.”
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَأَبُو الشَّيْخ وَالْبَيْهَقِيّ عَن مُجَاهِد قَالَ: مَا السَّمَوَات وَالْأَرْض فِي الْكُرْسِيّ إِلَّا كحلقة بِأَرْض فلاة وَمَا مَوضِع كرسيه من الْعَرْش إِلَّا مثل حَلقَة فِي أَرض فلاة
Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, Ebû'ş-Şeyh ve Beyhakî, Mücâhid'den naklettiler: O şöyle dedi: “Gökler ve yer Kürsî'nin yanında ancak çöl bir arazideki bir halka gibidir. Kürsî'nin Arş'a göre konumu da ancak çöl bir arazideki bir halka misalidir.”
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ قَالَ: إِن السَّمَوَات وَالْأَرْض فِي جَوف الْكُرْسِيّ والكرسي بَين يَدي الْعَرْش
İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim Süddî'den naklettiler: O şöyle dedi: “Şüphesiz gökler ve yer Kürsî'nin içindedir; Kürsî de Arş'ın önündedir.”
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَأَبُو الشَّيْخ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: قَالَ رجل: يَا رَسُول الله مَا الْمقَام الْمَحْمُود قَالَ: ذَلِك يَوْم ينزل الله على كرسيه يئط مِنْهُ كَمَا يئط الرحل الْجَدِيد من تضايقه وَهُوَ كسعة مَا بَين السَّمَاء وَالْأَرْض
İbnü'l-Münzir ve Ebû'ş-Şeyh, İbn Mes'ûd'dan naklettiler: Bir adam: “Ey Allah'ın Resûlü! Makâm-ı Mahmûd nedir?” dedi. [Resûlullah]: “O, Allah'ın Kürsî'sine tecelli edip indiği gündür; darlığından ötürü yeni semerin gıcırdadığı gibi [Kürsî de] O'ndan gıcırdar; Kürsî ise gök ile yer arası genişliğindedir” buyurdu.
وَأخرج ابْن جرير عَن الضَّحَّاك قَالَ: كَانَ الْحسن يَقُول: الْكُرْسِيّ هُوَ الْعَرْش
İbn Cerîr Dahhâk'ten nakletti: O şöyle dedi: “Hasan: ‘Kürsî bizzat Arş'tır’ derdi.”
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ فِي الْأَسْمَاء وَالصِّفَات من طَرِيق السّديّ عَن أبي مَالك وَعَن أبي صَالح عَن ابْن عَبَّاس وَعَن مرّة الهمذاني عَن ابْن مَسْعُود وناس من أَصْحَاب النَّبِي ﷺ
Beyhakî el-Esmâ ve's-Sıfât'ta Süddî tarikiyle Ebû Mâlik'ten, Ebû Sâlih'ten ve o da İbn Abbâs'tan; Mürre el-Hemedânî'den, o da İbn Mes'ûd'dan ve Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından birtakım kimselerden nakletti:
فِي قَوْله {الله لَا إِلَه إِلَّا هُوَ الْحَيّ القيوم} الْآيَة
{اللهُ لَا إِلٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ} “Allah, O'ndan başka ilah olmayan, ezelî ve ebedî hayat sahibi olan, bütün varlığı idare edendir” ayeti hakkında: