Binûn

Kâf Suresi — 3. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

قَوْله تَعَالَى: {فاصبر على مَا يَقُولُونَ} الْآيَة

Yüce Allah'ın: {فاصبر على مَا يَقُولُونَ} “Onların söylediklerine sabret” ayeti.

أخرج الطَّبَرَانِيّ فِي الْأَوْسَط وَابْن عَسَاكِر عَن جرير بن عبد الله عَن النَّبِي ﷺ فِي قَوْله {وَسبح بِحَمْد رَبك قبل طُلُوع الشَّمْس وَقبل الْغُرُوب} قَالَ: قبل طُلُوع الشَّمْس صَلَاة الصُّبْح وَقبل الْغُرُوب صَلَاة الْعَصْر

et-Taberânî el-Evsat'ta ve İbn Asâkir, Cerîr b. Abdillâh'tan, [o da] Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'den {وَسبح بِحَمْد رَبك قبل طُلُوع الشَّمْس وَقبل الْغُرُوب} “Güneşin doğmasından önce de batmasından önce de Rabbini hamd ile tesbih et” ayeti hakkında şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: “Güneşin doğmasından önce [kastedilen] sabah namazı, batmasından önce ise ikindi namazıdır.”

أما قَوْله تَعَالَى: {وَمن اللَّيْل فسبحه وأدبار السُّجُود}

Yüce Allah'ın: {وَمن اللَّيْل فسبحه وأدبار السُّجُود} “Gecenin bir kısmında ve secdelerin ardından da O'nu tesbih et” buyruğuna gelince:

أخرج ابْن جرير عَن ابْن زيد فِي قَوْله {وَمن اللَّيْل فسبحه} قَالَ: الْعَتَمَة {وأدبار السُّجُود} النَّوَافِل

İbn Cerîr, İbn Zeyd'den {وَمن اللَّيْل فسبحه} “Gecenin bir kısmında da O'nu tesbih et” ayeti hakkında: “Yatsı namazıdır”; {وأدبار السُّجُود} “ve secdelerin ardından da” [ayeti hakkında ise]: “Nafilelerdir” dediğini rivayet etmiştir.

وَأخرج ابْن جرير عَن مُجَاهِد {وَمن اللَّيْل فسبحه} قَالَ: اللَّيْل كُله

İbn Cerîr, Mücâhid'den {وَمن اللَّيْل فسبحه} “Gecenin bir kısmında da O'nu tesbih et” ayeti hakkında: “Bütün gecedir” dediğini rivayet etmiştir.

وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: بت عِنْد رَسُول الله ﷺ فصلى رَكْعَتَيْنِ خفيفتين قبل صَلَاة الْفجْر ثمَّ خرج إِلَى الصَّلَاة فَقَالَ يَا ابْن عَبَّاس رَكْعَتَانِ قبل صَلَاة الْفجْر أدبار النُّجُوم وركعتان بعد الْمغرب أدبار السُّجُود

et-Tirmizî, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve sahih olduğunu belirterek el-Hâkim, İbn Abbâs'tan şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında geceledim; sabah namazından önce iki hafif rekât kıldı, sonra namaza çıktı ve: ‘Ey İbn Abbâs! Sabah namazından önceki iki rekât, edbâru'n-nücûm (yıldızların batışının ardından); akşam namazından sonraki iki rekât ise edbâru's-sücûddur (secdelerin ardından)’ buyurdu.”

وَأخرج مُسَدّد فِي مُسْنده وَابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن عَليّ بن أبي طَالب ﵁ قَالَ: سَأَلت رَسُول الله ﷺ عَن أدبار النُّجُوم وَالسُّجُود فَقَالَ: أدبار السُّجُود الركعتان بعد الْمغرب وأدبار النُّجُوم الركعتان قبل الْغَدَاة

Müsedded Müsned'inde, İbnü'l-Münzir ve İbn Merdûye, Ali b. Ebî Tâlib radıyallâhu anh'tan şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e yıldızların ve secdelerin ardını sordum; şöyle buyurdu: ‘Edbâru's-sücûd akşamdan sonraki iki rekât, edbâru'n-nücûm ise sabahtan önceki iki rekâttır.’”

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: حفظت عَن رَسُول الله ﷺ عشر رَكْعَات تطوّعاً مِنْهَا أَربع فِي كتاب الله وَمن اللَّيْل فسبحه وأدبار السُّجُود قَالَ: الرَّكْعَتَيْنِ بعد الْمغرب

İbn Merdûye, Ebû Hureyre'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den nafile olarak on rekât ezberledim. Bunlardan dördü Allah'ın kitabındadır: ‘Gecenin bir kısmında O'nu tesbih et ve secdelerin ardından.’ Dedi ki: [Bu da] akşamdan sonraki iki rekâttır.”

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَمُحَمّد بن نصر فِي الصَّلَاة عَن عمر بن الْخطاب فِي قَوْله {وأدبار السُّجُود} قَالَ: رَكْعَتَانِ بعد الْمغرب {وأدبار النُّجُوم} قَالَ: رَكْعَتَانِ قبل الْفجْر

İbnü'l-Münzir ve es-Salât'ta Muhammed b. Nasr, Ömer b. el-Hattâb'dan {وأدبار السُّجُود} “ve secdelerin ardından” ayeti hakkında: “Akşamdan sonraki iki rekâttır”; {وأدبار النُّجُوم} “ve yıldızların ardından” [ayeti hakkında]: “Sabahtan önceki iki rekâttır” dediğini rivayet etmişlerdir.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن نصر عَن أبي تَمِيم الجيشاني قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ فِي قَوْله {وأدبار السُّجُود} هما الركعتان بعد الْمغرب

İbnü'l-Münzir ve İbn Nasr, Ebû Temîm el-Ceyşânî'den şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem {وأدبار السُّجُود} “ve secdelerin ardından” ayeti hakkında: ‘Onlar, akşamdan sonraki iki rekâttır’ buyurdu.”

وَأخرج ابْن جرير عَن إِبْرَاهِيم قَالَ: كَانَ يُقَال أدبار السُّجُود الركعتان بعد الْمغرب

İbn Cerîr, İbrâhîm'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Edbâru's-sücûdun akşamdan sonraki iki rekât olduğu söylenirdi.”

وَأخرج ابْن جرير عَن مُجَاهِد قَالَ {وأدبار السُّجُود} الركعتان بعد الْمغرب

İbn Cerîr, Mücâhid'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: “{وأدبار السُّجُود} “Ve secdelerin ardından” [ifadesi], akşamdan sonraki iki rekâttır.”

وَأخرج عَن قَتَادَة وَالشعْبِيّ وَالْحسن مثله

[İbn Cerîr], Katâde, eş-Şa'bî ve el-Hasan'dan da benzerini rivayet etmiştir.

وَأخرج ابْن جرير عَن الْأَوْزَاعِيّ أَنه سُئِلَ عَن الرَّكْعَتَيْنِ بعد الْمغرب فَقَالَ هما فِي كتاب الله تَعَالَى {فسبحه وأدبار السُّجُود}

İbn Cerîr, el-Evzâî'den kendisine akşamdan sonraki iki rekât hakkında sorulduğunda şöyle dediğini rivayet etmiştir: “O ikisi, Yüce Allah'ın Kitabı'ndaki {فسبحه وأدبار السُّجُود} ‘O'nu tesbih et ve secdelerin ardından’ [ayetindedir].”

وَأخرج البُخَارِيّ وَابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم وَابْن نصر وَابْن مرْدَوَيْه من طَرِيق مُجَاهِد قَالَ: قَالَ ابْن عَبَّاس ﵄: أدبار السُّجُود التَّسْبِيح بعد الصَّلَاة وَلَفظ البُخَارِيّ أمره أَن يسبح فِي أدبار الصَّلَوَات كلهَا

el-Buhârî, İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim, İbn Nasr ve İbn Merdûye, Mücâhid tarikiyle İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'nın şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: “Edbâru's-sücûd, namazdan sonraki tesbihtir.” el-Buhârî'nin lafzı ise şöyledir: “Ona bütün namazların ardından tesbih etmesini emretti.”

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {واستمع يَوْم يناد المناد} قَالَ: هِيَ الصَّيْحَة

İbn Cerîr, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {واستمع يَوْم يناد المناد} “Çağırıcının sesleneceği güne kulak ver” ayeti hakkında: “O, [kıyametteki] sayhadır (korkunç sestir)” dediğini rivayet etmiştir.

وَأخرج ابْن عَسَاكِر والواسطي فِي فَضَائِل بَيت الْمُقَدّس عَن يزِيد بن جَابر فِي قَوْله {واستمع يَوْم يناد المناد من مَكَان قريب} قَالَ: يقف إسْرَافيل على صَخْرَة بَيت الْمُقَدّس فينفخ فِي الصُّورَة فَيَقُول: يَا أيتها الْعِظَام النخرة والجلود المتمزقة والأشعار المتقطعة إِن الله يَأْمُرك أَن تجتمعي لفصل الْحساب

İbn Asâkir ve Fedâilü Beyti'l-Makdis'te el-Vâsıtî, Yezîd b. Câbir'den {واستمع يَوْم يناد المناد من مَكَان قريب} “Çağırıcının yakın bir yerden sesleneceği güne kulak ver” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: “İsrâfîl, Beytülmakdis'in kayası üzerinde durur, sûra üfler ve şöyle der: ‘Ey çürümüş kemikler, parçalanmış deriler ve kopmuş kıllar! Şüphesiz Allah, hesabın görülmesi için toplanmanızı emretmektedir.’”

وَأخرج ابْن جرير عَن كَعْب فِي قَوْله {واستمع يَوْم يناد المناد من مَكَان قريب} قَالَ: ملك قَائِم على صَخْرَة بَيت الْقُدس يُنَادي يَا أيتها الْعِظَام البالية والأوصال المتقطعة إِن الله يأمركن أَن تجتمعن لفصل الْقَضَاء

İbn Cerîr, Ka'b'dan {واستمع يَوْم يناد المناد من مَكَان قريب} “Çağırıcının yakın bir yerden sesleneceği güne kulak ver” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Beytülkuds'ün kayası üzerinde duran bir melek: ‘Ey çürümüş kemikler ve kopmuş eklemler! Şüphesiz Allah, hükmün verilmesi için toplanmanızı emretmektedir’ diye seslenir.”

وَأخرج ابْن جرير عَن بُرَيْدَة قَالَ: ملك قَائِم على صَخْرَة بَيت الْمُقَدّس وَاضع إصبعيه فِي أُذُنَيْهِ يُنَادي يَقُول: يَا أَيهَا النَّاس هلموا إِلَى الْحساب

İbn Cerîr, Büreyde'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Beytülmakdis'in kayası üzerinde duran iki parmağını kulaklarına koymuş bir melek: ‘Ey insanlar! Hesaba gelin!’ diye seslenir.”

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم والواسطي إصبعيه فِي أُذُنَيْهِ يُنَادي يَقُول: يَا أَيهَا النَّاس هلموا إِلَى الْحساب

İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve el-Vâsıtî [rivayet etmişlerdir]: “...iki parmağını kulaklarına koymuş [bir melek]: ‘Ey insanlar! Hesaba gelin!’ diye seslenir.”

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم والواسطي عَن قَتَادَة فِي قَوْله {يَوْم يناد المناد من مَكَان قريب} قَالَ: كُنَّا نُحدث أَنه يُنَادي من بَيت الْمُقَدّس من الصَّخْرَة وَهِي أَوسط الأَرْض وَحدثنَا أَن كَعْبًا قَالَ: هِيَ أقرب الأَرْض إِلَى السَّمَاء بِثمَانِيَة عشر ميلًا

İbn Cerîr, İbn Ebî Hâtim ve el-Vâsıtî, Katâde'den {يَوْم يناد المناد من مَكَان قريب} “Çağırıcının yakın bir yerden sesleneceği gün” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: “Bize onun Beytülmakdis'ten, yeryüzünün tam ortası olan kayadan sesleneceği anlatılırdı. Yine bize anlatıldığına göre Ka'b şöyle demiştir: ‘Orası, on sekiz mil farkla yeryüzünün göğe en yakın yeridir.’”

وَأخرج الوَاسِطِيّ عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {يَوْم يناد المناد من مَكَان قريب} قَالَ: من صَخْرَة بَيت الْمُقَدّس

el-Vâsıtî, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {يَوْم يناد المناد من مَكَان قريب} “Çağırıcının yakın bir yerden sesleneceği gün” ayeti hakkında: “Beytülmakdis'in kayasından” dediğini rivayet etmiştir.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج فِي قَوْله {يَوْم يسمعُونَ الصَّيْحَة بِالْحَقِّ} قَالَ: يسمع النفخة الْقَرِيب والبعيد

İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc'den {يَوْم يسمعُونَ الصَّيْحَة بِالْحَقِّ} “O gün o hak sayhayı duyarlar” ayeti hakkında: “[Sûra] üflenişi yakındaki de uzaktaki de duyar” dediğini rivayet etmiştir.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله {ذَلِك يَوْم الْخُرُوج} قَالَ: يَوْم يخرجُون إِلَى الْبَعْث من الْقُبُور

İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {ذَلِك يَوْم الْخُرُوج} “İşte bu, çıkış günüdür” ayeti hakkında: “Kabirlerden dirilişe çıkacakları gündür” dediğini rivayet etmişlerdir.

وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله {يَوْم تشقق الأَرْض عَنْهُم سرَاعًا} قَالَ: تمطر السَّمَاء عَلَيْهِم حَتَّى تشقق الأَرْض عَنْهُم

İbnü'l-Münzir, Mücâhid radıyallâhu anh'tan {يَوْم تشقق الأَرْض عَنْهُم سرَاعًا} “O gün yer onlardan süratle yarılır” ayeti hakkında: “Üzerlerinden yer yarılıncaya kadar gök üzerlerine yağmur yağdırır” dediğini rivayet etmiştir.

وَأخرج الْحَاكِم عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أَنا أول من تَنْشَق عَنهُ الأَرْض ثمَّ أَبُو بكر ثمَّ عمر ثمَّ آتِي أهل البقيع فيحشرون معي ثمَّ أنْتَظر أهل مَكَّة وتلا ابْن عمر {يَوْم تشقق الأَرْض عَنْهُم سرَاعًا} الْآيَة

el-Hâkim, İbn Ömer'den rivayet etmiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Üzerinden yer yarılanların ilki benim, sonra Ebû Bekir, sonra Ömer'dir. Sonra Bakî ehline gelirim de benimle birlikte haşrolunurlar; ardından Mekke ehlini beklerim.” İbn Ömer [bunun üzerine]: {يَوْم تشقق الأَرْض عَنْهُم سرَاعًا} “O gün yer onlardan süratle yarılır” ayetini okudu.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله {وَمَا أَنْت عَلَيْهِم بجبار} قَالَ لَا تتجبر عَلَيْهِم

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid radıyallâhu anh'tan {وَمَا أَنْت عَلَيْهِم بجبار} “Sen onların üzerinde bir zorba değilsin” ayeti hakkında: “Onlara zorbalık yapma” dediğini rivayet etmişlerdir.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله {وَمَا أَنْت عَلَيْهِم بجبار} قَالَ: إِن الله كره لنَبيه الجبرية وَنهى عَنْهَا وَقدم فِيهَا فَقَالَ {فَذكر بِالْقُرْآنِ من يخَاف وَعِيد}

Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Katâde radıyallâhu anh'tan {وَمَا أَنْت عَلَيْهِم بجبار} “Sen onların üzerinde bir zorba değilsin” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: “Şüphesiz Allah, Peygamberi için zorbalığı hoş görmemiş, onu bundan nehyetmiş ve bu hususta önceden uyarıda bulunarak şöyle buyurmuştur: {فَذكر بِالْقُرْآنِ من يخَاف وَعِيد} ‘Sen Benim tehdidimden korkanlara Kur'an ile öğüt ver.’”

وَأخرج الْحَاكِم عَن جرير قَالَ: أُتِي النَّبِي ﷺ بِرَجُل ترْعد فرائصه فَقَالَ: هوّن عَلَيْك فَإِنَّمَا أَنا ابْن إمرأة من قُرَيْش كَانَت تَأْكُل القديد فِي هَذِه الْبَطْحَاء ثمَّ تَلا جرير {وَمَا أَنْت عَلَيْهِم بجبار}

el-Hâkim, Cerîr'den şöyle dediğini rivayet etmiştir: Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e korkudan omuz etleri titreyen bir adam getirildi. Bunun üzerine [Nebî]: “Sakin ol! Ben ancak şu vadide kurutulmuş et yiyen Kureyşli bir kadının oğluyum” buyurdu. Sonra Cerîr: {وَمَا أَنْت عَلَيْهِم بجبار} “Sen onların üzerinde bir zorba değilsin” ayetini okudu.

وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن أنس قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ يعود الْمَرِيض وَيتبع الْجَنَائِز ويجيب دَعْوَة الْمَمْلُوك ويركب الْحمار وَلَقَد كَانَ يَوْم خَيْبَر وَيَوْم قُرَيْظَة على حمَار خطامه حَبل من لِيف وَتَحْته اكاف من لِيف

el-Hâkim ve sahih olduğunu belirterek [ondan rivayetle], Enes'in şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem hastayı ziyaret eder, cenazelerin ardından gider, kölenin davetine icabet eder ve eşeğe binerdi. Andolsun ki Hayber günü ve Kurayza günü, yuları liften bir ip ve altında liften bir semer bulunan bir eşeğin üzerindeydi.”

وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: قَالُوا يَا رَسُول الله لَو خوّفتنا فَنزلت {فَذكر بِالْقُرْآنِ من يخَاف وَعِيد}

İbn Cerîr, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Onlar: ‘Ey Allah'ın Resûlü! Bizi [biraz] korkutsan’ dediler. Bunun üzerine: {فَذكر بِالْقُرْآنِ من يخَاف وَعِيد} ‘Sen Benim tehdidimden korkanlara Kur'an ile öğüt ver’ [ayeti] indi.”