وَأخرج ابْن جرير عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله: {إِلَى رَبهَا ناظرة} قَالَ: تنْتَظر مِنْهُ الثَّوَاب
İbn Cerîr, Mücâhid radıyallâhu anh'tan {إِلَى رَبهَا ناظرة} “Rablerine bakarlar” ayeti hakkında: "Ondan sevap beklerler" dediğini rivayet etti.
أخرج الطستي عَن ابْن عَبَّاس ﵄ أَن نَافِع بن الْأَزْرَق قَالَ لَهُ: أَخْبرنِي عَن قَوْله: {ووجوه يَوْمئِذٍ باسرة} قَالَ: كالحة قاطبة
et-Tastî, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet ettiğine göre Nâfi' b. el-Ezrak ona: "Bana {ووجوه يَوْمئِذٍ باسرة} “O gün birtakım yüzler de asıktır” ayeti hakkında bilgi ver" dedi. O da: "Yüzleri kararmış ve çatılmıştır" dedi.
قَالَ: وَهل تعرف الْعَرَب ذَلِك قَالَ: نعم
[Nâfi']: "Araplar bunu bilir mi?" dedi. [İbn Abbâs]: "Evet" dedi,
أما سَمِعت عبيد بن الْأَزْرَق وَهُوَ يَقُول: صبحنا تميما غَدَاة النسا رشهباء ملمومة باسرة وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة ﵁: {ووجوه يَوْمئِذٍ باسرة} قَالَ: كالحة {تظن أَن يفعل بهَا فاقرة} قَالَ: أَن يفعل بهَا شَرّ
"Ubeyd b. el-Ezrak'ın şöyle dediğini işitmedin mi: 'Nisâ sabahında Temîm'e sabah baskını yaptık; [tozdan] bozarmış, derli toplu ve asık suratlı bir orduyla.' Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Katâde radıyallâhu anh'tan {ووجوه يَوْمئِذٍ باسرة} “O gün birtakım yüzler de asıktır” ayeti hakkında: "Yüzleri asıktır"; {تظن أَن يفعل بهَا فاقرة} “Kendilerine bel kemiklerini kıran bir işin yapılacağını anlarlar” ayeti hakkında ise: "Kendilerine kötülük yapılacağını [anlarlar]" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد ﵁ {ووجوه يَوْمئِذٍ باسرة} قَالَ: كاشرة {تظن أَن يفعل بهَا فاقرة} قَالَ: داهية
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid radıyallâhu anh'tan {ووجوه يَوْمئِذٍ باسرة} “O gün birtakım yüzler de asıktır” ayeti hakkında: "Dişleri görünürcesine sırıtıp yüzü buruşmuştur"; {تظن أَن يفعل بهَا فاقرة} “Kendilerine bel kemiklerini kıran bir işin yapılacağını anlarlar” ayeti hakkında ise: "Büyük bir felaket [yapılacağını anlarlar]" dediğini rivayet etti.
الْآيَة ٢٦ - ٤٠
26 - 40. Ayetler
أخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج ﵁ فِي قَوْله: {إِذا بلغت التراقي} قَالَ: الْحُلْقُوم
İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc radıyallâhu anh'tan {إِذا بلغت التراقي} “Köprücük kemiklerine dayandığı zaman” ayeti hakkında: "Gırtlak" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن قَتَادَة ﵁ {وَقيل من راق} قَالَ: من طَبِيب شاف
Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Katâde radıyallâhu anh'tan {وَقيل من راق} “Ve: Tedavi eden kimdir? denildiği zaman” ayeti hakkında: "Şifa veren bir tabip [yok mu?]" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن أبي قلَابَة ﵁ {وَقيل من راق} قَالَ: التمسوا الْأَطِبَّاء فَلم يغنوا عَنهُ من قَضَاء الله شَيْئا {وَظن أَنه الْفِرَاق} قَالَ: استيقن أَنه القراق {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: مَاتَت ساقاه فَلم تحملاه وَكَانَ عَلَيْهِمَا جوّالاً
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Ebû Kılâbe radıyallâhu anh'tan {وَقيل من راق} “Ve: Tedavi eden kimdir? denildiği zaman” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "Tebipleri aradılar ama Allah'ın takdirinden hiçbir şeyi ondan savamadılar." {وَظن أَنه الْفِرَاق} “Ve onun bir ayrılış olduğunu anladığı” hakkında: "Ayrılık olduğuna kesin kanaat getirdi" dedi. {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” hakkında ise: "İki bacağı öldü de onu taşıyamaz oldu; oysa onların üzerinde çokça gezer dolaşırdı" dedi.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن الضَّحَّاك ﵁ {وَقيل من راق} قَالَ: هُوَ الطَّبِيب
Saîd b. Mansûr, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Dahhâk radıyallâhu anh'tan {وَقيل من راق} “Ve: Tedavi eden kimdir? denildiği zaman” ayeti hakkında: "O, tabiptir" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {وَقيل من راق} قَالَ: من راق يرقي
Abd b. Humeyd, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {وَقيل من راق} “Ve: Tedavi eden kimdir? denildiği zaman” ayeti hakkında: "Okuyup üfleyen (rukye yapan) kimdir?" dediğini rivayet etti.
وَأخرج ابْن جرير عَن عِكْرِمَة مثله
İbn Cerîr, İkrime'den de benzerini rivayet etti.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا فِي ذكر الْمَوْت وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله: {وَقيل من راق} قيل: تنتزع نَفسه حَتَّى إِذا كَانَت فِي تراقيه قيل من يرقى بِرُوحِهِ مَلَائِكَة الرَّحْمَة أَو مَلَائِكَة الْعَذَاب {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: الْتفت عَلَيْهِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَة
İbn Ebî'd-Dünyâ Zikrü'l-Mevt'te, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {وَقيل من راق} “Ve: Tedavi eden kimdir? denildiği zaman” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "Canı çekilir, ta köprücük kemiklerine vardığında: 'Onun ruhunu kim yükseltecek; rahmet melekleri mi, yoksa azap melekleri mi?' denilir." {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında ise: "Dünya ile ahiret birbirine karıştı" dedi.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر عَن أبي الْعَالِيَة فِي قَوْله: {وَقيل من راق} قَالَ: يخْتَصم فِيهِ مَلَائِكَة الرَّحْمَة وملائكة الْعَذَاب أَيهمْ يرقى بِهِ
Saîd b. Mansûr ve İbnü'l-Münzir, Ebu'l-Âliye'den {وَقيل من راق} “Ve: Tedavi eden kimdir? denildiği zaman” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "Onun hakkında rahmet melekleri ile azap melekleri, hangisinin onu yükselteceği hususunda çekişirler."
وَأخرج ابْن جرير عَن أبي الجوزاء ﵁ فِي قَوْله: {وَقيل من راق} قَالَ: قَالَت الْمَلَائِكَة بَعضهم لبَعض من يصعد بِهِ أملائكة الرَّحْمَة أم مَلَائِكَة الْعَذَاب
İbn Cerîr, Ebu'l-Cevzâ radıyallâhu anh'tan {وَقيل من راق} “Ve: Tedavi eden kimdir? denildiği zaman” ayeti hakkında: "Melekler birbirlerine: 'Onu kim çıkaracak; rahmet melekleri mi yoksa azap melekleri mi?' derler" dediğini rivayet etti.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس ﵄ أَنه كَانَ يقْرَأ: وأيقن أَنه الْفِرَاق
Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan onun: "Ve ayrılış olduğunu kesin olarak anladı" şeklinde okuduğunu rivayet etti.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {والتفت السَّاق بالساق} يَقُول: آخر يَوْم من أَيَّام الدُّنْيَا وَأول يَوْم من أَيَّام الْآخِرَة فَتلقى الشدَّة بالشدة إِلَّا من رحم الله
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etti: "[Bu], dünya günlerinin sonuncusu ile ahiret günlerinin ilkidir; böylece Allah'ın merhamet ettikleri müstesna şiddet şiddetle karşılaşır."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن مُجَاهِد {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: التف أَمر الدُّنْيَا بِأَمْر الْآخِرَة عِنْد الْمَوْت
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Mücâhid'den {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında: "Ölüm anında dünya işi ahiret işine karıştı" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: لفت سَاق الْآخِرَة بساق الدُّنْيَا وَذكر قَول الشَّاعِر: وَقَامَت الْحَرْب بِنَا على سَاق وَأخرج عبد بن حميد عَن عِكْرِمَة وَالربيع وعطية وَالضَّحَّاك مثله
Abd b. Humeyd, el-Hasan'dan {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında: "Ahiret bacağı/zorluğu dünya bacağına/zorluğuna dolandı" dediğini ve şairin şu sözünü zikrettiğini rivayet etti: "Savaş aramızda bütün şiddetiyle (bacak üstünde) kızıştı." Abd b. Humeyd, İkrime, er-Rebî', Atıyye ve ed-Dahhâk'tan da benzerini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد عَن مُجَاهِد ﵁ {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: بلَاء ببلاء
Abd b. Humeyd, Mücâhid radıyallâhu anh'tan {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında: "Bela belaya [eklendi]" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد عَن مُجَاهِد ﵁ {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: اجْتمع فِيهِ الْحَيَاة وَالْمَوْت
Abd b. Humeyd, Mücâhid radıyallâhu anh'tan {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında: "Onda hayat ve ölüm bir araya geldi" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي مَالك ﵁ {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: تلف ساقاه عِنْد الْمَوْت للنزع
Abd b. Humeyd, Ebû Mâlik radıyallâhu anh'tan {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında: "Ölüm anında can çekişmekten ötürü iki bacağı birbirine dolanır" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: الْتفت ساقاه عِنْد الْمَوْت
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında: "Ölüm anında iki bacağı birbirine dolandı" dediğini rivayet etti.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة ﵁ {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: أما رَأَيْت إِذا حضر ضرب بِرجلِهِ رجله الْأُخْرَى
İbnü'l-Münzir, Katâde radıyallâhu anh'tan {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında: "Görmedin mi, [ölüm] geldiğinde bir ayağını diğer ayağına vurur" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير عَن الضَّحَّاك ﵁ {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: النَّاس مجهزون بدنه وَالْمَلَائِكَة مجهزون روحه
Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, Dahhâk radıyallâhu anh'tan {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti hakkında: "İnsanlar onun bedenini hazırlamakta, melekler ise ruhunu hazırlamaktadırlar" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن الْحسن ﵁ أَنه سُئِلَ عَن قَوْله: {والتفت السَّاق بالساق} قَالَ: هما ساقاه إِذا التفتا فِي الأكفان
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir, Hasan radıyallâhu anh'tan rivayet ettiğine göre ona {والتفت السَّاق بالساق} “Ve bacak bacağa dolaştığı zaman” ayeti soruldu; o da: "Kefenler içinde birbirine dolandığında onun iki bacağıdır" dedi.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن جريج ﵁ فِي قَوْله: {إِلَى رَبك يَوْمئِذٍ المساق} قَالَ: فِي الْآخِرَة
İbnü'l-Münzir, İbn Cüreyc radıyallâhu anh'tan {إِلَى رَبك يَوْمئِذٍ المساق} “O gün sevk yeri ancak Rabbinedir” ayeti hakkında: "Ahirette" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله: {فَلَا صدق} قَالَ: بِكِتَاب الله {وَلَا صلى وَلَكِن كذب} بِكِتَاب الله {وَتَوَلَّى} عَن طَاعَة الله {ثمَّ ذهب إِلَى أَهله يتمطى} قَالَ: يتبختر وَهُوَ أَبُو جهل بن هِشَام كَانَت مشيته
Abdürrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir, Katâde radıyallâhu anh'tan rivayet ettiğine göre o, {فَلَا صدق} “Ne tasdik etti” ayeti hakkında: "Allah'ın Kitabı'nı"; {وَلَا صلى وَلَكِن كذب} “Ne de namaz kıldı; fakat yalanladı” hakkında: "Allah'ın Kitabı'nı yalanladı"; {وَتَوَلَّى} “Ve yüz çevirdi” hakkında: "Allah'a itaatten yüz çevirdi"; {ثمَّ ذهب إِلَى أَهله يتمطى} “Sonra da çalım satarak ailesine gitti” hakkında: "Gururlanıp çalım satarak yürürdü; bu da Ebû Cehil b. Hişâm'dı, onun yürüyüşü böyleydi" dedi.
ذكر لنا أَن نَبِي الله أَخذ بِمَجَامِع ثَوْبه فَقَالَ: {أولى لَك فَأولى ثمَّ أولى لَك فَأولى} وعيداً على وَعِيد فَقَالَ: مَا تَسْتَطِيع أَنْت وَلَا رَبك لي شَيْئا وَإِنِّي لأعز من مَشى بَين جبليها وَذكر لنا أَن نَبِي الله كَانَ يَقُول: إِن لكل أمة فرعوناً وَإِن فِرْعَوْن هَذِه الْأمة أَبُو جهل
Bize bildirildiğine göre Allah'ın Peygamberi onun elbisesinin yakasından tuttu ve tehdit üstüne tehdit olarak: {أولى لَك فَأولى ثمَّ أولى لَك فَأولى} “Yazıklar olsun sana, yazıklar olsun! Sonra tekrar yazıklar olsun sana, yazıklar olsun!” dedi. Bunun üzerine [Ebû Cehil]: "Ne sen ne de Rabbin bana bir şey yapabilirsiniz! Ben bu iki dağ arasında yürüyenlerin en izzetlisiyim/güçlüsüyüm" dedi. Bize bildirildiğine göre Allah'ın Peygamberi şöyle derdi: "Şüphesiz her ümmetin bir firavunu vardır; bu ümmetin firavunu da Ebû Cehil'dir."
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله: {ثمَّ ذهب إِلَى أَهله يتمطى} قَالَ: يتبختر وَهُوَ أَبُو جهل
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid radıyallâhu anh'tan {ثمَّ ذهب إِلَى أَهله يتمطى} “Sonra da çalım satarak ailesine gitti” ayeti hakkında: "Gururlanıp böbürlenerek yürürdü; o da Ebû Cehil'dir" dediğini rivayet etti.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله: {يتمطى} قَالَ: يختال
İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs'tan {يتمطى} “Çalım satarak” kelimesi hakkında: "Kibirle çalım satar" dediğini rivayet etti.
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالطَّبَرَانِيّ وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن سعيد بن جُبَير قَالَ: سَأَلت ابْن عَبَّاس عَن قَول الله: {أولى لَك فَأولى} أَشَيْء قَالَه رَسُول الله ﷺ لأبي جهل من قبل نَفسه أم أمره الله بِهِ قَالَ: بلَى قَالَه من قبل نَفسه ثمَّ أنزلهُ الله
Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, Nesâî, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, Taberânî, Hâkim —ve sahih olduğunu belirtti— ve İbn Merdûye, Saîd b. Cübeyr'den rivayet ettiğine göre o şöyle dedi: İbn Abbâs'a Allah'ın {أولى لَك فَأولى} “Yazıklar olsun sana, yazıklar olsun!” kavli hakkında; "Bu, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in Ebû Cehil'e kendiliğinden söylediği bir söz müdür, yoksa Allah mı ona bunu emretti?" diye sordum. O: "Bilakis, onu kendiliğinden söyledi, sonra da Allah bunu [ayet olarak] indirdi" dedi.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله: {أَن يتْرك سدى} قَالَ: هملاً
İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {أَن يتْرك سدى} “Başıboş bırakılacağını mı?” ayeti hakkında: "Başıboş/sorumsuz" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد فِي قَوْله: {أَن يتْرك سدى} قَالَ: بَاطِلا لَا يُؤمر وَلَا ينْهَى
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir, Mücâhid'den {أَن يتْرك سدى} “Başıboş bırakılacağını mı?” ayeti hakkında: "Boş yere, ne emredilip ne yasaklanmadan [bırakılacağını mı?]" dediğini rivayet etti.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن قَتَادَة فِي قَوْله: {أَن يتْرك سدى} قَالَ: أَن يهمل وَفِي قَوْله: {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} قَالَ: ذكر لنا أَن نَبِي الله ﷺ كَانَ يَقُول إِذا قَرَأَهَا: سُبْحَانَهُ وبلى
Abdürrezzâk ve Abd b. Humeyd, Katâde'den {أَن يتْرك سدى} “Başıboş bırakılacağını mı?” ayeti hakkında: "Başıboş bırakılmasını [mı?]" dediğini rivayet etti. {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} “Bunu yapan, ölüleri diriltmeye güç yetiremez mi?” ayeti hakkında ise şöyle dedi: Bize bildirildiğine göre Allah'ın Peygamberi sallallâhu aleyhi ve sellem onu okuduğu zaman: "Sübhânehu ve belâ (O'nu noksan sıfatlardan tenzih ederim, elbette [kâdirdir])" derdi.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْأَنْبَارِي فِي الْمَصَاحِف عَن صَالح أبي الْخَلِيل قَالَ: كَانَ النَّبِي ﷺ إِذا قَرَأَ هَذِه الْآيَة {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} قَالَ: رَسُول الله ﷺ: سُبْحَانَ رَبِّي وبلى
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Enbârî el-Mesâhif'te, Sâlih Ebü'l-Halîl'den rivayet ettiğine göre o şöyle dedi: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem bu {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} “Bunu yapan, ölüleri diriltmeye güç yetiremez mi?” ayetini okuduğu zaman Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Sübhâne Rabbî ve belâ (Rabbimi noksan sıfatlardan tenzih ederim, elbette [kâdirdir])" derdi.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة أَن رَسُول الله ﷺ كَانَ إِذا قَرَأَ {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} قَالَ: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وبلى
İbn Merdûye, Ebû Hureyre'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} “Bunu yapan, ölüleri diriltmeye güç yetiremez mi?” ayetini okuduğu zaman: "Sübhânekellâhumme ve belâ (Allah'ım Seni noksan sıfatlardan tenzih ederim, elbette [kâdirsin])" derdi.
وَأخرج البُخَارِيّ فِي تَارِيخه عَن أبي أُمَامَة قَالَ: صليت مَعَ رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم
Buhârî Târîh'inde, Ebû Ümâme'den rivayet ettiğine göre o şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile beraber namaz kıldım...
بعد حجَّته فَكَانَ يكثر من قِرَاءَة {لَا أقسم بِيَوْم الْقِيَامَة} فَإِذا قَالَ {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} سمعته يَقُول: بلَى وَأَنا على ذَلِك من الشَّاهِدين
Haccından sonraydı; {لَا أقسم بِيَوْم الْقِيَامَة} “Kıyamet gününe yemin ederim” [suresini] çokça okurdu. {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} “Bunu yapan, ölüleri diriltmeye güç yetiremez mi?” ayetini okuduğu zaman onun: "Belâ ve ene alâ zâlike mine'ş-şâhidîn (Evet, elbette ve ben buna şahitlik edenlerdenim)" dediğini işitirdim.
وَأخرج عبد بن حميد وَأَبُو دَاوُد وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن مُوسَى بن أبي عَائِشَة قَالَ: كَانَ رجل يُصَلِّي فَوق بَيته فَكَانَ إِذا قَرَأَ {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} قَالَ: سُبْحَانَكَ فبلى فَسَأَلُوهُ عَن ذَلِك فَقَالَ: سمعته من رَسُول الله ﷺ
Abd b. Humeyd, Ebû Dâvûd ve Beyhakî Sünen'inde, Mûsâ b. Ebî Âişe'den rivayet ettiğine göre o şöyle dedi: Bir adam evinin damında namaz kılardı; {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} “Bunu yapan, ölüleri diriltmeye güç yetiremez mi?” ayetini okuduğu zaman: "Sübhâneke fe-belâ (Seni tenzih ederim, elbette [kâdirsin])" derdi. Ona bunun sebebini sorduklarında: "Bunu Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den işittim" dedi.
وَأخرج أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن الْمُنْذر وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: من قَرَأَ مِنْكُم (والتين وَالزَّيْتُون) فَانْتهى إِلَى آخرهَا (أَلَيْسَ الله بِأَحْكَم الْحَاكِمين) فَلْيقل: بلَى وَأَنا على ذَلِك من الشَّاهِدين
Ahmed, Ebû Dâvûd, Tirmizî, İbnü'l-Münzir, Hâkim —ve sahih olduğunu belirtti—, İbn Merdûye ve Beyhakî Sünen'inde, Ebû Hureyre'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Sizden kim (Vettîni vezzeytûn) [suresini] okuyup da onun sonuna (Eleysallâhu bi-ahkemi'l-hâkimîn) ayetine ulaşırsa: 'Belâ ve ene alâ zâlike mine'ş-şâhidîn (Evet, elbette ve ben buna şahitlik edenlerdenim)' desin."
وَمن قَرَأَ {لَا أقسم بِيَوْم الْقِيَامَة} فَانْتهى إِلَى {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} فَلْيقل: بلَى وَمن قَرَأَ (والمرسلات) فَبلغ (فَبِأَي حَدِيث بعده يُؤمنُونَ) فَلْيقل: آمنا بِاللَّه
"Kim de {لَا أقسم بِيَوْم الْقِيَامَة} “Kıyamet gününe yemin ederim” [suresini] okuyup {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} “Bunu yapan, ölüleri diriltmeye güç yetiremez mi?” ayetine ulaşırsa: 'Belâ (Elbette [kâdirdir])' desin. Kim de (Ve'l-Mürselât) [suresini] okuyup (Febieyyi hadîsin ba'dehû yü'minûn) ayetine ulaşırsa: 'Âmennâ billâh (Allah'a iman ettik)' desin."
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن مرْدَوَيْه عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِذا قَرَأت {لَا أقسم بِيَوْم الْقِيَامَة} فبلغت {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} فَقل: بلَى
İbnü'l-Münzir ve İbn Merdûye, Câbir b. Abdillâh'tan rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "{لَا أقسم بِيَوْم الْقِيَامَة} “Kıyamet gününe yemin ederim” [suresini] okuyup {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} “Bunu yapan, ölüleri diriltmeye güç yetiremez mi?” ayetine ulaştığın zaman: 'Belâ (Elbette [kâdirdir])' de."
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: إِذا قَرَأت (سبح اسْم رَبك الْأَعْلَى) فَقل: سُبْحَانَ رَبِّي الْأَعْلَى وَإِذا قَرَأت {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} فَقل: سُبْحَانَكَ وبلى
İbn Ebî Hâtim ve İbnü'l-Münzir, İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o şöyle dedi: "(Sebbihisme Rabbike'l-A'lâ) okuduğun zaman: 'Sübhâne Rabbiye'l-A'lâ (Yüce Rabbimi noksan sıfatlardan tenzih ederim)' de. {أَلَيْسَ ذَلِك بِقَادِر على أَن يحيي الْمَوْتَى} “Bunu yapan, ölüleri diriltmeye güç yetiremez mi?” ayetini okuduğun zaman da: 'Sübhâneke ve belâ (Seni tenzih ederim, elbette [kâdirsin])' de."