كانت العرب حول مكة يغزو بعضهم بعضا، ويتغاورون، ويتناهبون، وأهل مكة قارّون آمنون فيها، لا يغزون ولا يغار عليهم مع قلتهم وكثرة العرب، فذكرهم الله هذه النعمة الخاصة عليهم، ووبخهم بأنهم يؤمنون بالباطل الذي هم عليه، ومثل هذه النعمة المكشوفة الظاهرة
Mekke çevresindeki Araplar birbirleriyle savaşıyor, birbirlerine baskınlar düzenliyor ve birbirlerini yağmalıyorlardı; Mekke halkı ise sayıca az, [diğer] Araplar çok olmasına rağmen orada yerleşik ve güvendeydi; ne savaşa maruz kalıyorlar ne de kendilerine baskın yapılıyordu. Bunun üzerine Allah onlara üzerlerindeki bu özel nimeti hatırlattı ve içinde bulundukları batıla inanıp böylesine aşikâr ve apaçık bir nimeti
وغيرها من النعم التي لا يقدر عليها إلا الله وحده مكفورة عندهم.
ve Allah'tan başka kimsenin muktedir olamayacağı diğer nimetleri inkâr edip nankörlükle karşıladıkları için onları kınadı.
[سورة العنكبوت (٢٩) : آية ٦٨]
[Ankebût Suresi (29), 68. Ayet]
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جاءَهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ (٦٨)
{وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جاءَهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ (٦٨)} “Allah’a karşı yalan uyduran yahut kendisine hak geldiğinde onu yalanlayandan daha zalim kim olabilir? Kafirler için cehennemde bir yer mi yok? (68)”
افتراؤهم على الله كذبا: زعمهم أن لله شريكا. وتكذيبهم بما جاءهم من الحق: كفرهم بالرسول والكتاب. وفي قوله لَمَّا جاءَهُ تسفيه لهم، يعنى: لم يتلعثموا في تكذيبه وقت سمعوه، ولم يفعلوا كما يفعل المراجيح العقول المثبتون في الأمور: يسمعون الخبر فيستعملون فيه الروية والفكر، ويستأنون إلى أن يصح لهم صدقه أو كذبه أَلَيْسَ تقرير لثوائهم في جهنم، كقوله:
Onların Allah'a karşı yalan uydurmaları, Allah'ın ortağı olduğunu iddia etmeleridir. Kendilerine gelen hakkı yalanlamaları ise Resul'ü ve Kitab'ı inkâr etmeleridir. {لَمَّا جاءَهُ} “kendisine hak geldiğinde” buyruğunda onların akılsızlıklarına vurgu vardır; yani onu işittikleri anda yalanlamakta hiç tereddüt etmediler ve aklı başında, işlerde temkinli hareket edenlerin yaptığını yapmadılar: [Böyleleri] haberi işittiklerinde üzerinde teenni ve düşünce kullanırlar, doğruluğu veya yalanlığı kendilerine belirginleşene kadar mühlet verirler. {أَلَيْسَ} “...değil mi?” ifadesi, şu beyitte olduğu gibi onların cehennemde kalacaklarını takrir (onaylatma) içindir:
ألستم خير من ركب المطايا
«Siz binitlere binenlerin en hayırlısı değil misiniz?»
قال بعضهم: ولو كان استفهاما ما أعطاه الخليفة مائة من الإبل. وحقيقته: أن الهمزة همزة الإنكار دخلت على النفي، فرجع إلى معنى التقرير، فهما وجهان، أحدهما: ألا يثوون في جهنم، وألا يستوجبون الثواء فيها، وقد افتروا مثل هذا الكذب على الله، وكذبوا بالحق هذا التكذيب والثاني: ألم يصح عندهم أن في جهنم مثوى للكافرين، حتى اجترءوا مثل هذه الجرأة؟.
Bazıları şöyle demiştir: Eğer [gerçek bir] soru olsaydı, halife ona yüz deve vermezdi. İşin aslı şudur: İnkâr hemzesi olumsuzluğun üzerine gelmiş, böylece takrir (onaylatma) manasına dönmüştür. Burada iki vecih vardır; birincisi: Allah'a böyle bir iftira attıkları ve hakkı böylesine yalanladıkları halde cehennemde barınmayacaklar ve orada kalmayı hak etmeyecekler mi? İkincisi ise: Kafirler için cehennemde bir barınak olduğu kendilerince kesinleşmedi mi ki böyle bir cürette bulundular?
[سورة العنكبوت (٢٩) : آية ٦٩]
[Ankebût Suresi (29), 69. Ayet]
وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ (٦٩)
{وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ (٦٩)} “Bizim uğrumuzda cihad edenleri elbette yollarımıza eriştiririz. Şüphesiz Allah, iyilik edenlerle beraberdir. (69)”
أطلق المجاهدة ولم يقيدها بمفعول، ليتناول كل ما يجب مجاهدته من النفس الأمّارة بالسوء والشيطان وأعداء الدين فِينا في حقنا ومن أجلنا ولوجهنا خالصا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا لنزيدنهم هداية إلى سبل الخير وتوفيقا، كقوله تعالى وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً وعن أبى سليمان الداراني: والذين جاهدوا فيما علموا لنهدينهم إلى ما لم يعلموا. وعن بعضهم: من عمل بما يعلم وفق لما لا يعلم. وقيل: إن الذي نرى من جهلنا بما لا نعلم، إنما هو من تقصيرنا فيما نعلم لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ لناصرهم ومعينهم.
Mücadele etmeyi mutlak bıraktı ve bir mef'ul ile sınırlandırmadı; ta ki kötülüğü emreden nefis, şeytan ve din düşmanları gibi kendisiyle mücadele edilmesi gereken her şeyi kapsasın. {فِينا} “bizim uğrumuzda” ifadesi; bizim hakkımızda, bizim rızamız için ve sadece bizim vechimiz için demektir. {لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا} “onları elbette yollarımıza eriştiririz” buyruğu ise; Allah Teâlâ'nın {وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً} “Doğru yolu bulanların ise hidayetlerini artırır” ayetinde olduğu gibi, hayır yollarına ve başarıya olan hidayetlerini muhakkak artırırız manasındadır. Ebû Süleyman ed-Dârânî'den şöyle rivayet edilmiştir: «Bildiğimiz hususlarda cihad edenleri, bilmedikleri şeylere eriştiririz.» Bazılarından da: «Kim bildiğiyle amel ederse, bilmediği şeyde muvaffak kılınır» sözü aktarılmıştır. Şöyle de denilmiştir: Bilmediklerimiz hususunda gördüğümüz cehaletimiz, ancak bildiklerimiz konusundaki kusurumuzdandır. {لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ} “iyilik edenlerle beraberdir” ifadesi; muhakkak ki onların yardımcısı ve destekçisidir [demektir].
وعن رسول الله ﷺ «من قرأ سورة العنكبوت كان له من الأجر عشر حسنات بعدد كل المؤمنين والمنافقين » .
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’den [şöyle buyurduğu] rivayet edilmiştir: «من قرأ سورة العنكبوت كان له من الأجر عشر حسنات بعدد كل المؤمنين والمنافقين» «Kim Ankebût sûresini okursa, bütün müminlerin ve münafıkların sayısınca kendisine onar sevap verilir.»