عبارة وعيد، وقرأ جمهور الناس «فسيحشرهم» بالياء، وقرأ الحسن بن أبي الحسن «فسنحشرهم» بنون الجماعة، «فنوفيهم» ، «ونزيدهم» ، «فنعذبهم» ، كلها بالنون، قال أبو الفتح: وقرأ مسلمة «فسيحشرهم» «فيعذبهم» بسكون الراء والباء على التخفيف.
bir tehdit ifadesidir. İnsanların cumhuru (çoğunluğu) «fe-seyahşuruhum» (فسيحشرهم) şeklinde 'yâ' ile okumuştur. Hasan b. Ebi'l-Hasan ise çoğul nûn'u ile «fe-senahşuruhum» (فسنحشرهم), «fe-nuveffîhim» (فنوفيهم), «ve-nezîdühüm» (ونزيدهم), «fe-nüazzibühüm» (فنعذبهم) şeklinde hepsini 'nûn' ile okumuştur. Ebu'l-Feth şöyle demiştir: Mesleme ise hafifletme (tahfif) kuralına binaen râ ve bâ harflerinin sükûnu ile «fe-seyahşur'hum» (فسيحشرهم) ve «fe-yüazzib'hüm» (فيعذبهم) şeklinde okumuştur.
وبين الله تعالى أمر المحشورين، فأخبر عن المؤمنين العاملين بالصالحات، أنه «يوفيهم أجورهم» حتى لا يبخس أحد قليلا ولا كثيرا، وأنه يزيدهم من فضله، وتحتمل هذه الزيادة أن تكون المخبر عنها في أن الحسنة بعشر إلى سبعمائة ضعف، ويحتمل أن يكون التضعيف الذي هو غير مصرد محسوب، وهو المشار إليه في قوله تعالى: وَاللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ [البقرة: ٢٦١] .
Yüce Allah, huzuruna toplanacak olanların durumunu açıklayarak salih amel işleyen müminler hakkında, hiç kimsenin hakkı az ya da çok eksiltilmesin diye «onların mükâfatlarını eksiksiz ödeyeceğini» ve onlara Kendi lütfundan fazlasını vereceğini haber vermiştir. Bu fazlalığın, bir iyiliğe on katından yedi yüz katına kadar verileceği haber verilen fazlalık olması muhtemel olduğu gibi, Yüce Allah'ın: { وَاللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ } [el-Bakara: 261] “Allah dilediğine kat kat verir” buyruğunda işaret edilen, kısıtlanmamış ve hesapsız katlama olması da muhtemeldir.
قوله تعالى:
Yüce Allah'ın buyruğu:
وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا....
{ وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا.... } “Kulluktan çekinenlere gelince...”
هذا وعيد للمستنكفين الذين يدعون عبادة الله أنفة وتكبرا، وهذا الاستنكاف إنما يكون من الكفار عن اتباع الأنبياء وما جرى مجراه، كفعل حيي بن أخطب وأخيه أبي ياسر بمحمد ﵇، وكفعل أبي
Bu, gurur ve kibir sebebiyle Allah'a kulluk yapmayı bırakan çekingen kimselere yönelik bir tehdittir. Bu çekinme (istinkâf) kâfirlerden ancak peygamberlere ve bu kabilden kimselere uymaktan geri durmak şeklinde vuku bulur; tıpkı Huyey b. Ahtab ve kardeşi Ebû Yâsir'in Muhammed aleyhisselâm'a karşı yaptıkları ile Ebû
جهل وغيره، وإلا فإذا فرضت أحدا من البشر عرف الله تعالى، فمحال أن تجده يكفر به تكبرا عليه، والعناد المجوز إنما يسوق إليه الاستكبار عن البشر، ومع تقارب المنازل في ظن المتكبر.
Cehil ve diğerlerinin yaptıkları gibi. Aksi takdirde, insanlardan birinin Yüce Allah'ı tanıdığı farz edildiğinde, O'na büyüklük taslayarak küfrettiğini bulmak imkânsızdır. İnsanı caiz olan bir inada sürükleyen şey, kibirlenen kişinin zannında derecelerin birbirine yakın olmasıyla birlikte ancak insanlara karşı büyüklük taslamaktır.
قوله تعالى:
Yüce Allah'ın buyruğu:
[سورة النساء (٤) : الآيات ١٧٤ الى ١٧٥]
[Nisâ Suresi (4), 174-175. Âyetler]
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً (١٧٤) فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقِيماً (١٧٥)
{ يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً (١٧٤) فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِراطاً مُسْتَقِيماً (١٧٥) } “Ey insanlar! Size Rabbinizden kesin bir delil geldi ve size apaçık bir nur indirdik. Allah'a iman edip O'na sımsıkı sarılanlara gelince; [Allah] onları Kendi katından bir rahmet ve lütuf içine sokacak ve onları Kendisine [ulaştıran] dosdoğru bir yola iletecektir.”
وقوله تعالى: يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ الآية إشارة إلى محمد رسول الله، و «البرهان» : الحجة النيرة الواضحة التي تعطي اليقين التام، والمعنى: قد جاءكم مقترنا بمحمد برهان من الله تعالى على صحة ما يدعوكم إليه وفساد ما أنتم عليه من النحل، وقوله تعالى: وَأَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً يعني القرآن فيه بيان لكل شيء، وهو الواعظ الزاجر، الناهي الآمر.
Yüce Allah'ın: { يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّكُمْ } âyeti Allah'ın Resûlü Muhammed'e bir işarettir. Bürhân (بُرْهان); tam bir kesinlik sağlayan, parlak ve apaçık delildir. Anlam şudur: Size Muhammed ile birlikte, sizi davet ettiği şeyin doğruluğuna ve sizin üzerinde bulunduğunuz bâtıl dinlerin bozukluğuna dair Yüce Allah'tan kesin bir delil gelmiştir. Yüce Allah'ın: { وَأَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً } buyruğu ise her şeyin açıklamasını içeren, öğüt veren, caydıran, yasaklayan ve emreden Kur'ân demektir.
ثم وعد ﵎ المؤمنين بالله، المعتصمين به، والضمير في بِهِ يحتمل أن يعود على الله تعالى، ويحتمل أن يعود على القرآن الذي تضمنه قوله تعالى: نُوراً مُبِيناً و «الاعتصام» به التمسك بسببه وطلب النجاة والمنعة به، فهو يعصم كما تعصم المعاقل، وهذا قد فسره قول النبي ﷺ: «القرآن حبل الله المتين من تمسك به عصم» ، و «الرحمة» و «الفضل» : الجنة وتنعيمها، وَيَهْدِيهِمْ، معناه: إلى الفضل، وهذه هداية طريق الجنان، كما قال تعالى: سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بالَهُمْ [محمد: ٥] لأن هداية الإرشاد قد تقدمت وتحصلت حين آمنوا بالله واعتصموا بكتابه، وصِراطاً نصب بإضمار فعل يدل عليه يَهْدِيهِمْ، تقديره فيعرفهم، ويحتمل أن ينتصب كالمفعول الثاني، إذ يَهْدِيهِمْ في معنى يعرفهم، ويحتمل أن ينتصب على ظرفية «ما» ويحتمل أن يكون حالا من الضمير في إِلَيْهِ وقيل: من فضل، والصراط: الطريق وقد تقدم تفسيره.
Sonra [Allah] azze ve celle, Allah'a iman eden ve O'na sarılanlara vaatte bulunmuştur. { بِهِ } ifadesindeki zamirin Yüce Allah'a dönmesi muhtemel olduğu gibi, Yüce Allah'ın { نُوراً مُبِيناً } buyruğunun içerdiği Kur'ân'a dönmesi de muhtemeldir. O'na sarılmak (i'tisâm); O'nun sebebine tutunmak, O'nun vesilesiyle kurtuluş ve korunma aramaktır; nitekim kalelerin koruduğu gibi korur. Bunu Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in şu sözü açıklamıştır: «Kur'ân Allah'ın sağlam ipidir, kim ona sarılırsa korunur.» «Rahmet» ve «Lütuf», cennet ve onun nimetleridir. { وَيَهْدِيهِمْ } buyruğunun anlamı: Lütfa [iletir] demektir ve bu, cennetlerin yoluna iletmedir; nitekim Yüce Allah: { سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بالَهُمْ } [Muhammed: 5] buyurmuştur; zira irşad hidayeti, onlar Allah'a inanıp O'nun Kitabı'na sarıldıklarında önceden gerçekleşip hâsıl olmuştur. { صِراطاً } kelimesi { يَهْدِيهِمْ } fiilinin delalet ettiği gizli bir fiil ile mansub olmuştur; takdiri "onlara tanıtır" (feyüarrifuhüm) şeklindedir. { يَهْدِيهِمْ } fiili "tanıtır" anlamında olduğu için ikinci meful olarak mansub olması da muhtemeldir. Bir nevi zarf olarak mansub olması da, { إِلَيْهِ } ifadesindeki zamirden hâl olması da muhtemeldir. 'Fazl' kelimesinden hâl olduğu da söylenmiştir. Sırât (صراط); yol demektir ve tefsiri daha önce geçmiştir.
قوله تعالى:
Yüce Allah'ın buyruğu:
[سورة النساء (٤) : آية ١٧٦]
[Nisâ Suresi (4), 176. Âyet]
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالاً وَنِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (١٧٦)
{ يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالاً وَنِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (١٧٦) } “Senden fetva istiyorlar. De ki: Allah size kelâle hakkında fetva veriyor: Şayet çocuğu olmayıp bir kız kardeşi bulunan bir kimse ölürse, bıraktığının yarısı kız kardeşinindir. Eğer kız kardeşin çocuğu yoksa [erkek kardeş] ona vâris olur. Şayet [kız kardeşler] iki kişi iseler, bıraktığının üçte ikisi onlarındır. Eğer kardeşler erkekli kadınlı iseler, bir erkeğe iki kadının payı kadar verilir. Şaşırmayasınız diye Allah size açıklıyor. Allah her şeyi hakkıyla bilendir.”
تقدم القول في تفسير الْكَلالَةِ في صدر السورة، وان المترجح أنها الوراثة التي خلت من أب وابن وابنة ولم يكن فيها عمود نسب لا عال ولا سافل، وبقي فيها من يتكلل، أي: يحيط من الجوانب كما يحيط الإكليل، وكان أمر الكلالة عند عمر بن الخطاب مشكلا فقال: ما راجعت رسول الله في شيء مراجعتي إياه في الكلالة، ولوددت أن رسول الله لم يمت حتى يبينها وقال على المنبر: ثلاث لو بينها رسول الله كان أحب إليّ من الدنيا: الجد والكلالة، والخلافة، وأبواب من الربا، وروي عنه ﵁ أنه كتب فيها كتابا فمكث يستخير الله فيه ويقول. اللهم إن علمت فيه خيرا فأمضه، فلما طعن دعا بالكتاب فمحي، فلم يدر أحد ما كان فيه، وروى الأعمش عن إبراهيم وسائر شيوخه قال: ذكروا أن عمر ﵁ قال: لأن أكون أعلم الكلالة أحب إليّ من جزية قصور الشام. وقال طارق بن شهاب: أخذ عمر بن الخطاب كتفا وجمع أصحاب النبي ﷺ ثم قال: لأقضين في الكلالة قضاء تحدث به النساء في خدورها فخرجت عليهم حية من البيت فتفرقوا، فقال عمر: لو أراد الله أن يتم هذا الأمر لأتمه،
Surenin başında el-Kelâle (الْكَلالَةِ) kelimesinin tefsirine dair söz geçmişti; tercih edilen görüşe göre bu, geride ne baba, ne oğul, ne de kız çocuğu kalmayan, ne yukarıya ne de aşağıya doğru nesep sütunu bulunmayan, geriye sadece taç gibi etrafı çevreleyen yan akrabaların (yetekellelü) kaldığı mirastır. Kelâle meselesi Ömer b. el-Hattâb için kapalı (müşkil) kalmıştı; bu yüzden şöyle demiştir: «Resûlullah'a kelâle konusunda müracaat ettiğim kadar hiçbir şeyde müracaat etmedim; Resûlullah'ın bunu açıklamadan vefat etmemesini ne kadar çok isterdim.» Minberde de şöyle demiştir: «Resûlullah'ın açıklığa kavuşturması benim için dünyadan daha sevimli olan üç şey vardır: Dede, kelâle ve hilafet ile faizin bazı bâbları.» Ondan radıyallâhu anh rivayet edildiğine göre bu konuda bir yazı yazmış, bunun üzerine Allah'tan istiharede bulunarak bekleyip şöyle demiştir: «Allah'ım, eğer onda bir hayır biliyorsan onu geçerli kıl.» Hançerlendiğinde ise o yazıyı getirtip sildirmiştir; bu yüzden içinde ne olduğunu kimse öğrenememiştir. A'meş, İbrâhim'den ve diğer hocalarından rivayet ederek onların şöyle dediklerini nakletmiştir: «Ömer radıyallâhu anh: Kelâleyi biliyor olmam, Şam köşklerinin cizyesinden bana daha sevimlidir, demiştir.» Târık b. Şihâb da şöyle demiştir: «Ömer b. el-Hattâb bir kürek kemiği aldı, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbını topladı ve: Kelâle hakkında öyle bir hüküm vereceğim ki kadınlar odalarında bundan bahsedecekler, dedi. O esnada evin içinden üzerlerine bir yılan çıktı ve dağıldılar. Bunun üzerine Ömer: Allah bu işin tamamlanmasını dileseydi onu tamamlardı, dedi.»
وقال معدان بن أبي طلحة: خطب عمر بالناس يوم الجمعة فقال: إني والله ما أدع بعدي شيئا هو أهم إليّ من أمر الكلالة، وقد سألت عنها رسول الله، فما أغلظ لي في شيء ما أغلظ لي فيها، حتى طعن في نحري وقال: تكفيك آية الصيف التي أنزلت في آخر سورة النساء، فإن أعش فسأقضي فيها بقضية لا يختلف معها اثنان ممن يقرأ القرآن، وسئل عقبة بن عامر عن الكلالة فقال: ألا تعجبون لهذا يسألني عن الكلالة؟ وما أعضل بأصحاب رسول الله ﷺ شيء ما أعضلت بهم الكلالة.
Ma'dân b. Ebî Talha şöyle demiştir: «Ömer cuma günü insanlara hitap edip şöyle dedi: Vallahi ben arkamda kelâle meselesinden daha önemli hiçbir şey bırakmıyorum. Ben bunu Resûlullah'a sordum, hiçbir konuda bana kelâledeki kadar sert davranmamıştı; hatta göğsüme vurup: Nisâ Suresi'nin sonunda indirilen yaz âyeti sana yetmez mi? buyurdu. Şayet yaşarsam, onun hakkında öyle bir hüküm vereceğim ki Kur'ân okuyan kimselerden iki kişi dahi onda ihtilaf etmeyecektir.» Ukbe b. Âmir'e kelâle sorulduğunda şöyle demiştir: «Bunun bana kelâleyi sormasına şaşmıyor musunuz? Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbına kelâlenin zor geldiği kadar hiçbir şey zor gelmemiştir.»
قال القاضي أبو محمد: فظاهر كلام عمر ﵁ أن آية الصيف هي هذه، وروى أبو سلمة عن النبي ﷺ أنه سئل عن الكلالة فقال: ألم تسمع الآية التي أنزلت في الصيف وَإِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً [النساء: ١٢] إلى آخر الآية.
Kâdı Ebû Muhammed şöyle demiştir: Ömer radıyallâhu anh'ın sözünün zahirine göre yaz âyeti (âyetü's-sayf) işte bu [âyet]tir. Ebû Seleme'nin Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet ettiğine göre kendisine kelâle sorulmuş, O da: «Yazın indirilen { وَإِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً } [en-Nisâ: 12] âyetini sonuna kadar işitmedin mi?» buyurmuştur.
قال القاضي ﵀: هذا هو الظاهر، لأن البراء بن عازب قال: آخر آية أنزلت على النبي ﷺ يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ وقال كثير من الصحابة: هي من آخر ما نزل، وقال جابر بن عبد الله: نزلت بسببي، عادني رسول الله ﷺ وأنا مريض فقلت يا رسول الله:
Kâdı [İbn Atiyye] rahimehullâh şöyle demiştir: Zahir olan da budur; zira Berâ b. Âzib: «Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e en son indirilen âyet { يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ } âyetidir» demiştir. Sahâbenin birçoğu da: «Bu, en son inenlerdendir» demiştir. Câbir b. Abdillâh ise şöyle demiştir: «Bu âyet benim hakkımda indi; ben hasta iken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem beni ziyarete geldi. Ben: Ey Allah'ın Resûlü!
كيف أقضي في مالي وكان لي تسع أخوات، ولم يكن لي والد ولا ولد؟ فنزلت الآية.
Dokuz kız kardeşim var; ne babam ne de çocuğum varken malım hakkında nasıl hükmedeyim? dedim. Bunun üzerine bu âyet indi.»
قال القاضي أبو محمد: وقول رسول الله ﷺ: تكفيك منها آية الصيف، بيان فيه كفاية وجلاء، ولا أدري ما الذي أشكل منها على الفاروق رضوان الله عليه؟ إلا أن تكون دلالة اللفظ ولذلك قال بعضهم: الْكَلالَةِ الميت نفسه، وقال آخرون الْكَلالَةِ المال، إلى غير ذلك من الخلاف، وإذا لم يكن في الفريضة والد ولا ولد وترك الميت أختا، فلها النصف فرضا مسمى بهذه الآية، فإن ترك الميت بنتا وأختا، فللبنت النصف، وللأخت النصف بالتعصيب لا بالفرض المسمى، ولعبد الله بن الزبير وعبد الله بن عباس في هذه المسألة خلاف للناس وذكر عن أبي بكر الصديق ﵁ أنه قال في خطبته: ألا إن آية أول سورة النساء أنزلها الله في الولد والوالد، والآية الثانية أنزلها الله في الزوج والزوجة والإخوة من الأم والآية التي ختم بها سورة النساء أنزلها في الإخوة والأخوات من الأب والأم، والآية التي ختم بها سورة الأنفال، أنزلها الله في أولي الأرحام، وقرأ ابن أبي عبلة «فإن للذكر مثل حظ» . وقوله تعالى أَنْ تَضِلُّوا معناه: كراهية أن تضلوا، وحذر أن تضلوا فالتقدير. لئلا تضلوا، ومنه قول القطامي في صفة ناقة: [الوافر] .
Kâdı Ebû Muhammed şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in: «O konuda sana yaz âyeti yeter» sözü, yeterli ve açık bir açıklamadır. Fârûk rıdvânullâhi aleyh'e bu konuda neyin müşkil kaldığını bilemiyorum; meğerki lafzın delaleti olsun. Nitekim bazısı: el-Kelâle (الْكَلالَةِ) bizzat ölen kimsedir, demiş; diğerleri ise el-Kelâle (الْكَلالَةِ) maldır, demiş ve benzeri ihtilaflar zikredilmiştir. Mirasta anne-baba ve çocuk bulunmayıp ölen kişi bir kız kardeş bırakırsa, bu âyet ile belirlenmiş bir pay (farz-ı müsemmâ) olarak mirasın yarısı onundur. Şayet ölen bir kız çocuğu ve bir kız kardeş bırakırsa, yarısı kız çocuğunundur; diğer yarısı ise belirlenmiş bir pay olarak değil, asabe yoluyla (bi't-ta'sîb) kız kardeşindir. Bu meselede Abdullah b. ez-Zübeyr ile Abdullah b. Abbâs'ın insanlara muhalif bir görüşü vardır. Ebû Bekir es-Sıddîk radıyallâhu anh'tan hutbesinde şöyle dediği rivayet edilmiştir: «Bilin ki Nisâ Suresi'nin başındaki âyeti Allah çocuk ve anne-baba hakkında indirmiştir. İkinci âyeti Allah karı, koca ve anne bir kardeşler hakkında indirmiştir. Nisâ Suresi'ni kendisiyle bitirdiği âyeti ise öz [ve baba bir] erkek ve kız kardeşler hakkında indirmiştir. Enfâl Suresi'ni kendisiyle bitirdiği âyeti de akrabalar (ülü'l-erhâm) hakkında indirmiştir.» İbn Ebî Able «fe-inne li'z-zekeri mislü hazzı» (فإن للذكر مثل حظ) şeklinde okumuştur. Yüce Allah'ın: { أَنْ تَضِلُّوا } buyruğunun anlamı: Sapmanızı kerih gördüğü için ve sapmanızdan sakındırdığı içindir; takdiri «sapmayasınız diye» (li-ellâ tedıllû) şeklindedir. el-Kutâmî'nin bir deveyi överken söylediği şu beyti bu kabildendir: [Vâfir vezninde]
رأينا ما يرى البصراء منها ... فآلينا عليها أن تباعا
Gözü açık olanların onda gördüklerini biz de gördük ... ve satılmaması hususunda ona yemin ettik.
وكان عمر ﵁ إذا قرأ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا قال: اللهم من بينت له الكلالة فلم تبين لي.
Ömer radıyallâhu anh { يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا } âyetini okuduğunda: «Allah'ım! Kelâleyi kime açıkladıysan [açıkladın], bana açıklamadın» derdi.